Die Ysman-mummie word in ’n yskas bewaar teen ’n konstante temperatuur van –6 °C en ’n relatiewe humiditeit van 99%, en gereeld met water gespuit om vogverlies te voorkom. Foto: Suid-Tirol Museum van Argeologie / Eurac Research / Marion Lafogler. Hierdie foto is afkomstig uit ’n persverklaring van Springer Nature Limited. Die kopieregooreenkoms behels dat die foto’s slegs deur joernaliste wat die persverklarings ontvang en die media wat die joernaliste se werk publiseer, gebruik mag word: https://link.springer.com/article/10.1186/s40168-026-02417-6.
Die 5 300 jaar oue oorblyfsels van Ötzi die Ysman huisves beide antieke en moderne mikrobes, waarvan sommige metabolies aktief is, volgens navorsing gepubliseer in Microbiome.
Die bevindinge dui daarop dat hoewel die huidige benadering wat gebruik word om die oorskot te bewaar, die groei van die meeste mikrobes onderdruk, dit ook sommige organismes kan onderhou wat onder bewaringstoestande kan floreer.
Die hooffunksie van die mikrobioom is om gasheerhomeostase te handhaaf deur vertering te ondersteun, die immuunstelsel te reguleer en teen patogene te beskerm.
Hierdie groot gemeenskap van triljoene mikroörganismes, wat dikwels ’n “onsigbare orgaan” genoem word, tree op as ’n belangrike koppelvlak tussen jou liggaam en die omgewing.
In 1991 het Duitse toeriste in die Oos-Italiaanse Alpe ’n menslike liggaam ontdek. Daar is later bepaal hy is die oudste natuurlik bewaarde ysmummie, bekend as Ötzi, of die Ysman.
Deur ’n verskeidenheid monsters en metodes te gebruik, kon die navorsers nou onderskei watter mikroörganismes reeds gedurende sy leeftyd in die liggaam teenwoordig was en watter dit eers na sy dood gekoloniseer het – beide gedurende die tyd in die gletser en oor drie dekades van bewaring. In monsters van interne weefsel kon die navorsers genetiese materiaal van bakterieë wat aan Ötzi se oorspronklike dermflora behoort, opspoor.
’n Verrassende bevinding is die teenwoordigheid van koue-aangepaste gisspesies, waarskynlik afkomstig van die gletseromgewing, wat tot vandag toe op Ötzi se liggaam voortbestaan. Hierdie koue-verdraagsame giste kan ook potensiaal vir industriële toepassings inhou.
In die ondersoek het die navorsingspan ys van die oppervlak, sowel as smeltwater van binne die mummie geanaliseer en talle monsters deur middel van ’n depper versamel.
Mikrobioloog Mohamed Sarhan ondersoek giskolonies wat uit ’n monster van Ötzi se maag geneem is. Foto: Eurac Research / Andrea De Giovanni. Hierdie foto is afkomstig uit ’n persverklaring van Springer Nature Limited. Die kopieregooreenkoms behels dat die foto’s slegs deur joernaliste wat die persverklarings ontvang en die media wat die joernaliste se werk publiseer, gebruik mag word: https://link.springer.com/article/10.1186/s40168-026-02417-6.
Data van dermweefsel en maaginhoud was beskikbaar uit vorige studies. ’n Grondmonster van die ontdekkingsterrein, wat tydens Ötzi se herwinning in 1991 versamel en gevries is, is ook geanaliseer om omgewingsinvloede op te spoor.
Navorsers het ook genetiese materiaal van die oorspronklike dermmikrobioom in die dermkanaal en maaginhoud geïdentifiseer. Hierdie mikrobioom lyk baie soos die min bekende voorbeelde van dermflora van vroeë menslike bevolkings – sulke bakterieë word selde in die ingewande van moderne mense aangetref wat in geïndustrialiseerde samelewings leef.
Ötzi bied dus ’n seldsame kykie in die mensdom se mikrobiese verlede.
Die nuutontdekte giste is geïsoleer uit velmonsters, smeltwater van binne die mummie en monsters van maaginhoud.
Sulke hoogsgespesialiseerde spesies het by koue temperature aangepas. Genetiese ontledings het ’n verwantskap met stamme van uiters koue streke soos Antarktika aan die lig gebring.
Dit dui daarop dat die giste afkomstig is van die gletseromgewing en moontlik al duisende jare met die mummie geassosieer is.
Die studie toon ook dat vroeëre bewaringsmaatreëls moontlik onbedoeld sekere mikroörganismes bevoordeel het: Drie van die vier giste beskik oor die genetiese vermoë om fenol af te breek – ’n aktiewe bestanddeel wat na Ötzi se herwinning gebruik is om van swamgroei op sy vel ontslae te raak, wat die giste moontlik as ’n voedselbron kon gebruik het.
Links: Die Ysman-mummie word in ’n yskas bewaar teen ’n konstante temperatuur van –6 °C en ’n relatiewe humiditeit van 99%, en gereeld met water gespuit om vogverlies te voorkom. Foto: Suid-Tirol Museum van Argeologie / Eurac Research / Marion Lafogler. Regs: ’n Rekonstruksie van Ötzi. Krediet: Suid-Tirol Museum van Argeologie / Augustin Ochsenreiter. Hierdie foto’s is afkomstig uit ’n persverklaring van Springer Nature Limited. Die kopieregooreenkoms behels dat die foto’s slegs deur joernaliste wat die persverklarings ontvang en die media wat die joernaliste se werk publiseer, gebruik mag word: https://link.springer.com/article/10.1186/s40168-026-02417-6.
Wie was Ötzi?
Die genetiese samestelling van die meeste hedendaagse Europeërs is hoofsaaklik die gevolg van die vermenging van drie voorvaderlike groepe: Westerse jagter-versamelaars het geleidelik saamgesmelt met vroeë boere wat ongeveer 8 000 jaar gelede uit Anatolië gemigreer het. Ongeveer 4 900 jaar gelede het steppeherders uit Oos-Europa ook by hulle aangesluit.
In 2023 is Ötzi se genetiese herkoms verfyn. Hy het uit ’n relatief geïsoleerde bevolking gekom wat baie min kontak met ander Europese groepe gehad het. Ötzi se genoom het meer voorouers gemeen met vroeë Anatoliese boere as enige van sy Europese eweknieë.
Dit is die donkerste velkleur wat in kontemporêre Europese individue aangeteken is. As ’n volwasse man het hy heel waarskynlik nie meer lang, dik hare op sy kop gehad nie, maar hoogstens ’n yl kroontjie hare. Sy gene toon in werklikheid ’n geneigdheid tot ’n bles.
Gene wat ’n verhoogde risiko vir vetsug en tipe 2-diabetes toon, is ook in Ötzi se genoom gevind, maar hierdie faktore het waarskynlik nie ’n rol gespeel nie, danksy sy gesonde leefstyl.
Dit is die oudste mummie uit die prehistoriese tydperk – ouer as dié in Egipte. Hy is natuurlik bewaar deur gletserys en humiditeit. Omdat hy gevries is, eerder as uitgedroog, het sy interne organe, oë en velvog heeltemal ongeskonde gebly, wat ’n blik op sy laaste ure bied.
Die steenpyl het deur sy rug gegaan en daar is ’n sny van twee sentimeter lank wat sy linker-subklaviese arterie geskeur het. Hy sou gou doodgebloei het. Daar is ’n wond aan sy een hand soos hy probeer keer het – maar dit was sowat ’n dag of twee voor sy dood.
Die afleiding word vandag gemaak dat hy die Alpe ingevlug het, en uiteindelik deur iemand vermoor is.
Sy besittings, versprei oor die liggaam, het ingesluit ’n boog en koker met pyle, ’n volledige koperbladbyl, ’n vuursteendolk met ’n rietskede, twee berkehoutvoorwerpe bedek met esdoringblare, oorblyfsels van ’n rugsak, ’n leersakkie met klein voorwerpe, pels- en leerklere, skoene en ander klein artefakte.
Die koperbyl wat hy saam met hom gedra het, was 99,7% suiwer en met berkteer en leerbande gemonteer. Dit was ’n hoëstatus-item van daardie era, en geheimsinnig genoeg het sy aanvaller dit nie geneem nie.
Wie was Ötzi? Ons sal waarskynlik nooit weet nie.
Lees ook:
Kommentaar
Die arme Ötto het darem nog ‘n kans gestaan. Ewe interessant, maar skokkender, is die storie agter die Llullaillaco-maagd.
Die veertienjarige moes al tandeknersend ‘n duisend myl te voet aflê en ‘n sneeubedekte bergpiek bestyg net om bedwelmd aan asfiksie ter ere van die gode te sterf; moontlik aan die hand van haar vader.
Wat ‘n merkwaardige verhaal.
https://youtube.com/watch?v=iHoSH8WJ0pw&si=FY9ush965SpUNS7f