Dit is met groot skok en ongeloof dat ek verneem het van Soli Philander se afsterwe op die ouderdom van slegs 65. Hulle is in Elsiesrivier, Kaapstad gebore, ’n ware seun van die gemeenskap wat hul erfenis en plek van oorsprong gekoester het en diep omgegee het vir ons gemeenskappe wat steeds vasgevang is in die nalatenskap van apartheid.
Suid-Afrika het een van sy mees geliefde en veelsydige uitvoerende kunstenaars verloor. Soli Philander is op 4 Maart 2026 oorlede aan komplikasies van kanker. Hulle is op 19 Januarie 1961 gebore en het aanvanklik onder hul volle naam, Silamour Philander, in die laat 1970’s en vroeë 1980’s opgetree, toe die beter bekende “Solly Philander”-naam aangeneem voordat hulle uiteindelik op “Soli Philander” besluit het, veral vir hul stand-up-komedie-, radio- en televisiewerk.
Teen die ouderdom van 23 het Soli reeds aansienlike ondervinding in teater en kabaret opgedoen. Hul loopbaan het by The Space Theatre in Kaapstad begin, waar hulle onder meer in produksies soos Political joke, The car cemetery, The final sting of the dying wasp en Telling tales verskyn het. Hulle het ook vir Group 44 gewerk, waar hulle in Elke ou storie deur Peter Snyders opgetree het.
Soli Philander word veral gevier as ’n kabaretkunstenaar en skepper van oorspronklike solowerke. Hulle het ’n geliefde kabaretkarakter genaamd Rosie September gekonseptualiseer, geskryf, geregisseer en uiteindelik vertolk, en Johannesburgse gehore vir ses maande by die No 58-nagklub beïndruk, met ’n bykomende seisoen by die Oxford-hotel.
Philander het ’n lang en betekenisvolle verbintenis met Kunstekaap gehad. Hul produksie Nice coat was deel van Kunstekaap se Somerseisoen, deur hulle beskryf as “hulle Kaapstad – ’n verhaal oor die plek van hul geboorte, hul jeug en hul hart”. Hulle het hul poësie formeel ten toon gestel in ’n produksie getiteld Therapy at the Artscape. Hulle het hulself beskryf as ’n inheemse kreatiewe persoon wat sedert die ouderdom van ses of sewe poësie skryf. Hulle het die eenpersoonproduksie Cut in two by Artscape geregisseer, met die akteur Justin Hagen wat vier karakters uitbeeld. Dit was ’n Kaapstadse verhaal oor ’n gesin wat interne en eksterne sosiale stryd moet hanteer.
ADFAB, met Basil Appollis as regisseur en Marlene Le Roux as vervaardiger.
Soli was as genderneutrale persoon ’n vurige kampvegter vir die regte en artistieke bekwaamheid van die LGBTQI+-gemeenskap. By Kunstekaap sal hulle veral met liefde onthou word vir die talle uitstaande ADFAB-produksies wat hulle as seremonieleier aangebied het, in noue samewerking met regisseur Basil Appollis, deur die wonderlike talente van hul mede-LGBTQI+-kunstenaars met deernis en liefde te vier en in die hoofstroom te plaas.
Soli en Marlene in Springfield Terrace, Distrik 6, tydens Covid. Soli was passievol oor hulle gemeenskapswerk.
In die laaste paar jaar het hulle hulself ten volle in hul gemeenskapswerk gestort, veral by die Springfield Terrace in Distrik Ses, waar hulle ook gewoon het. Hulle was ’n ware aktivis wat nooit gehuiwer het om gesag uit te daag nie. ’n Paar jaar gelede het hulle meedoënloos geveg om ’n jong kind te bevry wat gevange gehou is in die Marion-gebou in Chapelstraat in Distrik Ses, en die jong kind se veiligheid verseker deur die gemeenskap en publiek te mobiliseer om teen hierdie gruweldaad op te ruk. Hul humanitêre aktiwiteite in hul gemeenskap staan as ’n pragtige gedenkteken vir hul omgeehart.
Van die verhoog af het Soli se deernis deur hul gemeenskapswerk geskyn. In 2023 het hulle die Soli Philander-stigting van stapel gestuur, wat toegewy is aan die voeding van die haweloses in Distrik Ses, Woodstock, Soutrivier en die stadskom. Die stigting het ook LGBTQI+-jeug- en kultuurprogramme ondersteun, wat hul lewenslange oortuiging beliggaam dat kuns en menslikheid onafskeidbaar is. Hul aktivisme het dieselfde vrygewigheid en moed weerspieël as wat hul optredes gedefinieer het.
Soli se afsterwe is ’n groot verlies, maar hul nalatenskap bly voortbestaan. Hulle het tye oorbrug, ’n stem gegee aan gemeenskappe wat dikwels oor die hoof gesien word, en ons daaraan herinner dat lag en storievertel dade van oorlewing is. Hul werk by Kunstekaap en verder was nie bloot opvoerings nie – dit was getuienis, weerstand en viering.
Hulle word oorleef deur hul kinders Danya, Kyla, Caleb en Ethan, en hul pleegdogter Lauren. Suid-Afrika het ’n seldsame talent verloor – ’n mens wat naatloos tussen Shakespeare, kabaret, poësie, televisie en gemeenskapsdiens kon beweeg, en altyd ’n onmiskenbare Kaapstadse gees na alles wat hulle gedoen het, gebring.
Rus in krag, Soli Philander. Jou lag, moed en visie sal vir ewig op ons verhoë weergalm.
Marlene le Roux
Uitvoerende hoof: Kunstekaap
5 Maart 2026
Kommentaar
Ek salueer 'n plat-op-die-aarde-akteur, comedian en 'n mens-mens. Hul lengendariese nalentskap as kunstenaar sal nog lank in gange van teaters weergalm.