...
Elke lewe tel. Elke moord is ’n gruwel. Laat ons dit so behandel – sonder selektiewe verontwaardiging.
...
Bewusmaking hiervan is noodsaaklik, veral as dit die regering kan dwing om ernstiger op te tree teen die geweldsepidemie wat Suid-Afrika verskeur.
...
Jean Oosthuizen skryf op Facebook:
Moord is ’n gruwel, ongeag wie die slagoffer is. Dit is een van die mees fundamentele skendings van menswaardigheid. Dit vernietig nie net ’n lewe nie, maar verwoes gesinne, gemeenskappe en die vertroue in ’n samelewing.
Of die slagoffer ’n boer op ’n afgeleë plaas is, ’n kind in ’n township, ’n vrou in haar huis of ’n polisieman op diens – elke moord is ’n tragedie. Bewusmaking hiervan is noodsaaklik, veral as dit die regering kan dwing om ernstiger op te tree teen die geweldsepidemie wat Suid-Afrika verskeur.
Die afgelope Witkruisprojek van Lex Libertas in Washington, DC, waar 3 000 wit kruise geplant is om plaasmoordslagoffers te herdenk, is ’n dramatiese poging om internasionale aandag te trek. Elke kruis sou die naam van ’n slagoffer dra.
Volgens die organisasie self het hulle ’n voorlopige lys van meer as 2 203 geverifieerde name vrygestel. Dit is ’n vorm van herinnering wat emosioneel kragtig is en die menslike koste van plaasaanvalle onderstreep. As sulke aksies die Suid-Afrikaanse owerhede wakker skud om landelike veiligheid ernstiger te neem, is dit positief.
Maar hier moet ons eerlik wees met die syfers.
Volgens TLU SA se deurlopende rekords is daar sedert 1990 ongeveer 2 300 plaasmoorde (boere, gesinslede, werkers en besoekers, alle rasse) aangeteken. Sedert 1995 staan die syfer op omtrent 2 000 tot 2 100. AfriForum se onlangse jaarlikse syfers bevestig dieselfde orde van grootte: tipies 30 tot 60 moorde per jaar in onlangse tye. Dit is skrikwekkend, veral gegewe die brutaliteit wat dikwels daarmee gepaard gaan, en die feit dat boere ’n hoër risiko dra in verhouding tot hul getalle.
Tog is dit ’n druppel aan die emmer van Suid-Afrika se totale moordkrisis. Sedert 1995 is daar na beraming tussen 600 000 en 700 000 mense in die land vermoor. In die 2023/24-finansiële jaar alleen was daar 27 621 moorde. In 2024/25 het dit gedaal na 24 692 – steeds meer as 67 per dag. Oor die afgelope dekade alleen het meer as 200 000 mense hul lewens verloor aan moord. Die oorgrote meerderheid van hierdie slagoffers is swart Suid-Afrikaners wat in stedelike en peri-stedelike gebiede sterf weens bendes, rooftogte, huishoudelike geweld en argumente.
Plaasmoorde maak tipies minder as 0,3% van alle moorde uit. Dit beteken nie dat hulle onbelangrik is nie. Die aard van die geweld, die afgeleë ligging en die impak op voedselproduksie maak hulle uniek problematies.
Maar om slegs hierdie moorde as ’n spesiale krisis uit te lig, terwyl die massiewe bloedbad in die res van die land meestal stilswyend aanvaar word, skep ’n verdraaide beeld. Alle moorde moet veroordeel word en nie net dié wat internasionaal meer aandag trek nie.
Die vraag oor die 3 000 kruise is legitiem. As Lex Libertas meer as 2 200 name geverifieer het, en die totale aantal plaasmoorde sedert 1990 rondom 2 300 lê, is die gaping tot 3 000 opvallend.
Wie se name was op die oorblywende kruise? Was dit onbevestigde gevalle, plaasaanvalle sonder moord, of simboliese getalle? Die organisasie het ’n lys vrygestel vir openbare insette. Dit sou deursigtigheid dien as hulle ’n volledige, openbare lys van al die name op die kruise beskikbaar stel, met bronverwysings. Sulke aksies verdien akkuraatheid, anders verloor hulle morele krag.
Bewusmaking is goed. Internasionale druk kan soms help waar plaaslike politiek faal. Maar ware morele konsekwentheid vereis dat ons elke moord veroordeel – op die plaas, in die township, in die voorstad.
Die regering moet wakker geskud word deur die volle omvang van die geweld, nie net deur een kategorie daarvan nie. Suid-Afrika se ware skande is nie dat plaasmoorde bestaan nie; dit is dat tienduisende mense elke jaar vermoor word terwyl die staat se vermoë om dit te stop stelselmatig afneem.
Elke lewe tel. Elke moord is ’n gruwel. Laat ons dit so behandel – sonder selektiewe verontwaardiging.
*
Ek het KI gebruik om navorsing te doen oor die statistiek en die aantal moorde vergeleke met plaasmoorde en wat TLU en AfriForum se getalle is.