©Mirko Stödter op Pixabay, gepubliseer op 18 Januarie 2023
........
’n Goeie storie verdien meer as net ’n gedrukte boek.
.........
’n Goeie storie verdien meer as net ’n gedrukte boek.
Om jou eerste boek klaar te skryf, is ’n besondere prestasie. Dit verg verbeelding, deursettingsvermoë, ure se werk en dikwels ook ’n groot stuk van jouself. Vir baie aspirantskrywers is die oomblik wanneer hulle die laaste woord van hul manuskrip skryf, die begin van ’n nuwe droom: om hul eie boek op ’n rak te sien, hul naam op die omslag te lees en hul storie met ander te deel.
Met die toeganklikheid van selfpublikasie het hierdie droom vir baie mense binne bereik gekom. Waar skrywers vroeër dikwels aangewese was op tradisionele uitgewers, kan hulle vandag self die publikasieproses aanpak.
Maar hier is ’n vraag wat elke beginner behoort te vra: Is die feit dat ’n manuskrip klaar geskryf is, genoeg rede om dit onmiddellik te publiseer?
Ek glo nie.
Ek glo dat daar besondere waarde daarin kan wees om jou eerste manuskrip aan ’n gevestigde uitgewer voor te lê voordat jy die besluit neem om dit self te publiseer. Nie omdat selfpublikasie noodwendig verkeerd is nie, maar omdat die eerste boek ’n belangrike geleentheid is om as skrywer te groei, uit jou werk te leer en die waarde van professionele begeleiding te ervaar.
- Die verskil tussen ’n goeie storie en ’n afgeronde boek
Een van die grootste uitdagings vir ’n beginner is om te besef dat ’n goeie storie en ’n professioneel afgeronde boek twee verskillende dinge is.
’n Skrywer kan oor besondere talent beskik, boeiende karakters skep en ’n verhaal vertel wat lesers diep raak. Tog kan die manuskrip steeds strukturele probleme, herhalings, swak ontwikkelde karakters, of gedeeltes bevat wat nie tot hul reg kom nie.
Wanneer ’n mens lank aan jou eie manuskrip werk, raak jy vertroud met elke toneel en elke karakter. Jy weet wat jy bedoel het, selfs wanneer dit nie noodwendig duidelik op die bladsy staan nie. Dit maak dit moeilik om jou eie werk objektief te beoordeel.
Dit is hier waar ’n ervare redakteur waarde kan toevoeg. Redigering gaan nie daaroor om die skrywer se stem stil te maak of die storie in iemand anders se verhaal te verander nie. Dit gaan daaroor om die manuskrip se sterk punte te ontwikkel, probleme uit te wys en die skrywer te help om sy of haar oorspronklike bedoeling beter te bereik.
’n Uitgewer wat behoorlike redaksionele ondersteuning bied, kan ’n beginner help om te verstaan wat werk, wat nie werk nie en waarom.
- Taalversorging is nie ’n luukse nie
’n Speltoetser kan help om sekere foute uit te wys, maar dit vervang nie professionele taalversorging nie.
Taalversorging behels onder meer grammatika, sinsbou, leestekens, woordkeuse, konsekwente taalgebruik en die vloei van die teks. In ’n roman moet dialoog natuurlik klink, karakters se stemme moet onderskeibaar wees en beskrywings moet die leser in die verhaal intrek.
’n Mens kan ’n uitstekende storie hê, maar as die leser voortdurend oor ongemaklike sinskonstruksies, herhaalde woorde of taalprobleme struikel, word die leeservaring onderbreek.
Dit is veral belangrik in die Afrikaanse boekmark, waar ons taal met sorg en respek hanteer behoort te word. Ons wil immers hê dat lesers Afrikaanse boeke met dieselfde vertroue en leesgenot moet benader as enige ander professioneel vervaardigde boek.
’n Beginner hoef nie reeds ’n taaldeskundige te wees nie. Die skrywer se taak is om die verhaal te skep; die nodige professionele kundigheid kan daarna help om die verhaal se volle potensiaal te ontsluit.
- Bladspieëluitleg: Die leser sien meer as wat jy dink
Wanneer ’n boek oopgemaak word, bepaal die inhoud nie alleen die leser se ervaring nie. Die uitleg speel ook ’n belangrike rol.
Lettertipe, lettergrootte, kantlyne, reëlspasiëring, paragrawe, hoofstukindelings en bladsybreuke dra alles by tot die leesbaarheid en professionele voorkoms van die boek.
Swak uitleg kan ’n boek onnodig moeilik maak om te lees. Inkonsekwente opskrifte, ongemaklike bladsybreuke en te digte teks kan die indruk skep dat die boek nie deeglik voorberei is nie.
Die uitleg van ’n boek is dus nie bloot ’n dekoratiewe stap aan die einde van die proses nie. Dit is deel van die ervaring wat aan die leser gebied word.
’n Professionele uitlegkundige verstaan hoe om die inhoud so aan te bied dat die leser se aandag by die verhaal bly. Dit is een van die redes waarom ek glo dat ’n beginner baat kan vind by die leiding van ’n ervare uitgewerspan.
- Die finansiële kant van selfpublikasie
Die droom om ’n eie boek te publiseer kan ’n mens so meevoer dat die finansiële werklikheid maklik tweede kom.
Selfpublikasie kan finansieel lonend wees, maar dit is nie noodwendig goedkoop nie. Die koste hang af van die lengte van die manuskrip, die drukoplaag, die formaat, die gehalte van die materiaal en die dienste wat die skrywer benodig.
Moontlike uitgawes sluit in:
- Professionele redigering en taalversorging.
- Proeflees nadat die uitleg voltooi is.
- Omslagontwerp en bladspieëluitleg.
- Drukwerk en verpakking.
- Bemarking, advertensies en promosie-eksemplare.
- Vervoer, aflewering en verspreiding.
- Administrasie en die hantering van bestellings.
Nie al hierdie koste is in elke projek nodig nie, en sommige dienste kan teen verskillende pryse verkry word. Die belangrike punt is dat die skrywer die totale koste vooraf moet verstaan.
Wanneer ’n skrywer byvoorbeeld ’n groot getal boeke laat druk om die koste per boek te verlaag, kan dit aanvanklik na ’n goeie besluit lyk. Maar wat gebeur as die boeke nie so vinnig verkoop soos verwag nie?
Die geld is reeds bestee, terwyl die boeke ruimte opneem en die skrywer nog steeds vir bemarking, verspreiding en ander uitgawes verantwoordelik is.
Onverkoopte voorraad kan ’n aansienlike finansiële las word. Dit beteken nie dat die boeke nooit sal verkoop nie, maar dit beteken wel dat verkoopsvooruitsigte realisties beoordeel moet word.
- Om ’n boek te publiseer en om dit te verkoop is twee verskillende ondernemings
Een van die grootste wanopvattings onder beginnerskrywers is dat die publikasie van die boek die einddoel is.
In werklikheid begin ’n tweede uitdaging dikwels eers wanneer die boek beskikbaar is: om lesers daarvan te vertel en dit by die regte mark uit te bring.
’n Skrywer wat self publiseer, moet dikwels self die bemarking hanteer, sosiale media gebruik, boekbekendstellings reël, verkooppunte nader en bestellings bestuur. Dit verg tyd, energie en vaardighede wat nie deel van die skryfproses is nie.
Daar is ook ’n verskil tussen die bedrag waarvoor ’n boek verkoop word en die wins wat uiteindelik oorbly. Drukkoste, afslag aan handelaars, aflewering, bemarking en ander uitgawes moet in berekening gebring word.
Selfs ’n boek wat goed ontvang word, kan dus ’n kleiner wins lewer as wat die skrywer aanvanklik verwag het.
’n Deeglike begroting en ’n realistiese verkoopsplan behoort deel van die besluit te wees voordat die eerste eksemplaar gedruk word.
- Wat bied ’n tradisionele uitgewer?
Om ’n manuskrip aan ’n uitgewer voor te lê, waarborg nie dat dit aanvaar sal word nie. Uitgewers ontvang baie manuskripte en moet besluite neem oor gehalte, markpotensiaal, koste en die tipe boeke wat by hul uitgewerslys pas.
Tog kan die proses waardevol wees.
Afhangend van die uitgewer en die ooreenkoms, kan die skrywer toegang kry tot redaksionele begeleiding, professionele taalversorging, ontwerp, produksie, verspreiding en bemarkingsondersteuning.
Die uitgewer se ervaring kan ook help om die boek se geskiktheid vir ’n bepaalde mark te beoordeel. Dit beteken nie dat elke uitgewer al hierdie dienste op dieselfde manier lewer nie. Daarom behoort skrywers die uitgewer se werkswyse, kontrak, tantième, regte en verantwoordelikhede deeglik te ondersoek.
Dit is ook belangrik om te verstaan dat tradisionele publikasie nie noodwendig groter verkope of finansiële sukses waarborg nie. ’n Uitgewer se ondersteuning kan egter sekere take en risiko’s anders verdeel as wanneer die skrywer alles self moet bestuur.
- Selfpublikasie is ’n geldige keuse — mits jy weet wat dit behels
Ek wil nie die indruk skep dat selfpublikasie ’n minderwaardige roete is nie. Daar is baie goeie redes waarom skrywers dit kies, onder meer kreatiewe beheer, groter onafhanklikheid en die moontlikheid om ’n boek te publiseer wat nie by ’n tradisionele uitgewer se huidige behoeftes pas nie.
Selfpublikasie kan uitstekend werk wanneer die skrywer bereid is om die proses professioneel te bestuur en die nodige kundiges te betrek.
Die probleem ontstaan wanneer koste bespaar word op aspekte wat die gehalte van die boek direk beïnvloed, of wanneer die skrywer aanneem dat ’n manuskrip gereed is vir publikasie bloot omdat dit klaar geskryf is.
’n Selfgepubliseerde boek behoort nie noodwendig goedkoper versorg, swakker uitgelê of minder deeglik nagegaan te wees nie. Inteendeel, die skrywer wat self publiseer, behoort besonder bewus te wees van die standaarde wat lesers van ’n afgeronde boek verwag.
- My raad aan die beginnerskrywer
As jy jou eerste manuskrip voltooi het, gun jouself tyd. Moenie uit ongeduld die volgende stap doen voordat jy die moontlikhede deeglik ondersoek het nie.
Lees jou manuskrip weer. Lees ook hardop, sodat jy die woorde kan hoor. Kry eerlike terugvoer by vriende, familie en enige iemand wat bereid is om te lees. Doen navorsing oor uitgewers wat boeke in jou genre publiseer. Volg hul voorleggingsriglyne en wees bereid om uit die proses te leer.
Indien jou manuskrip nie aanvaar word nie, beteken dit nie noodwendig dat jy nie kan skryf nie. Dit kan wees dat die manuskrip verdere ontwikkeling nodig het, dat dit nie by die uitgewer se huidige publikasieplan pas nie, of dat daar ander markoorwegings is.
Oorweeg selfpublikasie daarna met ’n duidelike begroting, ’n realistiese bemarkingsplan en voldoende professionele ondersteuning.
Jou eerste boek is nie net ’n produk nie. Dit is ook deel van jou ontwikkeling as skrywer en dikwels die eerste kennismaking wat lesers met jou werk het.
Ten slotte: Gee jou storie die kans wat dit verdien
Ek glo dat ons beginnerskrywers moet aanmoedig om hul drome na te jaag, maar ons moet hulle ook help om die publikasieproses realisties te verstaan.
Om ’n boek te skryf is ’n besondere prestasie. Om daardie boek professioneel af te rond, verg egter verdere kundigheid, beplanning en soms ’n groter finansiële belegging as wat aanvanklik besef word.
.........
Om ’n boek te skryf is ’n besondere prestasie. Om daardie boek professioneel af te rond, verg egter verdere kundigheid, beplanning en soms ’n groter finansiële belegging as wat aanvanklik besef word.
...........
Daarom sal my raad altyd wees: Probeer eers die uitgewersroete. Gee jou manuskrip die geleentheid om deur kundige oë beoordeel te word voordat jy besluit om self te publiseer.
As selfpublikasie uiteindelik die regte keuse is, doen dit met dieselfde toewyding waarmee jy jou storie geskryf het.
Want die doel behoort nie bloot te wees om jou eerste boek gepubliseer te kry nie. Die doel behoort te wees om ’n boek te skep wat jou storie, jou talent en jou harde werk op die beste moontlike manier aan die wêreld bekendstel.
- Beverley Steynberg is die eienaar van Books@Bloem. Sy is al 27 jaar lank in die boekebedryf.
Lees ook:
Uitdagings en voordele van selfpublikasie: ’n onderhoud met Francine Beaton