Boekomslag: https://www.lapa.co.za/halley-se-komeet
- Cliffordene Norton skryf ’n gereelde boekrubriek vir LitNet.
Halley se komeet
Hannes Barnard
LAPA Penguin Random House South Africa
ISBN: 9780799395464
Hannes Barnard se Halley se komeet is nie ’n boek wat ’n mens haastig lees nie. Dis ’n boek wat tyd vereis: tyd om aandagtig te lees, tyd om te verteer, en – as jy self ’n skrywer is – tyd om Barnard se skryfvernuf en tegniese beheersing werklik te bewonder.
Hierdie roman, al 352 bladsye daarvan, is ’n belangrike boek. Nie net omdat dit goed geskryf is nie, maar omdat dit iets wesenliks vasvang van ’n tyd, ’n generasie, en ’n land wat nog besig is om met sy geskiedenis saam te leef.
’n Onvergeetlike opening
Hardloop, Pete. Hardloop. ’n Mens is nie veronderstel om voor jou sestiende verjaarsdag te sterf nie. (7)
Met hierdie openingstoneel word die leser onmiddellik in die verhaal ingetrek. Ons ontmoet Pete de Lange op die ergste aand van sy lewe: ’n seun wat vir sy lewe hardloop saam met twee vreemdelinge, sonder om te weet dat hierdie oomblik alles gaan verander.
Barnard se opening is nie net dramaties nie; dit is doelbewus ontstellend. Van die eerste bladsy af weet ’n mens: Hierdie gaan nie ’n gemaklike leeservaring wees nie – maar dit gaan ’n betekenisvolle een wees.
’n Hoofkarakter wat stadig onder jou vel inklim
Pete is nie ’n karakter wat jy onmiddellik liefkry nie. Hy is ook nie noodwendig ’n karakter waarin elke leser hom- of haarself gaan herken nie. En tog is hy ’n hoofkarakter wat jy per bladsy meer begin waardeer.
Wat Halley se komeet besonder goed doen, is om Pete se innerlike wêreld eerlik en sonder sentimentaliteit oop te skryf. Sy onsekerhede, sy vrese, sy keuses – selfs sy foute – word met groot deernis, maar sonder versagting uitgebeeld.
Sy groei voel realisties. Dis nie dramaties of oordrewe nie; dit gebeur stadig, soos groei meestal doen. Daarom is dit oortuigend.
Die gewig van geskiedenis – persoonlik en kollektief
Geskiedenis word gemaak deur hulle wat moeilike besluite neem. (314)
Hoewel die roman ses jaar oud is, voel dit vandag byna meer relevant as ooit. Halley se komeet is diep gewortel in die Suid-Afrikaanse konteks – histories én hedendaags.
Dis ’n boek wat ek met oortuiging sal aanbeveel aan elkeen wat sê: “Dit het mos lank gelede gebeur.”
Barnard herinner ons daaraan dat geskiedenis nooit net in die verlede bly nie. Dis altyd net een tree weg van die hede. Die spore daarvan is sigbaar – in mense, in verhoudings, in hoe jongmense grootword binne ’n samelewing wat nog besig is om homself te herskryf.
Die verskillende perspektiewe in die roman dra grootliks by tot die verskillende lae van kompleksiteit. Dit gee die verhaal diepte en laat die leser toe om die tyd nie net te lees nie, maar te beleef.
Die alledaagse as draer van groter waarhede
Een van die grootste sterkpunte van Halley se komeet is hoe Barnard die alledaagse ervarings van ’n tienerseun verweef met groter sosiale en politieke kwessies:
- om nie die eerste rugbyspan te haal nie
- om jou pa teleur te stel
- die eerste keer wat jy druk
- die pyn van verraad deur ’n beste vriend.
Hierdie oomblikke voel klein, maar hulle dra enorme emosionele gewig – juis omdat dit so herkenbaar is. Die verhaal kon in geen ander tyd en geen ander plek afspeel nie. Dit is onmiskenbaar Suid-Afrikaans, en tog universeel.
Trauma, bewussyn en empatie
Barnard hanteer sensitiewe temas met groot bewustheid. ’n Aanranding vroeg in die boek word nie geminimaliseer nie, bloot omdat dit nie verkragting in die fisieke sin was nie. Pete se trauma bly by hom – en die storie erken dit sonder om dit te vergelyk.
........
Barnard hanteer sensitiewe temas met groot bewustheid. ’n Aanranding vroeg in die boek word nie geminimaliseer nie, bloot omdat dit nie verkragting in die fisieke sin was nie. Pete se trauma bly by hom – en die storie erken dit sonder om dit te vergelyk.
........
Wat veral tref, is die manier waarop Barnard empatie skep sonder om pyn te meet. Elke ervaring kry sy eie ruimte en gewig.
Verhoudings wat eg voel
Pete se verhouding met sy pa is een van die stil hoogtepunte van die verhaal. Dis ’n dinamiek wat mens selde met soveel nuanse in jeugverhale teëkom. Die spanning, die onuitgesproke dinge, die poging om mekaar te verstaan – dit alles voel eerlik en bekend.
Ook die uitbeelding van vroue deur Pete se oë is opvallend eerlik. Dit weerspieël die taal, idees en houdings waaraan baie van ons blootgestel is as jongmense. Dit is soms ongemaklik, maar noodsaaklik.
’n Boek wat bly
Halley se komeet is nie net ’n goeie boek nie – dit is ’n belangrike een. Dis ’n boek wat jou as leser verander, wat jou stadiger laat lees, wat jou dwing om terug te dink en anders te kyk.
Vir my is dit sonder twyfel ’n ses-uit-vyf. Dit is ’n boek wat tyd neem om te lees, maar wat lank ná die laaste bladsy by jou bly.
Dit is ’n boek wat elke student in die letterkunde en die geesteswetenskappe behoort te lees. Meer as dit: Dis ’n boek wat ons herinner dat geskiedenis nie stilstaan nie – dit beweeg saam met ons.
Lees ook: