|
||||||||
Opsomming
Hoewel Afrikaanse kunstefeeste belangrike ruimtes vir taal, erfenis en kulturele deelname vorm, is beperkte kennis beskikbaar oor hoe die betekenis en waarde van hierdie feeste tussen generasies binne Suid-Afrika se unieke sosiohistoriese konteks verskil. Teen hierdie agtergrond is die doel van dié studie om generasieverskille in motiverings, kulturele verbondenheid, waargenome feesbydraes, gedragsvoornemens en deelname- en bestedingsgedrag onder bywoners van ’n Afrikaanse kunstefees in Suid-Afrika te ondersoek. Die studie fokus spesifiek op hoe verskillende generasiekohorte die kulturele, linguistiese, simboliese en ervaringswaarde van die fees beleef en interpreteer. ’n Kwantitatiewe navorsingsbenadering is gevolg deur middel van ’n gestruktureerde vraelys wat tydens die fees aan feesgangers versprei is. Altesaam 595 vraelyste is voltooi, waarvan 561 volledig voltooide vraelyste met geldige ouderdomsinligting by die ontleding ingesluit is. Verkennende faktorontleding het dimensies rakende kulturele verbondenheid, motiverings, feesbydraes en gedragsvoornemens geïdentifiseer, terwyl ANOVA- en Tukey HSD-natoetse gebruik is om generasieverskille te ondersoek. Die bevindinge toon betekenisvolle verskille tussen generasies ten opsigte van kulturele verbondenheid, taalbevestiging, nostalgie, waardering vir die kunste, gedragslojaliteit en bestedingsgedrag. Ouer generasies het beduidend sterker vlakke van kulturele verbondenheid, feeslojaliteit en ekonomiese bydrae as jonger kohorte gerapporteer. Jonger generasies het daarenteen meer selektiewe, ervaringsgerigte en sosiaal-georiënteerde vorme van betrokkenheid getoon, wat meer vloeibare en hibriede interpretasies van Afrikaanse identiteit weerspieël. Die bevindinge dui ook daarop dat Afrikaanse kunstefeeste verder strek as bloot vermaak deurdat hulle as simboliese kulturele ruimtes funksioneer waar taal, erfenis en verbondenheid voortdurend tussen generasies beding word. Die studie dra by tot die literatuur oor feeste, kulturele identiteit en taalidentiteit deur generasieverskille binne Suid-Afrika se unieke sosiohistoriese omgewing te kontekstualiseer en feeste as ruimtes van taalidentiteitsonderhandeling te posisioneer. Prakties bied die bevindinge insigte vir die ontwikkeling van meer inklusiewe en generasie-responsiewe feesprogrammering, kommunikasie en strategieë vir kulturele volhoubaarheid.
Trefwoorde: Afrikaanse kunstefeeste; feeslojaliteit; feesmotiverings; gedragsvoornemens; generasiekohorte; kulturele identiteit; kulturele verbondenheid; linguistiese identiteit; Suid-Afrika; taalidentiteit
Abstract
More than just a festival: Generations, language and belonging in Afrikaans festival culture
Afrikaans arts festivals occupy a distinctive position within South Africa’s cultural landscape. Beyond providing entertainment and opportunities for artistic consumption, these festivals constitute public spaces in which language, heritage, cultural identity and belonging are expressed, negotiated and continually reinterpreted. This role is particularly significant within South Africa’s multilingual and historically unequal society, where language remains closely associated with cultural heritage, social belonging and contested identities. Contemporary Afrikaans arts festivals also operate within a changing cultural environment characterised by post-apartheid transformation, multiculturalism, digitalisation and increasingly diverse interpretations of Afrikaans identity. Consequently, the cultural and symbolic meanings attached to these festivals cannot necessarily be assumed to be shared equally across generations.
Existing research on South African and Afrikaans arts festivals has provided important insights into festival motivations, audience segmentation, arts appreciation, participation, loyalty and perceived cultural value. Related scholarship has examined language, multilingualism, language ideologies and cultural identity, while generational research suggests that sociohistorical situated cohorts may differ in their cultural orientations, consumption patterns and participation preferences. These research streams have, however, largely developed in parallel. Less empirical attention has been devoted to the intersection between generation, cultural belonging and the cultural and linguistic meanings attached to Afrikaans arts festivals. It therefore remains insufficiently understood whether different generations merely participate in these festivals differently or whether the cultural and linguistic meaning of the festival itself differs across generations.
Against this background, the purpose of the study was to investigate generational differences in motivations, cultural belonging, perceived festival contributions, behavioural intentions, and participation and expenditure behaviour among attendees of an Afrikaans arts festival in South Africa. Generational cohorts were specifically compared in terms of cultural belonging, festival motivations, perceived cultural, linguistic, social and economic festival contributions, behavioural intentions, and participation and expenditure behaviour. The study integrates generational cohort theory with cultural identity theory. Cultural identity theory provides a lens through which festivals can be understood as symbolic spaces where identity is socially and historically constructed through language, shared narratives, cultural practices and collective experiences. Generational cohort theory complements this perspective by proposing that people whose formative years occur during different sociohistorical periods may develop different values, orientations and behavioural patterns. Integrating these perspectives makes it possible to interpret generational differences not merely as differences in consumer preferences and behaviour, but also as possible differences in the cultural meaning attached to participation in a language-based festival.
Rather than relying on conventional Western generational categories, the study employed the South African generational framework of Lappeman, Egan and Coppin (2020). This framework contextualises generational cohorts according to significant transitions in South Africa’s sociohistorical development. Four cohorts were represented in the study: generation second wave (18–25 years), the transition generation (26–45 years), the struggle generation (46–64 years), and the apartheid generation (65 years and older). This context-specific framework is particularly relevant because contemporary South African generations have been shaped by markedly different experiences of apartheid, political resistance, democratisation, post-apartheid transformation, globalisation and digitalisation. Generation was nevertheless treated as a contextual analytical lens rather than a deterministic explanation of individual behaviour, recognising that life stage, income, education, language use and other factors may also influence cultural participation.
The study adopted a quantitative, cross-sectional research design and was conducted during the 2025 Toyota US Woordfees (Stellenbosch), South Africa. Data were collected using a structured self-administered questionnaire distributed primarily on site by eight trained fieldworkers across different festival venues and programme genres. On-site data collection yielded 542 completed questionnaires, supplemented by 53 online responses, resulting in a final sample of 595. Of these respondents, 561 provided valid year-of-birth information and could therefore be classified into generational cohorts for comparative analysis.
The questionnaire measured demographic characteristics, festival attendance and expenditure behaviour, cultural belonging, festival motivations, perceived festival contributions and future behavioural intentions. Exploratory factor analysis identified cultural belonging and inclusivity; three motivational dimensions, namely appreciation of the arts and distinctiveness, nostalgia and cultural identity, and escape and social enjoyment; three dimensions of perceived festival contributions, namely cultural and language affirmation, destination and economic impact, and social and cultural development; and festival and destination loyalty. One-way analysis of variance (ANOVA), followed by Tukey HSD post-hoc tests, were used to identify statistically significant differences between the generational cohorts.
The findings reveal meaningful generational differences in both the intensity and nature of engagement with the festival. The struggle generation represented 33% of the analytical sample and the apartheid generation 28%, while generation second wave accounted for 21% and the transition generation for 18%. Significant differences emerged in previous festival attendance, number of nights stayed, theatre and performance tickets purchased, attendance of free festival items, and expenditure on productions, accommodation, restaurants and total festival spending. The strongest expenditure pattern was evident in total spending: the struggle generation (R6 296,46) and apartheid generation (R5 901,45) formed a statistically similar higher-spending group, compared with the transition generation (R3 300,90) and generation second wave (R1 269,19). Older cohorts therefore remained particularly important in terms of both participation intensity and economic contribution.
Generational differences were also evident across the attitudinal constructs. For cultural belonging and inclusivity, generation second wave recorded the lowest mean (3,81), followed by the transition generation (4,04), struggle generation (4,26) and apartheid generation (4,39). The strongest motivational distinction concerned appreciation of the arts and distinctiveness, for which generation second wave scored significantly lower than the older cohorts. Differences in nostalgia and cultural identity, and escape and social enjoyment, were less pronounced. The results therefore did not indicate a simple linear increase with age across all dimensions but rather construct-specific patterns of generational difference.
One of the clearest findings concerned perceptions of the festival’s role in cultural and language affirmation. The struggle generation (4,39) and apartheid generation (4,40) formed a statistically similar high-scoring group and scored significantly higher than generation second wave (3,89) and the transition generation (4,10). Older cohorts also reported stronger perceptions of the festival’s destination and economic impact and its contribution to social and cultural development. Festival and destination loyalty differed significantly between generations, with generation second wave reporting the lowest mean (4,24), compared with the struggle (4,56) and apartheid (4,58) generations. Importantly, loyalty nevertheless remained relatively high across all four cohorts. The findings therefore do not suggest a simple rejection of Afrikaans arts festivals by younger attendees, but rather different intensities and forms of cultural and behavioural engagement.
The findings make several theoretical contributions. They support the interpretation of arts festivals as more than sites of cultural consumption: These festivals are symbolic spaces in which language, identity, heritage and belonging are experienced and negotiated. The results further demonstrate that the cultural and linguistic significance of these spaces is not generationally homogeneous. Older cohorts displayed stronger cultural belonging, cultural and language affirmation, loyalty, and economic investment, suggesting that the festival’s cultural and linguistic functions may resonate stronger with their sociohistorical experiences. Younger attendees demonstrated more selective and experience-oriented patterns of engagement while still evaluating most aspects of the festival positively. The transition generation frequently occupied an intermediate and statistically overlapping position, highlighting the fluidity of generational identity within post-apartheid South Africa.
A particularly important contribution is the positioning of Afrikaans arts festivals as spaces of language-identity negotiation. Afrikaans functions within these contexts not only as a medium of communication but also as a symbolic cultural resource associated with heritage, belonging, continuity and social positioning. The study therefore extends festival research beyond its conventional emphasis on motivations, participation, and loyalty by demonstrating that generational differences are also evident in perceptions of the preservation, use, and symbolic value of Afrikaans. Younger generations’ comparatively lower levels of cultural belonging and language affirmation should consequently not automatically be interpreted as cultural alienation. Instead, they may reflect changing and more fluid ways of negotiating Afrikaans identity within a post-apartheid, multicultural and digitally mediated environment.
From a practical perspective, the findings point to a dual sustainability challenge. Afrikaans arts festivals need to retain older core audiences, whose cultural attachment, repeat attendance, programme participation and expenditure make them culturally and economically important, while simultaneously developing meaningful pathways for younger audiences. This calls for a strategy of retention and renewal rather than a choice between heritage and innovation. Festivals can preserve high-quality theatre, literature, music, and language-related programming valued by established audiences while broadening access for younger attendees through affordable ticket options, participatory formats, partnerships with educational institutions, emerging artists, digital engagement and contemporary forms of cultural expression. Language affirmation can similarly be approached inclusively by creating space for different varieties of Afrikaans, multilingual productions and evolving artistic forms.
The findings should nevertheless be interpreted within the study’s limitations. Data were collected at a single Afrikaans arts festival using convenience sampling and a cross-sectional design. The observed differences therefore cannot establish that generational membership itself caused the patterns identified, since age, life stage, income, education, language use, and other socioeconomic characteristics may also contribute. Future longitudinal, qualitative, and multi-festival research could help distinguish cohort effects from age and life-stage effects and explore more deeply how different generations articulate the meanings of Afrikaans, cultural belonging, heritage and multilingualism. Ultimately, the study demonstrates that the relevant question is not simply whether generations participate differently in Afrikaans arts festivals, but how the cultural and linguistic meanings of these festivals differ between generations. This distinction provides a more nuanced basis for understanding the role Afrikaans arts festivals can fulfil within a changing, multigenerational, and multicultural South Africa.
Keywords: Afrikaans arts festivals; behavioural intentions; cultural belonging; cultural identity; festival loyalty; festival motivations; generational cohorts; language identity; South Africa
1. Inleiding
Binne multikulturele en histories ongelyke samelewings soos Suid-Afrika, funksioneer kulturele feeste as belangrike ruimtes waar taal, erfenis, identiteit en verbondenheid voortdurend beding word. Suid-Afrika se meertalige omgewing bly diep gevorm deur historiese ongelykhede en betwiste taalidentiteite, wat taal nie slegs as kommunikasiemiddel posisioneer nie, maar ook as ’n simboliese hulpbron wat met mag, erfenis en sosiale verbondenheid verband hou (Louw 2004; Beukes 2009; Hlengwa-Selepe 2024; Sibanda 2024; Kruger en Mgxekwa-Qumba 2026). Binne hierdie konteks funksioneer Afrikaanse kunstefeeste soos die Klein Karoo Nasionale Kunstefees (KKNK), Toyota US Woordfees, Momentum Aardklop en Innibos Laeveld Nasionale Kunstefees, as belangrike ruimtes vir kulturele bewaring, identiteitsvorming en simboliese onderhandeling (Haupt 2006; Pretorius en Botha 2014; Hauptfleisch 2006). Hierdie feeste skep openbare ruimtes waar die Afrikaanse taal, musiek, letterkunde, teater, kulturele entrepreneurskap en uitvoerende kunste gevier word, terwyl dit terselfdertyd breër debatte rondom transformasie, inklusiwiteit en kulturele verteenwoordiging binne ’n post-apartheid Suid-Afrika weerspieël (Hauptfleisch 2001; De Klerk en Endrissat 2024; Kruger 2019; Viljoen en Kruger 2025).
Hedendaagse Afrikaanse feeste plaas toenemend diverse en niestandaardvariëteite van Afrikaans, insluitend Kaaps en meertalige artistieke uitdrukkings, op die voorgrond. Hiermee word histories dominante taalideologieë uitgedaag en word ruimte geskep vir meer hibriede en inklusiewe vorme van kulturele identiteit (Hlengwa-Selepe 2024; Cooper 2018; Le Cordeur 2011). Deur taalryke uitvoerings, storievertelling, rituele deelname en gedeelde kulturele ervarings kan feeste sosiale binding, intergenerasie-oordrag, kollektiewe geheue en emosionele verbondenheid met Afrikaanse kultuur ondersteun. Terselfdertyd kan dit Afrikaans as ’n lewende, ontwikkelende en sosiaal betekenisvolle taal binne ’n multikulturele samelewing herposisioneer (Kotze, Coetzee, Elliker en Eberle 2015; Rossouw 2025; Viviers en Botha 2019; Wessels en Botha 2026).
Teorieë oor taalidentiteit beklemtoon diskoers, indeksikaliteit en taalideologieë as meganismes waardeur individue identiteit binne sosiale en kulturele kontekste konstrueer en uitdruk (Miller 2024; Kuhn en Putman 2014; Korobov 2017). Binne meertalige samelewings funksioneer taal gevolglik nie slegs as ’n kommunikasiemiddel nie, maar ook as ’n simboliese merker van verbondenheid, erfenis en kulturele kontinuïteit. Kulturele identiteitsteorie bied aanvullend ’n lens waardeur identiteit as vloeibaar, relasioneel en sosiaal gekonstrueer deur gedeelde kulturele praktyke, taal, simbole en kollektiewe geheue verstaan kan word. Binne Afrikaanse kunstefeeskontekste beteken dit dat feeste nie bloot as vermaaklikheids- of verbruiksruimtes beskou hoef te word nie, maar ook as simboliese ruimtes waar taal, erfenis, verbondenheid en kulturele identiteit uitgedruk en beding kan word.
Hierdie perspektief word in die huidige studie met generasiekohort-teorie verbind. Mannheim (1952) voer aan dat generasies onderskeibare waardes, identiteite en gedragsoriëntasies kan ontwikkel op grond van gedeelde sosiohistoriese ervarings. Hierdie perspektief is besonder tersaaklik binne Suid-Afrika, waar generasies deur uiteenlopende ervarings van apartheid, demokratisering, post-apartheid-transformasie, globalisering en digitalisering gevorm is (Govender 2017; Patterson 2017; Kruger, Viljoen en Manners 2025). Die studie maak meer spesifiek gebruik van Lappeman e.a. (2020) se Suid-Afrikaanse generasiekohortraamwerk, wat generasies volgens gedeelde sosiohistoriese ervarings eerder as bloot chronologiese ouderdom konseptualiseer. Deur generasiekohortteorie met kulturele identiteitsteorie te verbind, word ’n konteksgegronde teoretiese lens geskep waardeur ondersoek kan word of sosiohistories gevormde generasieposisies met verskillende vorme van kulturele verbondenheid, feesbetrokkenheid en betekenisgewing aan Afrikaans en Afrikaanse kunstefeeste verband hou.
Bestaande navorsing toon dat generasiekohorte kan verskil in hul kulturele verbruik, feesmotiverings, deelnamepatrone en ervaringsvoorkeure. Jonger generasies, veral generasie Z en jonger millenniërs, heg dikwels groter waarde aan sosiale, meeslepende, medeskeppende en digitaal-verbonde ervarings, terwyl ouer kohorte sterker met egtheid, nostalgie, artistieke gehalte, erfenis en kulturele kontinuïteit verbind word (Dunne, O’Mahony en O’Shea 2023; Iványi 2021; Kondrateva, Pakhalov en Rozhkova 2023; Kruger e.a. 2025; Matiza, Kruger en Viljoen 2026). ’n Verwante literatuurstroom beklemtoon dat taal, erfenis en gedeelde kulturele praktyke belangrike hulpbronne vir identiteitsvorming, kulturele verbondenheid en kollektiewe geheue is, en dat feeste ruimtes kan bied waarin hierdie identiteite uitgedruk en onderhandel word (Oliva en Colombo 2024; Xie en Li 2023; Xiong, Wang, Sha, Wang en Yin 2025). Hierdie literatuur dui daarop dat feesdeelname nie bloot ’n vorm van kulturele verbruik is nie, maar ook verband kan hou met die wyse waarop individue kulturele en talige identiteit beleef en uitdruk.
Binne Suid-Afrika het hierdie vraagstukke reeds vanuit verskillende invalshoeke aandag geniet. Navorsing oor Suid-Afrikaanse en Afrikaanse kunstefeeste het onder meer gefokus op feesmotiverings, gehoorsegmentering, kunswaardering en -ondersteuning, feeslojaliteit, kulturele identiteit en die waargenome kulturele waarde van feeste (Viviers, Botha en Perl 2013; Pretorius en Botha 2014; Hauptfleisch 2001, 2006; Haupt 2006; Kruger 2019, 2020; Viviers en Botha 2019; Viljoen 2023; Viljoen en Kruger 2025). ’n Verwante Suid-Afrikaanse literatuur beklemtoon die verhouding tussen taal, identiteit, taalideologieë en kulturele uitdrukking (Lemmer 2014; Le Cordeur 2011; Kotze e.a. 2015; Sibanda 2024), terwyl generasienavorsing aantoon dat sosiohistories gevormde kohorte in hul kulturele oriëntasies, kunsdeelname en verbruikspatrone kan verskil (Lappeman e.a. 2020; Kruger e.a. 2025; Wessels en Botha 2026).
Hoewel hierdie literatuur belangrike insigte in feesdeelname, taal en identiteit, en generasie bied, het die onderskeie navorsingstrome grotendeels parallel ontwikkel. Bestaande Afrikaanse kunstefeesnavorsing beklemtoon hoofsaaklik motivering, deelname, segmentering, kunswaardering en lojaliteit, terwyl navorsing oor taal en identiteit eerder op meertaligheid, taalideologieë en kulturele uitdrukking fokus. Minder empiriese aandag is geskenk aan die kruising tussen generasie, taal en kulturele verbondenheid binne Afrikaanse kunstefeeskontekste. Gevolglik is dit nog nie heeltemal duidelik of en hoe verskillende generasiekohorte in hul kulturele verbondenheid en in die kulturele, talige en simboliese betekenis wat hulle aan Afrikaans en Afrikaanse kunstefeeste heg, verskil nie.
Die navorsingsprobleem wat hieruit voortvloei, is dat dié beperkte begrip van intergenerasieverskille dit moeilik maak om te bepaal of Afrikaanse kunstefeeste oor generasies heen dieselfde kulturele, talige en simboliese betekenis behou. Hierdie vraag is belangrik binne ’n transformerende Suid-Afrikaanse samelewing waarin multikulturalisme, digitalisering, veranderende gehoorsamestellings en uiteenlopende sosiohistoriese ervarings die wyse waarop generasies met Afrikaans en Afrikaanse kulturele ruimtes identifiseer, kan beïnvloed. Sonder ’n beter begrip hiervan bly dit teoreties onvoldoende om te verklaar hoe generasieposisionering met kulturele verbondenheid en betekenisgewing binne taalgebaseerde feeskontekste verband hou, en prakties hoe Afrikaanse kunstefeeste kulturele kontinuïteit met veranderende gehoorbehoeftes kan versoen.
Teen hierdie agtergrond is die doel van dié studie om generasieverskille in motiverings, kulturele verbondenheid, waargenome feesbydraes, gedragsvoornemens en deelname- en bestedingsgedrag onder bywoners van ’n Afrikaanse kunstefees in Suid-Afrika te ondersoek. Om hierdie doel te bereik, word generasiekohorte spesifiek vergelyk ten opsigte van (i) kulturele verbondenheid, (ii) feesmotiverings, (iii) waargenome kulturele, talige, sosiale en ekonomiese feesbydraes, (iv) gedragsvoornemens en (v) deelname- en bestedingsgedrag. Hierdie vergelykings bied die empiriese grondslag om te interpreteer hoe die betekenis en waarde van Afrikaanse kunstefeeste moontlik tussen generasies verskil.
Die studie se teoretiese bydrae lê in die integrasie van generasiekohortteorie en kulturele identiteitsteorie om generasieverskille binne ’n taalgebaseerde kulturele feeskonteks te verklaar. Waar generasiekohortteorie verduidelik waarom sosiohistoriese ervarings tot verskillende generasieoriëntasies kan lei, bied kulturele identiteitsteorie ’n lens om te verstaan hoe taal, erfenis, gedeelde praktyke en simboliese betekenisse met kulturele verbondenheid verband hou. Die integrasie van hierdie perspektiewe maak dit moontlik om generasieverskille nie slegs as verskille in verbruikersvoorkeure en gedrag te interpreteer nie, maar ook as moontlike verskille in die kulturele betekenis wat aan ’n taalgebaseerde fees geheg word. Die studie dra daarmee tot die bestaande feesliteratuur by deur die fokus vanaf hoofsaaklik motivering, deelname, segmentering en lojaliteit uit te brei na die kruising tussen generasie, kulturele verbondenheid en die waargenome talige en simboliese waarde van Afrikaanse kunstefeeste.
Prakties is hierdie onderskeid belangrik omdat die langtermynvolhoubaarheid van Afrikaanse kunstefeeste daarvan afhang dat hulle bestaande lojale gehore behou, maar terselfdertyd tersaaklik bly vir jonger generasies wie se kulturele identiteite, deelnamepatrone en verwagtings verander. ’n Beter begrip van intergenerasieverskille kan feesorganiseerders en kulturele rolspelers ondersteun in die ontwikkeling van meer generasie-responsiewe programmering, kommunikasie, gehoorontwikkeling en strategieë vir kulturele en taalvolhoubaarheid.
2. Literatuuroorsig: teoretiese perspektiewe op kulturele verbruik en generasie-identiteitsvorming
2.1 Kulturele identiteit, taal en feeste
Kulturele identiteitsteorie bied ’n bruikbare lens om feeste as simboliese ruimtes te verstaan waar kulturele identiteit uitgedruk, beding en herinterpreteer word. Identiteit word vanuit hierdie perspektief nie as vasstaande beskou nie, maar as histories en sosiaal gevorm deur deelname aan kulturele groepe, gedeelde narratiewe, rituele, taal en kollektiewe simboliese praktyke (Erikson 1950; Yang en Pesonen 2025). Binne feeskontekste kan musiek, storievertelling, gedeelde ervarings en sosiale interaksie kulturele identifikasie, verbondenheid en emosionele gehegtheid ondersteun (Oliva en Colombo 2024; Chung, Mennella, Pacherie en Grezes 2024).
Taal is besonder tersaaklik tot hierdie proses omdat dit nie bloot as kommunikasiemiddel funksioneer nie, maar ook as ’n simboliese hulpbron waardeur individue kulturele lidmaatskap, erfenis en verbondenheid uitdruk. Erfenistale, dialekte en meertalige interaksie kan gevolglik deel vorm van die wyse waarop kulturele identiteit binne gedeelde ruimtes beleef en onderhandel word (Xiong e.a. 2025; Xie en Li 2023). Binne Suid-Afrika is hierdie verhouding besonder kompleks omdat taalidentiteite histories met politieke mag, kulturele erfenis, ras en sosiale behoort verweef is (Louw 2004; Beukes 2009; Le Cordeur 2011; Kotze en Saayman 2015; Sibanda 2024).
Afrikaanse kunstefeeste bied ’n betekenisvolle konteks waarin hierdie prosesse bestudeer kan word. Suid-Afrikaanse navorsing toon dat Afrikaanse kunstefeeste oor tyd ruimtes geword het waarin kulturele identiteit, kuns, taal, insluiting en veranderende opvattings oor Afrikaans sigbaar gemaak en onderhandel word (Hauptfleisch 2001, 2006; Haupt 2006). Terselfdertyd toon kunstefeesnavorsing dat deelnemers waarde aan feeste heg weens hul artistieke aanbod, kulturele betekenis en bydrae tot die kunste en plaaslike omgewing (Pretorius en Botha 2014; Kruger 2019, 2020; Snowball en Antrobus 2021). Feeste kan daarom nie uitsluitlik as vermaaklikheids- of verbruiksruimtes verstaan word nie, maar ook as kulturele ruimtes waarin taal, erfenis, behoort en identiteit betekenis verkry.
2.2 Generasiekohortteorie en die Suid-Afrikaanse generasiekonteks
Hoewel kulturele identiteitsteorie verduidelik hoe taal, erfenis en gedeelde kulturele praktyke met identiteit en verbondenheid verband hou, bied generasiekohortteorie ’n aanvullende perspektief om te verstaan waarom die betekenis wat aan hierdie kulturele hulpbronne geheg word tussen generasies kan verskil. Generasiekohortteorie het sy oorsprong in Mannheim (1952) se argument dat individue wat gedurende soortgelyke historiese tydperke grootword, deur gedeelde sosiale, politieke en kulturele ervarings gedurende hul vormingsjare beïnvloed word. Hierdie gedeelde ervarings kan tot onderskeibare waardes, houdings en gedragsoriëntasies bydra wat oor die lewensloop voortduur (Berkowitz en Schewe 2011; Parry en Urwin 2011). Generasies verteenwoordig vanuit hierdie perspektief dus meer as chronologiese ouderdomsgroepe; hulle weerspieël ook die sosiohistoriese omstandighede waarbinne individue se wêreldbeskouings gevorm is.
Generasiekohortteorie word toenemend in toerisme- en verbruikersnavorsing gebruik om verskille in onder meer reisvoorkeure, motiverings, inligtingsoekgedrag, verbruikspatrone en bestemmingskeuses te ondersoek (Pendergast 2010; Gardiner, Grace en King 2014; Kim en Park 2020; McKercher, Lai, Yang en Wang 2020). Hierdie navorsing toon egter ook dat kohorte nie noodwendig duidelik afgebakende of intern homogene groepe verteenwoordig nie. Betekenisvolle ooreenkomste kan tussen generasies voorkom, terwyl variasie binne dieselfde kohort deur onder meer lewensfase, kultuur, sosio-ekonomiese posisie en individuele ervaring beïnvloed kan word (Gardiner e.a. 2014; Alén, Losada en De Carlos 2017). Verder bestaan daar nie universele konsensus oor presiese generasiegrense nie, en waargenome verskille kan soms ouderdoms-, periode- of lewensfase-effekte eerder as uitsluitlik kohorteffekte weerspieël (Gardiner e.a. 2014; Reeves 2014). Generasiekohortteorie word daarom in die huidige studie as ’n konteksgegronde analitiese raamwerk gebruik eerder as ’n aanname dat alle lede van ’n bepaalde generasie dieselfde waardes of gedrag deel.
Hierdie versigtigheid is besonder belangrik binne die Suid-Afrikaanse konteks. Internasionale generasiekategorieë soos die stil generasie, Baby Boomers, generasie X, millenniërs en generasie Z is hoofsaaklik vanuit Westerse sosiohistoriese ervarings ontwikkel. Hoewel hierdie klassifikasies ook in Suid-Afrikaanse navorsing toegepas is (Duh en Struwig 2015; Van der Walt, Jonck en Sobayeni 2016), weerspieël hulle nie noodwendig die unieke invloed van apartheid, politieke weerstand, demokratisering, voortgesette sosio-ekonomiese ongelykheid en kulturele diversiteit op Suid-Afrikaanse generasies nie (Padayachee 2017; Kruger e.a. 2025). Plaaslik gekontekstualiseerde generasieraamwerke kan gevolglik ’n meer toepaslike basis bied om Suid-Afrikaanse kulturele en verbruikersgedrag te interpreteer.
Verskeie Suid-Afrikaanse generasieklassifikasies is gevolglik voorgestel. Codrington en Grant-Marshall (2004) gebruik ’n indeling wat relatief nou met Westerse generasiekategorieë ooreenstem, terwyl Mattes (2012) generasieverandering binne post-apartheid Suid-Afrika ondersoek en spesifiek aandag skenk aan die sogenaamde Born Free-generasie in verhouding tot ouer politieke generasies. Die begrip Born Free is eweneens gebruik om jonger Suid-Afrikaners te beskryf wat gedurende die demokratiese oorgang of daarna grootgeword het, hoewel uiteenlopende geboortejaargrense hiervoor voorgestel is (Cronje en Kane-Berman 2015; Lundgren en Scheckle 2019). Hierdie variasie illustreer dat generasiegrense nie inherent of universeel vasstaan nie, maar verband hou met die historiese en konseptuele uitgangspunte waarop ’n bepaalde klassifikasie gebaseer is.
Teen hierdie agtergrond maak die huidige studie gebruik van Lappeman e.a. (2020) se Suid-Afrikaanse generasieraamwerk. Hierdie model is spesifiek ontwikkel om ouderdomsegmentering met betekenisvolle keerpunte in Suid-Afrika se sosiohistoriese ontwikkeling te verbind en onderskei vyf kohorte: die pre-apartheidgenerasie (voor 1933), apartheidgenerasie (1933–60), struggle-generasie (1961–79), oorgangsgenerasie (1980–99) en generasie tweede golf (2000 en later). Die raamwerk word vir die huidige studie verkies omdat dit, in teenstelling met generiese Westerse generasie-etikette, kohortgrense binne historiese gebeure en veranderinge plaas wat die geleefde ervarings van Suid-Afrikaners direk gevorm het.
Die apartheidgenerasie is grootliks gesosialiseer gedurende die institusionalisering en konsolidasie van apartheid, terwyl die struggle-generasie se vormingsjare sterker met politieke weerstand en mobilisering, waaronder die Soweto-opstand van 1976, saamgeval het. Die oorgangsgenerasie het gedurende die politieke verskuiwing vanaf apartheid na demokrasie en die vroeë demokratiese tydperk grootgeword. Generasie tweede golf is daarenteen in demokratiese Suid-Afrika gebore en het geen persoonlike ervaring van apartheid as politieke stelsel nie, hoewel hierdie kohort steeds binne ’n samelewing leef wat deur die sosiale, ekonomiese en kulturele nalatenskap daarvan gevorm word. Hierdie onderskeie sosiohistoriese posisies bied ’n tersaaklike konteks waarbinne moontlike generasieverskille in kulturele deelname, taalverbondenheid en die betekenis van Afrikaanse kunstefeeste ondersoek kan word.
Die toepassing van hierdie raamwerk impliseer egter nie dat generasie alleen kulturele identiteit of feesgedrag bepaal nie. Faktore soos lewensfase, inkomste, opvoeding, geografiese ligging, taalgebruik en individuele ervaring kan eweneens kulturele deelname beïnvloed. Generasie word daarom in hierdie studie as ’n konteksgegronde segmenterings- en interpretasielens gebruik om sistematiese intergenerasiepatrone te ondersoek, eerder as ’n deterministiese verklaring van individuele gedrag.
Die twee teoretiese perspektiewe vervul dus aanvullende funksies in die huidige studie. Generasiekohortteorie bied ’n verklaring vir waarom kohorte wat binne verskillende Suid-Afrikaanse sosiohistoriese tydperke gevorm is, moontlik in hul waardes, kulturele oriëntasies en deelnamepatrone verskil. Kulturele identiteitsteorie bied op sy beurt ’n lens waardeur hierdie verskille in verhouding tot taal, erfenis, kulturele verbondenheid en simboliese betekenis geïnterpreteer kan word. Die integrasie van die twee perspektiewe maak dit gevolglik moontlik om generasieverskille by Afrikaanse kunstefeeste nie bloot as verskille in verbruikersgedrag te benader nie, maar ook te ondersoek hoe hierdie verskille met uiteenlopende vorme van kulturele verbondenheid en betekenisgewing verband hou.
2.3 Generasieverskille in kulturele verbruik en feesdeelname
Empiriese navorsing toon dat generasies in hul kulturele verbruik, feesmotiverings, deelnamepatrone en ervaringsvoorkeure kan verskil. Jonger feesgangers, veral generasie Z en jonger millenniërs, heg dikwels groter waarde aan sosiale, meeslepende, medeskeppende en digitaal-verbonde ervarings en maak sterker gebruik van aanlyn- en eweknie-gegenereerde inhoud in hul evaluering van geleenthede (Dunne e.a. 2023; Iványi 2021; Tsai, Su, Chan en Liu 2022; Kondrateva e.a. 2023; Sriwanna en Meeprom 2026). Jonger deelnemers kan ook sterker deur bekostigbaarheid, sosiale interaksie en ervaringswaarde beïnvloed word.
Ouer kohorte word daarenteen meer dikwels met egtheid, artistieke gehalte, nostalgie, erfenis en kulturele kontinuïteit verbind (Kruger 2020; Liao en Dai 2020; Dunne e.a. 2023; Masilela, Hoogendoorn en Visser 2024; Kruger e.a. 2025; Matiza e.a. 2026). Nostalgie is in hierdie verband tersaaklik omdat feeste geleenthede bied waar persoonlike herinneringe en kollektiewe kulturele geheue deur herhaalde deelname, bekende kulturele inhoud en gedeelde ervarings geaktiveer kan word. Ervaringsgehalte bly egter oor generasies heen belangrik vir waargenome waarde, tevredenheid en toekomstige gedrag (Aşan, Kaptangil en Gargacı Kınay 2020; Hsu, Park en Miller 2023). Generasieverskille behoort dus nie as absolute skeidings tussen jonger en ouer deelnemers geïnterpreteer te word nie, maar eerder as moontlike verskille in die relatiewe belangrikheid wat aan verskillende dimensies van die feeservaring geheg word.
Suid-Afrikaanse navorsing bevestig dat generasie ’n tersaaklike dimensie van kuns- en feesdeelname is. Kruger en Saayman (2015) en Kruger e.a. (2025) toon byvoorbeeld dat generasies in hul kunsdeelname en -voorkeure kan verskil, terwyl Wessels en Botha (2026) generasieverskille in faktore wat lewendige teaterkaartjie-aankope beïnvloed, ondersoek. Ander Suid-Afrikaanse kunstefeesnavorsing het uitgebreide aandag aan motivering, kunswaardering, deelname, gehoorsegmentering en lojaliteit geskenk (Viviers e.a. 2013; Pretorius en Botha 2014; Kruger 2019, 2020; Viljoen 2023; Viljoen en Kruger 2025). Hierdie studies toon dat Afrikaanse kunstefeesgehore nie homogeen is nie en dat deelname deur uiteenlopende kulturele, gedrags- en demografiese faktore gevorm word.
Suid-Afrikaanse feesnavorsing toon verder dat die betekenis van feeste ook as individuele vermaak kan strek. Afrikaanse en ander Suid-Afrikaanse kulturele feeste is verbind met kulturele identiteit en insluiting (Haupt 2006; Hauptfleisch 2006), ondersteuning en ontwikkeling van die kunste (Pretorius en Botha 2014), multikulturele feeswaarde (Snowball en Antrobus 2021) en uiteenlopende vorme van gehoorbetrokkenheid en -segmentering (Viljoen en Kruger 2025; Kruger en Mgxekwa-Qumba 2026). Hierdie bevindinge ondersteun die beskouing van feeste as ruimtes waarin kulturele deelname, sosiale interaksie en betekenisgewing saamkom. Die spesifieke betekenis van hierdie funksies kan egter tussen generasies verskil.
2.4 Sintese, navorsingsleemte en belang van die studie
Die bestaande literatuur bied dus drie belangrike, maar grotendeels parallelle kennisstrome. Eerstens toon kulturele identiteits- en taalliteratuur dat taal, erfenis en gedeelde kulturele praktyke belangrike hulpbronne vir identiteit en verbondenheid kan wees. Tweedens toon generasiekohortteorie dat gedeelde sosiohistoriese ervarings sistematiese verskille in waardes, oriëntasies en gedrag tussen kohorte kan help verklaar. Derdens toon feesnavorsing dat generasies kan verskil in hul motiverings, kulturele verbruik, deelname en lojaliteit.
Wat minder duidelik uit die bestaande literatuur na vore kom, is hoe hierdie dimensies binne ’n Afrikaanse kunstefeeskonteks met mekaar verbind word. Hoewel Suid-Afrikaanse navorsing generasieverskille in kuns- en feesdeelname ondersoek het en ’n afsonderlike literatuur die verhouding tussen Afrikaans, kulturele identiteit en veranderende vorme van behoort behandel, is beperkte empiriese aandag geskenk aan die kruising tussen generasie, kulturele verbondenheid en die waargenome kulturele en talige betekenis van Afrikaanse kunstefeeste. Dit is gevolglik nie heeltemal duidelik of die kulturele en simboliese funksies wat aan Afrikaanse kunstefeeste toegeskryf word op soortgelyke wyse deur verskillende Suid-Afrikaanse generasiekohorte beleef en beoordeel word nie.
Hierdie leemte is teoreties belangrik omdat die integrasie van generasiekohortteorie en kulturele identiteitsteorie dit moontlik maak om generasieverskille nie bloot as verskille in verbruikersvoorkeure of deelnamegedrag te beskou nie, maar ook in verhouding tot kulturele verbondenheid en betekenisgewing. Die studie verskuif die fokus daarmee vanaf die vraag of generasies bloot verskillend aan Afrikaanse kunstefeeste deelneem, na die dieper vraag of die kulturele en talige betekenis van hierdie feeste self tussen generasies verskil. Hierdie onderskeid is belangrik vir die literatuur omdat dit generasiesegmentering met die simboliese en identiteitsverwante dimensies van kulturele deelname verbind.
Die vraag het ook praktiese betekenis. Afrikaanse kunstefeeste moet bestaande gehore wat sterk kulturele en historiese verbintenisse met hierdie ruimtes het, behou, terwyl hulle terselfdertyd tersaaklik moet bly vir jonger generasies wat binne ander sosiohistoriese, multikulturele en digitale omgewings grootgeword het. Om bloot te weet dat generasies in hul bywoning of motiverings verskil, is daarom onvoldoende; dit is ook nodig om te verstaan of hulle verskillend met die kulturele en talige betekenis van die fees identifiseer. ’n Beter begrip hiervan kan meer generasie-responsiewe programmering, gehoorontwikkeling en kommunikasie ondersteun en terselfdertyd tot strategieë vir kulturele en taalvolhoubaarheid bydra.
3. Werkswyse
3.1 Navorsingsontwerp en data-insameling
Die studie is binne ’n postpositivistiese navorsingsparadigma uitgevoer. Hierdie paradigma aanvaar dat sosiale verskynsels sistematies deur empiriese waarneming en meting ondersoek kan word, maar erken terselfdertyd dat kennis voorlopig is en dat meting aan onsekerheid en moontlike meetfout onderhewig is (Creswell en Creswell 2023). Die postpositivistiese benadering was geskik vir die huidige studie aangesien gestandaardiseerde kwantitatiewe metings gebruik is om konstrukte soos motiverings, kulturele verbondenheid, waargenome feesbydraes en gedragsvoornemens te ondersoek en statistiese verskille tussen vooraf bepaalde generasiekohorte te bepaal.
In ooreenstemming met hierdie paradigma het die studie ’n kwantitatiewe, dwarssnit-navorsingsontwerp gevolg om besoekersmotiverings, ervarings, waargenome feesbydraes, kulturele verbondenheid en gedragsvoornemens tydens die 2025 Toyota US Woordfees, ’n hedendaagse Afrikaanse kunstefees wat van 11 tot 19 Oktober 2025 in Stellenbosch, Suid-Afrika, aangebied is, te ondersoek. Data is ingesamel deur middel van ’n selfgeadministreerde gestruktureerde vraelys wat hoofsaaklik tydens die fees op terrein versprei is. Navorsingstoestemming is deur die feesorganiseerders verleen, wat as hekwagters opgetree het en beide terrein- en aanlyn toegang tot respondente gefasiliteer het.
’n Span van agt opgeleide vrywilligers het die opnames op die terrein geadministreer. Voor data-insameling het die vrywilligers gestandaardiseerde opleiding ontvang om konsekwentheid in die benadering tot respondente, die verduideliking van die studie se doel en die hantering van vraelyste te verseker. Veldwerkers het volgens ’n gestruktureerde rooster gewerk, met elkeen wat sewe drie-uur-skofte voltooi het. Hulle is strategies oor verskeie lokale en programgenres (insluitend teater, musiek, letterkunde, visuele kunste en komedie) geposisioneer om ’n breë deursnit van feesgangers vas te lê.
In totaal is 542 volledig voltooide terreinvraelyste ingesamel. Om die terreinresponse aan te vul, het die organiseerders ’n opnameskakel (geadministreer op QuestionPro) via die amptelike na-fees-nuusbrief versprei, terwyl QR-kodes wat na die vraelys gekoppel is, regoor die feesgebied vertoon is. Dit het ’n verdere 53 aanlynresponse opgelewer, wat die finale steekproef op 595 voltooide vraelyste te staan gebring het. Die generasievergelykings is op 561 respondente met geldige geboortejaarinligting gebaseer.
’n Gerieflikheidsteekproefstrategie is toegepas, met veldwerkers wat doelbewus oor verskillende produksielokale en programgenres versprei is om ’n breë deursnit van feesgangers te bereik. Hierdie benadering het die insluiting van verskillende gehoorsegmente moontlik gemaak, insluitend kaartjiehouers vir teaterproduksies, informele besoekers en deelnemers aan niekaartjieprogramkomponente. Die kombinasie van terrein- en aanlynresponse het die steekproefdekking versterk deur sowel aktiewe feesdeelnemers as besoekers wat ná die fees met die fees in verbinding gebly het, te bereik. Die finale steekproef het die minimum aanbevole grootte van 384 respondente vir groot populasies oorskry (Krejcie en Morgan 1970), wat die geskiktheid van die datastel vir statistiese ontleding ondersteun. Generasiekohorte is ná data-insameling op grond van respondente se gerapporteerde geboortejaar volgens Lappeman e.a. (2020) se Suid-Afrikaanse generasieraamwerk saamgestel.
3.2 Meetinstrument
Data is deur middel van ’n gestruktureerde vraelys ingesamel wat uit sewe afdelings bestaan het. Die instrument is saamgestel en aangepas uit bestaande literatuur oor kunstefeeste, feesmotiverings, kulturele identiteit, feesimpakte en gedragsvoornemens. Waar toepaslik is bestaande items vir die spesifieke konteks van ’n Afrikaanse kunstefees aangepas. Die vraelys het demografiese en gedragsveranderlikes, oop en kategoriese vrae, asook multi-item-houdingskale bevat.
Afdeling A het respondente se demografiese profiel en feesbywoningsgedrag gemeet, waaronder geslag, geboortejaar, huistaal, geografiese herkoms, indiensneming, inkomste, opleiding, aantal dae en nagte by die fees, reisgroepgrootte en vorige feesbywoning. Hierdie items is gebaseer op veranderlikes wat algemeen in Suid-Afrikaanse kunstefeesprofilering en marksegmenteringsnavorsing gebruik word (Kruger 2019, 2020; Viljoen 2023). Afdeling B het deelname- en bestedingsgedrag gemeet deur onder meer die aantal persone waarvoor betaal is, die aantal teater- en vertoningskaartjies wat gekoop is, die aantal gratis items wat bygewoon is en die besteding aan produksies, verblyf, kos en drank, restaurante, kleinhandel, vervoer, kuns, boeke en toeristeaktiwiteite te bepaal. Die bestedingsitems is gebaseer op gevestigde Suid-Afrikaanse kunstefees- en ekonomiese impaknavorsing (Snowball en Antrobus 2021; Saayman en Saayman 2006). Afdeling C het respondente se gebruik en voorkeur van bemarkings- en kommunikasiekanale, asook borgbewustheid, ondersoek. Hierdie drie afdelings het hoofsaaklik kategoriese, numeriese en oop vrae bevat.
Afdeling D het kulturele verbondenheid deur ses items gemeet. Die items het ’n gevoel van behoort aan die fees, positiewe gevoelens teenoor ander feesgangers, waargenome insluiting en aanvaarding, identifikasie met die kulturele agtergrond van die fees, geleenthede vir kulturele uitdrukking en positiewe houdings teenoor meervoudige kulturele identiteite gemeet. Die items is saamgestel en aangepas uit literatuur oor sosiale en kulturele identiteit, groepsidentifikasie en verbondenheid (Mael en Ashforth 1992; Brown 2000; Phinney 1992; Jaspal en Cinnirella 2012; Verkuyten 2018). Die VFO het al ses items in een faktor, kulturele verbondenheid en inklusiwiteit, saamgevoeg.
Afdeling E het 14 items bevat wat redes vir feesbywoning gemeet het. Tien items het gevestigde stoot-en-trek-motiverings weerspieël, waaronder ontsnapping en ontspanning, sosialisering, genot, liefde vir die kunste, feeslojaliteit, programaanbod, bekende kunstenaars, onderskeidendheid en leergeleenthede. Hierdie items is aangepas uit die toerisme- en feesmotiveringsliteratuur, waaronder Iso-Ahola (1982), Crompton en McKay (1997) en vorige Suid-Afrikaanse kunstefeesnavorsing (Viljoen 2023; Kruger 2020; Viviers e.a. 2013). Vier verdere items het nostalgieverwante en kulturele identiteitsmotiewe gemeet, naamlik herinneringe aan besondere ervarings uit die verlede, die herbelewing van gedeelde ervarings, emosionele verbondenheid aan kulturele tradisies en die bewaring van kulturele praktyke wat vir persoonlike identiteit belangrik is (Wildschut, Sedikides, Arndt en Routledge 2006; Tajfel 1981; Conway en Pleydell-Pearce 2000). Die VFO het 13 van hierdie items in drie faktore saamgevoeg: waardering vir die kunste en onderskeidendheid (6 items), nostalgie en kulturele identiteit(4 items), en ontsnapping en sosiale genot (3 items).
Afdeling F het 19 items gebruik om respondente se persepsies van die fees se kulturele, talige, sosiale, toerisme- en ekonomiese bydraes te meet. Die items het onder meer kulturele inklusiwiteit en sosiale kohesie, ondersteuning van die kunste, gemeenskaps- en jeugontwikkeling, toerisme- en ekonomiese impak, werkskepping en die rol van die fees in die gebruik, relevansie, sigbaarheid, oordrag en inklusiwiteit van Afrikaans gemeet. Hierdie items is saamgestel en aangepas uit literatuur oor kulturele identiteit, kollektiewe geheue en die kulturele en sosio-ekonomiese bydraes van feeste (Richards en King 2022; Viljoen en Kruger 2025). Die VFO het 18 items in drie dimensies saamgevoeg: kulturele en taalbevestiging (10 items), bestemmings- en ekonomiese impak (4 items) en sosiale en kulturele ontwikkeling (4 items).
Afdeling G het ses items bevat wat toekomstige gedragsvoornemens teenoor die fees en bestemming gemeet het. Dit het die voorneme om Stellenbosch aan te beveel, die bestemming weer te besoek, verdere bestemmingsinligting te soek, die fees aan ander aan te beveel, die fees weer by te woon en positief daaroor te kommunikeer, ingesluit. Hierdie items weerspieël gevestigde maatstawwe vir herbesoekintensie, aanbevelingsintensie, positiewe mondelinge kommunikasie en fees- en bestemmingslojaliteit (Yoon en Uysal 2005; Kruger 2019). Die VFO het al ses items in die faktor fees- en bestemmingslojaliteit saamgevoeg.
Alle houdingsitems in afdeling D tot G is op ’n vyfpunt-Likert-instemmingskaal gemeet, waar 1 = stem glad nie saam nie, 2 = stem nie saam nie, 3 = neutraal, 4 = stem saam en 5 = stem volkome saam. Hoër tellings het gevolglik sterker instemming met die betrokke stelling aangedui.
3.3 Etiese oorwegings
Etiese klaring vir die studie is verkry van die toepaslike Wetenskaplike en Etiekkomitee van die Noordwes-Universiteit, met verwysingsnommer NWU-00601-23-A4, en die navorsing is as minimale risiko geklassifiseer. Deelname aan die studie was vrywillig, en respondente is vooraf oor die doel van die navorsing ingelig voordat hulle die vraelys voltooi het. Ingeligte toestemming is van alle deelnemers verkry, en anonimiteit en vertroulikheid is verseker deurdat geen persoonlik identifiseerbare inligting ingesamel is nie. Respondente kon te eniger tyd sonder enige nadeel aan die studie onttrek. Data is veilig gestoor en uitsluitlik vir navorsingsdoeleindes gebruik.
3.4 Data-ontleding
Voltooide vraelyste is in Microsoft Excel vasgelê en met behulp van IBM SPSS ontleed. Voor ontleding is datasifting uitgevoer om ontbrekende waardes, normaliteit en uitskieters te ondersoek. Geen noemenswaardige afwykings van normaliteit is gevind nie, en alle veranderlikes het aan die aannames vir multivariate ontleding voldoen. Beskrywende statistiek is gebruik om respondente en bywoningsgedrag te profileer.
Verkennende faktorontleding (VFO), met gebruik van hoof-as-faktorering en Varimax-rotasie, is uitgevoer om die onderliggende struktuur van die motiverings-, ervarings-, waargenome bydrae-, gedragsintensie- en kulturele verbondenheidskonstrukte te ondersoek. Steekproeftoereikendheid is bevestig deur Kaiser-Meyer-Olkin-waardes (KMO) wat tussen 0,84 en 0,95 gewissel het, asook beduidende Bartlett-toetse van sferisiteit (p < 0,001). Items met faktorladings van 0,40 of hoër en minimale kruisladings is behou. Interne konsekwentheidsbetroubaarheid is deur Cronbach se alfa bepaal, met alle skale wat die aanbevole drempelwaarde van 0,70 oorskry het.
Ná afloop van die VFO’s is saamgestelde skaaltellings vir elke behoue faktor bereken deur die gemiddelde van die items wat betekenisvol op die betrokke faktor gelaai het, te bepaal. Hierdie saamgestelde tellings is vervolgens gebruik om verskille tussen die generasiekohorte ten opsigte van kulturele verbondenheid, motiverings, waargenome feesbydraes en gedragsvoornemens te ondersoek. Die gebruik van saamgestelde tellings het verseker dat die daaropvolgende ontledings op die empiries geïdentifiseerde multidimensionele konstrukte eerder as op individuele vraelysitems gebaseer is.
Aangesien die houdingsdata deur middel van ’n enkele selfgeadministreerde vraelys op een tydstip ingesamel is, is die moontlike risiko van gemeenskaplike metodevooroordeel (GMV) in aanmerking geneem. Prosessuele en statistiese maatreëls is toegepas om hierdie risiko te beperk en te evalueer. Prosessueel is anonimiteit en vertroulikheid verseker, geen persoonlik identifiseerbare inligting is ingesamel nie, en die verskillende konstrukte is in afsonderlike afdelings van die vraelys aangebied. Duidelike instruksies het verder beklemtoon dat daar geen regte of verkeerde antwoorde bestaan nie.
Statisties is Harman se enkelfaktortoets uitgevoer deur middel van ’n niegeroteerde verkennende faktorontleding van die houdingsitems. Die eerste faktor het minder as 50% van die totale variansie verklaar, wat daarop dui dat ’n enkele gemeenskaplike faktor nie die meeste van die variansie in die data verklaar het nie. Hoewel hierdie resultaat daarop dui dat gemeenskaplike metodevariansie waarskynlik nie die bevindinge oorheers nie, word erken dat Harman se enkelfaktortoets slegs ’n diagnostiese aanduiding bied en nie gemeenskaplike metodevooroordeel volledig kan uitsluit nie.
Eenrigtingvariansieontleding (ANOVA) is vervolgens gebruik om te bepaal of statisties betekenisvolle verskille tussen generasiekohorte ten opsigte van die saamgestelde konstrukte, deelnamekenmerke en bestedingsgedrag voorgekom het. Waar die ANOVA ’n statisties betekenisvolle verskil aangedui het, is Tukey HSD-natoetse uitgevoer om te bepaal tussen watter kohorte die verskille voorgekom het. ’n Betekenispeil van p < 0,05 is vir die ontledings gebruik.
Respondente is vir hierdie vergelykings volgens Lappeman e.a. (2020) se Suid-Afrikaanse generasiekohortmodel geklassifiseer. Soos in afdeling 2.2 uiteengesit, verbind hierdie raamwerk ouderdomsegmentering met Suid-Afrika se spesifieke sosiohistoriese ontwikkeling. Die raamwerk onderskei vyf kohorte, maar die oudste kategorie, die pre-apartheidgenerasie, was nie in die huidige steekproef verteenwoordig nie. Die statistiese vergelykings is daarom beperk tot die vier kohorte wat empiries in die steekproef verteenwoordig was.
Vir die generasievergelykings is slegs respondente wat ’n geldige geboortejaar aangedui het, ingesluit, aangesien geboortejaar as basis vir klassifikasie volgens Lappeman e.a. (2020) se Suid-Afrikaanse generasiekohortraamwerk gebruik is. Respondente wat nie hul geboortejaar aangedui het nie, kon nie aan ’n generasiekohort toegeken word nie en is gevolglik slegs uit die generasievergelykende ontledings uitgesluit. Dit het ’n finale analitiese steekproef van 561 respondente vir die ANOVA- en Tukey HSD-ontledings opgelewer.
4. Resultate
4.1 Profiel van die respondente
Die 2025-steekproef het hoofsaaklik uit vroulike respondente bestaan (68%) en die gemiddelde ouderdom was 49 jaar. Die meerderheid respondente was Afrikaanssprekend (84%) en afkomstig uit die Wes-Kaap (85%), wat op ’n sterk streeks- en taalverbondenheid met die fees dui. Bywoners het in klein groepe deelgeneem (x̄ = 2,98), gemiddeld 4,4 dae by die fees deurgebring en drie nagte in die gebied oorgebly. Daar was ook ’n hoë vlak van herhaalbesoeke (x̄ = 4,53 vorige besoeke). Gemiddelde besteding het R4 633,66 beloop, terwyl respondente gemiddeld nege kaartjies gekoop het. Inligting oor die fees is hoofsaaklik vanaf die Woordfees-webtuiste, die feesgids en mondelinge kommunikasie verkry.
4.2 Resultate van die verkennende faktorontleding
Verkennende faktorontledings (VFO’s), met gebruik van hoof-as-faktorering en Varimax-rotasie, is vir alle studiekonstrukte uitgevoer. Steekproeftoereikendheid is bevestig, met KMO-waardes wat tussen 0,84 en 0,95 gewissel het en Bartlett se toets van sferisiteit wat statisties betekenisvol was (p < 0,001). Raadpleeg tabel 1 vir ’n opsomming van die resultate. Die ses items wat oorspronklik ontwikkel is om kulturele verbondenheid te meet, het op ’n enkele faktor gelaai. Op grond van die inhoud van die behoue items, wat sowel kulturele verbondenheid as gevoelens van aanvaarding, insluiting en kulturele uitdrukking weerspieël, is die faktor vir interpretasiedoeleindes kulturele verbondenheid en inklusiwiteit benoem. Die konstruk het 68,49% van die variansie verklaar (α = 0,91). Die hoë gemiddeld (x̄ = 4,17) dui op sterk gevoelens van aanvaarding, kulturele uitdrukking en identiteitsbelyning onder bywoners.
Die motiefkonstruk het drie faktore opgelewer wat 64,40% van die variansie verklaar het (KMO = 0,91), naamlik waardering vir die kunste en onderskeidendheid (x̄ = 4,14; α = 0,86), nostalgie en kulturele identiteit (x̄ = 3,83; α = 0,89) en ontsnapping en sosiale genot (x̄ = 4,30; α = 0,76). Hierdie resultate dui daarop dat sowel kunsverwante as ontspanningsgerigte motiewe bywoning beïnvloed het. Vir waargenome feesbydraes het drie faktore na vore gekom wat 67,94% van die variansie verklaar het (KMO = 0,95). Hierdie faktore het kulturele en taalbevestiging (x̄ = 4,25; α = 0,95), bestemmings- en ekonomiese impak (x̄ = 4,32; α = 0,84) en sosiale en kulturele ontwikkeling (x̄ = 4,13; α = 0,87) ingesluit, wat die fees se waargenome kulturele, ekonomiese en maatskaplike waarde beklemtoon.
Gedragsvoornemens het een faktor opgelewer, naamlik fees- en bestemmingslojaliteit, wat 64,90% van die variansie verklaar het (α = 0,88). Die hoë gemiddeld (x̄ = 4,49) dui op sterk voornemens om die fees weer by te woon, dit aan te beveel en die bestemming te besoek.
Tabel 1. Opsomming van die resultate van die verkennende faktorontleding
Klik op die tabel vir ’n groter weergawe.
4.3 Generasiekohorte en -verskille
Hoewel Lappeman e.a. (2020) vyf Suid-Afrikaanse generasiekohorte onderskei, was die pre-apartheidgenerasie nie in die huidige steekproef verteenwoordig nie; die vergelykende ontledings het gevolglik die vier verteenwoordigde kohorte ingesluit. Slegs volledig voltooide vraelyste met geldige ouderdomsinligting is by die ontleding ingesluit, wat tot ’n finale steekproef van 561 respondente gelei het. Tabel 2 toon die verspreiding van generasiekohorte onder respondente wat 2025 Toyota US Woordfees bygewoon het.
Die resultate dui daarop dat die grootste deel van die respondente aan die struggle-generasie (46–64 jaar) behoort het, wat 33% (n = 185) van die steekproef verteenwoordig het, gevolg deur die apartheidgenerasie (65 jaar en ouer) met 28% (n = 161). Die twee ouer kohorte het saam die meerderheid van die huidige steekproef verteenwoordig. Jonger kohorte was minder verteenwoordig, met generasie tweede golf (18–25 jaar) wat 21% (n = 115) van die respondente uitgemaak het en die oorgangsgenerasie (26–45 jaar) wat 18% (n = 100) verteenwoordig het. Hoewel jonger generasies ’n kleiner deel van die steekproef gevorm het, bly hul teenwoordigheid betekenisvol en dui dit daarop dat Afrikaanse kunstefeeste steeds ’n multigenerasiegehoor binne ’n transformerende kulturele landskap lok.
Tabel 2. Verdeling van respondente volgens generasiekohorte
Tabel 3 en 4 toon die resultate van die ANOVA- en Tukey HSD-natoetse vir onderskeidelik deelname- en bestedingsgedrag, en kulturele verbondenheid, motiverings, waargenome feesbydraes en gedragsvoornemens. Die resultate toon ’n algemene patroon van sterker feesbetrokkenheid onder die ouer kohorte, maar die verskille was nie eenvormig oor alle veranderlikes en konstrukte heen nie.
4.3.1 Deelname- en bestedingsgedrag
Betekenisvolle generasieverskille het ten opsigte van verskeie deelnamekenmerke voorgekom (tabel 3). Die getal nagte wat respondente oorgebly het (F = 4,278; p = 0,006) en vorige feesbywoning (F = 10,576; p < 0,001) het betekenisvol tussen kohorte verskil. Die apartheidgenerasie het die langste gemiddelde verblyf gerapporteer en betekenisvol van generasie tweede golf verskil. Vorige feesbywoning het eweneens ’n duidelike intergenerasiepatroon getoon: Generasie tweede golf het die laagste gemiddelde getal vorige besoeke gerapporteer, terwyl die apartheidgenerasie die hoogste gemiddelde getoon het. Die oorgangsgenerasie het ’n intermediêre posisie ingeneem.
Generasieverskille was veral duidelik ten opsigte van die intensiteit van deelname aan die feesprogram. Die aantal teater- en vertoningskaartjies wat gekoop is, het sterk tussen die kohorte verskil (F = 22,801; p < 0,001). Die struggle- en apartheidgenerasies het ’n statisties soortgelyke hoëdeelnamegroep gevorm en betekenisvol meer kaartjies as generasie tweede golf en die oorgangsgenerasie gekoop. Die bywoning van gratis feesitems het ook betekenisvol verskil (F = 5,691; p < 0,001), met generasie tweede golf wat betekenisvol minder gratis items as elk van die ander drie kohorte bygewoon het. Daarteenoor het geen betekenisvolle verskille voorgekom ten opsigte van die getal dae wat die fees bygewoon is, reisgroepgrootte of die getal persone waarvoor respondente betaal het nie. Die generasieverskille in deelname was dus eerder in die intensiteit en aard van programdeelname as in alle aspekte van feesbywoning sigbaar.
Bestedingsgedrag het ’n soortgelyke, maar nie eenvormige nie, patroon getoon. Kos- en drankbesteding op die feesterrein en restaurantbesteding in Stellenbosch is afsonderlik gemeet om terreinverwante besteding van besteding in die plaaslike gasheerekonomie te onderskei. Betekenisvolle verskille het voorgekom vir besteding aan produksies en vertonings (F = 9,809; p < 0,001), verblyf (F = 2,777; p = 0,041), restaurante (F = 5,554; p< 0,001) en totale besteding (F = 11,606; p < 0,001). Die sterkste patroon het by totale besteding na vore gekom: Die struggle-generasie (x̄ = R6 296,46) en die apartheidgenerasie (x̄ = R5 901,45) het ’n statisties soortgelyke hoëbestedingsgroep gevorm, terwyl generasie tweede golf (x̄ = R1 269,19) en die oorgangsgenerasie (x̄ = R3 300,90) ’n statisties soortgelyke laerbestedingsgroep gevorm het. ’n Vergelykbare patroon het vir besteding aan produksies en vertonings voorgekom, waar generasie tweede golf betekenisvol laer as die ander drie kohorte getel het.
Die generasieverskille het egter nie na alle bestedingskategorieë uitgebrei nie. Geen betekenisvolle verskille is gevind vir besteding aan kos en drank, kleinhandelinkopies, retoervervoer, parkering en pendelvervoer, kunsaankope, boekaankope, toeriste-aantreklikhede en aktiwiteite of ander besteding nie. Die bestedingsverskille tussen generasies was dus hoofsaaklik rondom produksies en vertonings, verblyf, restaurante en totale feesbesteding gekonsentreer.
4.3.2 Kulturele verbondenheid en motiverings
Tabel 4 toon statisties betekenisvolle generasieverskille vir al die ondersoekte saamgestelde konstrukte, hoewel die aard van die Tukey HSD-verskille tussen konstrukte gewissel het.
Vir kulturele verbondenheid en inklusiwiteit het ’n betekenisvolle generasieverskil voorgekom (F = 12,683; p < 0,001). Generasie tweede golf het die laagste gemiddelde telling (x̄ = 3,81) gerapporteer, gevolg deur die oorgangsgenerasie (x̄ = 4,04), die struggle-generasie (x̄ = 4,26) en die apartheidgenerasie (x̄ = 4,39). Die Tukey HSD-resultate toon dat generasie tweede golf betekenisvol laer as die struggle- en apartheidgenerasies getel het, terwyl die oorgangsgenerasie ’n intermediêre en oorvleuelende posisie ingeneem het. Hoewel die gemiddelde tellings dus ’n algemene toename oor die kohorte toon, dui die natoetsresultate op geleidelike eerder as volledig afgebakende intergenerasieverskille.
Betekenisvolle verskille het ook vir al drie motiveringsdimensies voorgekom. Die sterkste onderskeid was vir waardering vir die kunste en onderskeidendheid (F = 12,406; p < 0,001). Generasie tweede golf (x̄ = 3,78) het betekenisvol laer as die oorgangsgenerasie (x̄ = 4,03), struggle-generasie (x̄ = 4,29) en apartheidgenerasie (x̄= 4,25) getel. Die struggle-generasie het die hoogste gemiddelde gerapporteer, maar het nie betekenisvol van die apartheidgenerasie verskil nie.
Vir nostalgie en kulturele identiteit (F = 4,898; p = 0,002) en ontsnapping en sosiale genot (F = 5,206; p = 0,002) was die intergenerasie-onderskeid minder uitgesproke. In beide gevalle het generasie tweede golf betekenisvol laer as die struggle-generasie getel, terwyl die oorgangs- en apartheidgenerasies statisties met die aangrensende groepe oorvleuel het. Die motiveringsresultate dui dus nie op ’n eenvoudige lineêre toename met ouderdom oor alle dimensies heen nie, maar eerder op konstrukspesifieke generasieverskille, met die duidelikste onderskeid ten opsigte van waardering vir die kunste en onderskeidendheid.
4.3.3 Waargenome feesbydraes en gedragsvoornemens
Betekenisvolle generasieverskille het vir al drie dimensies van waargenome feesbydraes voorgekom. Die duidelikste onderskeid was vir kulturele en taalbevestiging (F = 12,506; p < 0,001). Die struggle-generasie (x̄ = 4,39) en apartheidgenerasie (x̄ = 4,40) het ’n statisties soortgelyke hoëtellinggroep gevorm en betekenisvol hoër as generasie tweede golf (x̄ = 3,89) en die oorgangsgenerasie (x̄ = 4,10) getel. Hierdie resultaat toon die duidelikste skeiding tussen die twee jonger en die twee ouer kohorte ten opsigte van die waargenome rol van die fees in kulturele en taalbevestiging.
Generasieverskille het ook voorgekom vir bestemmings- en ekonomiese impak (F = 3,202; p = 0,023) en sosiale en kulturele ontwikkeling (F = 6,214; p < 0,001). Vir bestemmings- en ekonomiese impak het generasie tweede golf betekenisvol laer as die struggle- en apartheidgenerasies getel, terwyl die oorgangsgenerasie met beide die jonger en ouer groepe oorvleuel het. Vir sosiale en kulturele ontwikkeling het generasie tweede golf eweneens betekenisvol laer as die struggle- en apartheidgenerasies getel, met die oorgangsgenerasie weer in ’n intermediêre posisie. Die algemene patroon dui dus op sterker positiewe persepsies van die breër feesbydraes onder die twee ouer kohorte, maar met beduidende oorvleueling waar die oorgangsgenerasie betrokke was.
Laastens het fees- en bestemmingslojaliteit betekenisvol tussen generasies verskil (F = 7,129; p < 0,001). Generasie tweede golf het die laagste gemiddelde telling (x̄ = 4,24) gerapporteer en betekenisvol laer as die struggle- (x̄ = 4,56) en apartheidgenerasies (x̄ = 4,58) getel. Die oorgangsgenerasie (x̄ = 4,45) het weer ’n intermediêre posisie ingeneem en nie betekenisvol van die jongste of die twee ouer kohorte verskil nie. Nieteenstaande hierdie intergenerasieverskille was die gemiddelde lojaliteitstelling vir al vier kohorte relatief hoog.
Die resultate toon dat generasieverskille die duidelikste na vore gekom het ten opsigte van die intensiteit van feesdeelname, totale en kernfeesbesteding, kulturele verbondenheid, waardering vir die kunste, kulturele en taalbevestiging en fees- en bestemmingslojaliteit. Generasie tweede golf het oor die algemeen laer tellings en minder intensiewe deelname as die struggle- en apartheidgenerasies getoon, terwyl die oorgangsgenerasie dikwels ’n intermediêre en statisties oorvleuelende posisie ingeneem het. Die patrone was egter nie oor alle veranderlikes uniform nie, wat daarop dui dat generasieverskille binne die feeskonteks eerder konstruk- en gedragsspesifiek as ’n eenvoudige funksie van toenemende ouderdom geïnterpreteer behoort te word.
Tabel 3. Tukey HSD-natoetsresultate vir gedragskenmerke en bestedingspatrone oor generasiekohorte heen
Klik op die tabel vir ’n groter weergawe.
Tabel 4. ANOVA-resultate wat generasiekohorte vergelyk ten opsigte van kulturele verbondenheid, motiewe, waargenome feesbydraes en gedragsvoornemens
Klik op die tabel vir ’n groter weergawe.
5. Bespreking
5.1 Teoretiese bevindinge
Die bevindinge toon betekenisvolle generasieverskille in hoe bywoners die kulturele, simboliese en ervaringswaarde van ’n Afrikaanse kunstefees beleef en interpreteer. In ooreenstemming met vorige literatuur oor kulturele verbruik en feesdeelname oor generasies heen, het ouer generasies betekenisvol sterker vlakke van kulturele verbondenheid, nostalgie, taalbevestiging, gedragslojaliteit en ekonomiese bydrae as jonger kohorte getoon (Dunne e.a. 2023; Yang, Chen, Huang, Xie en Guo 2022; Kruger e.a. 2025; Matiza e.a. 2026). Hierdie bevindinge ondersteun navorsing wat daarop dui dat ouer generasies groter klem plaas op egtheid, erfenisbewaring, emosionele resonansie en kulturele kontinuïteit binne feesomgewings (Liao en Dai 2020; Jang, Li, Chen, Bordelon en Green 2024). In die huidige studie het die struggle- en apartheidgenerasies deurgaans die hoogste vlakke van kulturele verbondenheid en inklusiwiteit, kulturele en taalbevestiging en fees- en bestemmingslojaliteit gerapporteer, terwyl hulle terselfdertyd groter aankope van teaterkaartjies en betekenisvol hoër totale bestedingsvlakke getoon het. Hierdie patroon is verenigbaar met die moontlikheid dat die kulturele en talige betekenis van die fees sterker met die sosiohistoriese ervarings van die ouer kohorte resoneer.
Die bevindinge ondersteun verder kulturele identiteitsteorie deur aan te toon dat feeste nie bloot vermaaklikheidsgeleenthede is nie, maar simboliese kulturele ruimtes waar identiteit, taal en verbondenheid deur gedeelde deelname, rituele en kulturele praktyke beding en beleef word (Yang en Pesonen 2025; Xiong e.a. 2025; Xie en Li 2023). Die betekenisvol hoër vlakke van nostalgie en kulturele identiteit onder die struggle-generasie versterk veral argumente dat ouer generasies feeste sterker met kollektiewe geheue, emosionele verbondenheid en kulturele bewaring assosieer (Oliva en Colombo 2024; Chung e.a. 2024). Net so dui die sterk positiewe persepsies rakende kulturele en taalbevestiging onder ouer kohorte daarop dat die ouer kohorte die fees sterk as ’n ruimte vir die openbare bevestiging en viering van Afrikaans en Afrikaanse kultuur ervaar.
Die bevindinge stem ook ooreen met vorige navorsing wat aandui dat jonger generasies op meer ervaringsgerigte, sosiaalgedrewe en minder erfenisgebonde maniere by feeste betrokke raak (Dunne e.a. 2023; Iványi 2021; Tsai, Su, Chan en Liu 2022; Kondrateva e.a. 2023). Generasie tweede golf het deurgaans die laagste vlakke van kulturele verbondenheid, nostalgie, taalbevestiging, gedragslojaliteit en feesbesteding gerapporteer. Hierdie patroon kan, in die lig van vorige literatuur oor veranderende vorme van feesbetrokkenheid, plekverbondenheid en betekenisgewing (Xu, Xia en Fu 2025; Park, Shin en Fan 2026), op veranderende vorme van betrokkenheid dui; die huidige studie het hierdie verklarings egter nie direk gemeet nie. Die laer vlakke van verbondenheid onder jonger kohorte weerspieël dus moontlik veranderende interpretasies van Afrikaanse identiteit eerder as ’n direkte verwerping van Afrikaanse kultuur self.
Belangrik is egter dat die bevindinge ook bestaande literatuur nuanseer wat jonger generasies dikwels as kultureel vervreem van tradisionele erfenisgeoriënteerde geleenthede uitbeeld. Hoewel jonger bywoners deurgaans laer gemiddelde tellings as ouer kohorte gerapporteer het, het hul evaluerings oor die meeste konstrukte steeds relatief positief gebly. Jonger kohorte het steeds gunstige persepsies rakende ontsnapping en sosiale genot, fees- en bestemmingslojaliteit en bestemmings- en ekonomiese impak getoon, terwyl hulle ook aan gratis feesaktiwiteite en kulturele ervarings deelgeneem het. Hierdie bevindinge dui daarop dat jonger generasies nie noodwendig Afrikaanse feeste verwerp nie, maar eerder op meer selektiewe, ervaringsgerigte en sosiaal-georiënteerde maniere daarmee omgaan. Hierdie bevinding is veral belangrik binne die Suid-Afrikaanse konteks, waar jonger generasies toenemend hibriede kulturele identiteite beding wat deur post-apartheid-transformasie, multikulturele interaksie en digitale kultuur gevorm word (Govender 2017; Patterson 2017).
Die intermediêre posisie wat deur die oorgangsgenerasie ingeneem word, brei vorige generasieliteratuur verder uit. Anders as die meer duidelik onderskeibare jonger en ouer kohorte, het die oorgangsgenerasie dikwels statisties met beide aangrensende generasies oorvleuel ten opsigte van motiverings, verbondenheid, lojaliteit en bestedingsveranderlikes. Hierdie bevinding dui daarop dat generasie-identiteit binne post-apartheid-Suid-Afrika meer vloeibaar en oorgangsgerig mag wees as wat konvensionele Westerse kohortmodelle impliseer. Omdat hierdie kohort gedurende Suid-Afrika se demokratiese oorgang volwasse geword het, blyk dit dat hulle elemente van erfenisverbondenheid met meer hedendaagse en multikulturele vorme van identiteitsvorming balanseer. Hierdie bevinding ondersteun Mannheim (1952) se argument dat generasies deur gedeelde sosiohistoriese ervarings gevorm word, terwyl dit terselfdertyd die belangrikheid beklemtoon om generasieteorie binne Suid-Afrika se unieke politieke en kulturele geskiedenis te kontekstualiseer.
Die gedrags- en bestedingsbevindinge versterk verder die kulturele onderskeidings tussen generasies. Ouer kohorte het die fees meer gereeld bygewoon, langer gebly, betekenisvol meer teaterkaartjies gekoop en aansienlik hoër totale bestedingsvlakke as jonger generasies getoon. Die struggle-generasie het die hoogste totale bestedingsvlakke aangeteken, terwyl die apartheidgenerasie die hoogste bywoningsfrekwensie en sterkste gedragslojaliteit getoon het. Hierdie bevindinge ondersteun vorige studies wat daarop dui dat ouer generasies steeds ekonomies en kultureel sentraal tot die volhoubaarheid van kunstefeeste bly, ondanks toenemende pogings om jonger gehore te lok (Kruger 2020; Masilela e.a. 2024). Terselfdertyd beklemtoon die resultate ’n moontlike strategiese uitdaging vir Afrikaanse feeste, naamlik om bestaande lojale gehore te behou terwyl betekenisvolle deelname onder jonger kohorte verder ontwikkel word. Die laer deelname- en bestedingsvlakke van jonger respondente behoort egter nie uitsluitlik aan verskille in kulturele identiteit of verbondenheid toegeskryf te word nie. Faktore soos lewensfase, besteebare inkomste, studentestatus en ander sosio-ekonomiese omstandighede kan eweneens tot die waargenome kohortverskille bydra. Die huidige dwarssnitontwerp laat nie toe dat hierdie alternatiewe verklarings van suiwer generasie-effekte onderskei word nie.
’n Besonder belangrike bydrae van die studie lê daarin dat dit aantoon dat Afrikaanse kunstefeeste as ruimtes van taalidentiteitsonderhandeling funksioneer eerder as bloot kulturele vermaaklikheidsgeleenthede. Terwyl vorige feesstudies hoofsaaklik op motiverings, ervarings en tevredenheid gefokus het, brei die huidige studie die literatuur uit deur te ondersoek hoe persepsies rakende die bewaring, gebruik en simboliese waarde van Afrikaans tussen generasies verskil. Die bevindinge dra daarom tot die taalidentiteitsliteratuur by deur te toon dat Afrikaans nie slegs as kommunikasiemedium funksioneer nie, maar ook as simboliese kulturele hulpbron wat met verbondenheid, erfenis, kontinuïteit en sosiale posisionering verband hou (Miller 2024; Kuhn en Putnam 2014; Korobov 2017). Die studie versterk dus argumente dat taal diep verweef bly met identiteitsvorming, kulturele geheue en simboliese insluiting binne meertalige samelewings soos Suid-Afrika.
Die bevindinge dui verder daarop dat bywoners van Afrikaanse kunstefeeste nie as ’n homogene kulturele gehoor beskou kan word nie, maar eerder as onderskeibare generasiesegmente wat deur verskillende vlakke van kulturele verbondenheid, erfenisgeoriënteerdheid, ervaringsmotivering en simboliese betrokkenheid by Afrikaanse taal en identiteit gekenmerk word. Ter sintetisering van die waargenome patrone kan die vier kohorte voorlopig as interpretatiewe generasieprofiele beskryf word. Generasie tweede golf kan gekonseptualiseer word as opkomende ervaringsverkenners, gekenmerk deur meer selektiewe en ervaringsgerigte betrokkenheidspatrone. Die oorgangsgenerasie verteenwoordig aanpasbare kulturele onderhandelaars wat erfeniswaardering met hedendaagse multikulturele invloede balanseer. Daarteenoor tree die struggle-generasie na vore as kultureel-betrokke erfenisbewaarders, wat sterk emosionele, simboliese en ekonomiese investering in die fees toon, terwyl die apartheidgenerasie as tradisionele kultuurbewaarders beskryf kan word, vir wie die fees as ’n belangrike ruimte vir die behoud van Afrikaanse erfenis en kulturele kontinuïteit funksioneer. Hierdie tipologie brei bestaande fees- en generasienavorsing uit deur aan te toon dat generasieverskille binne Afrikaanse feeskontekste nie slegs uiteenlopende verbruikersvoorkeure weerspieël nie, maar ook verskillende vorme van taalverbondenheid, sosiohistoriese posisionering en kulturele identiteitsonderhandeling binne post-apartheid-Suid-Afrika.
5.2 Praktiese aanbevelings
Die bevindinge bied praktiese aanbevelings vir die bestuur van Afrikaanse kunstefeeste, veral ten opsigte van gehoorbehoud, jongergehoorontwikkeling, kulturele en taaltersaaklikheid en langtermynvolhoubaarheid. Die generasieverskille behoort egter nie as rigiede marksegmente geïnterpreteer te word nie. Die aanbevelings wat volg, gebruik die waargenome kohortpatrone eerder as ’n vertrekpunt vir meer gedifferensieerde gehoorstrategieë wat verder met besoekersdata, programvoorkeure en gereelde gehoornavorsing verfyn kan word.
5.2.1 Behou en verdiep die betrokkenheid van bestaande kerngehore
Die struggle- en apartheidgenerasies het die hoogste vlakke van kulturele verbondenheid, kulturele en taalbevestiging, lojaliteit, herhaalbywoning, kaartjie-aankope en totale besteding getoon. Hierdie gehore verteenwoordig gevolglik ’n belangrike bestaande kulturele en ekonomiese basis vir die fees. Organiseerders behoort daarom nie gehoorvernuwing ten koste van hierdie kernmark na te streef nie. Programkomponente wat sterk met kunswaardering, kulturele erfenis en taal verband hou, waaronder gehalte-teater, letterkunde, musiek, gesprekke oor taal en kultuur en inhoud wat kulturele geheue aktiveer, behoort behou te word. Praktiese behoudstrategieë kan ook vroeë kaartjietoegang vir gereelde feesgangers, lojaliteits- of ondersteunersprogramme, produksiebundels en doelgerigte kommunikasie met herhaalbesoekers insluit. Omdat hierdie kohorte ook langer verblyf, meer kaartjie-aankope en hoër besteding toon, kan feesorganiseerders saam met verblyfverskaffers en restaurante meerdaagse verblyf-, produksie- en eetpakkette ontwikkel om hul bestaande deelname verder te ondersteun.
5.2.2 Verlaag toegangsversperrings en verbreed die ervaring vir jonger gehore
Generasie tweede golf het laer bywoningsfrekwensie, minder kaartjie-aankope en laer totale besteding as die ouer kohorte getoon, maar het steeds relatief positiewe lojaliteits- en ervaringstellings gerapporteer. Hierdie patroon dui daarop dat jonger bywoners nie noodwendig van die fees vervreem is nie, maar dat daar ruimte bestaan om hul deelname te verdiep. Omdat die huidige studie nie kan bepaal of laer besteding uit kulturele voorkeure, lewensfase, inkomste of ander faktore voortspruit nie, behoort gehoorontwikkeling sowel ekonomiese as ervaringsverwante toegangsversperrings te oorweeg. Praktiese opsies sluit studentetariewe, onder-30-kaartjiebundels, laekostedagpasse, afslag vir verskeie produksies en ’n groter aanbod van gratis of laekosteaktiwiteite in. Vennootskappe met universiteite, kolleges en jong kunstenaars kan verder gebruik word om jonger gehore deur kampusgerigte promosies, jongkuratorprogramme, werkswinkels en medeskeppende projekte by die fees te betrek.
Die programaanbod vir jonger gehore kan ook meer geleenthede vir aktiewe deelname en sosiale ervaring skep. Dit kan korter of informeler produksieformate, nagesprekke met kunstenaars, interaktiewe werkswinkels, opwip-optredes, medeskeppende kunsprojekte en programitems wat musiek, woordkuns, visuele kuns en digitale media kombineer, insluit. Digitale kommunikasie behoort nie slegs vir promosie gebruik te word nie, maar ook om deelname voor, tydens en ná die fees te verleng, byvoorbeeld deur kort kunstenaarinhoud, programvoorskoue, gehoorreaksies en inhoud wat maklik deur feesgangers gedeel kan word. Hierdie aanbevelings behoort deur verdere gehoornavorsing getoets te word eerder as om aanvaar te word as universele voorkeure van alle jonger feesgangers.
5.2.3 Posisioneer taalbevestiging as inklusiewe kulturele deelname
Die sterk generasieverskil in kulturele en taalbevestiging dui daarop dat die Afrikaanse taal- en kultuurfunksie van die fees nie noodwendig dieselfde betekenis vir alle kohorte het nie. Dit skep ’n geleentheid om taalbevordering nie uitsluitlik as bewaring van bestaande vorme van Afrikaans te benader nie, maar ook as die uitbreiding van die taal se hedendaagse gebruik en kulturele tersaaklikheid. Programontwikkeling kan doelbewus ruimte bied aan verskillende variëteite van Afrikaans, waaronder Kaaps, asook meertalige produksies, jong skrywers, nuwe musiekvorme, gesproke woord, digitale kuns en ander hedendaagse uitdrukkingsvorme. Intergenerasieprogramitems waarin gevestigde en opkomende kunstenaars, skrywers of taalpraktisyns saamwerk, kan verdere gesprek tussen erfenis en vernuwing fasiliteer. Die doel behoort nie te wees om tradisionele kulturele inhoud te vervang nie, maar om die repertoire van wat binne die fees as Afrikaanse kulturele uitdrukking erken en gevier word, te verbreed.
5.2.4 Benut die ekonomiese waarde van die fees deur bestemmingvennootskappe
Die hoër besteding van die struggle- en apartheidgenerasies was veral sigbaar ten opsigte van produksies, verblyf, restaurante en totale besteding. Hierdie patroon skep geleenthede vir sterker samewerking tussen die fees, Stellenbosch se toerisme-organisasies, verblyfsektor en restaurante. Meerdaagse feespakkette wat verblyf, produksiekaartjies, vervoer en restaurantaanbiedinge kombineer, kan ontwikkel word om langer verblyf en plaaslike besteding te fasiliteer. Vir jonger besoekers kan goedkoper vervoer-, verblyf- en kaartjiepakkette saam met studentegerigte of gedeelde verblyfopsies ontwikkel word. Sodoende word generasie-responsiewe gehoorontwikkeling ook met die fees se breër bestemmingsekonomiese doelwitte verbind.
5.2.5 Gebruik longitudinale gehoordata om generasie-responsiewe strategieë te evalueer
Die huidige bevindinge bied ’n basis vir segmentering, maar behoort nie as permanente beskrywings van die vier kohorte beskou te word nie. Feesorganiseerders kan ’n beperkte stel kernmaatstawwe jaarliks monitor, waaronder kohortsamestelling, herhaalbywoning, aantal produksies bygewoon, gemiddelde besteding, kulturele verbondenheid, taalbevestiging en herbesoek- en aanbevelingsintensies. Die prestasie van spesifieke gehoorontwikkelingsinisiatiewe, soos studentepasse, produksiebundels of nuwe programformate, kan vervolgens tussen feesjare vergelyk word. Hierdie benadering sal dit moontlik maak om te bepaal of jonger gehore met verloop van tyd meer intensief betrokke raak en sal help om onderskeid te tref tussen tydelike lewensfaseverskille en meer volgehoue generasiepatrone.
Die praktiese kern van die bevindinge is gevolglik nie dat Afrikaanse kunstefeeste tussen ’n ouer en ’n jonger gehoor moet kies nie. Die uitdaging is eerder om ’n portefeulje van ervarings te ontwikkel wat bestaande kulturele en ekonomiese kerngehore behou, terwyl toegangsroetes en nuwe vorme van kulturele deelname vir jonger gehore verbreed word. ’n Strategie van behoud én vernuwing, ondersteun deur deurlopende gehoordata, bied daarom ’n meer volhoubare benadering tot intergenerasiegehoorontwikkeling as ’n eenvormige bemarkings- of programmeringsstrategie.
6. Gevolgtrekking
Hierdie studie het generasieverskille in kulturele verbondenheid, feesmotiverings, waargenome feesbydraes, gedragsvoornemens en deelname- en bestedingsgedrag onder bywoners van ’n Afrikaanse kunstefees in Suid-Afrika ondersoek. Deur generasiekohortteorie en kulturele identiteitsteorie te integreer, word generasieverskille nie slegs vanuit ’n verbruikers- en gedragsperspektief ondersoek nie, maar ook in verhouding tot die kulturele en talige betekenis wat aan die fees geheg word.
Die bevindinge toon dat die betekenis en waarde van ’n Afrikaanse kunstefees nie homogeen tussen generasies is nie. Generasie tweede golf het oor die algemeen laer vlakke van kulturele verbondenheid, kunswaardering, kulturele en taalbevestiging en fees- en bestemmingslojaliteit as die struggle- en apartheidgenerasies gerapporteer. Die twee ouer kohorte het terselfdertyd meer intensiewe programdeelname en hoër kern- en totale feesbesteding getoon. Hierdie patroon was egter nie eenvormig oor alle veranderlikes nie. Die oorgangsgenerasie het dikwels ’n intermediêre en statisties oorvleuelende posisie ingeneem, terwyl sekere motiveringsdimensies nie ’n eenvoudige lineêre toename met ouderdom getoon het nie. Generasieverskille binne die feeskonteks behoort daarom as konstruk- en gedragspesifiek beskou te word eerder as ’n eenvoudige jonk-oud-onderskeid.
’n Belangrike nuwe insig is dat generasieverskille by ’n Afrikaanse kunstefees verder strek as deelname, motivering en besteding en ook sigbaar is in kulturele verbondenheid en die waargenome kulturele en taalbevestigende funksie van die fees. Die duidelike onderskeid tussen die twee jonger en twee ouer kohorte ten opsigte van kulturele en taalbevestiging is in hierdie verband besonder betekenisvol. Terselfdertyd het selfs die jongste kohort oor die algemeen positiewe evaluerings, insluitend relatief hoë fees- en bestemmingslojaliteit, gerapporteer. Die bevindinge dui dus nie op ’n eenvoudige vervreemding van jonger deelnemers van Afrikaanse kunstefeeste nie, maar eerder op verskillende intensiteite en vorme van kulturele en gedragsbetrokkenheid.
Die studie se teoretiese bydrae lê gevolglik in die integrasie van generasiekohortteorie en kulturele identiteitsteorie binne ’n taalgebaseerde kulturele feeskonteks. Generasiekohortteorie bied ’n konteksgegronde lens waardeur verskille tussen sosiohistories geposisioneerde kohorte ondersoek kan word, terwyl kulturele identiteitsteorie help om hierdie verskille in verhouding tot taal, erfenis, verbondenheid en simboliese betekenis te interpreteer. Die studie verbreed daarmee bestaande generasie- en kunstefeesnavorsing vanaf ’n hoofsaaklik verbruikersgerigte fokus op motivering, deelname en lojaliteit na die kruising tussen generasie, kulturele verbondenheid en die waargenome talige en simboliese betekenis van feesdeelname. Die bevindinge nuanseer terselfdertyd ’n deterministiese toepassing van generasiekohorte deur te toon dat kohortverskille gedeeltelik oorvleuel en nie oor alle konstrukte dieselfde patroon volg nie.
Prakties beklemtoon die bevindinge ’n dubbele volhoubaarheidsuitdaging vir Afrikaanse kunstefeeste. Die ouer kohorte verteenwoordig ’n belangrike bestaande kulturele en ekonomiese kerngehoor, terwyl die langtermynvolhoubaarheid van hierdie feeste ook vereis dat betekenisvolle deelname onder jonger gehore ontwikkel en verdiep word. Die uitdaging is gevolglik nie om erfenisbewaring teenoor vernuwing te stel nie, maar om beide te akkommodeer deur bestaande kerngehore te behou en terselfdertyd toegangsroetes, programformate en vorme van kulturele deelname vir jonger gehore te verbreed. Die bevindinge bied daarom ’n empiriese grondslag vir meer generasie-responsiewe gehoorontwikkeling, programmering en kommunikasie, maar behoort saam met ander demografiese en sosio-ekonomiese gehoorkenmerke geïnterpreteer te word.
Verskeie beperkings behoort in ag geneem te word. Eerstens is die studie by ’n enkele Afrikaanse kunstefees uitgevoer en is ’n gerieflikheidsteekproef gebruik, wat die veralgemeenbaarheid van die bevindinge na die totale feespopulasie en ander Afrikaanse of Suid-Afrikaanse kulturele feeste beperk. Tweedens het die dwarssnitontwerp persepsies en gedrag op ’n enkele oomblik vasgelê en laat dit nie toe dat kohorteffekte volledig van ouderdoms-, periode- of lewensfase-effekte onderskei word nie. Die waargenome verskille behoort daarom nie as bewys beskou te word dat generasielidmaatskap op sigself die verskille veroorsaak nie. Faktore soos inkomste, studentestatus, opleiding, geografiese herkoms, taalgebruik en ander sosio-ekonomiese en lewensfasekenmerke kan eweneens tot die waargenome patrone bydra. Derdens is die studie op selfgerapporteerde data gebaseer, wat aan respons- en herinneringsvooroordeel onderhewig kan wees. Laastens is kulturele identiteit, hibriditeit en taalbetekenis komplekse verskynsels wat nie volledig deur die kwantitatiewe konstrukte in die huidige studie vasgevang kan word nie.
Toekomstige navorsing behoort die ontleding na verskeie Afrikaanse en ander Suid-Afrikaanse kulturele feeste uit te brei om te bepaal of soortgelyke generasiepatrone oor verskillende taal-, kulturele en feeskontekste voorkom. Longitudinale navorsing sal besonder waardevol wees om te bepaal of die waargenome verskille oor tyd voortduur en om kohort-, ouderdoms- en lewensfase-effekte beter van mekaar te onderskei. Verdere verklarende ontledings kan ondersoek hoe generasie saam met inkomste, opleiding, taal, lewensfase en ander sosiodemografiese faktore met kulturele verbondenheid, deelname en lojaliteit verband hou. Kwalitatiewe en gemengde-metode-navorsing kan aanvullend ondersoek hoe deelnemers uit verskillende generasies self die betekenis van Afrikaans, kulturele behoort, erfenis, meertaligheid en veranderende vorme van Afrikaanse identiteit binne feesruimtes verwoord en beding.
Die studie toon uiteindelik dat die tersaaklike vraag nie bloot is of generasies verskillend aan Afrikaanse kunstefeeste deelneem nie, maar ook hoe die kulturele en talige betekenis van hierdie feeste tussen generasies verskil. Deur hierdie onderskeid empiries sigbaar te maak, bied die studie ’n meer genuanseerde grondslag vir die verstaan van die rol wat Afrikaanse kunstefeeste in ’n veranderende, multigenerasie- en multikulturele Suid-Afrika kan vervul.
Erkenning
Hierdie navorsing is gedeeltelik ondersteun deur die Nasionale Navorsingstigting (NNS/NRF) van Suid-Afrika. Finansiële ondersteuning vir die voorbereiding van die artikel is ook deur die PUK-Kanselierstrust (PKT) verskaf. Enige menings, bevindinge, gevolgtrekkings of aanbevelings wat in die artikel uitgespreek word, is dié van die outeur(s), en die NNS aanvaar geen aanspreeklikheid in hierdie verband nie.
Bibliografie
Adler, P.S., P. Du Gay, G. Morgan en M. Reed (reds.). 2014. The Oxford handbook of sociology, social theory, and organization studies: Contemporary currents. Verenigde Koninkryk: Oxford University Press.
Alén, E., N. Losada en P. de Carlos. 2017. Profiling the segments of senior tourists throughout motivation and travel characteristics. Current Issues in Tourism, 20(14):1454–69. https://doi.org/10.1080/13683500.2015.1007927.
Aşan, K., K. Kaptangil en A. Gargacı Kınay. 2020. Mediating role of perceived festival value in the relationship between experiences and satisfaction. International Journal of Event and Festival Management, 11(2):255–71. https://doi.org/10.1108/IJEFM-11-2019-0058.
Benckendorff, P., G. Moscardo en D. Pendergast (reds.). 2010. Tourism and Generation Y. Wallingford, Oxfordshire: CABI.
Berkowitz, E.N. en C.D. Schewe. 2011. Generational cohorts hold the key to understanding patients and health care providers: Coming-of-age experiences influence health care behaviors for a lifetime. Health Marketing Quarterly, 28(2):190–204. https://doi.org/10.1080/07359683.2011.572029.
Beukes, A. 2009. Language policy incongruity and African languages in postapartheid South Africa. Language Matters, 40(1):35–55. https://doi.org/10.1080/10228190903055550.
Brown, R. 2000. Social identity theory: past achievements, current problems and future challenges. European Journal of Social Psychology, 30(6):745–78. https://doi.org/10.1002/1099-0992(200011/12)30:6%3C745::AID-EJSP24%3E3.0.CO;2-O.
Chung, V., R. Mennella, E. Pacherie en J. Grezes. 2024. Social bonding through shared experiences: the role of emotional intensity. Royal Society Open Science, 11(10):240048. https://doi.org/10.1098/rsos.240048.
Codrington, G. en S. Grant-Marshall. 2004. Mind the gap. Johannesburg: Penguin Books.
Conway, M.A. en C.W. Pleydell-Pearce. 2000. The construction of autobiographical memories in the self-memory system. Psychological Review, 107(2):261–88. https://psycnet.apa.org/doi/10.1037/0033-295X.107.2.261.
Cooper, A. 2018. “You can’t write in Kaapse Afrikaans in your question paper ... The terms must be right”: Race- and class-infused language ideologies in educational places on the Cape Flats. Educational Research for Social Change, 7(1):30–45. https://doi.org/10.17159/2221-4070/2018/v7i1a3.
Creswell, J.W. en J.D. Creswell. 2023. Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. 6de uitgawe. Thousand Oaks, CA: Sage.
Crompton, J.L. en S.L. McKay. 1997. Motives of visitors attending festival events. Annals of Tourism Research, 24(2):425–39. https://doi.org/10.1016/S0160-7383(97)80010-2.
Cronje, F. en J. Kane-Berman (reds.). 2015. Born free but still in chains: South Africa’s first post-apartheid generation. Johannesburg: Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudings.
De Klerk, S. en N. Endrissat. 2024. Cultural entrepreneurship at the Aardklop Arts Festival: An ecosystem perspective. In Hill, Elias, Jones en Dobson (reds.) 2024.
Duh, H. en M. Struwig. 2015. Justification of generational cohort segmentation in South Africa. International Journal of Emerging Markets, 10(1):89–101. https://doi.org/10.1108/IJOEM-08-2012-0078.
Dunne, F.D., S.A. O’Mahony en T.L. O’Shea. 2023. Festival feels: Exploring the motivations of generation Z festival-goers in Ireland. Event Management, 27(5):691–712. https://doi.org/10.3727/152599523X16830662072071.
Dwyer, T., M.K. Gorshkov, I. Modi, C. Li en M.S. Mapadimeng (reds.). 2017. Handbook of the sociology of youth in BRICS countries. Singapoer: World Scientific Publishing Company.
Erikson, E.H. 1950. Childhood and society. New York, NY: Norton.
Gardiner, S., D. Grace en C. King. 2014. The generation effect: The future of domestic tourism in Australia. Journal of Travel Research, 53(6):705–20. https://doi.org/10.1177/0047287514530810.
Govender, J. 2017. South African youth identity and generation. In Dwyer, Gorshkov, Modi, Li en Mapadimeng (reds.) 2017.
Haupt, A. 2006. Race, audience, multitude: Afrikaans arts festivals and the politics of inclusion. Muziki: Journal of Music Research in Africa, 3(1):16–27. https://hdl.handle.net/10520/EJC84871.
Hauptfleisch, T. 2001. The eventification of Afrikaans culture – some thoughts on the Klein Karoo Nasionale Kunstefees (KKNK). South African Theatre Journal, 15(1):169–77. https://doi.org/10.1080/10137548.2001.9687731.
—. 2006. Eventifying identity: Festivals in South Africa and the search for cultural identity. New Theatre Quarterly, 22(2):181–98. https://doi.org/10.1017/S0266464X0600039X.
Hill, I., S.R.S.T.A. Elias, P. Jones en S. Dobson (reds.). 2024. Creative (and cultural) industry entrepreneurship in the 21st century: Policy challenges for and by policymakers. Contemporary Issues in Entrepreneurship Research, 18B.
Hlengwa-Selepe, B.B. 2024. Language policy and the struggle for linguistic equality in South Africa. In Lisanza en Muaka (reds.) 2024.
Hsu, F.C., S.H. Park en J.C. Miller. 2023. Segmenting food festivalgoers: experiential value, emotional state and loyalty. British Food Journal, 125(1):29–48. https://doi.org/10.1108/BFJ-05-2021-0549.
Iso-Ahola, S.E. 1982. Toward a social psychological theory of tourism motivation: A rejoinder. Annals of Tourism Research, 9(2):256–62. https://doi.org/10.1016/0160-7383(82)90049-4.
Iványi, T. 2021. Analysis of sources for information gathering before visiting a festival in the case of generation Z. Periodica Polytechnica Social and Management Sciences, 29(2):196–208. https://doi.org/10.3311/PPso.15947.
Jang, Y.I., Y.I. Li, H. Chen, B. Bordelon en Y. Green. 2024. The effects of storytelling format and gender difference on festival visitors’ engagement and behavioral intention. Event Management, 28(4):615–30.
Jaspal, R. en M. Cinnirella. 2012. The construction of ethnic identity: Insights from identity process theory. Ethnicities, 12(5):503–30. https://doi.org/10.1177/1468796811432689.
Katsoni, V. (red.). 2023. Tourism, travel, and hospitality in a smart and sustainable world: 9th International Conference, IACuDiT, Syros, Greece, 2022 – Vol. 2. Cham: Springer.
Kecskemeti, P. (red.). Essays on the sociology of knowledge, ble. 276–320. Londen: Routledge en Kegan Paul.
Kim, D.Y. en S. Park. 2020. Rethinking millennials: How are they shaping the tourism industry? Asia Pacific Journal of Tourism Research, 25(1):1–2. https://doi.org/10.1080/10941665.2019.1667607.
Kondrateva, D.V., A.M. Pakhalov en N.A. Rozhkova. 2023. Much more than a museum: Motivations and experiences of young visitors at urban cultural clusters. In Katsoni (red.) 2023. https://doi.org/10.1007/978-3-031-29426-6_28.
Korobov, N. 2017. Theorizing language and discourse for the interactional study of identities. Integrative Psychological and Behavioral Science, 51(1):51–61. https://doi.org/10.1007/s12124-016-9371-5.
Kotze, P.C., J.K. Coetzee, F. Elliker en T.S. Eberle. 2015. Strangers but for stories: The role of storytelling in the construction of contemporary White Afrikaans-speaking identity in Central South Africa. Forum: Qualitative Social Research, 16(1). https://doi.org/10.17169/fqs-16.1.2133.
Krejcie, R.V. en D.W. Morgan. 1970. Determining sample size for research activities. Educational and Psychological Measurement, 30(3):607–10. https://doi.org/10.1177/001316447003000308.
Kruger, M. 2019. Festival loyalty to a South African literary arts festival: Action speaks louder than words! International Journal of Event and Festival Management, 10(2):189–206. https://doi.org/10.1108/IJEFM-09-2018-0055.
—. 2020. Arts festival offerings: What do market segments prefer? Evidence from a South African national arts festival. Event Management, 24(1):197–216. https://doi.org/10.3727/152599518X15403853721385.
Kruger, M. en B. Mgxekwa-Qumba. 2026. Understanding audience diversity at a regional cultural festival in South Africa: A multi-segmentation approach. Event Management, 30(3):353–68. https://doi.org/10.3727/152599525X17525390697490.
Kruger, M. en M. Saayman. 2015. Consumer preferences of Generation Y: Evidence from live music tourism event performances in South Africa. Journal of Vacation Marketing, 21(4):366–82. https://doi.org/10.1177/1356766715585903.
Kruger, M., A. Viljoen en B. Manners. 2025. The nexus between arts and ageing: Bridging the generational gaps. International Journal of Arts Management, 27(3):4–21.
Kuhn, T.R. en L.L. Putnam. 2014. Discourse and communication. In Adler, Du Gay, Morgan en Reed (reds.) 2014.
Lappeman, J., P. Egan en V. Coppin. 2020. Time for an update: Proposing a new age segmentation for South Africa. Management Dynamics: Journal of the Southern African Institute for Management Scientists, 29(1):2–16. https://hdl.handle.net/10520/EJC-1be5816423.
Le Cordeur, M. 2011. The varieties of Afrikaans as carriers of identity: A socio-cultural perspective. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, 51(4):758–77.
Lemmer, K. 2014. Examining the linguistic self in a multilingual context: Reflecting on a South African adaptation of Shaw’s Pygmalion. South African Theatre Journal, 27(3):183–96. https://hdl.handle.net/10520/EJC162093.
Liao, Z. en G. Dai. 2020. Inheritance and dissemination of cultural collective memory: An analysis of a traditional festival. Sage Open, 10(1):2158244020901601. https://doi.org/10.1177/2158244020901601.
Lisanza, E.M., L. Muaka. (reds.). 2024. The Palgrave handbook of language policies in Africa. Cham: Palgrave Macmillan.
Louw, P.E. 2004. Political power, national identity, and language: the case of Afrikaans. International Journal of the Sociology of Language, 2004(170). https://espace.library.uq.edu.au/view/UQ:393480.
Lundgren, B. en E. Scheckle. 2019. Hope and future: Youth identity shaping in post-apartheid South Africa. International Journal of Adolescence and Youth, 24(1):51–61. https://doi.org/10.1080/02673843.2018.1463853.
Mael, F. en B.E. Ashforth. 1992. Alumni and their alma mater: A partial test of the reformulated model of organizational identification. Journal of Organizational Behavior, 13(2):103–23. https://doi.org/10.1002/job.4030130202.
Mannheim, K. 1952. The problem of generations. In Kecskemeti (red.) 1952.
Masilela, M., G. Hoogendoorn en G. Visser. 2024. The authenticity of cultural festivals as perceived by host communities: A South African case study. African Journal of Hospitality, Tourism and Leisure, 13(3):523–30. https://scholar.sun.ac.za/handle/10019.1/136867.
Matiza, T., M. Kruger en A. Viljoen. 2026. Examining place attachment and festival experience: A multi-group analysis of attendee behaviour in a music festival context. Journal of Hospitality and Tourism Insights, 9(11):38–59. https://doi.org/10.1108/JHTI-04-2025-0470.
Mattes, R. 2012. The ‘Born Frees’: The prospects for generational change in post-apartheid South Africa. Australian Journal of Political Science, 47(1):133–53. https://doi.org/10.1080/10361146.2011.643166.
McKercher, B., B. Lai, L. Yang en Y. Wang. 2020. Travel by Chinese: A generational cohort perspective. Asia Pacific Journal of Tourism Research, 25(4):341–54. https://doi.org/10.1080/10941665.2019.1709877.
Miller, E.R. 2024. Identity, discourse, and second language research. In Paltridge en Prior (reds.) 2024.
Oliva, J. en A. Colombo. 2024. Perceived intense emotions and their influence on cultural identification processes: A mixed-method study of a classical music festival. Empirical Studies of the Arts, 42(1):65–85. https://doi.org/10.1177/02762374231176192.
Padayachee, K. 2017. The myths and realities of generational cohort theory on ICT integration in education: A South African perspective. The African Journal of Information Systems, 10(1). Artikel 4.
Paltridge, B. en M.T. Prior (reds.). 2024. The Routledge handbook of second language acquisition and discourse. New York, NY: Routledge.
Park, J.E., H.W. Shin en A. Fan. 2026. Does festival memory stay the same? Investigating memory distortion through reappraisal. Journal of Hospitality and Tourism Management, 67:101454. https://doi.org/10.1016/j.jhtm.2026.101454.
Parry, E. en P. Urwin. 2011. Generational differences in work values: A review of theory and evidence. International Journal of Management Reviews, 13(1):79–96. https://doi.org/10.1111/j.1468-2370.2010.00285.x.
Patterson, R.R. 2017. From “apartheid” to the “rainbow nation” and beyond: The representation of childhood and youth in South African coming-of-age narratives. Doktorale proefskrif, Universiteit Stellenbosch.
Pendergast, D. 2010. Getting to know the Y Generation. In Benckendorff, Moscardo en Pendergast (reds.) 2010.
Phinney, J.S. 1992. The multigroup ethnic identity measure: A new scale for use with diverse groups. Journal of Adolescent Research, 7(2):156–76. https://doi.org/10.1177/074355489272003.
Pretorius, S.C. en K. Botha. 2014. Is it still about the arts? The perceived contribution of KKNK to the arts. South African Theatre Journal, 27(3):159–82. https://hdl.handle.net/10520/EJC162094.
Reeves, A. 2014. Cultural engagement across the life course: Examining age-period-cohort effects. Cultural Trends, 23(4):273–89. https://doi.org/10.1080/09548963.2014.961274.
Richards, G. en B. King. 2022. The experience of cultural festivals: Evidence from Hong Kong. Journal of Policy Research in Tourism, Leisure and Events, 14(3):296–309. https://doi.org/10.1080/19407963.2022.2033249.
Rossouw, J. 2025. Orania’s annual public holiday and festival celebrating the Afrikaans language. Tydskrif vir Geesteswetenskappe, 65(1):484–99. https://doi.org/10.17159/2224-7912/2025/v65n1a23.
Saayman, M. en A. Saayman. 2006. Does the location of arts festivals matter for the economic impact? Papers in Regional Science, 85(4):569–84. https://doi.org/10.1111/j.1435-5957.2006.00094.x.
Sibanda, R. 2024. You’re damned if you do, you’re damned if you don’t: Coloured township learners caught in the English-Afrikaans debate. Journal of Language, Identity & Education, 23(5):722–39. https://doi.org/10.1080/15348458.2022.2041020.
Snowball, J.D. en G.G. Antrobus. 2021. Festival value in multicultural contexts: City festivals in South Africa. Tourism Economics, 27(6):1256–75. https://doi.org/10.1177/1354816620932808.
Sriwanna, S. en S. Meeprom. 2026. Driving event attendee co-creation experience and sharing experiences via social media: Understanding generational differences. Journal of Hospitality and Tourism Insights, 9(4):1776–95. https://doi.org/10.1108/JHTI-08-2025-0975.
Tajfel, H. 1981. Human groups and social categories: Studies in social psychology. Cambridge: Cambridge University Press.
Tsai, C., C. Su, H. Chan en J. Liu. 2022. What drives event discovery apps user behaviors among generation Z? Evidence from Macau. Event Management, 26(6):1433–46. https://doi.org/10.3727/152599522X16419948391041.
Van der Walt, F., P. Jonck en N.C. Sobayeni. 2016. Work ethics of different generational cohorts in South Africa. African Journal of Business Ethics, 10(1):52–66. https://doi.org/10.15249/10-1-101.
Verkuyten, M. 2018. The social psychology of ethnic identity. 2de uitgawe. Londen: Routledge.
Viljoen, A. 2023. Beyond a tug-of-war: Motivation-based segmentation of visitors to a national arts festival. Journal of Convention & Event Tourism, 24(5):433–57. https://doi.org/10.1080/15470148.2023.2209340.
Viljoen, A. en M. Kruger. 2025. Understanding festival attendee segmentation: A longitudinal analysis of a small city arts festival in South Africa. Journal of Tourism and Cultural Change, 23(5):596–618. https://doi.org/10.1080/14766825.2025.2530517.
Viviers, P.A. en K. Botha. 2019. Determining the key factors contributing to children’s theatre ticket purchases at Afrikaans arts festivals in South Africa. South African Theatre Journal, 32(2):89–107. https://doi.org/10.1080/10137548.2019.1640129.
Viviers, P.A., K. Botha en C. Perl. 2013. Push and pull factors of three Afrikaans arts festivals in South Africa. South African Journal for Research in Sport, Physical Education and Recreation, 35(2):211–29. https://hdl.handle.net/10520/EJC144088.
Wessels, W. en K. Botha. 2026. Using market segmentation to examine factors influencing live theatre ticket purchases among South African festival attendees across generations. South African Theatre Journal, 1–14. https://doi.org/10.1080/10137548.2025.2594562.
Wildschut, T., C. Sedikides, J. Arndt en C. Routledge. 2006. Nostalgia: content, triggers, functions. Journal of Personality and Social Psychology, 91(5):975. https://doi.org/10.1037/0022-3514.91.5.975.
Xie, J. en X. Li. 2023. From theatrical elements to festival attendees’ perceived emotional synchrony: The perspective of interaction ritual chain theory. Journal of Hospitality and Tourism Management, 56:83–93. https://doi.org/10.1016/j.jhtm.2023.06.016.
Xiong, L., H. Wang, H. Sha, Y. Wang en J. Yin. 2025. Fostering bonds with residents and destination through language barriers: The pivoting role of dialect appreciation. Tourism Analysis, 30(4):471–88. https://doi.org/10.3727/108354225X17418823599562.
Xu, Y., F. Xia en X. Fu. 2025. The mechanism of stimulating resident tourists’ place attachment via festivals. Journal of China Tourism Research, 21(1):214–35. https://doi.org/10.1080/19388160.2024.2326975.
Yang, P. en J. Pesonen. 2025. Does language make a difference? Exploring the hiking experience of a nation-specific online community. Journal of Outdoor Recreation and Tourism, 51:100927. https://doi.org/10.1016/j.jort.2025.100927.
Yang, W., Q. Chen, X. Huang, M. Xie en Q. Guo. 2022. How do aesthetics and tourist involvement influence cultural identity in heritage tourism? The mediating role of mental experience. Frontiers in Psychology, 13:990030. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2022.990030.
Yoon, Y. en M. Uysal. 2005. An examination of the effects of motivation and satisfaction on destination loyalty: A structural model. Tourism Management, 26(1):45–56. https://doi.org/10.1016/j.tourman.2003.08.016.
- Hierdie artikel se fokusprent is geskep deur Alena Darmel en is verkry op Pexels.
| LitNet Akademies (ISSN 1995-5928) is geakkrediteer deur die Departement van Hoër Onderwys en Opleiding (DHET) en vorm deel van die Suid-Afrikaanse lys van goedgekeurde vaktydskrifte (South African list of approved journals). Hierdie artikel is portuurbeoordeel en kan kwalifiseer vir subsidie deur die Departement van Hoër Onderwys en Opleiding. |