Boekomslag: verskaf
’n Jong onderwyser, Henry du Plessis, vertel vir Naomi Meyer van die boek wat hy oor sy gesondheidsreis geskryf het, My lewe in ’n hartklop.
Henry, ek weet jy het ’n boek geskryf oor jou nierversaking op 18, twee nieroorplantings en tweede kanse. Begin voor. Wanneer het jy gesondheidsprobleme begin ervaar en wat het uiteindelik op 18 met jou gebeur?
Wanneer ek terugdink aan 2017, besef ek hoe vinnig ’n mens se lewe kan verander sonder dat jy dit eers agterkom.
Ek was 18 jaar oud, op skool en het rugby gespeel. Ek was maar altyd ’n maer seun, maar ek het nooit gedink dat daar iets ernstigs met my gesondheid verkeerd kon wees nie.
Tydens Bethlehem se jaarlikse derby by Hoërskool Witteberg het ’n dokter wat ons geken het, opgemerk dat ek besonder bleek lyk. Hy het voorgestel dat ek bloedtoetse laat doen om my ystervlakke te ondersoek.
’n Paar dae later het ek bloed laat trek. Die uitslae het gewys dat my ystervlakke normaal was, maar dat iets anders ernstig verkeerd was. Verdere ondersoeke het gevolg en ek is in die hospitaal opgeneem.
Op 5 Junie 2017 het ek die nuus ontvang wat my lewe onherroeplik sou verander: My niere het feitlik heeltemal opgehou funksioneer. My nierfunksie was slegs 6% en my bloedtelling was gevaarlik laag.
Wat dit so ongelooflik gemaak het, was dat ek tot kort voor my diagnose nog skoolgegaan en rugby gespeel het. Ek het nie besef hoe ernstig siek ek werklik was nie.
Die dokter het verduidelik dat ek dialise sou moes ontvang of uiteindelik ’n nieroorplanting sou benodig. Ek was net 18. Skielik moes ek besluite en werklikhede in die gesig staar waarvoor geen jongmens ooit voorbereid is nie.
Op 6 Junie 2017 is ’n tydelike dialisekateter in my bors geplaas en op 7 Junie het ek met dialise begin. Van daardie oomblik af sou my lewe nooit weer dieselfde wees nie.
As mens 18 is, is die lewe vir die meeste mense iets vanselfsprekends. Mens dink nie aan die dood nie. Was daar mense van jou ouderdom wat besef het waardeur jy gaan? Wat onthou jy van daardie tyd en mense se reaksie op wat jy deurleef het? En toe kry jy ’n nieroorplanting en dit gaan nie goed die eerste keer nie. Wou jy nie sommer net moed opgee nie?
Wanneer jy 18 jaar oud is, dink jy aan jou matriekjaar, jou vriende, rugby en alles wat nog vir jou voorlê. Jy dink nie daaraan dat jou lewe skielik van hospitale, dialise en oorlewing kan afhang nie.
Ek glo baie mense het besef dat ek ernstig siek was, maar ek dink nie almal kon werklik verstaan waardeur ek gegaan het nie. Dit is ook nie iets waarvoor ek hulle kwalik neem nie. Op daardie ouderdom is dit moeilik om te begryp hoe dit voel wanneer jou lewe skielik om mediese behandeling draai.
Ek het ongelooflik baie ondersteuning ontvang. Vriende, familie en selfs mense wat ek skaars geken het, het boodskappe gestuur, vir my gebid en my moed ingepraat. Dit het baie beteken. Tog was daar tye wanneer ek, ten spyte van al die ondersteuning, ongelooflik alleen gevoel het.
My eerste nieroorplanting op 17 Augustus 2018 was veronderstel om ’n nuwe begin te wees. Ek het gehoop dat ek uiteindelik van dialise sou kon wegbeweeg en weer ’n meer normale lewe sou hê. Toe dinge nie uitwerk soos ons gehoop het nie, was dit ’n geweldige terugslag.
Daar was baie kere wat ek wou moed opgee. Ek het selfs tye beleef waarin ek nie meer wou leef nie. Ek was moeg vir die operasies, die behandeling, die pyn en die voortdurende onsekerheid. Ek het gewonder waarom ek op so ’n jong ouderdom deur soveel moes gaan.
Ek dink dit is belangrik om eerlik daaroor te wees. Mense sien dikwels die oorwinning aan die einde van iemand se verhaal, maar hulle sien nie altyd die donker dae wat daaraan voorafgegaan het nie.
Wat my uiteindelik gehelp het om aan te hou, was nie dat ek elke dag sterk of positief was nie. Daar was dae waarop ek glad nie sterk gevoel het nie. Maar ek het steeds mense om my gehad wat vir my omgegee het, en iewers was daar nog die hoop dat my omstandighede kon verander.
Vandag besef ek dat moed nie altyd beteken dat jy nie bang of moedeloos is nie. Soms beteken dit bloot dat jy, ondanks alles, nog ’n dag probeer.
Wanneer het dinge gedraai en verbeter, of is dit nie iets wat sommer net op ’n dag, oornag, gebeur nie? Praat dalk oor die reis.
Ek dink nie daar was een spesifieke dag waarop alles skielik beter geword het nie. My tweede nieroorplanting op 6 Oktober 2019 was beslis ’n groot keerpunt in my lewe, maar die pad na herstel was baie langer en moeiliker as wat mense dalk besef.
Ná alles wat ek reeds deurgemaak het, veral die teleurstelling van my eerste nieroorplanting, was dit moeilik om weer volkome vertroue te hê dat dinge hierdie keer sou uitwerk. Ek was dankbaar vir die tweede kans, maar terselfdertyd bang dat iets weer verkeerd kon loop.
Fisiese herstel is een ding, maar emosionele herstel is iets heeltemal anders. Wanneer jy vir jare met nierversaking, dialise, operasies en onsekerheid saamgeleef het, verdwyn daardie ervarings nie bloot omdat jy ’n nuwe nier ontvang nie.
Dit het lank geneem voordat ek weer begin voel het dat ek ’n toekoms kon beplan sonder dat my gesondheid voortdurend alles oorheers.
Selfs vandag is my mediese reis nie verby nie. Ek moet steeds daagliks medikasie gebruik, gereeld bloedtoetse ondergaan en dokters besoek. Ek het ook ná my oorplanting verdere gesondheidsprobleme en operasies beleef.
Ek is ongelooflik dankbaar dat ek vandag hier is, maar ek wil ook eerlik wees: Ek voel nie elke dag honderd persent nie. Daar is steeds moeilike dae en soms raak die voortdurende mediese uitdagings emosioneel uitputtend.
Wat wel verander het, is my perspektief. Ek het mettertyd weer begin droom, doelwitte gestel en aan my toekoms gebou. Ek het my studies voltooi, ’n onderwysloopbaan begin en uiteindelik my eie boek gepubliseer.
My herstel was dus nie ’n enkele wonderbaarlike oomblik waarna alles perfek was nie. Dit was, en is steeds, ’n proses waarin ek geleer het om met my omstandighede saam te leef sonder om toe te laat dat dit my hele identiteit bepaal.
Ek glo ’n tweede kans beteken nie noodwendig dat alle probleme verdwyn nie. Soms beteken dit bloot dat jy weer die geleentheid kry om, ondanks jou uitdagings, iets betekenisvols met jou lewe te doen.
Wat het jou tussen alles deur laat besluit om onderwys te studeer?
My besluit om onderwys te studeer was ’n kombinasie van twee dinge. Ek het nog altyd daarvan gehou om met kinders te werk en ’n positiewe verskil in ander mense se lewens te maak. Terselfdertyd was onderwys vir my ’n praktiese beroepskeuse wat die moontlikheid van ’n stabiele toekoms gebied het.
Ná alles wat ek met my gesondheid deurgemaak het, was dit vir my belangrik om steeds iets van my lewe te maak. Ek wou nie hê dat my mediese geskiedenis moes bepaal wat ek wel of nie met my toekoms kon doen nie.
Dit was nie altyd maklik om my studies en gesondheid te balanseer nie, maar ek het uiteindelik my BEd-graad in die intermediêre fase voltooi.
Vandag werk ek as onderwyser. Dit is ’n beroep wat baie geduld, begrip, verantwoordelikheid en aanpasbaarheid verg. Ek het deur die jare baie geleer, nie net oor onderwys nie, maar ook oor myself en die verskillende uitdagings waarmee mense daagliks te doen kry.
Ek sal egter ook eerlik wees: Onderwys is ’n uitdagende beroep. Daar is baie verantwoordelikhede en dit kan fisies en emosioneel veeleisend wees, veral wanneer ’n mens self met voortdurende gesondheidsuitdagings saamleef.
Ek is dankbaar vir die ervaring en geleenthede wat onderwys my gebied het, maar ek glo ook dat ’n mens nooit moet ophou groei of nuwe moontlikhede ondersoek nie. Ek kyk tans na geleenthede waar ek my vaardighede verder kan ontwikkel en moontlik op ander maniere ’n betekenisvolle bydrae kan lewer.
My gesondheidsreis het my geleer dat die toekoms nie gewaarborg is nie. Daarom wil ek die geleenthede wat ek wel het, so goed moontlik benut.
As jy nou met mense van jou ouderdom of met kinders in die skool te doen kry, wil jy nie altyd vir hulle vertel dat elke dag nie sommer net iets is wat mens as vanselfsprekend moet aanvaar nie? Of watter boodskap wil jy met hulle deel, of watter deel van die storie is iets wat jy vir mense wil vertel?
As daar een boodskap is wat ek graag met mense wil deel, is dit eenvoudig: Leef jou lewe en leer om die dinge wat jy het, werklik te waardeer.
Ons raak soms so vasgevang in die klein probleme en frustrasies van die alledaagse lewe dat ons vergeet hoe bevoorreg ons eintlik is. Ons kla oor dinge wat verkeerd loop, oor ’n slegte dag, oor werk, skool of klein ongerief, sonder om altyd te besef hoeveel ons het om voor dankbaar te wees.
Daar is mense wat elke dag in hospitale lê, wat met ernstige siektes saamleef of wat nie weet of hulle môre nog hier gaan wees nie. Baie van daardie mense droom van die lewe waaroor ander so maklik kla.
Ek sê nie dat mense nie probleme mag hê of soms moedeloos mag voel nie. Elkeen dra sy eie uitdagings en ons moet dit respekteer. Maar ek glo ons kan almal leer om meer perspektief te hê en die klein seëninge van die lewe raak te sien.
Wanneer jy op ’n jong ouderdom met die moontlikheid van die dood gekonfronteer word, verander jou uitkyk op die lewe. Dinge wat vroeër belangrik gelyk het, raak skielik minder belangrik, terwyl eenvoudige dinge soos gesondheid, tyd saam met geliefdes en die geleentheid om ’n normale dag te beleef soveel meer betekenis kry.
Ek wil hê mense moet besef dat die lewe nie gewaarborg is nie. Moenie wag totdat jy iets verloor voordat jy die waarde daarvan besef nie.
Geniet jou lewe. Maak tyd vir die mense vir wie jy lief is. Jaag jou drome na en moenie toelaat dat klein teleurstellings al die mooi dinge om jou oorskadu nie.
Want iewers is daar iemand wat vandag bid en hoop vir presies die lewe wat jy dalk as vanselfsprekend aanvaar.
Jy het ’n boek oor jou gesondheidsreis geskryf. Hoe het dit begin en hoe het jou skryfroetine gelyk?
Ek het lank gevoel dat alles wat ek deurgemaak het, dalk vir iemand anders iets kan beteken. Ek wou nie bloot ’n boek oor nierversaking, dialise en nieroorplantings skryf nie. Ek wou ook die emosionele kant daarvan vertel: die onsekerheid, die vrees, die teleurstellings, die ondersteuning van geliefdes en die hoop wat ’n mens help om aan te hou.
Een van die mense wat ’n besonder groot rol in die ontstaan van my boek gespeel het, was my ouma, Matty.
My ma het jare lank ’n winkeltjie genaamd Scribbles besit, waar my ouma saam met haar gewerk het. Elke dag het my ouma die winkel se wins noukeurig in ’n notaboek aangeteken.
Toe ek in 2017 siek geword het, het daardie notaboek geleidelik in iets heel anders verander. My ouma het begin om my mediese reis neer te skryf. Sy het elke infeksie, hospitaalopname, operasie en belangrike datum aangeteken.
Destyds het niemand besef hoe waardevol daardie aantekeninge eendag sou wees nie.
........
My ouma is op 19 Desember 2025 oorlede. Ná haar afsterwe het ek in Desember begin om my lewensverhaal neer te skryf. Ek het my aandag daarop toegespits en aangehou skryf.
Haar aantekeninge het ’n belangrike deel van my skryfproses geword. Ek kon telkens daarna terugkeer om datums te bevestig, herinneringe op te roep en die gebeure van die voorafgaande jare in die regte volgorde te plaas.
.........
My ouma is op 19 Desember 2025 oorlede. Ná haar afsterwe het ek in Desember begin om my lewensverhaal neer te skryf. Ek het my aandag daarop toegespits en aangehou skryf.
Haar aantekeninge het ’n belangrike deel van my skryfproses geword. Ek kon telkens daarna terugkeer om datums te bevestig, herinneringe op te roep en die gebeure van die voorafgaande jare in die regte volgorde te plaas.
Dit was nie altyd ’n maklike proses nie. Om my verhaal neer te skryf het beteken dat ek weer moes teruggaan na van die moeilikste tye van my lewe. Daar was herinneringe wat pynlik was om te herbesoek, maar ek het gevoel dat dit belangrik was om my verhaal eerlik te vertel.
Wat die skryfproses vir my besonder betekenisvol maak, is dat my ouma, sonder dat sy dit ooit besef het, gehelp het om die grondslag vir my boek te lê.
Sy het nooit die voltooide boek in haar hande gehou nie, maar haar bydrae leef in die bladsye daarvan voort.
Ek het uiteindelik aangehou skryf, omdat ek gehoop het dat my verhaal iemand anders kan help. As my boek selfs net een persoon hoop gee, of iemand help om met meer begrip en empatie na ander mense se omstandighede te kyk, sal al die moeite die moeite werd wees.
Het jy die boek aan ’n uitgewer gestuur of het jy dit self uitgegee – en waarom?
Ek het besluit om My lewe in ’n hartklop self uit te gee, hoofsaaklik weens die finansiële koste wat met die publikasie van ’n boek gepaard gaan.
Toe ek begin ondersoek instel het na die moontlikhede om my boek te publiseer, het ek besef dat dit ’n aansienlike finansiële onderneming kon wees. Ek wou baie graag my verhaal met ander mense deel, maar ek moes terselfdertyd realisties wees oor wat ek kon bekostig.
Ek het dus besluit om self verantwoordelikheid vir die publikasieproses te neem. Dit het beteken dat ek by verskillende aspekte van die boek betrokke moes wees, van die voorbereiding van die manuskrip tot die drukwerk, bekendstelling en bemarking daarvan.
Dit was ’n groot leerproses. Ek het vinnig besef dat die skryf van ’n boek net een deel van die werk is. Om dit uiteindelik in lesers se hande te kry verg baie tyd, beplanning, moeite en finansiële opoffering.
Daar was uitdagings, maar dit was vir my belangrik om nie toe te laat dat die koste my verhinder om my verhaal te publiseer nie.
Op 12 Junie 2026 kon ek uiteindelik My lewe in ’n hartklop amptelik bekend stel. Om die voltooide boek in my hande te hou was vir my ’n besonderse oomblik.
Ek het nie vooraf besef hoeveel werk dit sou verg om ’n boek onafhanklik uit te gee nie, maar ek is dankbaar dat ek die besluit geneem het.
Vandag hoop ek dat my verhaal steeds meer lesers sal bereik en dat dit vir ander mense iets betekenisvols kan bied.
Hoe lyk jou lewe nou, in vergelyking met hoe dit voorheen was?
My lewe is vandag baie nader aan ’n normale lewe as wat dit tydens my dialisejare was, maar terselfdertyd is dit nog baie ver daarvan af.
Toe ek op dialise was, het my lewe grootliks rondom die behandeling gedraai. Ek moes drie keer per week vir vier uur op ’n slag aan ’n dialisemasjien gekoppel wees. Dit het my vryheid beperk en dit moeilik gemaak om die dinge te doen wat vir ander mense van my ouderdom vanselfsprekend was.
Ná my tweede nieroorplanting het baie dinge verander. Ek kon weer begin om ’n toekoms te beplan, my studies voltooi en ’n loopbaan bou. Ek het ook uiteindelik my eie boek geskryf en gepubliseer, iets wat vir my baie beteken.
Maar ek dink mense besef nie altyd dat ’n nieroorplanting nie beteken dat al jou gesondheidsprobleme skielik verdwyn nie.
Ek moet steeds elke dag medikasie gebruik om te voorkom dat my liggaam die oorgeplante nier verwerp. Ek moet gereeld bloedtoetse ondergaan, dokters besoek en my gesondheid voortdurend monitor. Ek het ook ná my oorplanting verdere mediese komplikasies en operasies beleef.
Die waarheid is dat my gesondheid steeds ’n groot deel van my lewe beheer.
Daar is dae waarop ek redelik goed voel en die dinge kan doen wat ek graag wil doen. Maar daar is ook dae waarop ek moeg, ongemaklik of eenvoudig nie myself voel nie. Dit kan fisies en emosioneel uitputtend wees om voortdurend met mediese uitdagings saam te leef.
Ek is ongelooflik dankbaar vir my tweede nieroorplanting en vir die geleentheid om vandag nog hier te wees. Ek sal nooit die waarde daarvan onderskat nie.
Maar dankbaarheid beteken nie dat alles maklik is nie. Ek kan dankbaar wees dat ek nie meer dialise nodig het nie en terselfdertyd erken dat ek steeds swaarkry.
Ek is nou 27 jaar oud en soos enige ander jongmens, het ek drome, doelwitte en planne vir my toekoms. Ek wil graag ’n goeie loopbaan hê, nuwe geleenthede aangryp en die lewe geniet.
Soms wens ek net dat ek dit alles kon doen sonder om voortdurend oor my gesondheid bekommerd te wees.
Ek probeer om nie toe te laat dat my mediese geskiedenis my hele identiteit bepaal nie, maar ek kan ook nie maak asof dit nie ’n groot invloed op my lewe het nie.
My lewe is vandag beslis beter as gedurende my dialisejare, maar my mediese reis is nog lank nie verby nie.
Waarmee hou jy jouself ook besig; wat geniet jy om te doen?
Ek het eintlik ’n groot verskeidenheid belangstellings en stokperdjies. Ek is iemand wat daarvan hou om nuwe dinge te ontdek, meer daaroor te leer en myself voortdurend met iets besig te hou.
Een van my grootste belangstellings is versamelings. Ek versamel onder meer ou munte, Springbok-rugbykaarte, edelstene, kristalle en verskillende historiese voorwerpe. Ek vind dit besonder interessant om die geskiedenis, oorsprong en waarde van versamelstukke na te vors. Vir my gaan dit nie net daaroor om iets te besit nie, maar ook oor die verhaal daaragter.
Ek het ook ’n groot belangstelling in plante en die natuur. Bonsai is iets wat my besonder interesseer, omdat dit geduld, aandag en sorg verg.
Sport was nog altyd deel van my lewe. Ek geniet rugby, krieket en ander sportsoorte, en ek het ook onlangs ’n belangstelling in padel begin ontwikkel. Al laat my gesondheid my nie altyd toe om so aktief te wees as wat ek graag sou wou nie, bly sport vir my belangrik.
Wanneer ek wil ontspan, geniet ek dit ook om videospeletjies te speel. Dit is soms ’n lekker manier om my gedagtes van die alledaagse uitdagings af te kry.
Ek het verder ’n sterk belangstelling in entrepreneurskap. Ek geniet dit om nuwe besigheidsidees te ondersoek, navorsing oor verskillende produkte te doen en te kyk watter geleenthede daar bestaan. Ek is iemand wat graag vooruit dink en voortdurend nuwe moontlikhede oorweeg.
Skryfwerk het natuurlik ook ’n belangrike deel van my lewe geword. Ná die publikasie van My lewe in ’n hartklop het ek begin werk aan ’n Engelse weergawe van my boek. Dit is ’n projek waaroor ek baie opgewonde is, omdat ek hoop om my verhaal uiteindelik met ’n groter, internasionale gehoor te deel.
Ek dink al hierdie belangstellings wys iets van wie ek is. Ek hou daarvan om besig te bly, nuwe dinge te leer en doelwitte te hê waarna ek kan werk.
My gesondheid plaas soms beperkings op wat ek kan doen, maar ek wil nie hê dat my lewe net uit doktersafsprake, bloedtoetse en medikasie moet bestaan nie. Daar is nog soveel dinge wat ek wil ontdek, beleef en bereik.
Grafika: verskaf
Jou boek is onlangs vir ’n prys benoem. Baie geluk! Wil jy iets daarvan deel?
Dit voel vir my steeds amper onwerklik. Om te dink dat ’n boek wat ek aanvanklik geskryf het om my persoonlike lewensverhaal met ander te deel, nou vir ’n internasionale toekenning benoem is, is iets wat ek nooit werklik verwag het nie.
My lewe in ’n hartklop is genomineer vir die African Authors Recognition Awards (AARA) 2026, in die kategorie vir debuutskrywers. Ek is een van agt skrywers wat in hierdie kategorie benoem is.
Die toekenningsgeleentheid vind op 28 November 2026 in Windhoek, Namibië plaas.
Ek moet erken dat ek steeds nie heeltemal weet hoe om die benoeming te verwerk nie. Omdat dit my eerste boek is en ek dit self uitgegee het, is dit soms moeilik om te besef dat my werk op hierdie manier raakgesien word.
Ek wonder selfs soms hoe groot die prestasie werklik is. Ek is immers nie ’n gevestigde skrywer nie. Ek is bloot iemand wat besluit het om sy lewensverhaal neer te skryf, met die hoop dat dit vir iemand anders iets kan beteken.
Maar wanneer ek terugdink aan waar alles begin het, besef ek dat die benoeming tog vir my baie beteken.
In 2017 was ek ’n 18-jarige seun wat skielik met nierversaking gekonfronteer is. Daar was tye waarin ek nie geweet het wat die toekoms vir my inhou nie. Vandag, nege jaar later, het ek my eie boek gepubliseer en ontvang dit erkenning buite Suid-Afrika.
Dit is iets waarvoor ek opreg dankbaar is.
Natuurlik sal dit ongelooflik wees om die toekenning te wen, maar ek probeer ook onthou waarom ek die boek in die eerste plek geskryf het.
Vir my gaan dit nie net oor pryse of erkenning nie. Ek wil hê my verhaal moet mense bereik, hoop gee en hulle help om die lewe en hul gesondheid meer te waardeer.
As iemand ná die lees van my boek met ’n bietjie meer hoop na sy of haar eie omstandighede kan kyk, beteken dit vir my reeds baie.
Die benoeming is dus ’n onverwagte voorreg en ’n herinnering dat iets betekenisvols selfs uit die moeilikste hoofstukke van ’n mens se lewe kan voortkom.
Hier is ’n stemskakel ten opsigte van die prys.
Lees ook: