Resensie van Ben du Toit se God Is daar ’n ander antwoord?

  • 46

God Is daar ’n ander antwoord?
Ben du Toit
LAPA Uitgewers (Wenkbrou)
ISBN: 9780639601083 (Sagte band)
ISBN:  9780639601120 (e-boek)

Skrywers beplan gewoonlik nie wanneer ’n boek moet verskyn nie. Hulle skryf, en as dit hulle geluk, vind hulle ’n uitgewery wat bereid is om die manuskrip in boekvorm te publiseer.

Ek vermoed Ben du Toit het nie, toe hy begin skryf het, beplan dat sy boek God Is daar ’n ander antwoord? in 2020 móét verskyn nie. Die verskyning van sy boek val egter nou saam met die verskyning van die nuwe Afrikaanse vertaling van die Bybel. Dis ’n toevalligheid, sal sommige mense sê. Vir diegene wat in die Bybel en die teologie belangstel, is hierdie toevalligheid egter nie betekenisloos nie. Veral nie omdat die Bybel só ’n belangrike rol in die Protestantse tradisie van die Christelike godsdiens speel nie. Die Bybel word immers beskou as die Drie-eenheid se onfeilbare Woord waarin Hy sy wil en raadsplan aan die ganse mensdom bekend maak.

Die hervormers: Heinrich Bullinger, Girolamo Zanchi, John Knox, Huldrych Zwingli, Pietro Martir Vermigli, Martin Bucer, Hieronymus von Prag, William Perkins, Jan Hus, Philipp Melanchthon, Martin Luther, Jean Calvin, Theodore Beza en John Wyclif. In die voorgrond ’n kardinaal, ’n duiwel en ’n pous. (Bron: WikiCommons)

Sedert die tyd van die Hervorming (16de eeu) het dit praktyk geword om die Bybel so spoedig moontlik in die moedertaal van Christene waar ook al ter wêreld te vertaal. Mense moet die Drie-eenheid via die Bybel in hulle moedertaal kan hoor praat. Sendelinge van die Rooms-Katolieke Kerk het hierdie praktyk mettertyd oorgeneem en Katolieke teoloë is deesdae self ywerige Bybelvertalers. Ben vertel iets hiervan vroeg in sy boek wanneer hy oor sy militêredienspligjare skryf. Hy moes tydens een van sy kampe die pas gepubliseerde Nuwe Testament in Kwangali aan die Kavango-bevolkingsgroep in Namibië uitdeel. Katolieke vertalers was vir die vertaling verantwoordelik, maar hier werk Katoliek en Protestant nou saam. Aan die Grens word hy egter gekonfronteer met vrae oor die relevansie van die Nuwe Testament. Van die mense vir wie die Nuwe Testament bedoel was, was al vertroud met die Ou Testament en kon met die verhale daarin identifiseer, maar hoe nou gemaak met die verhale in die Nuwe Testament wat vertel van liefde vir die vyand? Hoe gemaak as die vyand jou volksgenote in twee kampe verdeel – na regte aan twee lande toewys? Hoe gemaak as hulle van jou verwag om jou rug op jou eie mense te keer en hulle as deel van die vyand te sien bloot omdat hulle (vanweë koloniale magte wat landsgrense lukraak in Afrika getrek het) burgers van ’n buurland geword het? Ben wonder ook of dit geskik gepas is om die Bybel sommer net in mense se hande te stop sonder begeleidende materiaal wat hulle kan help om dit reg te verstaan.

...
Aan die Grens word hy egter gekonfronteer met vrae oor die relevansie van die Nuwe Testament. Van die mense vir wie die Nuwe Testament bedoel was, was al vertroud met die Ou Testament en kon met die verhale daarin identifiseer, maar hoe nou gemaak met die verhale in die Nuwe Testament wat vertel van liefde vir die vyand? Hoe gemaak as die vyand jou volksgenote in twee kampe verdeel – na regte aan twee lande toewys?
...

Vreemd genoeg is dit nie in die eerste plek die Bybel wat Ben tot nadenke gestem het nie, maar die kerklike leerstellings en kerklike praktyke. Tydens sy teologiese studies op Stellenbosch vind hy aanklank by die sistematiese teoloë en nie by die Ou- of Nuwe-Testamentici nie. Dis die sistematiese teoloë wat studente bekendstel aan die teologiese nadenke deur die eeue. Dis by hulle dat teologiese studente leer dat die Vadergod die Skepper is; dat die Seun van God (Jesus) die Verlosser is en dat die Heilige Gees die Trooster en Onderhouer is. Dis ook die Gees wat die kerk (so word geglo) deur die eeue begelei in sy teologiese nadenke en uitlewing van die geloof. Ben meld dat FJM Potgieter, Willie Jonker en Flip Theron hom beïndruk het. Tydens sy diensjare as predikant in die Oos-Kaap ontmoet hy egter die jonger Wentzel van Huyssteen (ook ’n sistematiese teoloog) wat aan die hoof van die Departement Bybelkunde aan die destydse Universiteit van Port Elizabeth (nou NMU) staan. Hy, meer as die vorige drie, sou ’n blywende indruk op Ben maak en hom dieper in die rasionele nadenke oor die teologie inlei. By hom leer Ben hoe ’n teoloog die Christelike geloof rasioneel kan verantwoord. Onder sy leiding voltooi Ben dan ook sy meestersverhandeling en doktorstesis, en ’n lewenslange vriendskap word gesluit.

Hierdie boek is Ben se derde een wat oor die Christelike godsdiens, die NG Kerk en die teologie handel. Die eerste van hierdie trilogie dra die titel God? Geloof in ’n postmoderne tyd (2000). Die tweede heet Sprakeloos oor God: Hoe bly ek glo in ’n vreemde wêreld? (2005). Die derde, wat nou, 15 jaar later verskyn, dra die ietwat vreemde titel God Is daar ’n ander antwoord? Daar is geen leesteken na God op die vooblad of die titelblad nie en ’n mens wonder: Moes daar dalk ’n punt, ’n komma, ’n dubbelpunt, of ’n uitroepteken na die woord gestaan het? Suggereer die titel ’n wanhoopskreet? Iets soos: “God! Is daar ’n ander antwoord?” of “God, is daar ’n ander antwoord?!” Die pragtige voorblad van ’n plaashek wat oopstaan, dra daartoe by dat ’n mens oor die titel en die inhoud van die boek wonder.  In die binneblaaie van die boek is daar egter op elke ewebladsy 'n dubbelpunt na die woord God.

...
Hy het gehoop dat hy en sy tydgenote daarin sou slaag om die liefde van God sigbaarder te maak in die NG Kerk. Om die NG Kerk mensvriendeliker te maak. Dit moes ’n instelling word waar alle mense, van welke geslag, kleur, geur en/of seksuele oriëntasie ook al, tuis moes voel.
...
Om anders te wees as die “Ooms”

Wie die vorige twee boeke gelees het, sal weet dat Ben (soos dit ’n goeie teoloog betaam) diep nadenkend leef. Hy is wyd belese, en lief vir musiek, die natuur en sy familie. Hy het voorts nóú saam met ander NG predikante gewerk en op verskeie rings- en sinodale kommissies gedien. Hy ken die NG Kerk en die teologie soos weinig ander NG predikante en teoloë. Hy het naby aan die hart van die NG Kerk geleef en hom met hart en siel aan hierdie kerk toegewy, soos sy sendelingouers. Hy en sy tydgenote wou anders wees as die “Ooms” van die destydse NG Kerk wat verantwoordelik was vir die gebruik en misbruik van die Bybel om apartheid teologies te ondersteun. Ben het gehoop om ’n verandering in die NG Kerk teweeg te bring. Hy het gehoop dat hy en sy tydgenote daarin sou slaag om die liefde van God sigbaarder te maak in die NG Kerk. Om die NG Kerk mensvriendeliker te maak. Dit moes ’n instelling word waar alle mense, van welke geslag, kleur, geur en/of seksuele oriëntasie ook al, tuis moes voel.

Maar nou, na 50 jaar, is Ben ontnugter. Hy het op ’n harde manier geleer dat kerke doodgewone menslike instellings is en dat niemand wat ’n lidmaat daarvan is, ’n heilige is nie. Jaloesie, wedywering, ondermyning en liefdeloosheid kom ook hierin na vore.

Jürgen Moltmann (Foto: Maeterlinck, WikiCommons)

Ek het Ben se derde boek as ’n soort outobiografie beleef. Dis ’n bestekopname van sy reis met die NG Kerk en die teologie die afgelope 50 jaar. Terwyl ek dit gelees het, het sy vertellings my herinner aan die gesprekke wat die Duitse teoloog Jürgen Moltmann (1926–) en sy tydgenote na hul aftrede met mekaar gevoer het. Moltmann en sy teoloog-vrou, Elisabeth Moltmann-Wendel, het ’n simposium gereël waartydens elkeen kon vertel hoe hulle teologiese insigte en oortuigings verander het. Hulle het immers die Tweede Wêreldoorlog (1939–1945) en al sy ellendes en wreedhede beleef. Hierdie gesprekke is nie alleen op die Duitse TV gebeeldsend nie, maar is ook gepubliseer, onder die titel Wie ich mich geändert habe (1997).

Wat bogenoemde boek en Ben s’n gemeen het, is die oortuiging dat die teologie nie vir tyd en ewigheid dieselfde kan bly nie. Net soos Moltmann se geslag predikante en teoloë het ook Ben se geslag dramatiese veranderinge beleef. Moltmann-hulle moes nadink oor die Christelike godsdiens en teologie en dié se betrokkenheid by die Tweede Wêreldoorlog: Hoe het dit gekom dat Christen-nasies só wreedaardig teenoor mekaar kon optree? Ben-hulle (die leerlinge van Willie Jonker, Flip Theron, Johan Heyns, Conrad Wethmar en Wentzel van Huyssteen) moes nadink oor die Christelike godsdiens, die apartheidsteologie en die verontmensliking van ander landsburgers. Tydens die Moltmann-simposium het Dorothee Sölle onderstreep dat die teologie ná Auschwitz godsonmoontlik dieselfde kon wees as die teologie vóór Auschwitz. In Ben-hulle se geval kon die teologie ná apartheid nie dieselfde wees as die teologie vóór en tydens die apartheidsera (1948–1994) nie.

Ben se eerste boek, God? Geloof in ’n postmoderne tyd, was vir my die eerste teken van ’n herbesinning in die NG Kerk. Dit is immers gepubliseer kort na die bewindsoorname in 1994 en Ben het nagedink oor watter impak die nuwe wêreldbeeld op die tradisionele teologie het. Vir baie predikante en lidmate was dit ’n onthutsende boek en hy moes bontstaan om homself teen aanklagte te verdedig. Dit het tot sy tweede boek, Sprakeloos oor God: Hoe bly ek glo in ’n vreemde wêreld? gelei. Hierin het hy probeer aantoon dat sy nadenke hom nie van die NG Kerk en die Christelike teologie vervreem het nie. Hy het as’t ware ’n tweede naïwiteit in die sin van Paul Ricoeur (die Franse filosoof-teoloog) beleef.

Ben het met dié boek daarin geslaag om die wolwe van die deur weg te hou, maar die “tweede naïwiteit” is met sy jongste boek duidelik daarmee heen. Ricoeur (1913–2005) se betoog vir ’n tweede naïwiteit nadat ’n mens ’n kritiese fase in jou geloofslewe beleef het, het nog nooit vir my sin gemaak nie. Wie deur die “dal van doodskaduwee” beweeg het, kan nooit terugkeer na ’n soort naïwiteit nie. Wie die Kopernikaanse omwenteling in die sterrekunde en die Darwiniaanse omwenteling in die biologie hul eie gemaak het, kan die meesterverhaal van die tradisionele Christelike teologie eenvoudig nie meer onderskryf nie. Die oortuiging dat daar ’n perfekte skepping was wat deur menslike toedoen in duie gestort het, en dat die Skepper-Vadergod sy Seun na die aarde gestuur het om die sondeval en sy gevolge om te keer, maak doodgewoon geen sin meer vir mense wat kennis dra van ’n uitdyende heelal, ’n aarde wat miljarde jare gelede uit ’n planetêre newel ontstaan het en van ander kennis soos dat mense genetiese materiaal van sowel plante as diere in hulle omdra nie. Die mens is deel van die boom van lewe op aarde en is onderworpe aan dieselfde lewensprosesse as ander lewende organismes, plante en diere. Om die waarheid te sê, mense hoort tuis by die primate. Hulle word gebore, groei en sterf, en geen haan kraai daarna oor hulle bestaan nie.

Ben se derde boek gee blyke daarvan dat hy sy leermeesters ontgroei het en aanklank vind by onder andere Harry Kuitert (1924–2017) die Nederlandse sistematikus. Kuitert het twee treffende “one-liners” geskep: “Eerst waren er mensen en toen God” en “Alle spreken over Boven komt van beneden, ook de uitspraak dat iets van Boven komt.” Hierdie “one-liners” weerklink in Ben se boek. Maar hy gaan ook te rade by Dick Swaab, die Nederlandse neuroloog, wat oortuigend skryf oor die brein en godsdiens in sy boek Ek is my brein (2014). Dis in ons breine waar die gode gebore word. Dis in ons breine waar godeverhale hul oorsprong het.

Ben het deur die “dal van doodskaduwee” beweeg en aan die ander kant uitgekom – bevry van antieke teoloë se godsdienstige oortuigings wat duidelik verweef is met die idee van ’n drieverdiepingheelal waar die Drie-eenheid en die engele in die boonste verdieping leef, mense op die middelvlak en die Bose en sy trawante in die benederyk. Voorts dat die bewoners van die boweryk en die benederyk mense ten goede of ten kwade kan beïnvloed. Die Kopernikaanse omwenteling het die drieverdiepingheelal finaal vernietig en sedert Edwin Hubble (1889–1953) weet mense wat lees dat hulle in ’n uitdyende heelal leef waar hemel en hel nie meer aanwysbare en bewoonbare plekke is nie – al wys rugby- en sokkerspelers graag na bo uit dankbaarheid vir die gode se guns dat hulle ’n drie kon druk, of ’n doel kon skop. Ben maak hieroor kritiese opmerkings, asook oor mense wat glo dat hulle weerpatrone deur gebed kan verander, of die koronavirus in sy spore kan stuit.

...
Hy aanvaar die verwerping wat hom te beurt gaan val. Dis onafwendbaar. Hy kleineer nie diegene wat steeds aan die meesterverhaal van die Christelike godsdiens vashou nie.
...

Ben klop homself nie triomfantelik op die skouer omdat hy daarin kon slaag om bevry te word van die tradisionele Christelike leerstellings en tot die insig kon kom dat ménse gode skep nie. Hy staan grootliks verleë voor sy eie vroeëre naïwiteit en vra om begrip. Net soos ’n baba moet kruip voor hy/sy kan loop en hardloop, só aanvaar ons almal aanvanklik die godsdienstige verhale waarmee ons grootword as waar en eg. Dis eers wanneer ons volwasse en selfstandig word en wyd lees dat ons ons vroeëre naïwiteit kan insien en prysgee. Hy weet kerklidmate gaan hom veroordeel en predikante en vriende gaan hom die rug toekeer. Hy aanvaar die verwerping wat hom te beurt gaan val. Dis onafwendbaar. Hy kleineer nie diegene wat steeds aan die meesterverhaal van die Christelike godsdiens vashou nie. Hy trek ook nie ’n streep deur sy verlede nie, maar skryf: “Ek vereenselwig my met die Christelike tradisie as deel van my historiese verlede amper op dieselfde manier as wat daar mense is wat hulleself as niepraktiserende Jode (‘non-religious Jews’) beskou” (bl 168). Hy omskryf sy posisie tans as “post-teïsties” en distansieer hom van aggressiewe ateïste met hulle oordrewe sekerhede en hovaardige houdings.

’n Aha-oomblik: anderkant die plaashek

Nadat ek die boek klaar gelees en daaroor begin nadink het, het ek skielik ’n aha-oomblik beleef. Ek het weer na die voorblad gekyk, en die simboliek van die plaashek het verder ontvou. Ek wou vir Ben skryf en sê: “Ben, hier kan die verhaal tog nie eindig nie ... Kyk wat lê anderkant die plaashek – dis die groot grasvlaktes van Afrika! Daar waar ons mensspesie (Homo sapiens) sy oorsprong het!”

Hoe het die vroeë mense op daardie grasvlaktes met sy groot katte en ander gevare oorleef? Nie as individue nie, maar as klein gemeenskappies. Wat het daardie gemeenskappies bymekaar gehou? Hulle het saam gedans, saam gesing, saam musiek gemaak, terwyl van hulle in beswymings verval en later vir die res van die “onsigbare wêreld” vertel het.

Die mens is ’n sosiale wese, en sang, musiek, dans en stories is die gom wat mense bymekaar hou. Dit lê aan die basis van alle godsdienste. Ook die groot godsdienste van die groot ryke. Om ’n groot, magtige ryk bymekaar te hou, vereis ’n goeie godsdienstige verhaal – ’n meesterverhaal. Daardie verhaal moet ook deur sang, musiek en selfs dans weergegee en beleef kan word. Keiser Konstantyn (275–337) en keiser Theodosius (346–395) het dit gesnap en daarom neem hulle die Christelike godsdiens oor en word dit die staatsgodsdiens van die Romeinse Ryk. Hierdie godsdiens het nie net die Romeinse Ryk byeengehou nie, maar al die groot ryke van die Westerse wêreld. Waar daardie ryke ook al hul tentakels ingeslaan het, daar het die Christelike godsdiens gevolg. Sendelinge was maar net diensknegte van die ryk. Daarom is die ander mense van die verre lande nooit op gelyke voet ontmoet nie (ook hier in ons eie land). Hulle was heidene, barbare en onbeskaafdes. Hulle moes hulle verhale laat vaar en die enigste ware verhaal van die Christelike godsdiens aanvaar. Hulle moes klone van die burgers van die groot ryk word.

Wetenskaplike navorsing het die meesterverhaal van die Christelike godsdiens sedert die 15de eeu begin ondermyn en dit het in ons dag uitgeloop op ’n totale ineenstorting van hierdie verhaal. Die onsigbare wêreld met sy gode het verdwyn, maar mense het steeds behoefte aan verhale om sin te maak van die lewe. Mense wil ook steeds musiek maak, sing, dans en kuns beoefen. En vreemd genoeg, mense wil ook steeds beswymings beleef. Daarom speel drank en dwelms so ’n groot rol in ons samelewings.

...
Ons moenie meer ons oë rig na die hemel en na die Skepper-Vadergod verlang nie, maar op Moeder Aarde fokus. Die tyd is min en die werk baie.
...

Op diegene wat afskeid geneem het van die Skepper-Vadergod en die Christelike verlossingsverhaal rus nou ’n plig om verhale te skep waarmee hul kinders en kleinkinders kan leef en sin kan ervaar. (Hiermee sal jy moet help, Ben!) Ek sing egter reeds dankbaar saam met Coenie de Villiers sy lied “Katedraal” en saam met David Kramer sy lied “Die ou aarde”, want hier hoor ek die elemente van die nuwe verhaal. Ons moenie meer ons oë rig na die hemel en na die Skepper-Vadergod verlang nie, maar op Moeder Aarde fokus. Die tyd is min en die werk baie.

Lees ook:

Skrywersonderhoud: Ben du Toit oor God Is daar ’n ander antwoord?

Eerste slukkie: God Is daar ’n ander antwoord?

In retrospek: Nagedink oor die Ou Testament (1979–2019)

’n Pastorale benadering van hoop en deernis: ’n Afrikaïese perspektief op die uitdaging van die COVID-19-pandemie

Die narratiewe bekragtiging van die positiewe ontvangs van Seneca se voorsienigheidsleer tydens die Protestantse Kerkhervorming

Postkoloniale leierskap? Die uitdagings vir ’n nuwe geslag teoloë

  • 46

Kommentaar

  • Ek stem so saam. Daar was vir my ook nie n tweede naïwiteit nie. Ook nie ’n triomfantelike oorwinning oor my vroeëre onkunde nie. Dis nie maklik nie, maar ek is deur die hek en kan nie terug nie. Dankie vir die uitstekende resensie.

  • Alle teologiestudente be hoort tot inleiding van hul kursus ’n besoek aan die wieg van die mensdom te bring.

  • Avatar
    john zaaijman

    Ek dink bitter min mense met enige intellektuele kapasiteit kon/kan rêrig vat kry aan die tradisionele Christelike geloof se misterieuse "Drie-enige God", wat hemel en aarde geskape het, en wat met 'n soort super-komputer brein die doen en late van biljoene mense ,en die ganse ekologie, als gelyktydig haarfyn dophou en beheer. Ek het in Nederland gesien sommige skeptici in die oorblyfsels van hulle Protestantse Kerke, praat tong-in-die-kies van "De Man in de Wolken", met verwysing na hierdie gepersonifiseerde drie-in Een god, wat "iewers" daarbowe woon en werk. Dit verstom my dat iemand met Ben duToit se verstand, soveel jare geneem het om sy "wedergeboorte"-bevrydingservaring uiteindelik te voltooi. Dit was maar 'n bittere lang / verlengde kraam- proses. Welkom tuis, Ben. En aan al die ander Ben du Toits daarbuite wat nog in 'n soorgelyke kraamproses is, baie sterkte. Hierdie word NIE spottend gesê nie, maar met deernis en empatie. Dit moet 'n massiewe dillema wees vir die betrokke teoloë , kweekskole, en gekommersialiseerde kerke. Lyk my elke mens moet dan maar op sy eie geloof salig word, soos my oupa graag gesê het.

  • Ek het reeds in 1994 die hek uit apartheidsland oopgemaak en loop-soek saam met 'n handjievol medesoekerers die nuwe wêreld binne. Soms wil ek terugkeer na die veiligheid van die ou bekende wêreld met sy bekrompenhede, maar het die vryheid en ontdekkingsreis buite apartheidsland reeds my gees en wese met opgewondenheid en vrede kom vul.

  • Avatar
    Kobus Engelbrecht

    Dankie Sakkie, ek het jou resensie / ontleding baie geniet. Jy het simpatie getoon ten opsigte van Ben en die pad wat hy geloop het tot nou toe - daar was baie nadenke en worsteling. Jy verwys ook na Ben se siening dat hy steeds begrip het vir en verstaan hoekom baie mense steeds die meesterverhaal van die Christendom glo - nie jy of Ben is neerhalend teenoor gelowiges nie, maar gee julle redes nugter en respekvol (teenoor Christene, asook met betrekking tot die tradisie waaruit julle kom). Ek kom uit dieselfde tradisie, maar het dit ook met verloop van tyd afgesterf: Ek stem saam met jou en Ben - God is 'n menslike skepping en daar is redes hoekom die mensdom dit doen - jy verwoord van die redes. Maar hier is die klimaks van my skrywe... Op die Facebook- blaaie van die NHN toon jy dikwels nie veel respek vir die Christendom se meesterverhaal nie, en spot jy dikwels saam met vele lede van die Facebook-blad met tradisionele Christene en wat hulle glo. En jy kritiseer ook nie diegene wat soms skerp dinge kwytraak nie. Bybelkunde (OT en NT Wetenskap) was my hoofvak op universiteit en jou spesialisgebied... Dus weet jy weet dit net so goed soos ek - nee, beter as ek - dat die Bybel eintlik 'n merkwaardige boek is en die moeite werd om te bestudeer as jy iets wil verstaan van ou Israel se godsdiens en hulle verstaan en omgang met hulle God. En die NT gee weer 'n perspektief op Jesus, die dinge wat hy geleer het en hoe die Bybelskrywers hom gesien het... En so kan ek aangaan. Ek - as ongelowige, maar iemand wat 'n akademiese studie van die Bybel gemaak het - het 'n broertjie dood aan diegene wat die Bybel belaglik maak, dit wat die mense vir wie die boeke geskryf is, geglo het, asook die dogma wat daaruit voortgespruit het. Ek is ook lid van die NHN se Facebook-blad, maar vind sommige van die byraes / opmerkings erg ontstellend... Ek glo nie in die God van die Bybel nie, ook nie dat Jesus sy Seun was die mensdom van hulle sonde moes kom verlos nie, maar respekteer diegene wat dit wel doen... Om verskeie redes, maar omdat baie van hulle nie die pad (na ongeloof) geloop het soos Ben, jy en ek nie. Van jou boeke, asook die boeke van al daardie skrander Bybelwetenskaplikes van Unisa, pryk steeds op my boekrakke, en dis intellektueel stimulerend om dit van tyd tot tyd deur te blaai en die vrug van hul akademiese arbeid te waardeer en geniet (ondanks die feit dat ek nie meer tradisioneel glo nie!) Groete. Kobus.

  • Avatar
    Muller Oosthuizen

    Dis vir my moeilik om die bewering te verstaan dat menslike verstand iets so groot soos God uitgedink het ... en dan betwyfel dat God bestaan omdat menslike verstand Hom nie kan begryp en verklaar nie.
    Ek is dan maar een van dié wat glo dat Hy Homself openbaar het.
    Ek glo dat die skepping wel van iewers af gekom het en iewers heen op pad is en nie toevallig ontstaan het en ook maar net verbygaan nie. DIT is te veel vir my verstand. Dis ook te groot vir my geloof om nihilisme te glo.
    Ben dink en redeneer en voel en "glo" nie alleen nie - ons is baie Christene wat dit in hierdie post-Christelike wêreld doen. Maar baie van ons glo op die ou end anders as Ben.

  • Avatar
    Van den Vos Reynaerde

    Dan vind mens weer vooraanstaande wetenskaplikes soos Francis Collins en John Polkinghorne - om maar slegs twee te noem - wat geen teenstrydigheid in hul Christelike geloof en wetenskapskennis ervaar nie. Inteendeel.

  • Vir my is dit 'n geval van dat die Genesiskeppingsverhale verkeerd verstaan word omdat hul totaal uit konteks geneem word omdat dit sou moeilik is om die denkwyse van die antieke mense verstaanbaar vir mense van ons tyd te maak.

    Ons weet eenvoudig nie wat daar voor die Oerknal was nie en is alles daaroor blote spekulasie.Daar is egter een ding wat vir ons as Christene saambind en dit is al die beloftes wat in Christus in vervulling gegaan het.As Christus nie bestaan het
    soos Hy in die nuwe testament geopenbaar word is ons geloof tevergeefs en enige
    debat 'n mors van tyd.

  • Avatar
    Jean Oosthuizen

    Kobus Engelbrecht, om te beweer dat Sakkie Spangenberg op die Facebook-blaaie van die NHN dikwels saam met vele lede van die Facebook-blad spot met tradisionele Christene en wat hulle glo, is 'n leuen. Jy het daardie bewering ook op Facebook gemaak en toe jy daar uitgedaag word om een enkele voorbeeld te noem waar Sakkie met ander mense se geloofsoortuiging spot, kon jy dit nie doen nie. Nou herhaal jy daardie onwaarheid hier ook. Sakkie het nog altyd sy standpunte eerlik en reguit gestel, maar sonder om neerhalend te wees teenoor mense wat anders as hy glo. Dit is regtig jammer dat 'n onwaarheid soos die nou ook hier verkondig word.

  • Avatar
    Kobus Engelbrecht

    Ek neem kennis, Jean. Soos jy seg, het ons ook op Facebook met mekaar daaroor in gesprek getree. Ek volstaan met my antwoorde daar: (1) Sakkie is een van my gunstelingbybelwetenskaplikes en ek geniet / leer baie uit sy ernstige / akademiese / bybelwetenskaplike skrywes / bydraes. (2) Ek het op Facebook aangedui dat die kritiek wat ek met betrekking tot enkele bydraes van Sakkie op Facbook gelewer het, en ook hierbo, eerder persoonlik met hom moes opgeneem het. Ek het gevolglik my verskoning op Facebook aangebied, en ook in 'n persoonlike boodskap ("message") aan hom. Groete. Kobus.

  • Avatar
    Naas Ferreira

    Sakkie Spangenberg begin sy resensie tereg met die vraag na die betekenis van die foto op die buiteblad. Die plaashek motief kom uit Uys Krige se gedig "Plaashek." Die foto met die oop plaashek, die tweespoorpad wat lei na ‘n koppie is sprekend van Du Toit se reis. Hy het die koppie bereik en nou dink Du Toit hy is op Everest se kruin. Hy noem dit ‘n bevrydende reis.
    Dit is merkwaardig dat die post-teïste dink hulle is bevry van ‘n transendente god wat die NGK al die jare verkondig. Ben du Toit het gearriveer op die koppie van ‘n rasionele/ pluralistiese verstaan van God. Dis al. Die pad na Everest is nog lank en vol slaggate.
    Sy uitspraak: “Ek is ‘n mens met ‘n brein. Ek is ‘n mens met ‘n brein ‘n produk van ‘n lang evolusionêre proses. Daar is geen transendente, metafisiese mag of God as skepper by betrokke nie. Ek is ‘n resultaat van ‘n biologiese proses. Dis die waarheid,” (Du Toit, B; 2020:200) wys net dat hy nog ver moet reis. Indien jy die ontwikkeling van die menslike bewussyn, waardes en godsbegrip ernstig opneem, moet jy verder as Dick Swaap gaan lees.
    Dit wil voorkom asof Du Toit nog nooit James Fowler gelees het nie. James W Fowler word, saam met Lawrence Kohlberg, Carol Gilligan en Daniel J Levinson, beskou as een van die pioniere op die gebied van ontwikkelingspsigologie. Hy het sy aanvanklike navorsing in die jare sewentig begin en in "Stages of faith: The psychology of human development and the quest for meaning", die resultate van die navorsing op skrif gestel. Hy het mense vrae soos “het die lewe betekenis of doel vir jou? Watter gebeurtenisse het jou sin van betekenis vir die lewe bevestig? En wat het dit geskud?” Hy het hiërargiese strukture in die mense se antwoorde gevind en dit in ses fases ingedeel, die babafase uitgesluit.
    Sy navorsing gaan nie soseer oor die bewussyn nie maar oor die mens se geloof, wat op sy beurt weer nuwe probleme na vore gebring het. Daarom noem Fowler die volgende: “Faith, rather than belief or religion, is the most fundamental category in the human quest for relation to transcendence. Faith, it appears, is generic, a universal feature of human living, recognizably similar everywhere despite the remarkable variety of forms and contents of religious practice and belief.”
    Geloof is dus nie ʼn afsonderlike dimensie van die lewe nie maar is ʼn oriëntasie van die persoon in sy geheel, wat rigting en betekenis aan die mens se hoop, gedagtes en dade gee. Fowler deel sy siening van die ontwikkeling van geloof soos volg in:
    1. Intuitief-projektiewe (magiese), 2. Mities-letterlik, 3. Sinkretisties-konvensioneel, 4. Indiwiduasie-refleksief, 5. Konjunktief, 6. Universelende geloof.
    Dr. Ben du Toit sou volgens Fowler op vlak 4 wees.
    Sakkie se resensie is uitstekend, Ben du Toit se "reis" is net tot op die koppie. Everest lê nog voor. Hef aan, Oom.

  • Avatar
    Jean Oosthuizen

    Naas Fereira, as jy Sakkie se resensie gelees het asof Ben du Toit weer een of ander tyd by ’n soort van tweede naïwieit of universelende geloof in 'n bonatuurlike wese moet of sal uitkom, het jy nie die resensie verstaan nie. Dalk moet jy eers die boek self ook lees voordat jy afleidings maak wat nie bestaan nie.

  • Avatar
    Naas Ferreira

    Ek het Dr. Ben du Toit se boek gelees en die ontwikkeling van die bewussyn (consciousness) gaan nie oor om by 'n tweede naïwiteit uit te kom nie. (Het jy James Fowler se boek gelees?) Vir Dr. du Toit is daar net die oue en die nuwe paradigma. Dit is egter naïef. Daar is meer vlakke en Dr. du Toit se vlak van ontwikkeling is een van vele. Die Christelike teologie het by die Letterlike fase opgehou terwyl Dr. du Toit op die Rasionele vlak staan. Daar is meer as honderd verskillende modelle van ontwikkeling, breedweg gesien word die vlakke soos volg ingedeel: Argaïes, Magies, Letterlik, Rasioneel, Pluralisties, Integraal/holisties (Psigies, Subtiel), Transpersoonlik (Kousaal, Nie-dualisties). Op die laer vlakke tot op Pluralisties sien mense hulle eie vlak as die enigste waarheid. Op die Integraal/holistiese vlakke erken die mense dat alle vlakke waarde het (verg. Spiral Dynamics). Die ontwikkeling beweeg van egosentries, na etnosentries, na wêreldsentries tot by kosmosentries. Daar is vlakke en lyne van ontwikkeling en Dr. du Toit is op wat Clare Graves van Spiral Dynamics "First Tier" noem. Die "Second Tier" sluit die verstaansparadigma die immanente asook die transendente in. Mircea Eliade het reeds in die jare Vyftig in sy boek "The Sacred and Profane: The Nature of Religion" die volgende opmerking gemaak: "Modern nonreligious man assumes a new existential situation. He regards himself solely as the subject and agent of history, and he refuses all appeal to transcendence…. Man makes himself, and he only makes himself completely in proportion as he desacralizes himself with the whole. The sacred is the prime obstacle to his freedom." Wat Dr. du Toit van homself sê is niks nuut nie en is 'n belangrike fase. Hy moet net verder as Dick Swaap lees. Gaan lees gerus Ken Wilber se boek "The Relgion of Tomorrow" om die omvang van die menslike bewussyn beter te verstaan.

  • Avatar
    Chris Erasmus

    Ek lees die kommentare oor mnr Ben du Toit se boek. Ek het nog nie die boek gelees nie. Ek gaan miskien uit my beurt kommentaar lewer. Elke persoon het sy eie mening oor die skrywer se belewing of ervaring van sy "ontnugtering", indien jy dit al beleef het. Die vraag kom egter by my op, wat het die skrywer genoop om die boek te skryf? Help my tog reg asb? Glo die skrywer nie meer aan God, ons Hemelse Vader en Skepper van Hemel en Aarde nie? Ek hou vol dat dit een van die beste en maklikste keuses is wat ek in my tydelike lewe hier op aarde gemaak het. Noem my naïef, agterlik of wat ook al. Ek glo wat ek wil glo. Ek lees die Bybel nie as 'n weteskaplike handboek of weteskapsfiksie nie. Wat daar in staan kan of wil ek aan glo. Wat is geloof? Ek dink dit is 'n eenvoudige vraag. Jy wil of gaan/sal of kan glo. Die besluit is joune, jy moet net die saak met die persoon/entiteit uitmaak wie dit van jou vra. Glo soos 'n kind is volgens my die eintlike probleem. Ons nietige sondige mense is nie wie ons dink ons is nie. Ons is ook nie op 'n "plek" waar ons dink ons behoort te wees nie.is Ek het een keer gelees, "as jy nie glo dat Jesus Christus jou verlosser is nie, moet jy nie daaraan dink om een dag tot sterwe te kom nie". Sterkte en mooi loop.

  • Avatar
    Christine Cobb

    Die plaashek het vir my ook oopgegaan 'n paar jaar gelede. Ek berus my by Dr Ben du Toit se boek: God is daar 'n ander antwoord?
    iWat 'n wonderlike bevryding!

  • Avatar
    Naas Ferreira

    Dit hang af wat die vraag is waarvan God of post-teïsme die antwoord moet wees. Nie een van die twee is 'n antwoord op COVID, maar altwee kan jou houding teenoor menslike lyding beïnvoed. Ongelukkig beskuldig mense God vir al die lyding in die wêreld. Die mense se aanvanklike Kosmiese adres van God was op 'n vlak wat die vraag nie kon antwoord nie. Beweeg mens hoër dan sien mens lyding anders.

  • Avatar
    Christine Cobb

    Hi Naas, baie dankie vir jou terugvoer. Jou antwoord is wel een vir my om oor na te dink.

  • Ek ken vir Ben du Toit en twyfel nie vir 'n oomblik aan sy integriteit nie. Die tyd wat dit hom geneem het om tot die slotsom te kom waartoe hy gekom het, is tog 'n duidelike aanduiding dat sy standpunte die gevolg is van langdurige en intense nadenke, worsteling selfs, en navorsing. Ek bewonder sy moed om sy sienswyses met die wêreld te deel, in die wete dat hy deur baie, insluitende vriende en kollegas, daarvoor verguis gaan word. Jy hoef nie 'n Christen te wees om te leef volgens wat Jesus en Paulus volgens die Bybel voorskryf as 'die grootste gebod' nie, nl. die liefde. 'n Moralis leef juis dienooreenkomstig. En al stem ek nie noodwendig met alles saam wat Ben sê nie (omdat ek nie weet nie), is ek bereid om 'sy reg om dit te sê met my lewe te verdedig'. Persoonlik verkies ek om in 'n Godheid (nie noodwendig presies soos in die Bybel beskryf nie) te glo, maar uiteindelik bly ek ook maar net ''n twyfelaar wat glo'.

  • Al ooit gewonder hoe mense sal reageer die dag wanneer rekenaars presies dieselfde begin redeneer soos die mense van vandag redeneer?

  • Avatar
    Naas Ferreira

    Ek twyfel vir geen oomblik aan Dr. Ben du Toit se integriteit, sy waagmoed en sy worstelings nie. Sy uitspraak in die boek: “Ek is ‘n mens met ‘n brein. Ek is ‘n mens met ‘n brein ‘n produk van ‘n lang evolusionêre proses. Daar is geen transendente, metafisiese mag of God as skepper by betrokke nie. Ek is ‘n resultaat van ‘n biologiese proses. Dis die waarheid,” is vir my problematies. As hy sê dit is SY waarheid, het ek geen probleem nie, maar om te beweer dat dit wat hy sê die waarheid is, verhef hy sy uitspraak tot 'n universele waarheid. Hoe verskil dit van die kerklike uitsprake waarteen Dr. du Toit dit het?

  • Avatar
    Christine Cobb

    Beste Johan, baie dankie vir jou moeite om my met so 'n verduideliking, wat vir my sin maak, terugvoering te gee. Ek het gisteraand lank gedink ... en ek bly staan by Ben du Toit se sienswyse. Soos jy, glo ek ook in 'n Godheid en bly verseker ook net 'n twyfelaar wat glo ... Ben se sienswyses, sy vrae ten opsigte van geloof, sy geweldige groot besluite om hierdie boek te laat verskyn, wetende daar gaan soveel mense wees wat hom gaan veroordeel, is vir my 'n absolute aanduiding van jare se in-diepte denke om uiteindelik die moed te hê om die boek te laat realiseer.

  • Dr. Ben, dit sit nie in enige man se broek, in jou posisie, om spreekwoordelik uit die religieuse kas te klim en daardie twyfelgewigte van jou skouers te gooi nie. Ek weet, want dit is soms die mense naaste aan jou, vir wie jy baie lief is, wat voel dat jy hulle in die steek laat. Hulle wil steeds Sondag 'n diens bywoon, maar nou moet hulle dit alleen doen of op TV na 'n diens luister. Nie maklik nie - glo my. Maar om 'n leun te leef is ook nie deel van my DNS nie.

  • Avatar
    Jakob Knopkniegie

    Jog! Hierdie ou jokkende skokkende swarte boek het darem BAIE skade aangerig! Gedoeriewaar! Og!

  • Ek lees die resensent skryf:
    (a) "Maar hy gaan ook te rade by Dick Swaab, die Nederlandse neuroloog, wat oortuigend skryf oor die brein en godsdiens in sy boek Ek is my brein (2014). Dis in ons breine waar die gode gebore word. Dis in ons breine waar godeverhale hul oorsprong het".
    Dit het my gebring by ’n fisikus, dr John Taylor, wat in sy boekie "Black Holes" (1974) op p 23, die verhaal vertel van ’n persoon wat ’n droom in die herfs van 1913 beleef het van ’n treinongeluk ses maande voordat dit werklik gebeur het (1914). Hy het sy vriende gewaarsku om nie op daardie spesifieke trein Skotland toe te ry nie en so waarskynlik hul lewens gered.
    Dr Taylor sê verder - many people have experienced similar dreams which come true later, I have myself. En skryf hy - 'it is very difficult to explain this phenomenon'.
    Hoe verklaar neuroloë hierdie soort vooraf kennis by mense wat hulle maande vooruit opdoen? Hoe kon die brein ses maande vooruit 'sien' of is dr. Taylor se verhaaltjie ’n fabrikasie?
    Lees ook wat Daniël sê (7:15).
    (b) Die oortuiging dat daar ’n perfekte skepping was wat deur menslike toedoen in duie gestort het, en dat die Skepper-Vadergod sy Seun na die aarde gestuur het om die sondeval en sy gevolge om te keer, maak doodgewoon geen sin meer vir mense wat kennis dra van ’n uitdyende heelal, ’n aarde wat miljarde jare gelede uit ’n planetêre newel ontstaan het en van ander kennis soos dat mense genetiese materiaal van sowel plante as diere in hulle omdra nie. Die mens is deel van die boom van lewe op aarde en is onderworpe aan dieselfde lewensprosesse as ander lewende organismes, plante en diere. Om die waarheid te sê, mense hoort tuis by die primate. Hulle word gebore, groei en sterf, en geen haan kraai daarna oor hulle bestaan nie.
    Nauurlik - niks nuut hier nie. Gen 2:7 stel dit duidelik. Alle lewe op aarde of dit nou bos, primaat of mens is, is van die stof van die aarde. Hoekom sal daar dan nie eenderse gene hier en daar wees nie.
    Die verskil is - die mens het bewussyn.

  • Die probleem is dat Christus vir hierdie mense 'n struikelblok is en hul elke keer oor Hom struikel. Dit is om die rede dat sy bestaan ontken word. As dit wel erken word, word Hy gereduseer tot op menslike vlak en dan Richard Dawkins: "Somebody as intelligent as Jesus would have been an atheist."

    Wanneer daar byvoorbeeld gesê word dat die kans dat ons planeet, met wat alles wat daarop lewe, suiwer geluk is, so klein soos die kans dat 'n mens 'n muntstuk sal vind wat van al die ander verskil in 'n berg muntstukke wat Amerika bedek en wat tot by die maan strek, word dit as onsin afgemaak.

    Hulle verstaan nie dat die gedagtes wat by mense opkom nie, nie net sy oorsprong in die mens brein het nie, maar soos Jesus dit uitgedruk het: MATTEUS 16: 16-17 (AFR83): 16 Simon Petrus het geantwoord: “U is die Christus, die Seun van die lewende God.” 17 “Gelukkig is jy, Simon Barjona,” het Jesus vir hom gesê, “want dit is nie 'n mens wat dit aan jou geopenbaar het nie, maar my Vader wat in die hemel is."

    As die mens dan net 'n produk van die natuur is, is dit moeilik om te verstaan waarom hy dan dit waar uit hy onstaan het grootskaals vernietig en dit dan nie tot 'godstatus' verhef nie.

  • Avatar
    Jakob Knopkniegie

    Ons wiet nie, maar een dink die wiet ons, en dis dat ons doedgaat en verde ko mense met stoeries, wat siekerlik mar gelieg en bygelieg word soedra die vertelle worde. Hierie boek van professour Ben is duidelik - ons kan niet buig voer goede wat ons na der helle wat siekerlik oek net 'n stoerie is wil te sture gaat net oo ons niet wil aanbit in hulle al was ons dan goede mense. Mak mossie sinnie. As daar dan iets is sal dit mos te begrype wies dat ons wil wiet en dat ons niet soes malle mense wil neerslaat en dies aanbit nie. Vanwaar hierdie dreigings om dies te aanbit en te loef en te prys. Dies mos gien liefde en niederigheid niet. Die goede vanaf Allah prys sy glorie tot Jesus-got met sy beheptheid en annal moet mar moet hom nou liefhet en hulle bloeddorstigheid om te oerwin en te plunder van goud en goed en vrou en kind en moor om amaal vannie diere in die oseane met bloed te bereent in de laaste joeta en titel dan spreek dit hy of iede hulle was first en last dan spreek hy all three of them hy was always en eve but I feel hulle goed gek en magsbeheppe ja soe voel Knopknieg egte dat hulle niet bestaat. Slaat my om dalk kry Knoplieg 'n suprise oek -,

  • Baie geluk aan Prof. Ben. Dit klink na 'n wonderlike boek. Ek het dieselfde pad geloop en vrede gekry in my.

  • Avatar
    Annora Eksteen

    Baie dankie aan LitNet vir hierdie wonderlike resensie van Sakkie Spangenberg oor dr Ben du Toit se uitstaande publikasie, asook aan Wenkbrou vir die publisering daarvan. Ek het dit, die kommentare, asook die lieflike videogesprek met Ben baie geniet.
    Post-teïsties klink vir my na 'n goeie term en beskryf ook my eie lang reis.
    Vir my as lesbiese vrou klink ek my glasie op nuwe dae, nuwe dinge, nuwe liedere en nuwe sinne.

  • Ek is nog duskant die plaashek en dink nie ek sal deurbeweeg nie. God die Vader het hom op ’n sekere manier aan die mensdom geopenbaar in ’n spesifieke tydvak. God die "Moeder" sou beslis nie vir die Jode gewerk het wat in ’n patrigale omgewing geleef het nie. Jesus, God Seun, se koms waar die oudste seun die belangrikste naas die pa was, en die bloedlyn voortgedra het, pas ook in vir my. Dat God die Heilige Gees aan ons gegee is as Trooster is ook nie vir my snaaks of onverstaanbaar nie. Ek het dus nie ’n probleem met die "Drieverdieping"-voorstelling van God nie. In ’n ander tydraamwerk sou God hom dalk anders voorgestel het sodat ons onsself met Hom kon vereenselwig. Dat God hom egter op ’n sondige manier sou voorstel, net sodat ons ons met Hom kon identifiseer, glo ek gladnie. Die skepping en alles daarin, is net te wonderlik, en ingewikkeld, dat dit net vanself kon onstaan het. Ek glo deur my twyfel heen.

  • Avatar
    Barend Gildenhuys

    Kan iemand my miskien help asseblief. Iewers in die resensies oor Ben se boek het ek 'n ongelooflike opmerking gelees wat min of meer gelui het "die teologie is 'n misinterpretasie van die mitologie". Onthou ek reg en wie het die opmerking gemaak? Dit is kosbaar.

  • Die skrifkenners en kerkleiers van die die dag het dieselfde probleem met Jesus gehad in hul dag as wat ek hier lees. Teologie sonder geloof in Jesus is sout wat verslaan het: dis net goed genoeg om weg te gooi!
    Jesus se woorde is treffend vir die ongelowige kerkleiers en dwaalleraars van ons dag:
    “Ellende wag vir julle, julle skynheilige skrifkenners en Fariseërs! Want julle blokkeer die koninkryk van God vir die mense. Julle gaan self nie daar in nie en boonop verhinder julle dié wat wel probeer ingaan. Ellende wag vir julle, julle skynheilige skrifkenners en Fariseërs! Want julle trek rond oor see en land om één proseliet te werf en dan maak julle van hom iemand wat op pad is hel toe, twee maal erger as julleself."
    MATTEUS 23:13‭, ‬15 NLV
    https://bible.com/bible/117/mat.23.13-15.NLV

    I rest my case.

  • Beste Naas Ferreira,
    Daar is tog mos ‘n duidelike verskil tussen dr. Du Toit se siening en die uitsprake van die kerk. Die wetenskap het bewyse daarvoor dat die mens die resultaat is van ‘n biologiese proses, gebaseer op baie jarelange navorsing en studie. Daarenteen is daar absoluut geen bewyse vir die kerklike uitsprake nie.

  • Kan iemand vir my sê, ek kan nou nie byhou met al die ingewikkelde filosofieë en teorieë nie, maar as die aarde en mensdom uit een of ander newel van iets (hitte / chemiese elemente) ontstaan het nadat daar 'n groot ontploffing was wat als uitmekaar geskiet het, waar het alles ontstaan? Waar kom die energie / massa / hitt e/ elemente vandaan en is dit alles net en bloot toeval dat komplekse stringe samestellings soos DNA ontwikkel het oor miljoene jare? Als blote toeval?

  • Avatar
    Naas Ferreira

    Beste Angus
    Die verskillende sienings van Dr. du Toit en die kerk is eintlik 'n verskil in fokus. Die wetenskap lê klem op die uiterlike, waarneembare werklikheid terwyl godsdiens/teologie/spiritualiteit/mistisisme op die innerlike, geestelike fokus. Alle godsdienste probeer sin maak van 'n innerlike belewenis van ons bewussyn. Die wetenskap kan nie daarop kommentaar lewer nie. Die dogmatiese kerklike uitsprake is niks anders as ideologie nie, so ook dogmatiese uitsprake van die wetenskap. Daar is ook geen absolute bewyse van die Oerknal nie. Dit is afleidings wat voortdurend aangepas word.

  • Avatar
    Naas Ferreira

    Beste Wonder net;
    Dr. Louw Alberts het destyds oor toevallighede gesê: As jy al die bakstene, sement, vensters en deure uit 'n vliegtuig gooi en verwag dat wanneer dit die grond bereik dit in 'n huis sal verander, so groot is die moontlikheid dat die mens 'n toevalligheid is.

  • Avatar
    Naas Ferreira

    Beste Barend;
    Ek het dit in my kommentaar op die resensie genoem. Dit kom uit Joseph Campbell se boek "Flight of the Wild Gander: Explorations in the Mythological Dimensions."

  • Beste Naas Ferreira,
    Eienaardig is dit nie? Dieselfde Louw Alberts wat nie glo aan bakstene, ens. wat sommer 'n huis vorm nie, glo jouwaar daaraan dat Adam in 'n japtrap, met tieties en al, volwasse uit grond geskep is. En wat meer is, hy glo vas daaraan dat Adam se vrou, Eva, sommer ook so in 'n japtrap, van sy ribbebeen gemaak is. Snaaks, nè!

  • Aitsa, Eva uit 'n ribbebeen? Aikona, eerder iets in die verhaal/uit die sy geneem-geruk, want die geestelike leiers (rabbis) sal vertel dat as Eva uit Adam se voet geneem is, dan sou hy gedurig op haar getrap het (nie 'n ongewone verskynsel in ons tyd nie). As sy uit nek geneem is, sou Eva Adam gedurig gedraai het waar sy hom wou hê (ook nie 'n ongewone verskynsel in ons tyd nie).

    Daar is egter iets wat los van die skelet was, nl 'n penisbeen, of te wel 'n baculum, wat wel aanwesig is by meeste "primate males".

    Nouja dit het natuurlik (tong in kies) weer die veld oopgelaat vir die ontwikkelling van Viagra en soortgelyke hulpmiddels.

    Daar is hy ‒ nou weet jy ook dat dit nie 'n storie wat op waarneming van werklike gebeure baseer is nie, maar dat die Jode in ballingskap die baie Babiloniese skeppingsverhale weerlê het, een heelal-een Skepper, waar Skepper eenvoudig 'n begrip is vir iets wat nie verstaan is nie en waarmee die wetenskap nog steeds sukkel.

  • Beste Naas Ferreira,
    Jy skryf: “Alle godsdienste probeer sin maak van ’n innerlike belewenis van ons bewussyn. Die wetenskap kan nie daarop kommentaar lewer nie.”
    Die wetenskap ondersoek alles. Daar is geen rede waarom die wetenskap dit nie ook kan ondersoek en kommentaar lewer nie.
    Jy skryf: “Die dogmatiese kerklike uitsprake is niks anders as ideologie nie, so ook dogmatiese uitsprake van die wetenskap.”
    Die oorsprong van dogma is goddelik: dit kom van ’n god of gode. ’n Voorbeeld daarvan is die Tien Gebooie in die Bybel. Die gelowige mag dit nie bevraagteken of of ondersoek nie. Dit is onveranderlik.
    Die werkswyse van die wetenskap is van so ’n aard dat alle teorieë, feite, ondersoek en getoets word. Dit kan verbeter word, bygevoeg word, bes moontlik verkeerd bewys word, en vervang word met ’n werkbaarder teorie. Daar kan dus geen sprake wees van dogmatiese uitsprake van die wetenskap nie.
    Jy skryf: “Daar is ook geen absolute bewyse van die Oerknal nie.” Dit is waar. Niks is absoluut nie. Die teorie is egter gegrond op jarelange navorsing en waarneming, bv. radioaktiewe weerklanke, die Doppler-verskuiwing, ens. Dit mag dalk verkeerd bewys word, en vervang word met ’n ander teorie. ’n Mens weet nooit.

  • Inderdaad bevrydend. Die ou god wat kwaad is oor 'n appel en dan weer almal versuip en dan 'n maagd swanger maak en die kind laat kruisig - als verniet hy is steeds kwaad. Jy kan maar net die bisarre offers gaan lees wat hy verlang daar in Lev en selfs mense as banoffer in Lev27vers28. Enige gesonde verstand sal jou laat besef ou Moses was dik gerook toe hy die boodskappe van die kinderagtige ydel god vertel het.

  • Avatar
    Naas Ferreira

    Beste Angus; Die Bybel is 'n mitologiese geskrif en is nie deur een of meer hemelse wesens aan die skrywers gedikteer nie. Die 10 Gebooie is nooit op 'n klip deur 'n goddelike vinger geskryf nie en die Hebreërs of Israeliete was nooit in Egipte nie. Jesus is nie uit 'n maagd gebore, die skeppingsverhale is nie 'n oomblik vir oomblik weergawe van hoe alles ontstaan het nie en Genesis 1 is 'n Chiastiese gedig. Wanneer mens die Bybel as mitologie lees verval al die rasionele argumente. Ek verdedig nie die dogma van die kerk nie. Deur die eeue het mistici van alle godsdienste 'n innerlike eenheidsbelewenis van die Ware Self met Unieke Self ervaar. Tantra sien die verhouding van BEING en BECOMING as Shiva en Shakti, ens., ens. Die rasionele vlak waarop jy beweeg is nie die laaste vlak nie. Lees gerus Spiral Dynamics of Religion of Tomorrow, of Piaget, of Kohlberg.

  • Dis kommentaar soos Jyspeelseker s'n wat afbreuk doen aan die intrensieke waarde van Ben du Toit se standpunte. Ongelukkig leen die inhoud van die boek dit daartoe dat allerhande ongure opmerkings soos hierdie "ter ondeursteuning" daarvan sal verskyn, hoewel ek glo dat Ben hom hoegenaamd nie met die toon daarvan sal wil vereenselwig nie. Dis nie nodig om tot so 'n lae vlak te daal ten einde te verkondig dat jy met Ben saamstem nie.

  • Johan wat jy glo is irrelevant en moet nie namens Ben praat soos daar ook namens die god gepraat en dink word nie. As fabels en bisarre offers van die god van Abraham en Moses met die nodige verstand hanteer word ... Dit is nou as jy die snert enigsens gaan lees het en jy dit nog goedpraat en kritiek daarop as laag afmaak sien ek myself ver bo dit.

  • Reageer

    Jou e-posadres sal nie gepubliseer word nie. Kommentaar is onderhewig aan moderering.


     

    Top