Foto: Pexels
Die Springbok-oorwinning in perspektief
Oor die afgelope naweek het Suid-Afrika se Wêreldkampioen-Springbok-rugbyspan die grootste oorwinning ooit – deur enige rugbyspelende nasie – oor hul grootste mededingers, die All Blacks, behaal. Om by die drama te voeg, was die halftydtelling 10-7 in Nieu-Seeland se guns. Maar wat na halftyd ontvou het, was te goed om te glo, des te meer omdat die wedstryd in Nieu-Seeland was.
Om die omvang van hierdie 43–10-oorwinning in perspektief te plaas, hou in gedagte dat die All Blacks se vorige ergste nederlaag – ook teen die Springbokke – 35–7 op Twickenham in Londen was, net voor die 2023-Wêreldugbybeker. Hul tweede grootste nederlaag ooit, 47–26, was in 2019 teen Australië in Perth, en die derde grootste 38–21 in 2012 teen Engeland op Twickenham.
Die opgewonde reaksie van Suid-Afrikaanse rugby-ondersteuners ken geen perke nie. Oor die jare sedert die einde van apartheid het toetswedstryde tussen Suid-Afrika en Nieu-Seeland van die mees afgewagte wedstryde in die sport geword. Daar is verskeie ander gerespekteerde teenstanders in rugby – veral Frankryk, Australië, Argentinië en die vier Britse rugby-unies (Engeland, Ierland, Skotland en Wallis) – maar in rugbykringe het Nieu-Seeland teen Suid-Afrika ’n ongelooflik spesiale betekenis.
.......
Die opgewonde reaksie van Suid-Afrikaanse rugby-ondersteuners ken geen perke nie. Oor die jare sedert die einde van apartheid het toetswedstryde tussen Suid-Afrika en Nieu-Seeland van die mees afgewagte wedstryde in die sport geword.
.......
Weens die internasionale anti-apartheid boikot het die twee spanne nie tussen 1981 en 1993 in amptelike toetswedstryde teen mekaar gespeel nie, hoewel daar in 1986 ’n informele reeks was toe die New Zealand Cavaliers vier wedstryde teen ’n Suid-Afrikaanse span gespeel het – in Suid-Afrika bekend as die Springbokke, maar uit protes teen apartheid nie deur die Internasionale Rugbyraad as sodanig erken nie. Amptelike toetswedstryde is hervat na die beëindiging van apartheid, toe die ANC – destyds die belangrikste anti-apartheid politieke groep – ingestem het tot ’n mate van toelating vir Suid-Afrikaanse sportspanne tot die internasionale arena.
Maar die gebrek aan internasionale blootstelling weens vroeëre boikotte het gemaak dat die uitslae met die terugkeer van Suid-Afrikaanse sportspanne en individue tot die internasionale arena ietwat wankelrig verloop het. Hoewel die 1995-Wêreldrugbybeker in Suid-Afrika gespeel is, was die Springbokke se oorwinning minder as twee jaar ná die eerste demokratiese verkiesing (in 1994) nogal ’n verrassing – deur baie toegeskryf aan die inspirasie wat president Mandela se persoonlike ondersteuning vir die span gebring het.
Vanuit ’n sportoogpunt het dit ’n rukkie geneem voordat die Springbokke hulself ten volle gevestig het, selfs ná die 1995-oorwinning. Hulle het beslis gesukkel om die All Blacks daarna oortuigend te klop, en het ’n tuisreeks in 1996 teen Nieu-Seeland verloor. Wat Wêreldbekertoernooie ná 1995 betref, het nóg Nieu-Seeland nóg Suid-Afrika onmiddellike sukses behaal, met Australië wat in 1999 gewen het en Engeland in 2003.
Alhoewel Nieu-Seeland oor die algemeen as die beste span in die wêreld beskou is gedurende daardie tydperk, het hul tweede en derde Wêreldbekeroorwinnings eers in 2011 en 2015 gekom, terwyl Suid-Afrika sedertdien met Engeland in die 2019-eindstryd afgereken het, en met Nieu-Seeland in 2023. Dus is Suid-Afrika, met vier eindstrydoorwinnings (waarvan twee teen die All Blacks), tans die suksesvolste span wanneer dit by die wen van Wêreldbekers kom – een meer as Nieu-Seeland.
........
Onmiddellik ná die Tweede Wêreldoorlog – voor daar nog Wêreldrugbybeker-kampioenskapstoernooie was – en, meer onlangs, sedert Suid-Afrika se hertoelating in 1995 tot wêreldrugby, het die twee spanne elk tydperke van oorheersing beleef – veral wanneer hulle tuis speel.
........
Maar die mededinging tussen die twee spanne gaan oor meer as net Wêreldbekers. Onmiddellik ná die Tweede Wêreldoorlog – voor daar nog Wêreldrugbybeker-kampioenskapstoernooie was – en, meer onlangs, sedert Suid-Afrika se hertoelating in 1995 tot wêreldrugby, het die twee spanne elk tydperke van oorheersing beleef – veral wanneer hulle tuis speel; dws Nieu-Seeland het geneig om tuis te wen, en die Springbokke dieselfde in Suid-Afrika. Nieu-Seeland het oor die algemeen ’n gunstige algehele rekord in regstreekse wedstryde tussen die twee spanne gehad, maar Suid-Afrika het sterk tye in die rugbywêreld geniet, veral onlangs onder die leierskap van Rassie Erasmus en Siya Kolisi.
Albei spanne oorheers die internasionale rugbyterrein oor die algemeen, alhoewel die gaping in baie gevalle verklein het, onder andere met Ierland, Frankryk en Argentinië ook op die toneel. Maar vir nou gaan Suid-Afrikaanse Springbok-ondersteuners beslis ’n paar sjampanjeproppe en Castle Lagers laat knal wanneer hulle oor rugby teen Nieu-Seeland praat.
Lees ook:
The wonderful corniness of the Springboks: South African softness at its best
Bou ’n Springbokspan in elke gemeenskap dwarsoor Suid-Afrika! So maak ons hoop!
"Ons een-punt-oorwinnings is ’n straf én ’n seën," vertel Hendrik Hancke, skrywer van Onkant!
Kommentaar
Hierdie span van die Erasmus/Kolisi-era, is sonder enige twyfel een van die heel grootste rugbyspanne ooit, moontlik die heel beste Springbokspan van alle tye. So sê ek, wat maar 'n louwarm kyker van toetsrugby is. Ek het wel die hoogtepunte gaan kyk van die afgelope naweek en dit lyk asof Kolisi self ook kookwater is op die veld, ten spyte van al sy kritici. Dit hang alles af van wat gebruik word as die maatstok. As dit die wêreldbeker is, dan wen Suid-Afrika loshande. En wat dit meer merkwaardig maak, is dat Suid-Afrika nie aan die eerste twee wêreldbekerkompetisies kon deelneem nie weens apartheid. Sou mens egter die totale wedstryde tussen die twee lande gebruik, dan wen die All Blacks.
Overall Record
First Test: 13 August 1921 in Dunedin (11–11 draw).
Total Tests Played: 110
All Blacks Wins: 63
Springboks Wins: 43
Draws: 4
Dit lyk ook nou waarskynlik dat Suid-Afrika die 2025 kampioenskapbeker gaan wen, tensy die Argentyne hulle partytjie bederf.