Foto: Nasionale Opera en Ballet (vir Black Swan – Altin Kaftira)
Daar heers opwinding in die lug vir die twee opvoerings van die Legacy of Dance Gala later vandeesmaand by Kunstekaap. Die Suid-Afrikaanse Nasionale Dansstigting (SANDT) het aangekondig dat die internasionaal bekroonde hoofdanseres Maia Makhateli by bykans 100 dansers sal aansluit tydens die vertoning. Maia vervang haar kollega van Nasionale Opera en Ballet (NOB), Anna Ol, wat vanweë ’n besering nie kan deelneem nie.
Maia se dansmaat is Jan Špunda, wat soos beplan sal optree. Saam sal hulle die ikoniese Swart Swaan-pas de deux uit Swanemeer (Akte III), asook die nuwe artistieke direkteur, Ernst Meisner, se nuwe klassieke werk Embers dans.
Ernst het sy opleiding aan die Nasionale Balletakademie in Amsterdam en die Royal Ballet School in Londen ontvang en later by The Royal Ballet en die Nederlandse Nasionale Ballet gedans.
Sy loopbaan as choreograaf het in 2002 in die werkswinkelprogramme van The Royal Ballet begin. Hy het in 2008 deelgeneem aan die eerste Rural Retreat for Future Dance Managers wat deur DanceEast in Engeland aangebied is, en is gekies vir ’n ses week lange tydperk, waartydens hy Ted Brandsen, die artistieke direkteur van die Nederlandse Nasionale Ballet, kon dophou en by hom kon leer.
In Augustus 2013 het Ernst sy dansloopbaan beëindig en is hy onmiddellik aangestel as artistieke koördineerder van die Nederlandse Nasionale Ballet se Junior Geselskap.
Hul vertonings sal lewendig begelei word deur die Kaapstadse Filharmoniese Orkes, onder leiding van Brandon Phillips.
Die Legacy of Dance Gala is ’n viering van verbintenis – tussen internasionale en Suid-Afrikaanse kunstenaars, tussen generasies en tussen die ryke erfenis van dans en die toekoms daarvan.
Die Legacy of Dance Gala, aangebied deur SANDT, bring agt Suid-Afrikaanse dansgroepe byeen: Kaapstadse Stadsballet, Joburg Ballet, WGRUV Dance Company, Cape Ballet Africa, opkomende kunstenaars van Jazzart Dance Theatre, Luitingh Alexander Musical Theatre Academy (LAMTA), die Waterfront Theatre School, sowel as van die top-pryswenners van die onlangse 13de Suid-Afrikaanse Internasionale Balletkompetisie, insluitend Jayden Josh Samuels. Dit beloof om ’n mylpaalviering van die land se dinamiese danslandskap te wees.
Aan die kern van die Legacy of Dance Gala is hierdie viering van Suid-Afrikaanse dans in al sy diversiteit. Gevestigde geselskappe, onafhanklike kunstenaars, opkomende dansers en opleidingsinstellings sal die program deel, waar elkeen ’n kenmerkende werk en perspektief na die Artscape-verhoog bring.
Die Legacy of Dance Gala sal ook erkenning gee aan Suid-Afrikaanse dansers wat internasionale loopbane opgebou het en die bydrae vier wat hulle tot die globale dansgemeenskap gemaak het en steeds maak. Hiertoe sal ’n kort filmgreep aan die begin van die vertoning gewys word, ter eerbetoon aan hul blywende impak op die wêreldwye danslandskap.
Foto: Nasionale Opera en Ballet (vir Black Swan – Altin Kaftira)
Maia word internasionaal erken vir haar uitsonderlike tegniek, ekspressiewe kunssinnigheid en meesleurende verhoogteenwoordigheid. Sy is in Georgië gebore en het haar opleiding aan die Vakhtang Chabukiani Staatballetskool in Tbilisi ontvang, waarna sy ’n internasionale loopbaan opgebou het in die Verenigde State, die Verenigde Koninkryk en Nederland. Sy het in 2007 by NOB aangesluit en haar sedertdien gevestig as een van die geselskap se voorste ballerinas, met ’n omvattende repertoire van belangrike klassieke en kontemporêre rolle. Sy tree ook gereeld internasionaal op as gaskunstenaar in samewerking met voorste dansers en geselskappe van regoor die wêreld.
Die Tsjeggies-gebore Jan Špunda, ’n solis by NOB, se loopbaan het hom van die English National Ballet School en Bayerisches Staatsballett na die internasionale verhoog geneem. Špunda het van jongs af al pryse ingepalm; hy het die derde prys by die Tallinn Internasionale Balletkompetisie gewen en is later bekroon met die Outstanding Artistry Award deur Dance Europe by die Youth America Grand Prix in New York. Sy repertoire strek oor klassieke, neoklassieke en kontemporêre ballet, en sluit werke in deur van die wêreld se invloedrykste choreograwe, waaronder William Forsythe, Hans van Manen, John Neumeier, Alexei Ratmansky, David Dawson, Jiří Kylián, Wayne McGregor en Christopher Wheeldon.
Hul optrede bied aan die Suid-Afrikaanse gehoor die geleentheid om twee voorste kunstenaars van een van Europa se belangrikste balletgeselskappe te beleef, terwyl hulle ook getuie is van ’n buitengewone samekoms van die plaaslike dansgemeenskap.
Vir SANDT weerspieël die geleentheid hul verbintenis tot die skepping van geleenthede vir kunstenaars en die versterking van bande tussen Suid-Afrikaanse dans en die internasionale verhoog. Dit vier ook die historiese artistieke skakels tussen Suid-Afrika en NOB, insluitend die erfenis van die Suid-Afrikaans-gebore choreograaf, John Cranko, en voormalige CAPAB Ballet-hoofdanser, Eduard Greyling, wat vir ’n tyd lank ’n solis by NOB was.
Vrae vir Maia Makhateli (MM)
MR: Is dit jou eerste keer dat jy Suid-Afrika besoek, en hoe voel dit om jou voetspore hier in Kaapstad op die Kunstekaap-verhoog te laat?
MM: Nee, dit is nie die eerste keer dat ek in Suid-Afrika is nie. Ek het twee jaar gelede in Kaapstad opgetree, en ek onthou hoe hartlik die gehoor my ontvang het. Suid-Afrikaners herinner my baie aan my Georgiese wortels: Hulle is ongelooflik hartlik en gasvry, en ek het hier tuis gevoel. Ek is baie opgewonde om terug te keer.
MR: Jy vorm al sedert 2007 deel van NOB. Wat geniet jy die meeste van jou werk as hoofdanseres by hierdie wêreldklas-geselskap?
MM: Wat dit so spesiaal maak, is die geleentheid om al die groot klassieke hoofrolle te vertolk waarvan ’n ballerina net kan droom, terwyl ek terselfdertyd met van die mees ongelooflike choreograwe ter wêreld kon saamwerk. Hierdie balans tussen tradisie en nuwe skeppings is wat my steeds opgewonde maak oor my rol as hoofdanseres.
Ek is bevoorreg om saam te werk met choreograwe soos Wayne McGregor, Christopher Wheeldon, Alexei Ratmansky, Vladimir Malakhov, William Forsythe en Hans van Manen, en ek het ook die voorreg gehad om saam met Rudi van Dantzig te werk. Om sulke ervarings te hê is een van die grootste geskenke wat ’n danser kan ontvang.
MR: Wat maak jou opgewonde om deel te wees van hierdie spesiale SANDT Legacy of Dance Gala in Suid-Afrika, wat van die land se topdansers en opkomende talent bymekaarbring?
MM: Dit is altyd opwindend om die verhoog te deel met dansers van ander geselskappe, verskillende kulture te ervaar en nuwe kunstenaars te ontmoet. Ek is veral bly om hier in Suid-Afrika te wees. Ek gaan optree in Swan Lake en Embers – ’n werk deur ons geselskap se direkteur, Ernst Meisner. Ek is trots daarop om sy werk hier aan te bied, en ek sien net so baie daarna uit om te sien hoe my kollegas húlle werke uitvoer. Dit is ’n wonderlike uitruiling van kennis, ervaring en artistieke perspektiewe.
Om een van die wêreld se mees ikoniese klassieke balletwerke, Swan Lake, saam met ’n kontemporêre werk soos Embers op dieselfde aand uit te voer, toon werklik ’n ballerina se veelsydigheid. Dit is een van die dinge waarvan ek die meeste hou by galas: Binne ’n enkele opvoering kry ons die geleentheid om verskillende tydperke, style en artistieke tale te verken, en sodoende verskillende kante van onsself as dansers te wys.
MR: Jy vervang jou kollega Anna Ol op kort kennisgewing. Hoe benader mens so ’n vinnige oorgang artistiek en fisies om gereed te wees vir ’n groot galavertoning?
MM: Ek is baie gewoond daaraan om verskeie vertonings na mekaar te lewer. Benewens my werk by die NOB, tree ek gereeld as gasarties op by galas regoor die wêreld. Die vermoë om aan te pas en onder uiteenlopende omstandighede op jou beste te presteer is ’n belangrike aspek daarvan om ’n hoofdanseres te wees.
Ek beskou dit ook as ’n voorreg. Ons ervaring stel ons in staat om nuwe situasies te betree, by verskillende vennote aan te pas, vinnig te leer en ons kennis met ander te deel. Dit is deel van die veelsydigheid en verantwoordelikheid wat met hierdie loopbaan gepaard gaan.
MR: Wat bring jou vennootskap met Jan na die verhoog vir hierdie spesifieke geleentheid? Werk julle al lank saam?
MM: Jan is ’n jong talent met groot belofte en ek is altyd bly om die verhoog met talentvolle nuwe vennote te deel en deel te wees van hul artistieke reise. Hierdie ontmoetings is betekenisvol, omdat ons die geleentheid het om ervarings en kennis oor generasies heen uit te ruil. Hopelik sal die kennis wat ons deel, in die toekoms aan ander jong dansers oorgedra word.
MR: Die gala vier ook die historiese bande tussen Suid-Afrika en Het Nationale Ballet (soos die erfenis van John Cranko en Eduard Greyling). Hoe voel dit om deel te wees van daardie voortsettende artistieke brug tussen die twee lande?
MM: Ek dink dit is presies waaroor kuns gaan: om lande, kulture en mense bymekaar te bring. Hierdie artistieke brug voel baie natuurlik, en ek voel geseënd om deel te wees van so ’n geleentheid. Veral in vandag se tyd, terwyl ons soveel oorlog en ontbering regoor die wêreld sien, is dit belangrik om te onthou watter krag kuns het om ons te verenig en betekenisvolle bande tussen mense te skep.
MR: Watter boodskap of inspirasie hoop jy om oor te dra aan die jong, opkomende, Suid-Afrikaanse dansers wat saam met jou op dieselfde verhoog gaan staan?
MM: Ek dink die belangrikste boodskap kom nie net van my af nie, maar van die projek self. Dit wys aan jong Suid-Afrikaanse dansers hoe verbonde ons almal deur kuns is en hoe wonderlik dit is om ons werk oor kulture en lande heen te deel.
Ek is seker baie van hierdie jong dansers droom daarvan om op verhoë regoor die wêreld op te tree. Miskien sal ons hulle eendag weer op ’n ander verhoog, iewers in die wêreld, ontmoet. Dit sal ’n pragtige voortsetting van hierdie artistieke uitruiling wees.
- Daar is slegs twee vertonings by die Kunstekaap Operahuis in Kaapstad: op Saterdag 24 Oktober om 19:30 en Sondag 25 Oktober om 14:30. Kaartjies kos tussen R350 en R550, met groepafslag beskikbaar vir besprekings van 10 of meer. Vooruitbespreking word sterk aanbeveel.
- Die Legacy of Dance Gala word onder meer ondersteun deur Kunstekaap, die Wes-Kaapse Departement van Kultuursake en Sport, die Joan St Leger Lindbergh Trust, die Lorenzo en Stella Chiappini Trust, die Dulcie Howes Ballet Trust en die Ambassade van die Koninkryk van die Nederlande.