Jannie Pretorius lees graag oor die verlede en gebruik KI om ou foto’s ’n nuwe lewe te gee. Klik op die kleurfoto om dit te vergroot en sien die video hier onder.
TO Honiball was ’n baanbreker en ’n reus in die Afrikaanse kultuur en kuns, en was veral bekend vir sy ikoniese strokiesprente. Hy is in Cradock, Oos-Kaap, gebore, en sy liefde vir tekenkuns het reeds toe hy ’n jong seun was, in Stellenbosch begin, waar hy op vaal, plat koshuisgrond met ’n stok sketse gemaak het.
Nadat hy argitektuur aan die Universiteit van Kaapstad begin studeer het, is hy in 1927 na Chicago, VSA, waar hy blootgestel is aan die opkomende Amerikaanse strokiesprentkultuur. Hy het hierdie tegniek na Suid-Afrika teruggebring, maar dit met suiwer Afrikaanse humor en inheemse karakters – menslik en dierlik – volgepak en sodoende van die eerste suiwer Afrikaanse strokiesprente geskep.
Vanaf 1936 was hy in diens van Nasionale Pers, waar hy politieke spotprente vir Die Burger geteken het. Sy fyn satire het selfs die agting van sy politieke teëstanders afgedwing. Sy grootste nalatenskap lê egter in sy strokieshelde: Oom Kaspaas (’n grootprater en spekskieter), Jakkals en Wolf (vir kinders), en veral Adoons-hulle (vermenslikte bobbejane van die Magaliesberg wat die Afrikaanse samelewing satiriseer).
Honiball se humor het oor taal- en ouderdomsgrense gestrek, en hy is beskryf as die Langenhoven van Afrikaanse strokieskunstenaars. Hy het die gawe besit om met mense se swakhede die draak te steek sonder om te kwets. Hy is in 1990 in Montagu oorlede en sy werk word vandag as waardevolle Afrikana beskou.
Wil jy hom sien beweeg? Klik op die knoppie.
(Só lyk die oorspronklike foto.)
Nota: Honiball se oor lyk vreemd. Dit is nie ’n KI-hallusinasie nie. Hy dra ’n gehoorstuk waarvan ’n deel aan sy brilraam vasgeknyp is en dan met ’n pypie herlei is na ’n apparaat in die oor.
Bronne
OpenAI. (2025). ChatGPT-reaksie op ’n versoek oor TO Honiball. https://chat.openai.com (30 November 2025 geraadpleeg).
Terblanche, Erika. 2025. TO Honiball (1905–1990). https://www.litnet.co.za/to-honiball-19051990/#:~:text=In%201940%20het%20Die%20Jongspan,lank)%20in%20Die%20Jongspan%20verskyn (30 November 2025 geraadpleeg).
Wikimedia Commons. S j. Category: Thomas Ochse Honiball (Beeld). https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Thomas_Ochse_Honiball (30 November 2025 geraadpleeg).
Lees ook:
Die Lasarus-effek: Solomon Tshekisho (Sol) Plaatje (1876–1932)