Jannie Pretorius lees graag oor die verlede en gebruik KI om ou foto’s ’n nuwe lewe te gee. Klik op die kleurfoto om dit te vergroot.
Peter Blum was een van die mees raaiselagtige en vlymskerp figure in die Afrikaanse letterkunde. Hy is in Europa gebore (waarskynlik in Wene) en het as kind in 1936 na Suid-Afrika gekom om aan die opkoms van Nazisme te ontkom. Hoewel hy van Joodse afkoms was en verskeie Europese tale magtig was, het hy hom op ’n merkwaardige wyse tot die Afrikaanse taal gewend.
Blum was geniaal, maar hy het slegs twee digbundels gepubliseer: Steenbok tot Poolsee (1955) en Enklaves van die lig (1958). Sy werk was revolusionêr vir sy tyd, gekenmerk deur intellektuele diepgang, tegniese vaardigheid en die kreatiewe gebruik van Kaapse spreektaal (soos in sy beroemde “Kaapse sonnette”). Hy het Afrikaans nie as “heilige” besit beskou nie, maar as ’n instrument wat hy met neologismes en satire kon buig en vernuwe. Sy gedig “Oor monnemente gepraat” het groot polemiek veroorsaak, omdat hy die Voortrekkermonument uit die oogpunt van ’n “Kaapse kjend” gesatiriseer het.
Blum se verhouding met Suid-Afrika was deurspek met bitterheid. Sy aansoek om naturalisasie is herhaaldelik geweier omdat hy as ’n “vyandsonderdaan” beskou is. Hierdie verwerping, tesame met sy frustrasie oor die bekrompenheid van die literêre instellings wat hom soms die Hertzogprys of erkenning ontsê het, het tot sy skielike vertrek na Londen in 1960 gelei.
In Engeland het Blum sy rug op Afrikaans en die openbare lewe gedraai. Hy het as klerk en bibliotekaris gewerk en later selfs swamnavorsing geabstraheer. Sy laaste 30 jaar was kreatief “leeg”, gekenmerk deur isolasie en ’n groeiende vyandigheid teenoor die “Boere-regime”. Hy is in 1990 in Londen oorlede, ’n man wat as ’n buitestander gekom het, die taal vir ’n kortstondige oomblik laat skitter het, en as ’n vreemdeling gesterf het.
Wil jy hom sien beweeg? Klik op die knoppie, of klik hier.
(Só lyk die oorspronklike foto.)
Bronne
Claude. 2025. Claude-reaksie op ’n versoek oor Peter Blum. https://claude.ai/chat (22 Desember 2025 geraadpleeg).
Terblanche, Erika. 2014. Peter Blum (1925–1990). https://www.litnet.co.za/peter-blum-1925-1990 (22 Desember 2025 besoek).
Lees ook:
Die Lasarus-effek: Solomon Tshekisho (Sol) Plaatje (1876–1932)