21 Voices: Why the Palestinian struggle is a global matter deur Marthie Momberg (Naledi)
.......
Momberg se standpunte, gewortel in haar akademiese navorsing en persoonlike ervarings, bied ’n kragtige lens waardeur lesers die kompleksiteit van hierdie kwessie kan verstaan en waarom dit veral vir Suid-Afrikaners belangrik is en saak maak.
.......
Die situasie in die oorloggeteisterde Palestina sal eers verder versleg voordat dit beter sal gaan.
Dit is die somber maar realistiese prentjie wat die skrywer, akademikus en aktivis vir menseregte Marthie Momberg die afgelope Saterdag geskets het tydens ’n bespreking van haar boek 21 Voices: Why the Palestinian struggle is a global matter.
Die gesprek het by Sunset Books in die Strand plaasgevind. Die gesprekleier was Sarah Oosthuizen van Gift of the Givers, ’n Suid-Afrikaanse humanitêre organisasie wat wêreldwyd bekend is vir sy rampverligtingswerk. Die gesprek het nie net die temas van Momberg se werk onder die loep geneem nie, maar het ook haar uitgesproke sienings oor die Israel-Palestina-konflik, die rol van internasionale reg, en die invloed van globale moondhede soos die VSA na vore gebring.
Van links na regs: Barend Le Grange (verbonde aan die Privilege Foundation en Dialoog vir Aksie), Udine Joubert (eienaar van Sunset Books), Sarah Oosthuizen (Gift of the Givers) en Marthie Momberg (skrywer van 21 Voices). Foto: Jean Oosthuizen
Momberg se standpunte, gewortel in haar akademiese navorsing en persoonlike ervarings, bied ’n kragtige lens waardeur lesers die kompleksiteit van hierdie kwessie kan verstaan en waarom dit veral vir Suid-Afrikaners belangrik is en saak maak.
Na afloop van die gesprek het Momberg haar somber maar realistiese voorspelling teenoor my gewaag: “Dinge sal eers slegter gaan in Palestina voordat dit beter gaan.” Hierdie stelling weerspieël ’n historiese patroon wat sy waarskynlik uit haar studie van langdurige konflikte, insluitend Suid-Afrika se apartheidstryd, put.
........
“Dinge sal eers slegter gaan in Palestina voordat dit beter gaan.” Hierdie stelling weerspieël ’n historiese patroon wat sy waarskynlik uit haar studie van langdurige konflikte, insluitend Suid-Afrika se apartheidstryd, put.
........
Sy het onder andere verwys na die voortdurende uitbreiding van Israeliese nedersettings in die Wesbank, die humanitêre krisis in Gaza en die politieke verdeeldheid onder Palestyne en Jode self. Haar woorde herinner aan die 1980’s in Suid-Afrika, toe geweld en internasionale sanksies geëskaleer het voordat onderhandelinge tot die einde van apartheid gelei het. Tog, soos sy impliseer, is daar geen waarborg dat “beter” vanself sal volg nie en sal dit aktiewe ingryping vereis.
Ter stawing van Israel se voortdurende uitbreidings van Palestynse gebied het sy vier kaarte vertoon wat wys hoe Israel se verowering van Palestina van 1946 tot 2012 dramaties toegeneem het en steeds toeneem.
Bron: 21 Voices: Why the Palestinian struggle is a global matter deur Marthie Momberg, Naledi, 2024, bl 18
Daar bestaan verskillende kaarte wat aandui hoe Israel sedert 1946 al hoe meer Palestynse grondgebied beset het. Die dispuut oor die kaarte wat die beweerde verplasing van Palestynse grond deur Israel sedert 1946 uitbeeld, is ’n komplekse en emosioneel gelaaide kwessie wat historiese, politieke en etiese dimensies insluit en waaroor die onderskeie groepe skerp verskil.
Die 1947-kaart beeld die VN se voorgestelde verdeling uit, wat aan Jode (toe 37% van die bevolking) ongeveer 56% van die grond toegewys het, ondanks hul beperkte eienaarskap. Vandag beheer Israel feitlik die hele voormalige mandaatgebied, met Palestynse outonomie wat beperk is tot dele van die Wesbank en Gaza. Die besetting van nedersettings is volgens internasionale reg onwettig.
Ná die 1948-oorlog het Israel ongeveer 78% van die voormalige mandaatgebied beheer, met die verplasing van honderde duisende Palestyne en die verwoesting van meer as 400 dorpe. Die kaarte toon die presiese verlies van Palestynse grond in hierdie tydperk, al verskil die interpretasies oor die oorsaak daarvan.
Hoewel pro-Israelse bronne die egtheid van die kaarte ontken, dui dit steeds op ’n gedokumenteerde proses van onteiening deur Israel.
.......
’n Kernboodskap van haar bespreking was haar skeptisisme oor die toepassing van die internasionale reg ...
Sy pleit vir groter “druk deur gewone mense” om geregtigheid te bewerkstellig, ’n oproep wat resoneer met haar boek se fokus op die transformerende krag van individue en gemeenskappe.
.......
Momberg het ook die rol van die VSA aangespreek, met ’n besondere fokus op Donald Trump. Sy argumenteer dat Trump slegs “die masker afgeruk het” van Amerika se eensydig pro-Israeliese houding, wat sy as blatante partydigheid beskou.
Volgens haar het vorige Amerikaanse presidente soos Barack Obama en Joe Biden soortgelyke sentimente gekoester, maar dit met “’n lagie vernis” bedek wat maar net neerkom op ’n meer diplomatiese en gesofistikeerde benadering as dié van Trump.
’n Kernboodskap van haar bespreking was haar skeptisisme oor die toepassing van die internasionale reg. Sy het beweer dat dit oneffektief is, met verwysing na die gebrek aan konsekwente toepassing daarvan op Israel se optrede, soos die voortgesette besetting van nedersettings ten spyte van die Vierde Geneefse Konvensie se verbod.
Sy pleit vir groter “druk deur gewone mense” om geregtigheid te bewerkstellig, ’n oproep wat resoneer met haar boek se fokus op die transformerende krag van individue en gemeenskappe. Hierdie standpunt weerspieël haar geloof in voetsoolaktivisme, ’n tema wat sentraal is tot 21 Voices.
Haar boek, wat in 2023 deur Naledi gepubliseer is, is die resultaat van haar doktorale navorsing aan die Universiteit Stellenbosch, waar sy die motiewe ondersoek het van 21 aktiviste uit Suid-Afrika en Israel wat vir Palestynse regte pleit.
Die boek was ’n finalis vir die Andrew Murray-Desmond Tutu-prys in teologie en word geprys vir sy toeganklike maar wetenskaplik gefundeerde benadering. Dit bestaan uit drie dele: Momberg se eie reis van passiewe waarnemer tot aktivis, onderhoude met die 21 stemme, en ’n besinning oor die persoonlike en globale implikasies van die konflik. Foto’s, kaarte en verduidelikings van terme maak dit ’n lewendige en insiggewende werk.
Die aktiviste in die boek is ’n diverse groep wat swart en wit Suid-Afrikaners (sommige Joods) en Joods-Israeliese individue insluit wat stereotipes afbreek en ’n menslike perspektief op die Palestynse stryd bied. Hulle redes vir betrokkenheid wissel van historiese parallelle met apartheid tot ’n etiese verbintenis tot geregtigheid.
.......
Vir Suid-Afrikaners is die boek besonder relevant – dit verbind die land se eie geskiedenis van onderdrukking met die Palestynse ervaring. Een aktivis het opgemerk dat die Palestynse situasie “erger is as wat met ons gebeur het”. Dit moedig lesers aan om te besin oor hul rol in globale solidariteit, ’n waarde wat veronderstel is om diep gewortel te wees in Suid-Afrika se postapartheid identiteit.
........
Vir Suid-Afrikaners is die boek besonder relevant – dit verbind die land se eie geskiedenis van onderdrukking met die Palestynse ervaring. Een aktivis het opgemerk dat die Palestynse situasie “erger is as wat met ons gebeur het”. Dit moedig lesers aan om te besin oor hul rol in globale solidariteit, ’n waarde wat veronderstel is om diep gewortel te wees in Suid-Afrika se postapartheid identiteit.
Tydens die boekgesprek het Barend La Grange, verbonde aan die Privilege Foundation en Dialoog vir Aksie, ’n treffende analogie gebruik om die morele dilemma van die Israel-Palestina-konflik te illustreer.
Barend La Grange, verbonde aan die Privilege Foundation en Dialoog vir Aksie, en Marthie Momberg, akademikus en skrywer van 21 Voices (foto: Jean Oosthuizen)
Hy het die uitwissing van Palestyne in Palestina onder die voorwendsel om Hamas te vernietig vergelyk met ’n hipotetiese scenario in Suid-Afrika: “Dit sou wees asof ons die Kaapse Vlakte met die weermag platvee om van die bendes ontslae te raak, ongeag hoeveel onskuldige mense in die proses omkom.”
Volgens La Grange kan so ’n benadering op geen manier geregverdig word nie, aangesien die massiewe vernietiging van lewens en die verwoesting van gemeenskappe nie ’n aanvaarbare prys is vir die uitskakeling van ’n spesifieke bedreiging nie. Sy opmerking sluit aan by Momberg se pleidooi vir ’n meer etiese en menslike benadering tot die konflik. Dit beklemtoon die gevare van ’n beleid wat onreg verdoesel onder die vaandel van veiligheid.
.........
Die boek se internasionale betekenis lê in sy vermoë om die Israel-Palestina-konflik te kontekstualiseer as ’n saak wat almal raak.
.........
Die boek se internasionale betekenis lê in sy vermoë om die Israel-Palestina-konflik te kontekstualiseer as ’n saak wat almal raak. Dit beklemtoon die dubbele standaarde in internasionale menseregtewette, byvoorbeeld die Internasionale Geregshof se 2004-uitspraak teen Israel se skeidingsmuur wat weinig verandering gebring het.
Soos John de Gruchy dit beskryf, is 21 Voices “’n merkwaardige samevoeging van akademie en joernalistiek”, terwyl Breyten Breytenbach in ’n e-pos aan Momberg die moed van die aktiviste in haar boek geprys het. Dit is ’n oproep tot konstruktiewe transformasie, gewortel in hoop en niegewelddadige aksie.
Sarah Oosthuizen van Gift of the Givers en Marthie Momberg, skrywer van 21 Voices (foto: Jean Oosthuizen)
Momberg se geloofwaardigheid spruit uit haar indrukwekkende agtergrond. Sy is in 1958 in George gebore en het haar studies aan die Potchefstroomse Universiteit en die Universiteit Stellenbosch voltooi, waar sy ’n doktorsgraad en kwalifikasies in teologie, Afrikaanse en Nederlandse letterkunde, en hoër onderwys verwerf het. Haar loopbaan sluit werk as navorsingsgenoot by Stellenbosch en die Nelson Mandela Universiteit in, asook praktiese betrokkenheid by die Wêreldraad van Kerke in 2011, waar sy menseregte-oortredinge in Israel en Palestina gemonitor het.
Sedertdien is sy deur die Israelse regering op ’n swartlys geplaas en mag sy nooit weer daarheen teruggaan nie.
Haar rol as konsultant by die Wêreldgemeenskap van Gereformeerde Kerke in 2017 en haar lidmaatskap van Kairos vir Globale Geregtigheid onderstreep haar toewyding aan geregtigheid.
’n Sleutelvraag wat tydens die bespreking implisiet na vore gekom het, is die verhouding tussen Judaïsme en Sionisme. Dit is ’n onderskeid wat Momberg eers later in haar lewe besef het en in haar argumente baie duidelik maak.
Judaïsme is ’n eeue oue godsdiens wat die verhouding met God en etiese lewe beklemtoon, met praktyke soos die Sjabbat en feeste soos Jom Kippoer. Sionisme, daarenteen, is ’n politieke beweging wat eers in die 19de eeu ontstaan het onder Theodor Herzl, met die doel om ’n Joodse staat as antwoord op antisemitisme te stig. Terwyl sommige Jode Sionisme as ’n verlenging van hul geloof sien, verwerp ander, soos ultra-Ortodokse groepe (bv Neturei Karta), dit op teologiese gronde.
Hierdie onderskeid is relevant vir Momberg se boek, wat Joodse aktiviste insluit wat krities is teenoor Sionisme en simpatiek teenoor Palestyne. Groepe soos Jewish Voice for Peace en individue soos Norman Finkelstein toon hoe Joodse etiek wat gewortel is in beginsels soos “om geregtigheid na te jaag”, tot steun vir die Palestynse saak kan lei.
In Suid-Afrika weerspieël South African Jews for a Free Palestine soortgelyke sentimente, met verwysings na apartheid se onreg. Dit bewys dat Judaïsme en Sionisme nie sinoniem is nie, en dat Joodse identiteit ruimte vir diverse standpunte bied.
........
Vir Suid-Afrikaners bied 21 Voices ’n spieël vir hul eie verlede en ’n uitdaging vir die hede. Dit vra: Hoe kan ons, wat internasionale steun tydens apartheid ontvang het, nou solidêr wees met ander?
.......
Momberg se oproep vir meer druk deur gewone mense stem ook ooreen met die aktivisme wat sy in 21 Voices dokumenteer. Sy glo dat internasionale reg, ten spyte van sy beloftes, magteloos bly wanneer politieke belange swaarder weeg. Dit is ’n siening wat ondersteun word deur die VN se onvermoë om Israel se nedersettings te stuit. Haar fokus op voetsoolvlak-aksie weerklink ook in Suid-Afrika se eie geskiedenis, waar burgerlike druk en internasionale solidariteit apartheid beëindig het. Met Suid-Afrika se onlangse saak teen Israel by die Internasionale Geregshof in 2024 is haar boodskap veral aktueel.
Vir Suid-Afrikaners bied 21 Voices ’n spieël vir hul eie verlede en ’n uitdaging vir die hede. Dit vra: Hoe kan ons, wat internasionale steun tydens apartheid ontvang het, nou solidêr wees met ander? Die boek en Momberg se bespreking beklemtoon dat klein treetjies vooruitgang waardevol is, en ’n hoopvolle noot vir ’n nasie wat self nog sy eie stryd navigeer.
Marthie Momberg se boekgesprek en 21 Voices is meer as ’n akademiese oefening; dit is ’n oproep tot nadenke en aksie. Haar siening dat dinge in Palestina eers sal vererger, dat Amerika se pro-Israeliese beleid onder Trump blootgelê is, en dat internasionale reg meer burgerlike druk nodig het, getuig van ’n diepgaande morele bewussyn. Haar werk verbind Suid-Afrika se geskiedenis met ’n globale saak, en herinner ons aan die krag van gewone mense om verandering te bewerkstellig.
In ’n wêreld waar geregtigheid dikwels ’n uitdaging is, is Momberg se stem ’n baken van hoop en ’n uitnodiging om deel van die oplossing te wees.
- 21 Voices: Why the Palestinian struggle is a global matter kan aanlyn hier by Naledi-uitgewers bestel word.
Lees ook:
Hope, belief: A reader’s impression of 21 Voices by Marthie Momberg
21 Voices deur Marthie Momberg en die Palestynse stryd: Wat kan jý doen? | Naledi-dag 2023
So nodig soos kamele: ’n lesersindruk van Marthie Momberg se 21 Voices from Israel and South Africa
Suid-Afrika se tweede klag by die Wêreldhof: Israel pleeg volksmoord
Power politics in the Middle East: How the global North-South divide capitalises on trauma
The ICC and Palestine: an analysis of the case and its geopolitical implications
Kommentaar
Ek bly van die oortuiging dat die totale konflik oral in die midde oorste gaan net oor olie en gas.
Agree with Albert Lückhoff.