Abdud-Daiyaan Petersen is ’n UCT Honours student innie department van Environmental and Geographical Sciences met ’n stêk belangstelling in urbanism, die kenmerke van stede en dorpe en die manie waa’op hulle gebou is.
Hy is oek ’n argiefnavôser wat op Kaapse geskiedenis fokus innie konteks van Islam, slavery, colonization en politieke ballingskap. Hy plaas klem op die gebruik van gemeenskapsargiewe ommie ryk geskiedenis van ’n subaltern Kaapse samelewing te unpack.
Abdud-Daiyaan is tans die voo’sitter vannie Cape Family Research Forum, asoek onne’voositter vannie Western Cape Archives Advisory Committee.
Hy was oek’ie onnerwêp van ’n Al Jazeera documentary oorie Kaapse geskiedenis. Mashallah, omtrent ’n portfolio!
Onlangs het Abdud-Daiyaan, Ameer Adams en ek saam’ie Barakat-programme gehost vi Jeugmaand 2025, ’n mashallah opportunity geskep deur’ie programme se main host Fatima Allie.
Barakat wôd die ee’ste Sondag vannie maand uitgesaai op Radio 786 (100.4 fm) in samewerking met die Afrikaanse Taalraad (ATR) en LitNet. Of course sal ek mos nooit’ie opportunity mis om een van my co-hosts op LitNet te interview. Lees hie onner!
Is altyd leqqa om by mense se ASL te begin – ôse komvandaan. Hoe het jou komvandaan jou interest in slavery, colonization en Islam beïnvloed?
My belangstelling in hierrie onnewêpe het in my jeugjare begin. As kind was ek bevoo’reg om by my oupagrootjies te woon en vi ’n groot deel van my kinner’jare was my slaaptydstories en Sondagmiddag-ritte gevul met stories van ou Kaapstad, hoe ôs voo’ouers na Suid-Afrika gekommit met Koran-ve’hale vannie profete. My oumagrootjie was ’n argivaris in haa eie reg en het my koerantuitknipsels en foto’s met betrekking tot ôs familie gewys en my herinner aan wie ôs is, met wie ôs ve’bind en waa ôs vandaan kom.
Djy is oek’ie chairperson vannie Cape Family Research Forum in Kaapstad. Sê vi ôs mee oorie organization oorie algemeen, jou rol innie space en jou personal take oppie intersection tussen legacy, history, futurism ennie toekoms.
Die Cape Family Research Forum is in 2002 gestig met die doel ommie geskiedenisse en genealogieë van gewone burgers van Kaapstad te document en te catalogue. Na apartheid tot ’n einde gekom het, het dit vir ons gemeenskap makliker geword om toegang tot regeringsinstellings soos die argief te verkry. Baie van die ouderlinge wat in ’n pre-apartheidsamelewing grootgeword het, is oo’lede en daarom het ’n behoefte ontstaan om hierdie geskiedenisse vanuit ’n mondelinge geskiedenisperspektief te dokumenteer en dan verdere argiefnavorsing daarop gebaseer te doen. Hierdie geskiedenisse fasiliteer ’n gevoel van identiteit in ’n democratic Suid-Afrika en beklemtoon die herkenbaarheid tussen alle burgers deur hierdie historiese skakels. Kennis van jou eie erfenis grond jou met ’n gevoel van plek en selfvertroue.
My rol as voorsitter, en assie jongste lid, was om ’n beweging na die digitale ruimte te facilitate deur aanlyn rekenaarnavorsing, sowel assie skep van digitale argiewe van beskikbare materiaal wat die forum versamel of vervaardig het. Om relevant te bly en die jeug aan te spreek, moet daar ’n verskuiwing gemaak word van net genealogiese belangstelling na ’n breër historiese belangstelling in kultuur, grond, identiteit, dekolonisasie, ensovoorts. Argief-navorsingswerkswinkels word dus deur die forum aangebied om die publiek toe te rus met hierdie breër vaardighede, maar steeds geraam met die genealogiese belangstelling wat enige lid in staat stel om ’n argief, formeel of informeel, gemaklik te betree om na enige tipe geskiedenis te soek.
In Mei 2025 het daa ’n Annual Archives Awareness Week byrie Western Cape Archives and Records Centre plaasgevind virrie public, met ’n focus op digital footprints, archives en records management innie digital era. Hoekô issit waajib (belangrik) dat ôs local historians tech savvy raak tydens’ie fourth industrial revolution, en hoe is ôse archives in gevaar as ôsie hierrie digital skills embrace’ie?
Digital archives is useful vi navorsers as gevolg vannie vele maniere waa’op kwalitatiewe en kwantitatiewe navorsing deur digital formats verbeter en vergemaklik kan word. Alhoewel daa ’n gevaa is ommie vaardigheid van basiese argiefnavorsingsbeginsels te ve’loo wanneer digital archives gebruik wôd, ve’al wanneer dit kom by text search functions en digital AI transcriptions, laat’it toe dat inligting gevind wôd wat andersins jare sou niem of dalk nooit gevind sou wôd’ie as gevolg van vorige argiefpraktyke.
Genealogy het ’n archival en ’n mitochondrial DNA (mtDNA) testing component, soes genoem byrie Marc Eugene Lottering show by Suidoosterfees 2025, wanner’ie comedian sy family tree virrie audience analyse. Wat issie difference tussen’ie twie components en hoe waajib issit dat ôs moet hierrie mtDNA toets doen?
Genealogiese navorsing het inderdaad argief- en DNS-navorsingskomponente. Met argiefnavorsing is dit die tradisionele manier om jou voorouers na te spoor deur gebruik te maak van watter tipe argiefbron ook al om te sien hoe ver terug jy kan gaan. Wat die DNS betref, is daar drie tipes DNS-toetse wat verskillende dinge openbaar. Eerstens, outosomale DNS is DNS wat elke persoon het, en dus kan groepe van soortgelyke outosomale DNS regoor die wêreld ons help om te sien met watter groepe ons die meeste ooreenstem, wat op die toets weerspieël as “Indiese DNS”, “Chinese DNS”, “Europese DNS” of “Suidoos-Asiatiese DNS”. ’n Tweede tipe DNS-toetsing is vir Y-DNS, wat die Y-chromosoom toets wat van vader na seun oorgedra word, wat ’n mens toelaat om die beweging en mutasies op Y-DNS te sien, wat kan bepaal waar jou vaderlike erfenis lê. Die derde tipe is mtDNS of mitochondriale DNS.
Dit is die mitochondria wat van elke mens, moeder na kind, oorgedra word. Die mutasies in die mitochondria laat ’n mens toe om na te spoor hoe jou moederlyn (moeder se moeder se moeder) oor tyd beweeg het en waar hulle hulle tot die laaste mutasie gevestig het. DNS-toetse is nuttig om ’n breër prentjie van ’n mens se erfenis te verstaan, argiefnavorsing te bevestig, verder as aanneming na te spoor en familielede te vind wat ook toetse afgelê het. Dit is belangrik om te verstaan dat die gemeenskap waarin jy grootgeword het en die erfenis wat jy begaaf is, waarskynlik sal verskil van die resultate van DNS-toetse, aangesien baie van daardie resultate van mutasies is wat duisende jare gelede plaasgevind het, en dit moet dus nie ’n manier wees om erfenis terug te eis of te koop nie, maar eerder ’n instrument om te verstaan wat jy reeds het.
In Ramadan was djy baie involved mettie Mass Iftaar in Breëstraat, Kaapstad, ’n plek innie Central Business District wat nou bekend is as ’n arts, culture en tourism hotspot. Gie vi ôs ’n summary vannie history vannie plek, ve’al wat Islam en slavery involve, maa oek van ’n urbanism perspective.
Breëstraat was een vannie ee’ste strate established tydens’ie vroeë tydperk van Nederlandse nedersetting innie stadskom gevestig is. Vannie laat 17de eeu tottie middel 19de eeu wassit ’n straat vi mixed residentials en baie slaves en Muslim mense tydens’ie colonial periode. ’n Aantal Imams het in Breëstraat gewoon, madrassahs en langar’s – plaaslike term destyds vi gebedskamer of salaah ghaanah in Arabies. Rondom die 1960’s is allie afstammelinge van hierrie mense, sowel as latere inwoners wat hulle in die straat gevestig het, met geweld verwyder tydens die apartheidtydperk se afdwinging van die Groepsgebiedewet. Vandag is dit #11 op TimeOut se lys van die top20- coolste strate ter wêreld. Die straat was die aktiefste gedurende Eerste Donderdae toe galerye in die omgewing gratis oopgemaak het op die aand van die eerste Donderdag van elke maand. Teen middel 2024 het ’n stedelike organisasie, genaamd Young Urbanists, ’n oopstrate-eksperiment tot April 2025 begin wat ’n gedeelte vir voertuigverkeer gesluit het en diverse burgers aangemoedig het om aan ontspanningsaktiwiteite in die straat deel te neem, ve’allie jeug.
Breëstraat het ’n groot geskiedenis mettie Kaapse Muslim community sê argiefnavorser, Abdud-Daiyaan Petersen.
Op 1 Junie was Ameer Adams, ek en djy oppie lug op Barakat by Radio 786 (100.4 fm) as pa’t van Jeugmaand in Suid-Afrika. Waa dink djy pas’ie Cape Muslim Afrikaans vernacular in ôse toekoms as jeug?
Die Kaapse Moslem-Afrikaanse omgangstaal leef en floreer onder Moslems in Suid-Afrika, waar woorde wat rondom kultureel en godsdienstig belangrike periodes gesentreer is, vandag baie gewild geword het. Op sosiale media word woorde soos pwasa, boeka, maakkyk en travie daagliks tydens Ramadan-storieplasings gebruik, en labarang is steeds op die lippe van baie. Ek dink woorde wat rondom godsdiens fokus, sal steeds in ons toekoms voorkom.
Luister na Jeugmaand se Barakat-program:
Luister en lees ook:
LitNet-insetsel op Radio 786 se Barakat-program: die jaar wat was en die jaar vorentoe
LitNet-insetsel op Radio 786 se Barakat-program: LitNet se Skole-afdeling (LitNet Akademies)
Om ’n Malay Muslim-meisie in die 21ste eeu te wees – ’n mengelmoes van identiteite!
Sampai Jumpa Lagi, Indonesië – Memories van my 2016-trip Indonesië toe
Barakat-program: ’n onderhoud met Marlene le Roux en Tasneem Daniels