...
Hedendaagse Westerse oorlogvoering word dikwels beskryf as toeskouersport of CNN-oorloë.
...
Vier weke na die aanvang van Amerika se Operation Epic Fury and Israel se Operation Lion’s Roar hang die uitkoms van die operasies in die lug. In baie opsigte is Operation Epic Fury ’n demonstrasie van hoe die Weste, veral die VSA, steeds gewillig en in staat is om oorloë te voer – en dit gereeld doen sedert die einde van die Koue Oorlog. Hedendaagse Westerse oorlogvoering word dikwels beskryf as toeskouersport of CNN-oorloë – oorloë wat deur ’n klein professionele weermag, hul “span” – om dit so te stel – gevoer word, en dit is moontlik om hul vordering amper intyds op sosiale- en ander mediaplatforms te volg. Hierdie militêre operasies is te alle tye ekspedisiegedrewe en die minimalisering van reputasie van die nasie, sy weermag en sy bevelvoerders is van kritieke belang.
Soos die geval is met die oorlog in Iran, fokus Westerse oorloë dikwels op die eng uitdaging om ’n spesifieke regering of leier te vervang in plaas daarvan om die opponerende staat en sy burgers, of selfs sy weermag, as die vyand te beskou. Dit is oorloë van keuse eerder as oorlewing. Westerse weermagte funksioneer dus onder druk om aan internasionale reg te voldoen en sogenaamde kollaterale skade te minimaliseer; dit wil sê burgerlikes en burgerlike infrastruktuur kan nie doelbewus geteiken word nie. Dit is duidelik gedemonstreer deur die grootskaalse en omvattende kritiek teen die Israeli-weermag met sy operasies in Gaza. Tuis word hierdie oorloë gekenmerk deur uiters lae vlakke van sosiale deelname deur die breë bevolking, met ’n klein aantal ongevalle wat dramatiese politieke gevolge kan hê. Magbeskerming, die vermyding van eie ongevalle, is altyd ’n sleutelveranderlike vir bevelvoerders.
Lugkrag is die voor die hand liggende voorkeurwapen. Dit is maklik om te ontplooi, teen lae risiko, en bied vinnige en direkte toegang tot die vyandelike leierskap. Lugkrag is akkuraat, bevat die verrassingselement, en Amerika en Israel geniet ’n vergelykende voordeel gegewe die tegnologiese aard van lugkrag. Lugkrag dra die belofte van die bereiking van die doelwit sonder die noodsaak om die massa van die vyandelike gewapende magte te betrek of groot en omslagtige landmagte te ontplooi. Terselfdertyd bied lugkrag ’n verhoogde vlak van beskerming vir eie magte. En die onttrekkingstrategie of ontkoppeling uit ’n oorlog is afhanklik van ’n enkele besluit en onmiddellike onttrekking – ten minste, dit is die teoretiese argument. Die eksistensiële probleem met lugkrag, en ook deur die geskiedenis van lugoorlog, is egter die uitdaging om taktiese en operasionele prestasies te ontsluit en om in strategiese effek en politieke uitkomste te skakel.
...
Die doelwitte vir die oorlog in Iran is nie duidelik geartikuleer en eksplisiet uiteengesit nie.
...
Die doelwitte vir die oorlog in Iran is nie duidelik geartikuleer en eksplisiet uiteengesit nie. Wydverspreide debat dui op regeringsverandering en ’n einde aan Iranse betrokkenheid by streekskonflikte en die uitvoer van terreur en betrokkenheid by uitvoeroorloë (proksieoorloë) in die Midde-Ooste. Dit is gekoppel aan die moontlikheid van die bewapening van Iranse kernontwikkeling en, implisiet, die moontlikheid en gevaar van kernterreur in die Midde-Ooste en elders. Gegewe wat in Venezuela ontvou het, moet groot magskompetisie in Iran ook oorweeg word, veral Iranse hommelvoorsiening aan Rusland en die Chinese olie-vir-wapens-verhouding met Iran.
Soos die geval in Venezuela was, is die operasie in Iran voorafgegaan deur ’n groot militêre opbou in die Midde-Ooste. Gedetailleerde Israeliese intelligensie het blykbaar die spyker verskaf vir hierdie groot Amerikaanse militêre hamer om te slaan. En dit was betreklik maklik om die vroeë militêre uitkomste van die operasie te voorspel. Die Iranse regime is suksesvol onthoof en sy kernfasiliteite, missielinfrastruktuur en energie- en vlootvermoë is tot die vlak van taktiese funksionaliteit geërodeer. Vir Iran is dit ’n totale oorlog wat deur die regering gesien word as sou dit die voortbestaan van Iran in sy totaliteit bedreig. Vir Amerika en Israel is dit natuurlik ’n beperkte streeksoorlog met beperkte doelwitte. Die verskil is belangrik in hoe die opponerende magte hul betrokkenheid by die oorlog bestuur.
Op die oomblik word die VSA egter deur verskeie strategiese probleme in die gesig gestaar. Die eerste is om taktiese sukses om te sit in operasionele effek, strategiese uitkomste en langertermyn- politieke stabiliteit en vrede. Dit is ’n historiese dilemma; ons het dit al voorheen in Viëtnam, Libië, Irak en ander plekke gesien. En die kanse is skraal dat die VSA langtermyn- politieke stabiliteit en regimeverandering in Iran sal kan bewerkstellig sonder een of ander vorm van grondmagontplooiing in Iran. Die waarskynlikheid is skraal dat die Iranse samelewing teen die teologiese leierskap in Teheran sal opstaan; te veel keer moes hulle die prys in bloed betaal vir hul afkeer van die Iranse leierskap. Met ’n uitdagende leierskap, ’n ekonomie in flenters en die Iranse infrastruktuur in flarde, wag ontbering op hulle.
’n Tweede strategiese dilemma vir die Trump-administrasie is die ekonomiese dilemma – hoe langer Iran staan, hoe meer verskuif die swaartepunt in hierdie oorlog na die wêreldekonomie. Teoreties is daar altyd ’n omgekeerde verhouding tussen die duur van ’n oorlog en die ekonomiese impak daarvan op die strydende partye. Wat in hierdie scenario in die Straat van Hormoes ontvou, sal boonop elke ekonomie beïnvloed, met ongeveer ’n kwart van die wêreld se olie en gas wat deur die seestraat vloei. Vir Iran is die sluiting van die Straat van Hormoes ’n laekostestrategie met seemyne, land- of seegebaseerde kinetiese wapens, en hommeltuie. Al wat nodig is, is om een skip per maand deur guerrillatipe aksies te laat sink; vrees sal die res doen.
Die grootste dilemma waarmee die Trump-administrasie te kampe het, het egter te doen met die idee van regimeverandering, en die vraag wat regimeverandering behels. In Libië, Irak en ander plekke was die les heeltemal duidelik: Regimeverandering het niks te doen met die vervanging van die leierskapskader nie. Soos duidelik is, ook in Suid-Afrika met die idee van “staatskaping”, is die tentakels van die regering as stelsel diep verskans in die burokratiese diep staat. Daardie stelsel sal nie oornag vervang of verander word nie. Oortuigings en belange is diep verskans in die weefsel van die samelewing. Om hierdie gekultiveerde oortuigings, belange en maniere van doen te verander, vereis ’n omvattende poging, hulpbronne en tyd. Sterkte daarmee, Amerika.
...
Op ’n taktiese en operasionele vlak verskil die Israeliese en Amerikaanse lugmagte tans.
...
Op ’n taktiese en operasionele vlak verskil die Israeliese en Amerikaanse lugmagte tans. Die Israeliese fokus is op geteikende intelligensiegedrewe sluipmoord of eliminasie van die tweede en derde laag van leierskap in die Iranse regime. Die fokus van die Amerikaanse lugmag het verskuif na die strategiese uitdaging om die Straat van Hormoes oop te maak en die vloei van olievragskepe uit die Persiese Golf te waarborg. Kortom, Israel is steeds gefokus op die idee van regeringsverandering, terwyl die Amerikaanse fokus op globale polities-ekonomiese realiteite is. In die besinning oor hierdie fokusareas is die ongemaklike waarheid egter dat ’n lugmag nog nooit ’n oorlog op sy eie gewen het nie.
- Abel Esterhuyse is van die Universiteit Stellenbosch
Lees en luister ook:
Oor oorlog en vrede: perspektiewe op die Amerikaanse aanvalle op Iran