SA bereik kantelpunt: "Cyril het die situasie totaal verkeerd gelees"

  • 5

André Duvenhage (Foto: verskaf)

Hoe vaar Cyril Ramaphosa in die arena van pretoriese politiek? Is hy opgewasse teen die koalisie van die korruptes? 

André Duvenhage, politieke wetenskaplike en navorsingsprofessor aan die NWU, deel sy indrukke van die gewelddadige protes wat Suid-Afrika teister. In hierdie LitNet Akademies-artikel van 2020 besin Duvenhage oor wat die gevolge van politieke woelinge in die slegste moontlike scenario sou wees. Melt Myburgh het hom uitgevra oor sy indrukke van verwikkelinge sedert Jacob Zuma tronk toe gestuur is.

***

André, dink jy die gewelddadige protesaksies en plundery wat ons sedert verlede week in KwaZulu-Natal en in Gauteng sien, word meer deur kriminaliteit gedryf as wat dit gaan oor protes teen oudpresident Zuma se tronkstraf? Hoe ver is ons van daardie “kantelpunt” wat die land in die slegste scenario kan dompel waarteen jy verlede jaar in jou LitNet Akademies-artikel gewaarsku het?

Die politieke gebeure van die afgelope paar dae het die 1996- grondwetlike bedeling in sy wese en fondament geskud. Ernstige kommer bestaan tans oor die politieke regime se vermoë om wet en orde, asook die oppergesag van die reg, te handhaaf – om nie eens te praat van die veiligheid van sy burgery nie.

Die omstandighede wat tans in Suid-Afrika uitspeel, is polities gesproke van die slegste sedert die nuwe bedeling in 1994 tot stand gekom het. Die vlakke van geweld, misdaad, plundery en rassegeweld dui daarop dat die land nou sy kantelpunt bereik het. Dit is die slegste scenario waarna ek in vorige artikels verwys het.

Die teenvoeter vir kriminaliteit word nou Gepeupelreg ...

Hierdie kantelpunt is teweeggebring deur ’n kombinasie van faktore wat polities, ekonomies en maatskaplik van aard is. Kriminaliteit is ’n uitkoms hiervan, moontlik selfs ’n metodiek om bepaalde politieke doelwitte te bereik en elite-belange (lees die koalisie van die korruptes) te beskerm. Die inhegtenisneming van Jacob Zuma en die Magashule-hofsake was bloot katalisators wat die kantelpunt bewerkstellig het.

Kriminaliteit is wel deel van die DNS van die ANC en was selfs voor 1994 deel van die werkswyse van die organisasie soos waarvan onder meer die gebeure by die Quatro-kamp in Angola getuig.

Die teenvoeter vir kriminaliteit word nou Gepeupelreg – mense neem die reg in eie hande. Dit het in dele van KwaZulu-Natal tot ernstige rassekonfrontasies ontwikkel.

Hoe dink jy hanteer president Cyril Ramaphosa die situasie? Was sy toespraak Maandagaand, waarin hy ’n beroep op kalmte doen, nie te bedaard nie? Moes hy nie ’n noodtoestand afgekondig het nie?

President Ramaphosa hanteer die situasie uiters swak. Buiten goeie toesprake met sagte woorde lyk sy prestasiekaart ver onder die gemiddeld. Dit word bevestig deur die afwesigheid van daadwerklike leiding in krisissituasies. Duidelik het sy regering die erns van die situasie totaal onderskat en/of was hy totaal onvoorbereid hiervoor.

Op ’n kritieke tydstip was hy ook in die buiteland vir die begrafnis van Kenneth Kaunda. Dit is hier een van twee scenarios: (1) Hy het die situasie totaal verkeerd gelees en nie die erns hiervan besef nie. (2) Die intelligensiedienste het in hul taak misluk en/of was dislojaal aan die President en sy regering. Ondersoeke is tans aan die gang na die rol van individue binne die intelligensiedienste, sowel as die polisiediens, ten opsigte van hul lojaliteit aan die President en die regering.

Die ander aspek is dat transformasie en die ontplooiings van kaders hierdie stelsels (veiligheidinstellings) sonder kapasiteit en vermoë gelaat het.

My vermoede is dat die werklikheid ’n kombinasie van al bogenoemde faktore is. Die President moes sterker standpunt ingeneem het, ’n noodtoestand afgekondig het en al sy senior leiers en rolspelers van die veiligheidskluster op die verhoog gehad het.

Dit is wel so dat hy krediet moet kry vir sy standpunt en hy verdien die ondersteuning van alle Suid-Afrikaners in terme van die doelwitte wat hy gestel het.

’n Politieke kommentator het onlangs gesê dat hoewel die optrede wat ons sien, ver van ’n revolusie af is, daar tog revolusionêre eienskappe is aan die manier waarop die onluste georkestreer word. Dink jy die opstande is ’n “oefening” of voorloper van ’n burgerlike revolusie wat tog wel uiteindelik gaan plaasvind?

Politieke onstabiliteit kan baie vorme aanneem waarvan revolusie, burgeroorlog en gewelddadige protes voorbeelde is. Hier was baie hoë vlakke van geweld ter sprake en die georganiseerde wyse waarop daar strategies gehandel word, laat dit ongetwyfeld met komponente en elemente van ’n revolusie.

Tans veg die stelsel vir oorlewing en is hier sprake van pretoriaanse politiek.

My perspektief hier is dat ’n kombinasie van faktore tot fundamentele verandering bygedra het en dat die ekwilibrium van die bestaande stelsel beslissend geskuif het en moeilik, indien hoegenaamd, tot die oorspronklike herstel sal kan word. Tans veg die stelsel vir oorlewing en is hier sprake van pretoriaanse politiek. (Die term verwys na die ingryping van veiligheidsinstellings in die politiek van die dag in belang van wet en orde en stabiliteit.)

Dit is wat tans besig is om te gebeur. Ons politiek word pretoriaans en minder demokraties. Die veiligheidsinstellings dien as stut vir ’n politieke stelsel wat besig is om te wankel en waarvan die fondasies tans nie baie stewig is nie. Ek sou die gebeure as pretoriaans eerder as revolusionêr beskryf – in die akademiese sin van die woord.

Jessie Duarte beweer die protesoptrede is haarfyn beplan en dat sosiale media gebruik word om die oproermakers aan te hits. Stem jy saam, en dink jy daar word vanuit die Nkandla-kamp operasioneel gekoördineer?

Daar is ongetwyfeld fyn beplanning ter sprake. Dit kan gesien word aan die manier waarop geweld uitspeel, sowel as wie en wat in die proses geteiken is. Hierdie is nie spontane geweld nie, maar gekoördineerd met ’n bepaalde plan daaragter.

Duidelik is hier ’n nuwe belyning besig om plaas te vind in die partypolitieke omgewing. Dit lyk of die geweld gedryf word deur die koalisie van die korruptes.

Julius Malema se uitspraak dat as die weermag ontplooi word, hy sy grondtroepe opdrag sal gee om aan die stryd deel te neem, help ook nie veel nie.

Word voedselsekerheid werklik bedreig deur die geweld wat ons aanskou? Hoe dink jy gaan verbruikers, en veral arm mense, deur die ekonomiese gevolge van dié aksies geraak word?

Teen Dinsdag 14 Julie was daar reeds na berekening meer as ’n miljard rand se skade in KwaZulu-Natal alleen. Hierdie is van die grootste en mees omvangryke opstande in die geskiedenis van Suid-Afrika. Tekorte aan voedsel en brandstof kan in sekere omgewings verwag word. Hoe langer en meer omvangryk die onstabiliteit, hoe wyer verspreid sal die probleem wees ten opsigte van die voorsiening van voedsel en noodsaaklike lewensmiddele.

Ek voorsien ’n moeilike tyd vir Suid-Afrikaners, veral as die Covid-dinamika hiermee saam gelees word.

 

Lees ook:

Navorsingsartikels deur André Duvenhage in LitNet Akademies:

Suid-Afrika by ’n kantelpunt – ’n slegte-saak-scenario? 

Die sekurokratisering van die Suid-Afrikaanse staatkundige bestel – ’n tendensbepaling

’n Arabiese Lente in eietydse Suid-Afrika?

 

Onderhoude met en meningstukke deur André Duvenhage op LitNet:

André Duvenhage: Dís die ergste wat met SA kan gebeur

Die Suid-Afrikaanse politieke bestel: krisis, oorlewing (?) en die toekoms

Politieke weerstand en wit verset in Suid-Afrika – die Senekal-episode en die pad vorentoe

Die Suid-Afrikaanse politiek – ’n tyd van fundamentele verandering?

COVID-19-politiek: waar verlede, hede en toekoms ontmoet

 

  • 5

Kommentaar

  • Avatar
    Robert+Barrie

    Ongelukkig weer net woorde van kritiek van 'n oord wat nog nooit iets bygedra het behalwe woorde nie. Sekerlik maak CR baie foute, omdat hy baie moet reg maak, maar daar is geen ander wat nou die krisis beter kan hanteer as hy nie. Lees miskien Clem Sunter se insig en verstaan waaroor dit gaan.

  • Sal maar liewer nie verwys na enige kriminaliteit van die bestel wat voor 1994 geheers het, of die onbeskaafde opvoeding waarmee die meeste mense in die land tevrede moes wees nie. Die swartgallige akademikus maak ook geen melding van die reaksie teen looting wat gewone gemeenskappe oraloor vandeesweek getoon het nie. By een Shoprite het (swart) werkers kookolie op die vloer voor die winkel gegooi sodat looters op hul gatte gly. Die meeste gewone mense is nie onnosel nie, of op etniese gronde flousbaar en bruikbaar nie. Die oom met sy abstrakte woorde het dalk ook nie die vloed kommetare téén Julius Malema en die Zuma-kinders se galbrakende tweets gelees nie. As hy dalk begin om mense raak te sien en nie gesiglose massas nie, sal hy dalk hoop vind vir die toekoms. Die waarheid is dat die land nou eers eerlik gebore word. Ondanks die hebsug en boosheid wat in nege Zuma-jare oral ingegrawe het. 'n Land word nie gebore sonder geboortepyne nie. Moenie so kleinserig wees nie, meneer. Probeer jou swart medeburgers 'n slag leer ken. Daar is wel lig in die donker.

  • Avatar
    Gustaf Claassens

    100% korrek verwoord deur prof. Duvenhage. Hoekom? Omdat die President dit so pas self erken het. Die toets vir 'n 'suksesvolle' regering is om na die werkbaarheid van die staatstrukture en sy instellings te kyk. Niks werk nie en volgens die kriteria van 'n mislukte staat voldoen SA op byna elke terrein daaraan. Cyril is die stuurman van hierdie skip en wat so pas onder sy leierskap in KwaZulu-Natal en Gauteng gebeur het, is nog nooit in SA se geskiedenis gesien nie.

    Met respek teenoor Robert+Barrie, iemand is nie 'n goeie leier bloot omdat hy mooi broodjies op TV kan bak elke twee weke met sy "My fellow South Africans" toesprake nie. Hy kom verseker goed oor, maar dis waar alles eindig. Daar is vir jare doodeenvoudig te veel joernaliste, politieke kommentators en mense in verskillende sektore wat as buiksprekers van die President agiteer juis op grond hiervan. Die rede is waarskynlik dat hulle niemand anders in sy plek kan voorstel nie, wat waar is, maar basies deel van die groter probleem is.

    Cyril is die ANC en die ANC is Cyril vir diegene wat hom aanhang. Die feitelike situasie is dat die ANC as regerende party hopelik misluk het. Punt! Cyril is nie net deel daarvan nie. Hy's aandadig daaraan. Daar is 'n ellelange lys van voorbeelde, maar kom ons volstaan met een. As adjunk-president was Cyril se verantwoordelikheid om na al die semi-staatsinstellings, soos ESKOM, TRANSNET, DENEL, SABC en andere om te sien. Onder sy leiding het almal ten gronde gegaan. Sy oordeel het hom ook meer as een keer in die steek gelaat met sy onverklaarbare aanstellings van ministers in sy kabinet sedert hy tot President verkies is.

    Die politieke tragedie is dat SA tans leierloos is. Daar is niemand in die ANC om Cyril (wat deel van die probleem is) te varvang nie. Die vraag is egter of mens nie wyer moet kyk nie en met 'n proses moet begin om na alternatiewe te soek nie. Hoekom net na die ANC kyk wat inherent korrup is?

  • Dit help nie om doekies om te draai nie. Die ANC was ’n suksesvolle bevrydingsorganisasie maar nie ’n suksesvolle regering die afgelope 27 jaar nie.
    Dit bly aan bewind omdat hulle d.m.v. sosiale toelaes daarin geslaag het om 17 miljoen mense vir ’n bestaan van hulle afhanklik te maak.
    Dit is duidelik dat hul beleid van regstelling en plasing van ‘comrades’ gelei het tot groot mislukkings op talle gebiede, en dus ook intelligensie. Die inhegtenisname van president Zuma was swak beplan. Daar moes veel eerder ’n ontplooiing van veiligheidsmagte op groot skaal gewees het, want dit was vooraf duidelik uit talle opruiende toesprake, soos dié van Carl Niehaus, dat die inhegtenisname nie sonder gevolge sou plaas vind nie.
    Intelligensiedienste het hier hopeloos gefaal.
    Robert McBride se petalje in die Republiek Mosambiek wat tot die neerskiet van Suid-Afrikaanse UAVs deur Mosambiekse magte gelei het, en die inhegtenisname van vier operateurs is sprekende voorbeelde en dit was ’n totale skok vir president Ramaphosa. Tog word hy steeds opgeneem en geplaas deur die ANC, wat ’n mens laat dink dat hy ’n houvas op vooraanstaande ANC-lede het wat sy verskuiwing en plasing waarborg.
    In Paul Trewhela se boek “Inside Quatro” is dit duidelik dat top-ANC-lede in weelde op skenkingsgeld gelewe het, en hulle skuldig gemaak het aan korrupsie, terwyl gewone MK-soldate in haglike omstandighede geleef het.
    Om sogenaamde ‘afvalliges’ te beheer is daar nie geskroom om die veiligheidsmagte van die land waarin hulle hul bevind het in te span nie. Daar was dus, soos vandag, ’n elite ANC.
    Van president Zuma weet ons: “During this time Zuma joined the African National Congress’s Department of Intelligence where he later became the department’s Head of Intelligence ... He moved to the ANC Head Office in Lusaka, Zambia, where he was appointed Head of Underground Structures and shortly thereafter Chief of the Intelligence Department.” Bron: https://en.wikipedia.org.
    Die grootste probleem is dat president Ramaphosa die eenheid van die ANC bo die belange van Suid-Afrika stel en nie besef dat die ANC, soos wat die NP van die toneel moes verdwyn het, ook dieselfde pad moet loop nie. Sover ek weet het geen suksesvolle bevrydingsorganisasie in ’n doeltreffende regering op alle regeringsvlakke getransformeer nie. Al sê die ANC ook dat hulle sal regeer tot Jesus weer kom.
    Daar is mense met duistere agendas wat die mislukking van president Ramaphosa wil bewerkstellig en nie omgee dat Suid-Afrika in ’n “Zim” verander nie, solank hulle net hul sin kry.Wie is die mense?
    Net soos ‘Apartheidsregerings’ met ’n blankearmoede-probleem geworstel het, sit die ANC met dieselfde probleem op ’n veel groter skaal. Dit is nie nodig om op skrif te stel wat presies die infrastruktuur was wat die ANC van die Apartheidregering geërf het nie, en hoe dieselfde struktuur onder leiding van president Zuma misbruik is tot voordeel van ’n handjievol mense, in samewerking met ’n korrupte privaatsektor.
    Ek sal in my leeftyd geen verandering sien nie, maar dat dit vinnig móet gebeur is duidelik. Daar moet ’n toekoms vir elkeen in Suid-Afrika geskep word, ongeag velkleur.

  • Avatar
    Hans Richardt

    Net in kort, die ANC het nooit van bevrydingsorganisasie na regering beweeg nie. Die politieke slagspreuke is nog dieselfde as voor die 1994-verkiesing, wat aanleiding gee dat die ANC nou hul eie beleid voortdurend aanval. Die gevolg is die anargie wat afgespeel het, met baie buitelanders wat aan die "bevrydingstryd" deelgeneem het met "regstel-inkopies"!
    Selfs akademici soos Piet Croucamp eggo nog steeds "armoede en apartheid" as kernoorsake van anargie.

  • Reageer

    Jou e-posadres sal nie gepubliseer word nie. Kommentaar is onderhewig aan moderering.


     

    Top