Foto: ©Ramsay Media op Pixabay; foto gepubliseer op 30 Oktober 2020.
- Elsabé Brits skryf gereelde rubrieke vir LitNet.
Land- en seeoppervlaktemperature wat rekords oortref, hitte, droogte, brande en vloede is in Julie en vroeg Augustus aangeteken. Die klimaatskrisis is lank reeds al so ’n realiteit, dit kan nie meer kopskuddend ontken word nie. Maar daar is ’n boodskap vir elkeen van ons. Wie gaan die aarde van 2100 erf by ons?
Almal sien op die nuus hoe riviere in Europa so ver teruggetrek het, dit lê artefakte van die Tweede Wêreldoorlog bloot. Brande het groot dele van onder meer Frankryk, Kroasië, Griekeland, Spanje en Duitsland verwoes.
Die ontkenners van die bewese klimaatkrisis – die mens – kom altyd met talle “Whatabout”-ismes. ’n Ander irrelevante en ongeweldige “teenargument” wat deflekteer.
Soos om die weer met die klimaat te verwar. Of daar op hierdie planeet van ons nog altyd droogtes was en dit is dan “elke jaar nog koud”. Of dat klimaatkenners van mekaar verskil – hulle verskil nie.
Of dat die klimaatsmodelle verkeerd is – dit is nie. Inteendeel, dit was wat dié modelle eintlik versigtig voorspel het en dat wat voorlê teen die draai van die eeu erger gaan wees.
In die Noorde was Julie die warmste jaar op rekord, saam met 2024, sedert 1850, toe data begin versamel is.
’n Paar realiteite
Uiterste klimaatgevare kan voorkom onder matige 2 °C-verwarming op vlakke wat voorspel word vir hoër grade van verwarming, volgens ’n studie in Nature.
Dié navorsing toon dat erge droogte, brandtoestande en intense reënval voedselproduksie, woude en digbevolkte stedelike gebiede kan bedreig en selfs die gemiddelde projeksies wat tipies met 3 ºC of 4 ºC van verwarming geassosieer word, kan oorskry.Top of Form
Bottom of FormDie navorsers het bevind dat individuele klimaatmodelle teen 2 ºC-uitkomste projekteer wat meer ekstreem is as die multimodelgemiddelde projeksies teen 3 ºC of selfs 4 ºC. Onder sektorspesifieke analise kan swaar reënval in bevolkte gebiede egter na verwagting met 4–15% toeneem.
Daarbenewens toon 10 van 42 modelle droogtetoestande in groot gewasproduserende streke wat die gemiddelde projeksies van 4 °C oortref, met droogtefrekwensie wat moontlik met meer as 50% kan styg.
Ekstreme omstandighede is nie ons voorland nie, dit is reeds hier.
Hoe voel dit?
Een miljard meer mense ervaar elke jaar minstens een dag van uiterste hittestres in vergelyking met die 1970's, volgens 'n Nature Climate Change-artikel. Die bevindinge toon dat globale hittestres toeneem oor gebeurtenisse gedurende die dag, nag en gedurende beide die dag en die nag.
Hittestres is die netto hittelas op 'n individu en word beïnvloed deur faktore soos temperatuur, humiditeit, wind en straling. Dit kan bepaal word deur die Universele Termiese Klimaatindeks (UTCI), 'n “voel soos”-temperatuurmaatstaf wat hierdie faktore insluit en die menslike liggaam se reaksie op die omgewingsmodelle.
Ekstreme temperature wat “voel soos” is nou meer algemeen op elke kontinent.
Byna die helfte van die wêreldbevolking sal teen 2050 met uiterste hitte saamleef as die wêreld 2,0 °C-aardverwarming bo pre-industriële vlakke bereik – 'n scenario wat klimaatwetenskaplikes as toenemend waarskynlik beskou.
Dit het natuurlik ’n invloed op die hele ekosisteem, landbou, watervoorsiening en die gesondheid van mense en diere, asook die oseane.
Die datastelsel kan ’n mens hier bekyk: https://ora.ox.ac.uk/objects/uuid:6fced8c0-5c64-44af-b38e-e99785b2db90.
Daar is geen manier om die navorsing van Oxford Universiteit te ontken nie.
Mensgedrewe seevlakstyging het die frekwensie van uiterste kusverskynsels sedert 1900 verviervoudig, volgens nog ’n studie wat in Nature Climate Change gepubliseer is. Die bevindinge dui daarop dat klimaatsverandering reeds die kusvloedrisiko verander het en beklemtoon die behoefte om hierdie veranderinge in aanpassings- en risikobestuurstrategieë te integreer
Wat het El Niño daarmee te doen?
Navorsing van die Suid-Afrikaanse Weerdiens (SAWS) en internasionale klimaatsentrums dui daarop dat ’n baie sterk El Niño vir laat 2026 en vroeg-2027 ontwikkel. Hierdie fase volg op die vorige La Niña, wat die risiko van verminderde reënval, hoër temperature en landboudruk oor Suider-Afrika verhoog.
Gekombineer met langtermyn-klimaatsverandering, verhoog hierdie natuurlike verwarmingsiklus die risiko's vir ondernormale reënval, intense hittegolwe, landbouspanning en watertekorte regoor Suider-Afrika aansienlik.
Die argument is dat El Niño ’n natuurlikse verskynsel is, wat waar is, maar dit dra by tot mensgemaakte aktiwiteite. Globale temperature bereik hoër pieke omdat natuurlike siklusse bo-op 'n stygende basislyntendens in temperatuur ry.
In Suider-Afrika kondig dit amper altyd lae reënval en hoë temperature aan. Boonop is daar waarskuwings oor die kommerwekkende vooruitsig dat dit ’n "Super-El Niño" kan wees, wat sommige voorspellers en kommentators "Godzilla El Niño" gedoop het.
Hoekom raak dit jou?
2050 is 23 jaar weg. Dis ’n oogwink.
........
2050 is 23 jaar weg. Dis ’n oogwink.
........
Ek weet nie of ek self nog sal leef nie. Ek hoop regtig so! Ek sal dan 77 wees.
Die nuwe eeu sal ek beslis nie sien nie, maar ek onthou hoe ek die aanbreek van 2000 beleef het. Dit was eintlik ’n historiese voorreg om ’n nuwe millennium in te gaan. As ’n mens nou daaraan dink.
Ek onthou die aand baie goed, want ek en kollegas het dié aand in Die Burger se nagkantoor gewerk. Ons het ’n voorblad uitgegee met foto’s van die vuurwerke in Kaapstad se Waterfront en nuus van regoor die wêreld.
Y2K het ons toe nie getref nie. Die aarde het om sy eie as bly draai.
En ja, tyd verloop in ’n oogwink, want dit is nou byna 26 jaar ná 2000. Sonder om soos ’n nostalgiese tante te klink – dit is nie meer so lank tot 2100 nie.
Die nuwe generasie is reeds gebore. Jou kleinkinders gaan in daardie wêreld leef.
Lees ook: