Aan tafel, met die reuk van vars brood en die eggo van nuus uit die Midde-Ooste wat deur die kombuis klink, slaan mens die Bybel oop. Die kwessie raak nie net politiek of teologie op ’n afstand nie – dit raak ons brood en botter, en die vraag wat almal op een of ander manier raak: Wat sê die Skrifte self oor Israel?
Hierdie besinning is bedoel vir elkeen wat wil weet, of jy nou Hindoe, Moslem, Jood, Christen, ateïs of agnostikus is. Die doel is eenvoudig: om die relevante verse op die tafel te plaas sodat jy self kan lees en oorweeg.
Twee hoofbenaderings kom in die Skrif na vore wanneer ons lees hoe God met Israel omgaan.
Die een benadering, dikwels bedelingsleer (dispensationalism) genoem, lees die profesieë letterlik en onderskei tussen Israel as volk en die Kerk. Dit beklemtoon dat God se beloftes aan die nageslag van Abraham, Isak en Jakob steeds van krag bly. Hierdie siening het in die negentiende eeu besondere vorm gekry deur John Nelson Darby en die Scofield Reference Bible.
Die ander benadering sien in die Nuwe Testament hoe Ou-Testamentiese beloftes aan Israel vervul word in Christus en sy Kerk. Dit staan ook bekend as supersessionisme (vervangingsteologie). Hierdie oortuiging beskou die Kerk as Israel. Hierdie siening, wat al by vroeë kerkvaders soos Justinus Martyr voorkom, is deur die eeue heen die oortuiging in die Rooms-Katolieke en Oosters-Ortodokse tradisies, en ook in baie Protestantse kringe.
Die Skrif self bied die verse aan. Kyk hoe die beloftes aan Abraham, die verbond by Sinai, die profesieë van Jesaja, Jeremia, Esegiël, Hosea en ander in die Nuwe Testament opgeneem word.
In Genesis lees ons dat in Abraham “al die geslagte van die aarde geseën sal word”. Paulus skryf in Galasiërs dat die Skrif vooruitgesien het dat God die heidene uit geloof sou regverdig, en dat die evangelie vooraf aan Abraham verkondig is: “In jou sal al die nasies geseën word.” Dieselfde belofte word in Galasiërs 3:16 gekoppel aan een nageslag – Christus.
Exodus 19 noem Israel “my eiendom uit al die volke” en “’n koninkryk van priesters en ’n heilige volk”. Petrus skryf aan die gelowiges: “Maar júlle is ’n uitverkore geslag, ’n koninklike priesterdom, ’n heilige volk, ’n volk as eiendom…”
Hosea se woorde oor “nie my volk nie” wat “kinders van die lewende God” genoem sal word, en “dié wat nie my volk was nie” wat “my volk” genoem sal word, word deur Paulus en Petrus op die Kerk van toepassing gemaak.
Jesaja se kneg word “’n lig vir die nasies” gestel sodat redding tot by die einde van die aarde kan kom, en dieselfde woorde word in Handelinge op die apostels en die verkondiging van die evangelie toegepas. Die berg van die huis van die Here waarheen nasies sal stroom, word in Hebreërs verbind met Sion, die berg en die stad van die lewende God, die hemelse Jerusalem.
Die nuwe verbond wat Jeremia belowe – die wet in die binneste en op die hart van vlees geskryf – vind sy weergawe in Hebreërs. Esegiël se nuwe hart en nuwe gees, die hart van klip wat ’n hart van vlees word, word in 2 Korintiërs weerspieël in die brief van Christus, geskryf met die Gees van die lewende God op tafels van vleeslike harte.
Ander profesieë – die vervalle hut van Dawid wat opgebou word, die onvrugbare vrou wat jubel omdat haar kinders meer is as dié van die getroude vrou, die klip wat die bouers verwerp het wat ’n hoeksteen word, die Gees van die Here op die Gesalfde – word in die Nuwe Testament direk met Christus en die Kerk verbind.
Daar is egter ook verse wat die onherroeplike roeping van Israel as volk beklemtoon. Jeremia 31:35-37 sê dat as die wette van son, maan en sterre voor God se aangesig verwyder kan word, dan sal die nageslag van Israel ophou om ’n volk voor sy aangesig te wees. Paulus vra in Romeine 11: “Het God dalk sy volk verstoot?” en antwoord: “Hoegenaamd nie!”
Die oorblyfsel in Israel wat nie voor Baäl gebuig het nie, word deur Paulus vergelyk met die oorblyfsel in die huidige tyd, deur genade uitgekies.
Sagaria se profesie dat hulle sal kyk na Hom wat hulle deurboor het, word in Johannes verbind met die Kruis.
Hosea 3:4-5 praat van dae sonder koning, vors, offer en pilaar, en daarna die terugkeer van die kinders van Israel om die Here hulle God en Dawid hulle koning te soek in die laaste dae. Paulus skryf in Romeine 11 van ’n gedeeltelike verharding oor Israel totdat die volle getal van die heidene ingekom het, en dat op hierdie manier die hele Israel verlos sal word.
Wanneer die Bybel van Israel as volk praat, verwys dit primêr na die etniese nageslag van Abraham, Isak en Jakob. Die moderne Sionistiese beweging, wat die terugkeer van Jode na hul historiese land beklemtoon, word deur sommige as ’n politieke en kulturele uitdrukking van hierdie verbondenheid gesien, terwyl ander dit suiwer vanuit die profesieë benader. Die Skrif bly die maatstaf.
Vanuit die Ortodokse, etnies-Joodse tradisie word ’n ander stem gehoor. Die Torah se Jode beskou Sionisme as ’n sekulêre beweging wat ’n staat deur menslike inspanning tot stand gebring het, en meen dat dit nie ooreenstem met die profetiese beloftes van verlossing nie. Hulle waarsku dat hierdie benadering lyding meebring en die koms van die ware Messiaanse verlossing kan vertraag. Vir hulle staan God se beloftes aan die Joodse volk op hul eie en sal dit vervul word in God se tyd en op God se manier — deur die koms van die Messias. Die Joodse volk bly vir hulle die volk met wie God ’n ewige verbond gemaak het.
Vir my, en vir baie ander wat die Evangelie in sy volheid lees, is juis hierdie vervulling in Christus die hart van die goeie nuus. Die Nuwe Testament huiwer nie om Ou-Testamentiese beloftes direk op die Kerk toe te pas nie — nie as ’n vervanging in die sin van verwerping nie, maar as vervulling in die Sin van Christus. Die beloftes aan Abraham gaan nie verlore nie; hulle word groter en dieper in Hom wat die ware nageslag is. Die verbond by Sinai word nie weggegooi nie; die wet word op harte van vlees geskryf. Die profete se visioene van ’n nuwe hart, ’n nuwe verbond en ’n lig vir die nasies word in die Kerk sigbaar — nie omdat God sy beloftes vergeet het nie, maar omdat Hy hulle in sy Seun vervul.
Paulus skryf in Romeine 11 dat God sy volk nie verstoot het nie. Ek stem volkome saam. Daar is ’n oorblyfsel, deur genade uitgekies. En ja, daar kom ’n dag waarop “die hele Israel verlos sal word”. Maar dieselfde Paulus skryf ook dat ons nie meer Jood of Griek is nie, maar een in Christus. Hy gebruik die beeld van die olyfboom: die natuurlike takke is uitgebreek, en ons heidene is ingeënt. Die wortel bly dieselfde — die beloftes aan die vaders — maar die boom is nou een.
Vir my is dit nie twee volke met twee planne nie. Dit is een volk van God, gebou op die fondament van die apostels en profete, met Jesus Christus as die hoeksteen. Die Kerk is nie ’n plaasvervanger nie; sy is die voortsetting en vervulling van wat God van die begin af met Abraham bedoel het: “in jou sal al die nasies geseën word.”
Ek verstaan dat dit vir ’n Christen-Sionis moeilik klink. Julle lees die profesieë met ’n sterk letterlike oortuiging oor die land en die volk in die laaste dae. Ek respekteer daardie oortuiging. Dit pas uiteraard jul Sioniste politieke agenda.
Die Skrif is egter ryk genoeg om ons almal te laat worstel. Maar vir my bly die Nuwe Testament die sleutel tot die Ou. En die Nuwe Testament spreek duidelik van ’n geestelike volk wat uit Jode én heidene bestaan, met een Here, een geloof, een doop.
En almal wat volgens hierdie reël wandel, vrede en barmhartigheid oor hulle, en oor die Israel van God!
En die Gees en die bruid sê: Kom! En laat hom wat hoor, sê: Kom! En laat hom wat dors het, kom; en laat hom wat wil, die water van die lewe neem, verniet.
Die genade van die Here Jesus Christus sy met julle almal.
Cornelius Henn
Lees ook:
Kritiese besinnings oor die Israelse eiendomsaansprake op Palestina
Kommentaar
Beste Cornelius,
Dankie vir jou deeglike en eerlike brief. Ek waardeer die manier waarop jy die moeilikheid en die diepte van die Skrifte rondom Israel en die Kerk uitlig. Ek wil in liefde en duidelikheid reageer.
1) Ek stem saam dat die Skrif self die primêre maatstaf is. Dit is reg om die beloftes aan Abraham, die profesieë van die profete en die uitsprake in die Nuwe Testament te lees en ernstig op te neem.
2) Twee historiese en bybelse benaderings bestaan werklik: die benadering wat jy beskryf as dispensasioneel (wat Israel en die Kerk onderskei) en die benadering wat gesien word as vervangingsleer (waar die Kerk die plek van Israel inneem). Ek onderskryf die dispensasionele onderskeid. Ek doen dit nie om die Skrif te verontagsaam nie, maar omdat die Bybel self verskeie keer etniese Israel as ’n volhardende, onherroeplike party in God se raadsplan beskryf, terwyl dit tegelykertyd die Kerk as ’n nuwe, kragtige, geestelike liggaam voorstel waarmee God in hierdie era werk.
3) Waarom die onderskeid saak maak: die Wet, die beloftes aan die vaders en die profetiese uitsprake oor die nageslag van Israel en die toekomstige inkorporering van die nasies speel almal ’n rol in God se eensame, historiese raadsplan. Om die beloften aan Abraham en aan die nageslag letterlik en volhardend te lees beteken nie dat die Kerk God se belofte ontvang nie — tog raak baie Ou-Testamentiese woorde in die Nuwe Testament aan die vervulling in Christus en in die Kerk. Dit wat deur Christus vervul word, is nie “vergeet” nie, maar vervul; dit wat oorbly vir nasional Israel, bly deel van God se onontkombare plan en belofte.
4) Twee waarhede hou tegelyk: a) Die Nuwe Testament verbind baie Ou-Testamentiese beloftes met Jesus en met die uitbreiding van die evangelie tot die heidene — dit is die goeie nuus. b) God is nie deur die nasionaliteit van Israel heen nie; Hy het ’n toekoms vir die volk van Abraham en sal sy beloften nakom. Paulus self waag om die vraag te stel: “Het God sy volk verstoot?” en antwoord beslis: “Hoegenaamd nie!” (hierdie twee waarhede is nie teëstrydig nie; hulle vul mekaar aan in die groter eskatologiese prentjie).
5) Praktiese toepassing vir ons leestafel: lees die Skrif, en lees dit heel — let op wanneer die skrywers praat oor etniese Israel en wanneer hulle praat oor die nuwe liggaam van gelowiges. Wees bedag op die konteks: sommige profesieë word in Christus vervul; ander beloof ’n toekomstige herstel van Israel as volk. Dit vereis nederigheid om nie alle tekste in een enkele hermeneutiese bak te dwing nie.
6) Ten slotte: ek respekteer dat baie opregte en vrome mense, insluitend sommige wat sterk Sionisties is, hul siening letterlik uitlees uit die profesieë. Ek respekteer ook die etniese Joodse besorgdhede oor hoe God met sy volk omgaan. My roeping as iemand wat die Skrif ernstig neem, is om te beklemtoon dat die Bybel beide die unieke volharding van Israel en die unieke realiteit van die Kerk leer. Die twee gevolge is nie noodwendig twee afsonderlike planne nie, maar dele van God se enkele, heilige raadsplan deur die geskiedenis en in die eindtye.
Mag God se genade en vrede met jou wees. Ek bid dat ons almal, van Jood tot heiden, van Christen tot soeker, die Skrif sal lees met eerbied en gehoorsaamheid, sodat ons sal wandel in lig en liefde tot die Here en tot mekaar.
Met broederlike groete in Christus,
https://www.askandy.andywoodsministries.org/chat
Relevant Scriptures include:
• Genesis 12:3 (NASB-1995): "And I will bless those who bless you, And the one who curses you I will curse. And in you all the families of the earth will be blessed.""
• Ephesians 2:14 (NASB-1995): "For He Himself is our peace, who made both [groups into] one and broke down the barrier of the dividing wall,"
Beste Hanno,
Baie dankie vir jou deeglike en duidelike kommentaar. Ek waardeer die hart wat jy in die gesprek hou.
Ek stem saam: die Skrif is die maatstaf. Ons moet onderskei tussen etniese Israel en die Kerk.
Terselfdertyd is die Nuwe Testament die sleutel tot die Ou.
Die beloftes aan Abraham vind hulle diepste vervulling in Christus, die enige Saad (Galasiërs 3:16). Die olyfboom het een wortel. Sommige natuurlike takke is uitgebreek, heidene is ingeënt, maar dit bly dieselfde boom.
Die Kerk is nie ’n tydelike tussenfase nie. Sy is die voortsetting en uitbreiding van God se plan met Abraham: dat in hom al die geslagte van die aarde geseën sou word.
Die twee waarhede hou ek saam, maar nie as twee parallelle spore nie. Ek sien een raadsplan wat in Christus volheid bereik het, en wat nog volle openbaring in die toekoms sal hê.
Die toekomstige herstel van Israel word nie deur die Kerk afgehandel of vergeet nie. Dit word ook nie losgemaak van Christus en sy liggaam nie. Alles loop deur Hom en na Hom toe.
Juis daarom moet ek iets duidelik stel.
Wanneer politici en godsdienstige leiers die Palestynse bevolking as “Amalek” bestempel, en daarmee geweld, uitwissing of kollektiewe straf regverdig, is dit nie Bybelse trou nie. Dit is ’n verdraaiing - 'n erge dwaling. Dit is onversoenbaar met geregtigheid en barmhartigheid. En dit is totaal onversoenbaar met die Evangelie van Christus.
Selfs al het God nog ’n toekoms vir etniese Israel, gee dit geen blanko tjek vir die Sioniste se haatlike retoriek of optrede nie.
Geregtigheid, barmhartigheid en nederigheid bly die maatstaf. Altyd.
Ek respekteer jou oortuiging, Hanno. My eie worsteling bly om die eenheid in Christus te hou sonder om Romeine 11 se “hoegenaamd nie” te verloor. Dit is ’n spanning wat ek nie kan oplos nie.
Miskien moet ons net daarin wag totdat God self aan ons openbaar met Sy wederkoms.
Die Israel van God is uiteindelik dié wat in Christus is: Jood en heiden, een in wese.
Met broederlike groete in Hom wat die ware Saad is,
Cornelius