Wit bevoorregting

  • 48

Vir kommunikasie om suksesvol te wees, moet die ontvanger van die boodskap dit hoor en verstaan wat die sender bedoel het. Dit klink eenvoudig, maar baie keer verstaan twee persone dieselfde woord of frase op verskillende maniere, met katastrofiese gevolge.

Die frase wit bevoorregting byvoorbeeld het die laaste ruk ’n polities- en emosiebelaaide frase geword wat mense in hulle onderskeie kampies injaag. Vir swart mense is dit ’n troefkaart, saam met rassisme, waarmee enige argument vinnig beëindig word. Vir wit mense is dit ’n beskuldiging oor iets waaraan hulle voel hulle niks kan doen nie, wat magteloosheid, frustrasie en woede veroorsaak. Dis ’n oorwerkte frase wat soms doelbewus verkeerd verstaan word.

In die rolprent Philadelphia vra Denzel Washington se karakter sy kliënte tydens konsultasie: “Explain it to me like I’m a four-year-old.” Baie keer is ons as volwassenes bang om op die oog af komplekse begrippe in eenvoudige taal te probeer verduidelik. Dis soms egter die enigste manier om tot ’n gemeenskaplike verstaan van iets te kom.

Hoe verduidelik mens “wit bevoorregting” in eenvoudige terme? En omdat mense so vinnig op hulle perdjies spring, laat ek afskop met ’n disclaimer. Hierdie is nie veronderstel om die definitiewe, allesomvattende bespreking van wit bevoorregting te wees wat alle ander besprekings beëindig nie. Dis bedoel om ’n aanknopingspunt vir ’n dieper gesprek en, hopelik, introspeksie te wees.

Die mees algemene wanopvatting is dat dit net die uiterlike tekens van welvaart beteken: die huis, die kar, die swembad, die oorsese vakansie, die bestuurspos. Die realiteit is egter dat die meeste wit mense nie die nuutste luukse Duitse motor bestuur nie, en nie in ’n agtslaapkamerhuis met sauna, aparte gastehuis en dies meer bly nie. Swembaddens in die watersnood wat ons deurgaan, begin al meer ’n simbool van selfsugtige waansin eerder as ’n simbool van welvaart word.

Dan word dit maklik vir wittes om te ontken dat wit bevoorregting bestaan, omdat hulle nie die uiterlike tekens van welvaart ervaar nie, terwyl sommige swart mense dit wel het. Ek dink dis ’n gevaarlike ontkenning, want wit bevoorregting is ’n werklikheid, en dalk juis so insidious omdat dit meesal onsigbaar is. Dis soos Doom: onsigbaar, onruikbaar, soms onbespeurbaar, maar juis daarom so giftig.

Wit bevoorregting beteken dat jou woord makliker aanvaar word omdat jy ’n wit vel het. Dis makliker vir mense om aan te neem dat jy natuurlik die gesag het om iets te doen of sê, sonder dat jy bevraagteken word.

Moenie te vinnig jou kop ontkennend skud nie. Dink bietjie na: Wanneer jy as wit persoon met jou swart kollega iewers heen gaan, wie word aangespreek as die senior persoon, die een wat in staat is om die besluite te neem? As julle in ’n restaurant sit, na wie se kant word die rekening subtiel neergesit?

Wit bevoorregting beteken dat wanneer ’n wit tiener met jeans wat by sy agterent afhang en kaalvoet in ’n winkelsentrum inloop, dit as jeugdige rebelsheid afgemaak word. Doen ’n swart tiener dit, word daar aangeneem hy’s daar om te steel of te bedel. As ’n wit tiener ’n luukse voertuig bestuur, word daar aangeneem dis sy pa se kar. Plaas ’n swart tiener in dieselfde voertuig, en daar word gewonder of hy die kar gesteel het.

Wit bevoorregting beteken dat ’n wit vrou dit as natuurlik aanvaar dat haar trollie na haar voertuig gestoot sal word, en dat die persoon wat haar trollie stoot, sal help om die goed in haar kattebak oor te laai. Swart vroue kan dit nie as vanselfsprekend aanvaar nie.

Wit bevoorregting beteken dat as ’n jong wit persoon bevordering kry, dit aangeneem word dat die bevordering op meriete is. ’n Swart persoon moet gedurig verduidelik dat dit nie ’n affirmative action-besluit was nie. Dit beteken dat as jy ’n suksesvolle besigheid bedryf, daar nie outomaties aangeneem word jy’s ’n tenderpreneur nie, maar daar word aangeneem jy is suksesvol omdat jy oor die nodige vaardighede beskik.

Wit bevoorregting beteken dat jy by enige haarsalon in ’n mall kan instap, verseker in die wete dat jy gehelp sal word. Swart vroue moet eers seker maak of die salon met “etniese” hare werk, selfs wanneer die stiliste swart is.

Wit bevoorregting beteken dat jy nooit hoef te wonder of jy op grond van kleur by ’n restaurant weggewys gaan word nie.

Wit bevoorregting beteken dat jy na alle waarskynlikheid deel van ’n netwerk, bestaande uit familie, vriende en kennisse is wat bestuursondervinding het, wat mense in gesagsposisies ken.

Wit bevoorregting beteken dat jy normaalweg nie die eerste persoon in jou familie is om universiteit toe te gaan nie. Die deel van die aansoekvorm wat vra oor watter lede van jou familie vantevore by dieselfde universiteit studeer het, is nie ’n bron van kommer vir jou nie, want iemand anders was al voor jou daar. Jy hoef nie bekommerd te wees daaroor of jy koshuiskultuur sal verstaan, of sal weet wat om te doen wanneer jy by die universiteit aankom nie, want jou familie was daar, van jou vriende was daar, persone wat by dieselfde skool as jy skoolgegaan het, was daar.

Dit beteken dat jy, op grond van apartheidbeleid, skoolopvoeding van ’n beter gehalte ontvang het as jou swart kollega, en dit het op sy beurt beteken dat jy makliker aan die universiteitstoelatingsvereistes voldoen het. Dit beteken dat jou ouers ’n beter opvoeding kon kry, wat hulle in staat gestel het om beter werksgeleenthede te verkry, wat hulle in staat gestel het om jou beter lewenskwaliteit te bied.

Dit beteken dat jy waarskynlik in ’n werk is waar jy kan bekostig om iemand anders aan te stel om jou huiswerk te doen, al is dit net een keer ’n week. Dit beteken dat jy dit as vanselfsprekend aanvaar dat jy jou kind na ’n crèche of naskoolse sorg kan neem. Dit beteken dat jy as normaal aanvaar dat jou kind aan ekstrakurrikulêre aktiwiteite kan deelneem.

Wit bevoorregting beteken dat jy nie hoef te verduidelik hoekom jy by die werk moet weggaan om jou kind by die skool op te laai en iewers te gaan aflaai nie. Dit beteken dat dit aanvaar word dat jou vakansie gedeeltelik saamval met jou kind se skoolvakansie, sodat julle tyd saam kan deurbring. Jou swart kollega het selde daai luukse.

Wit bevoorregting beteken dat jy na alle waarskynlikheid meer betaal word as jou swart kollega, vir dieselfde werk. Selfs in 2016. Dit beteken dat jy tien teen een mediese fonds en pensioenvoordele as vanselfsprekend by jou werk aanvaar. Dit beteken dat jy steen en been kla oor die belasting wat jy moet betaal, want jy verdien genoeg om belas te word.

Dit beteken dat jou klagtes oor swak diens of wat ook al ernstiger opgeneem word as wanneer ’n swart persoon oor dieselfde aangeleentheid kla. Dit beteken ook dat daar vinniger aan jou klagte aandag geskenk word. As jy reken daar word voete gesleep met jou klagte, gaan sit bietjie en gesels met ’n swart persoon wat ook gekla het. Ek kan feitlik waarborg dat jou klagte vinniger hanteer was.

Wit bevoorregting beteken dat jy na alle waarskynlikheid nou oorbluf dink dat ek van my kop is en hierdie goed uit my duim suig, want jy't nog nooit opgelet dat jy voorkeurbehandeling kry nie.

Want jy’t dit as vanselfsprekend aanvaar.

  • 48

Kommentaar

  • Nou wat daarvan? Dis maar wat die natuur, geskiedenis en geografie oor eeue daargestel het. Wie kan dan sê dat God dit nie oor eeue so beskik het nie? Dis maar soos die dice geval het. Nou word dit deur sommige aardse wesens as onregverdig ervaar en moet die hoër hand se resultaat menslik reggestel word?

    • Henry dit is die lekker om van maar te mag verskil. 1) Die verskillende maniere hoe en wat ons wil verstaan met die lees van ’n artikel, sy het daarna verwys. 2) Sy is reg, maar ek persoonlik vat dit soos ’n man, maar dit laat nie die lewe stilstaan nie. 3) Begrip vir haar en baie ander se waarneming, nie jannie jammer##t nie, net begrip , veroorsaak ’n positiewe emosie teenoor die mense wat die bevoorregting game van die kantlyn af kyk. Net my opinie.

  • Ek sou graag 'n opvolgartikel deur Bettina Wyngaard wou lees waarin sy haar mening gee waarom witbevoorregting bestaan. Ek stem saam met haar verduideliking van die verskynsel. Ek dink geen witmens met 'n oop gemoed sal dit ontken nie.
    Waarom wil my siek huishulp nie na die plaaslike swart huisdokter toe gaan nie? Hy is my huisdokter en baie bekwaam.
    Waarom beskou mense swart bevordering as 'n geval van "affirmative action". Is daar nie miskien te veel mense wat sonder meriete bevorder is nie? Ek vra maar net en ek wonder.

  • Avatar
    Louise V Jacobs

    Di feit dat ek as eertydse Europeër in Afrika ’n netwerk van mense met reeds skills het is waar. Ek het dit. My pa het ’n kar en huis gehad, hy was ’n geoloog. My oupa het ’n kar gehad, hy was ’n onderwyser. Sy pa het in Nederland ’n beroep gehad, ’n huis, ’n kar. Dat my hare reguit is is so, maar dit kan jy nie ’n privilege noem nie. Dis ’n feit. Die trollie stoot net vir wit dames en kind by die skool, gemaklike vakansies het ek nog nie beleef nie. My base was nog nooit tegemoetkomend daarmee nie. Maar ek het merendeels werk gehad. En ek het selfvertroue, ek doen my werk goed. Wat nou? Wat maak ek nou met my wit voorreg. Ek erken ek het dit. Hoe help ek nou die ou wat nie die soliede basis het waarop staan nie?

  • Avatar
    Philippus Janse van Rensburg.

    Ek is 'n ou man,en daarom moontlik onskadelik vir swart jonger mans. Ek vind al hoe meer dat hulle met onbewustelike selfvertroue optree. Al hoe meer lyk dit asof hulle tuis is in hulle wêreld. My pa was arm, het as arbeider op die pad gewerk in die depressie, toe my ouma gaan oppas en op haar grond geboer en sonder iets daar weggestap. Nie so lekker vir ons nie, maar ons het aangehou en nie daaroor gekerm nie.
    Toegegee, ons het voorregte gehad, maar hierdie gesanik oor agterstande raak regtig vervelig. My magtig, wanneer gaan mense opstaan en self respek verwerf? Hand aan die ploeg!
    "When the going gets tough, the tough gets going," was nog altyd 'n slagspreuk wat vir my gewerk het.

    • Avatar
      Frans van Rensburg

      Baie waar wat jy sê , ons was ook maar die eerste geslag wittes wat universiteit toe kon gaan en beslis nie omdat ons wit was nie maar omrede ons vasbeslote was om ons lewensomstandighede te verbeter. Nie almal het beurse gehad of gratis onderrig ontvang nie.
      Net so is almal nie in wieg gelê om entrepeneurs te wees nie, dit is geen bevooregting nie maar 'n gawe wat baie van ons swart medeburgers ook mee geseën is.
      Ek onthou maar alte goed hoe verontwaardig ek was wanneer ek met my fiets varsity toe gery het en die "ryk" medestudente met hul motors my nat gespat het in Pretoria se reën.
      Feit is dat dit 'n goeie 40 jr plus sal neem na '94 alvorens die nuwe middelklas die breë effek van beter onderwys sal ervaar.

  • Met alles wat eenvoudig sonder ophou na die blanke geslinger word, is ek net weer oortuig daarvan dat die blankes se enigste redding is om maar uitgewerp te moet word iewers in 'n dorre grondgebied waar hulle in vrede daar hul eie toekoms moet skep, terwyl die res agterbly en hul "bevoorregting" geniet. Ek is net bevrees dat die blankes se vrede nie baie jare sal hou nie.

    • Stem saam met jou ... ons kan met niks iets doen ... opstaan en van vooraf begin ... dit sal weer suksesvol wees met harde werk en toegewydheid ... sonder kla ... dan sal die wat so kla weer kla ... ons het al weer niks vir hulle gedoen en gegee nie ... enige mens verdien jou toekoms wat gebou word op harde werk ... nie net gegee word nie ... ons grond is gekoop en beywer... ons dra water aan die hele land vol om almal te help en wie is die meerderheid wat gehelp word ... na wie weereens gekyk word, dan wil ’n skrywer so uitlating maak ... as jy agter gebly het is dit jou eie skuld ... ek het jou nie uit die skool gehou of hom afgebrand nie ...

    • Ja,ek stem 100% saam met jou Pieter,ek is ook bevrees dit sal nie lank wees dan is die spook terug! Ons moet versigtig wees dat ons nie weer in dieselfde gat trap nie!

  • Bettina, alles wat jy nou genoem het is so waar en dra meriete, maar ongelukkig hier waar ek vandag sit is en bestaan daar nie meer wit bevoorregting nie. Jare terug ja, definitief, vandag egter kan geen mens meer agter 'n wit vel skuil nie. Jy word ingetrek in 'n maalkolk van "skuldgevoelens", waaroor jy eintlik nie beheer destyds gehad het nie, maar jou vel is wit en jy word geoordeel daaraan. Wanneer sal die kleurgordyn wegval en almal ongeag sy kleur geoordeel word op meriete? Ek persoonlik dink nooit, iemand, iets moet die skuld maar altyd dra en let daarop ek noem nie 'n kleur nie.

  • Avatar
    Johannes Comestor

    Die teks is eintlik 'n lys griewe wat moeitevol versamel is. Skryf ter wille van ewewig volgende keer oor wit benadeling. Oorweeg gerus om 'n artikel oor wit prestasie te publiseer. Baie van die goed wat hier oor gekla word, kom wêreldwyd voor. Van hulle kan opgelos word deur meriete (weer) tot sy reg te laat kom.

  • Avatar
    Roelien Conradie

    Ek is wit. Daaraan kan ek niks doen. Ek is 60 jaar oud, en van kleins af is daar vir my geen probleem met swart mense nie. Ons het in so huis grootgeword. Ek beleef en behandel almal dieselfde. Ek is trots om Afrikaans te wees en respekteer ander mense se kulture. Moet sê ek is al lam van die wit en swart storie.

  • Die waarheid byt nè? Daarom die sensuur! Jy het nie die guts om die waarheid in die oë te kyk nie!

  • Avatar
    Chris Erasmus

    Me Wyngaard, dit is 'n baie holrug geryde en uitgemergelde onderwerp, die van Wit Bevoorregting. Ek sien jy skryf dat dit nie allesomvattende definitiewe bespreking van wit bevoordeling is nie maar slegs 'n breinprikkeling wat hopelik sal lei tot 'n bespreking/debat. Die probleem is dat die onderwerp 'n hoogs emosioneel belaaide onderwerp is en is die persoon wat aan die ontvangkant is, reeds skuldig bevind en daaroor gevonnis. Die vraag kom by my op wanneer het wit bevoorregting sy oorsprong? Is dit sedert 1948 se apartheidsjare of daarna? Wat is die oorsaak van wit bevoorregting? Wat is wit bevoorregting? My mening is dat jy die onderwerp te veel vereenvoudig het. Dit is op die stadium die probleem in die land. Alles word agv die afwesigheid van rasionele intellektuele volwasse denke aan ras gekoppel. Ek sal graag die onderwerp van bevoorregting wil omswaai. Wie is vandag die bevoorregte in die land? Nie dat ek sê dat die vorige bevoorregting beter of slegter as die huidige is nie. Die een bevoorregting is net deur 'n nuwe bevoorregting vervang. Ek sal jou aanraai om na meer dringende vraagstukke te kyk as die van wit bevoorregting, en daar is baie. Dit help nie om modder te gooi en verwyte rond te slinger nie. Ek is regtig nie te vinde daarvoor nie. Ongelukkig word ons onvolwasse demokratiese bestel deur die onderwerp aan die gang gehou.

    • Avatar
      'n bevoorregte benadeelde.

      Bettina, is jy nie besig om self te diskrimineer nie? Kyk jy objektief na feite of is dit 'n kwessie van gevoelens/emosies wat by jou opkom omdat jy nie alles het of gekry het soos ek nie? Dinge uit jou kinderdae dalk wat jou skaam gemaak het of minderwaardig laat voel het? Nuusflits: ons almal is daardeur dalk net op ander vlakke. Ek het gekies om positief te reageer en iets daaruit te leer. Niemand kan jou iets laat voel nie, tensy jy dit toelaat nie waar nie? Al lees ek in bybel wee die land wat 'n slaaf 'n koning maak word ek nie kwaad nie. God het besluit wie jou ouers sal wees, en ken jou nog voor jou geboorte, weet presies in watter omstandighede jy sal grootword en oud word. Verder het ek die aarde plat gereis, en diskriminasie gesien wat my hare penorent laat staan het. Dit is nou maar so. Ons kan of huil oor "I never promised you a rose garden" of die chips van die skouer afgooi en dankbaar wees . . . "arrive alive".

  • Avatar
    Wim van der Toorn

    Weereens 'n klomp vrae sonder antwoorde. Beskuldigings sonder regwysings. 'n Aanknopingspunt tot wat? Wat ek het, het ek voor gewerk, nie gekry nie, nie geprotesteer nie, nie geboue en karre afgebrand nie, nie mense vermoor nie ek het my brein gebruik. Wat jy skryf mag die waarheid wees, maar ek is nie skuldig aan enigiets nie. Ek is nie ryk nie, ek is nie arm nie. Ek sorg vir myself. Try dit!

  • Goeie artikel en ja baie is waar daarvan. Nou hoekom word die rekening byvoorbeeld nie by die anderskleurige gesit of gegee nie? Dis sekerlik nie die wit ou se skuld nie of is dit maar so deur die kelner gesien? Miskien is dit tyd dat hulle opleiding ontvang en die wanpersepsie regstel. Trollie stoot en inlaai van goedere word deur onsself gedoen maar ja daar is mense wat dit verwag en daarvoor word daar 'n fooitjie gegee. Ek stoot self my trollie terug en leef my eie styl. Min wittes veroordeel anderskleuriges vir wat hulle het, maar daar word van die ander kant aangeneem dat die wittes dit net gekry het. Hoekom word slegs wittes aan rassisme blootgestel en andersom is dit verkeerd want dit is nie so nie? Ons het hard gewerk vir wat ons het en ons betaal ons belastings sonder om te skroom maar dan word ons belastinggeld verkwansel op partytjies en duur onnodige motors en ander luukses, maar ons moet dit gelate aanvaar. Haal die balk uit die ander se oë voor julle na die splinters by ons soek.

  • Avatar
    Christien Scheepers

    Jan van Riebeeck kom met sy skip hier aan. Vergaan in die hitte met al die valle en kragies en stewels en yslike hoed. Jan kan lees en skryf en somme doen. Hy weet van bou met klippe en stene. Hy bou 'n kraal vir vee ens ens ens.
    Op die strand kry hy Harry die Strandloper sonder 'n draad klere aan.
    Kan iemand my sê asb ... moes Jan kaal uittrek, alles vergeet wat hy weet sodat hy en Harry gelyk kan wees? Het Shaka Zoeloe SY gewoontes en tradisie vir die swakker nasies verander? Of het hy sy wil op hul afgedwing? Is dit nie maar hoe die lewe werk nie?
    Ek sit hier en huil want ek het my allerbeste vriendin van 39 jaar vandag verloor omdat ek weier om verskoning vir my witvel te vra. So gebore sonder om te vra. En ek het niks gesteel of my aangestel bo swartes nie. Kon net bekostig om St 8 te slaag en werk op 64 nog steeds om te oorleef.

    • Me Scheepers, jou insig van ons vroeë geskiedenis kan netsowel op die verhaal van rooikappie gebaseer wees. Sensuur en propaganda oor die 'ontstaan van die Kaapse kolonie' is al lankal verby. Tyd om die hele storie te begin lees. Dit is beskikbaar met baie boeke en geloofwaardige navorsing daaroor. Lees dan sommer ook oor Oom Paul en sy tenderpreneurs. Ag, en sommer oor ons gevalle 'eerbare' volksheld, Piet Retief.

  • Ek wag nog vir iemand wat nie wit is nie om te erken dat kolonialisasie darem ook 'n paar eienskappe gehad het. Die wiel, medisyne, industrieë, ens. Dinge waarvan almal nou die vrugte pluk.

  • Ja ek is wit en ek sal nooit daarvoor verskoning maak nie. Feit is dit wat ek het is nie vir my gegee nie, ek het lang ure gewerk daarvoor somtyds 23 uit 24 uur. Ek het nie by ’n werk ingestap nie ek moes deur ’n keuringsproses gaan.
    Vandag besit ek ’n besigheid en voor ek geld huis toe vat, maak ek seker die werkers kry eerste somtyds bly daar nie eers vir my oor nie.
    Ek kry nie reuse--kontrakte nie omdat ek wit is. Ek sal nooit verskoning maak omdat ek wit is nie en nee my wit vrou stoot self haar trollie motor toe wat 10 jaar oud is en pak self haar pakkies in die motor maar nogtans word die motorwag sy fooitjie gegee.
    So enigiemand wat dink ek word bevoorreg omdat ek wit is maak ’n moerse fout. Die kelner by Spur weet hy gaan ’n tip by my kry daarom is hy gretig om my te help.

  • Avatar
    HENNIE NEUHOFF

    Ek wil geensins verskil en/of afbreek doen aan die artikel nie, baie van die stellings is waar. Terwyl ek gelees het, kon ek nie help om daaraan te dink dat baie van die goed in my skoot geval het agv harde werk, dissipline nie alles as vanselfsprekend aanvaar, nooit konstant daaraan gedink "iemand skuld my iets" nie, nooit skole, biblioteke ens gevandaliseer, gebrand of afgebreek nie.

  • Na ek my lang mening geskryf het, seker 'n artikel op sy eie, besluit my internet om af te gaan ... toe ek weer "connect" is my hart se geskryf weg.

    Dalk beter so.

    Maar ek weet nie waar jy bly nie maar waar ek bly vandat ek kan onthou is dit als wat jy nou sê wit gehad het, net omgekeer.

  • Ja ek het daardie voorregte gehad, my mense het bitter hard daarvoor gewerk. Hulle het in Afrika aangekom waar daar niks was nie, mense het nie die voorreg van steenhuise gehad nie, hulle het in stokpondokke gebly. My mense het hard gewerk om die voorreg van steenhuise te kry, hulle het karre gekoop, nie gesteel nie, hulle het die voorreg van universiteite gebou en daarin studeer, nie afgebrand nie, hulle het in winkels dinge gekoop, nie gesteel nie. Hul voorregte is dinge wat hulle stadigaan daargestel het op 'n stuk aarde waar daar niks was nie.
    En nou het hulle die voorreg om dit te sien inmekaarval.
    Duitswester

  • Wit bevoorregting beteken ek gun vir almal sukses. Ek is nie jaloers as iemand van ander kleur sukses behaal nie. Ek weet wie ek is. Ek voel nie minderwaardig selfs al word ek deur swart mense emosioneel geboelie by my staatsdienswerk nie. Wit bevoorregting beteken ek het met lenings studeer, nie geld vir kos gehad toe ek self my studieskuld moes afbetaal nie. Dit beteken ek betaal al jare af aan ’n doodgewone huis, ek mors nie my geld op blink karre nie. Dit beteken ek behandel mense met respek , ook as ek bestuur. Die pad behoort nie aan my nie en ek stel nie ander motoriste se lewens in gevaar nie. Dit beteken ek het ’n huishulp wat deel is v my familie. Haar familie het my familie geword en ek buit haar nie uit soos party anderskleuriges wat haar voorheen R50 per dag betaal het al het hulle nes ek n onderrwyssalaris verdien nie. Sy kry elke Desember ’n volle bonus selfs al kry ek en my man nie een nie. Ek stoot self my trollie. Swart bevoorregting in die staatsdiens beteken mense kyk op wit mense neer, praat hulle taal voor jou tydens vergaderings, verdien meer as ek terwyl ek my baas se werk doen. Tog weet ek steeds wie en wat ek is. Iemand met rooi bloed nes baie ander. Ek skud dit af, kyk vorentoe en gaan aan.

  • Avatar
    Stefan le Roux

    Soos Generaal Conroy gesê het in ’n politieke vergadering tussen die Natte en Sappe toe hy met onsin te doen gehad het (in ’n formele vergadering): "K@* man k@*! Volgende vraag asb Meneer." Ek kon nie dink aan ’n beter antwoord op die skrif nie. Dit het geen verduideliking nodig nie, maar vir die wat een soek: Almal vertrou mense uit hul eie geledere eerste, hetsy kleur, ervaring, agtergrond en dies meer.

  • Avatar
    Hennie de Bruyn

    Die vraag is wat is wittes veronderstel om daaraan te doen? Ons het reeds lankal politieke mag afgestaan.

  • Die vraag is:" Hoe verduidelik mens “wit bevoorregting” in eenvoudige terme? "
    Presies op dieselfde manier as wat jy die huidige swart bevoorregting beskryf, want waar 'wit bevoorregting' die meerderheid,volgens die meerderheid se oortuiging, agter gelaat het, laat 'swart bevoorregting' minderhede agter volgens die minderhede se oortuiging.

    Dus 'n geval na beide kante van 'n pot wat die ketel verwyt dat hy swart is.

  • Ek stem met baie van die goed saam, maar mense moet ophou deur ’n tonnel na die saak te kyk. Suid-Afrika het meer swart miljoenêrs as enige ander land in die wêreld, daar is baie swart mense wat hulself ook hoër heg as wit mense. En daar is ook baie wit mense wat baie swaar kry. Ons moet rêrig begin vorentoe gaan en sien dat daar al genoeg tyd na apartheid verby gegaan het vir baie swart mense om groot wins te trek, maar daar is net ’n regering wat nie genoeg geleenthede gee nie. Al die wit mense wat nou nog geld maak werk daarvoor en niks is vir ons meer verniet soos die tenderpreneurs waarvan jy praat nie. Ek het baie respek vir swart mense wat die geleentheid gebruik het om ’n sukses te maak van hulself. Maar ALMAL wat nou iets het, het gewerk daarvoor. Waarom wil die res net vat?

  • Ek was nog nooit bevoorreg nie. Hoekom nie? My ouers was arm, hulle was alkoholiste. Ons het in agterplase gebly. Ons was vyf kinders en moes maar altyd in die agterste ry staan. ALLE rasse moet begin besef dat as jy nie met die spreekwoordelike goue lepel gebore is nie, jy maar altyd die minderbevoorregte ene sal wees. Wit bevoorregte? Verseker nie. Julle het nie saam met ons groot geword nie. En net om nog 'n voorbeeld te noem! Ons was almal weggevat en in tehuise gestop. Twee uit die vyf het matriek, drie uit die vyf het op straat beland. Maak nie saak hoe saggies daai stelling van wit bevoorregte gestel word nie. Dit sal maar altyd 'n messteek wees.

  • Avatar
    Marius Muller

    Is dit dan nie die swart mense se skuld nie? Die swart persoon is nou die baas en hy hou vakansie saam met die kinders, die swart persoon stoot die trollie kar toe of kom maak die foon reg. Dit is swart kelners wat die restaurant se rekening bring. Wanneer ’n besluit gemaak moet word, kyk die swart persoon vir sy wit kollega al is hy die baas. Dinge het drasties verander die afgelope 20 jaar, wit mense kry nie werk nie en word nie bevorder nie, tog blink hulle uit ondanks die swart bevoorregting. Hierdie skrywe is ’n gruwelike veralgemening asook my antwoord, swart mense kry deesdae alles op ’n skinkbord en lewer steeds die swakste diens, kyk maar na die munisipaliteite, water, sanitasie en die grootskaalse korrupsie, onderwysers wat sommer huis toe gaan ens. Is alles nie maar toe te skryf aan elke persoon se morele oortuigings en gedrag nie? Swart of wit? Arm of ryk?

  • Avatar
    Roela Hattingh

    Raakgevat. Baie dankie. Ek is dankbaar dat hierdie bevoorregte posisie stadigaan wel die loop neem.

  • Avatar
    Julius Burmeister

    My mening! Dit is die papier nie werd waarop dit geskryf is nie. Ek het nou al die kommentaar gelees en dit het alles eenvoudig mooi saamgevat ... maar het ek een anderskleurige se kommentaar gesien? Nie een nie! Deur die minderheid blanke intelligensie, let wel intelligensie, is hierdie land opgebou en 'n Eerstewêreldland aan die meerderheid gegee ... en wat is hul besig om daarmee te maak?

  • Avatar
    koos van Rooyen

    Wil u nie so vriendelik wees en die boek "n VOLK STAAN OP "gaan lees nie want as u dit klaar gelees het sal u uitroep HOSANNA vir die witvelle wat die land opgebou het uit niks ook niks gesteel het nie. Ons was arm nee brandarm; ons was 10 kinders, 3 het universiteitsgrade verwerf sonder beurse maar met lenings wat ons self moes terugbetaal. Nie een was ooit bankrot verklaar nie geen kriminele oortredings nie. Ons het nie bakhand gestaan en gesê gee van julle bates vir ons nie; nee ons het onsself aan ons skoenrieme gevat, opgetel en hard, baie hard gewerk. Ek is amper 84 jaar oud en werk nog. Ek is so gatvol vir hierdie onsin, dis om van te braak. Ek is bereid om met u in ’n openbare debat te tree, enige dag.

  • Shame op watter planeet woon die vrou. Nou moet ek skuldig voel oor wie ek is. Se voet. Ek sal nie my standaard verlaag omdat ander mense afbreek, steel ,moor en net dink aan die dag van vandag nie.

  • Ek is mal oor jou metafoor van Doom! En ek lees hoe moeilik dit is om te hoor, net te hoor, en te sit met die gewig van die implikasie.

  • Dankie Bettina, jou insiggewende artikel behoort die begin te wees van 'n groter, eerlike gesprek - maar dit lyk my dit is maar moeilik vir die meeste van ons om nie dadelik in 'n "kamp" te klim en te begin baklei nie. Wanneer gaan ons gereed wees vir só 'n gesprek?

    As ek só na hierdie lysie kyk van voorbeelde, dan besef ek dat ek 'n nie-bevoorregte wit mens is. My pa het st 4 gemaak voordat hy moes uitspring om die huishouding se pot aan die kook te hou. (Hulle was 3 kinders.) My ma, 'n hoogs intelligente vrou, moes einde st 8 die skool verlaat om haar ouers te help om die pot aan die kook te hou (ook 3 kinders). Dit was haar groot hartseer, dat sy nooit skool kon klaarmaak nie. Almal het geweet sy is slim, maar niemand het haar "raakgesien" en gefinansier nie.

    In ons huis moes ons vir alle swart mense "oom" en "tannie" sê en dit was geen probleem om respek en agting te toon vir swart mense toe ek ouer geword het nie.
    Omdat ons nie aan een van die 3 susterskerke behoort het nie, is ek as kind ongenadiglik getreiter en verneder oor my ouers se geloofsoortuiging, want God behoort net aan 3 kerke.(Drie-eenheid - een vir elke kerk?)
    Ek het met 'n beurs studeer, en dit self afbetaal. Ek stoot my eie trollie en pak self in, al is ek nie 'n jong vrou nie. Ek sien hoe die wit vrou wat op P&P se parkeerterrein diens doen, die swart huisvroue help met hul trollies. Dis reg so.

    Ek het my eie (klein) huisie gekoop en oor baie jare afbetaal. My seun wat 'n uitstekende rugbyspeler is, kry nie span nie, hy sneuwel onder die kwota-stelsel.

    Ek betaal my huishoudster (2 dae per week) meer as dubbeld die voorgestelde loon (ek kan haar nie meer as 2 dae bekostig nie). Maar sy vra my of sy voltyds vir my kan werk, want die swart vrou vir wie sy die ander 3 dae van die week werk, betaal haar soms en meer dikwels nié, en gee nooit 'n middagete nie.

    Nie alle witmense het bevoorreg grootgeword nie, nie alle swart mense het arm en onderdruk grootgeword nie. Ons is nié almal só nie.

    Maar dit is nie die punt nie - ons kan ad infinitum kom met voorbeelde waarom ons bevoorreg is of nie-bevoorreg. Die eintlike vraag is: Wat moet ons doen om nader aan mekaar te kom en hierdie afgrond tussen ons uit te wis?
    Bettina het die afgelope jare uitstekende artikels geskryf op hierdie blad. Ek wil nou vra: Bettina, skryf 'n artikel oor wat wit mense moet doen om te wys dat (die meeste van ons) 'n behoefte het om oor hierdie brug te spring. Want ek is nogal moedeloos - dit lyk asof geen goeie bedoelinge of dade of die vra van vergifnis of goodwill enige verskil maak nie? Wat sal aanvaarbare optrede wees?

    As ons eendag saam kuier, wil ek nie hê jy moet my sien as "daardie wit vrou" nie, ek sal wil hê jy moet my sien as 'n Suid-Afrikaanse vrou wat graag iets wil doen. Ek verseker jou: ek sien jou beslis nie as "daardie swart vrou" wat nie-bevoorreg is nie, ek sien jou as 'n Suid-Afrikaanse vrou wat wél iets doen. Jy is magtig met die pen - en jy gebruik dit.

    Dit sal 'n voorreg wees om met jou 'n gesprek te hê. Dalk sal ek daarna nie meer voel soos 'n nie-bevoorregte wit mens nie.

  • Ek lees met 'n swaar hart die kommentaar. Ek is 'n wit bevoorregte. Ek het hard gewerk on my matriek klaar te maak om universiteit toe te kan gaan. Ek het met 'n merietebeurs en 'n studentelening geleer. Dit was die laat negentigs. Die meerderheid maters van kleur het nie dieselfde kans gehad as ek nie. Bantu education en ouers wat nie sekuriteit kon teken vir 'n lening nie, want hulle kleur het hulle uit goeie werk uitgehou. Dit is die realiteit.

    En nou? Ek het hard gewerk om te kom tot waar ek vandag is. Wat nou?
    Wat kan ek doen om dit beter te maak?

  • Ik wil de strekking van Wyngaards artikel "Wit bevoorregting" niet bestrijden, maar het is niet waar dat een blanke bij alle kapsalons geholpen wordt. Er bestaan goede "etnische" salons die geen raad weten met ons dunne strohaar en daarom wijselijk doorverwijzen naar een "witte" collega.

  • Ek dink u slaag skitterend daarin om die nasie se tonge los te maak: saamstem / verskil maak nie saak nie, maar die lukrake verdediging lei nie tot vertroue, nasiebou en versoening nie! Dit is ’n onderwerp wat nugter en eerlik beredeneer moet word, want toevallig het ek ook onder hierdie bevoorregting deurgeloop, en alle aanstellings voor die demokratiese bestel is geen meriete-aasnstellings nie , want jy was nie gemeet teenoor die totale bevolking van SA nie, net ’n gedeelte wat nie maar net aanvaar kan word dat indien SA ’n demokrasie was u die beste kandidaat was nie - elke Europeër moet onthou dat hy/ sy maat net gemeet en aangestel was omdat swartmense uitgesluit is!

  • Avatar
    Andries Bisschoff

    Dit word altyd as ’n beskuldiging teenoor witmense gebruik. Die feit dat baie mense nie ooglopende voordele het nie het nou gemaak dat allerhande simpele dinge nou gebruik word bv wie word die rekening by ń eetplek gegee! Ek wil net twee punte uitlig: Ek het in die staatsdiens gewerk en die oorweldigende meerderheid van die punte is nie van toepassing nie. Tweedens: Ek is bles. My hoof is net so wit as wat ek is. Baie besoekers aan die skool loop verby die hoof en vra my of ek die hoof is! Beteken dit ek is nou dubbel bevoorreg?

  • Avatar
    Gustaf Claassens

    "Sender, boodskapper ... ontvanger" – Kommunikasie 101; ook op Stellenbosch seker! Dis interessante leesstof van Bettina en dalk 'n teologiese/filosofiese worsteling om 'n idee/gevoel wat in haar nesmaak, lug te gee? Niks daarmee verkeerd nie. Tog raak die kleurding al hoe meer soos ou kos wat kort-kort in 'n mikrogolf warm gemaak en vars opgedis word. As ons so aanhou gaan daar nie meer 'n pot goud aan die voet van die reënboog wees nie (iets waarna almal so graag verwys wanneer patriotisme dik in die bloed bruis - voorbeeld, die krieket gister teen Engeland). Die nuutste is "50 shades of purple" en "life goes on ..." Ten minste nooit 'n vervelige oomblik nie!

  • Bettina, wees kwaad vir God. Hy het ons almal geskape - vir jou ook. Alles wat Hy vir my gegee het, het jy ook gekry.

  • Bevoorregting vind plaas in verhoudings. Soos verhoudings tussen witmense teenoor witmense, swartmense teenoor swartmense, swartmense teenoor witmense ensovoort. In Suid-Afrika is witmense ver in die minderheid, die land word geregeer deur 'n party van meestal swartmense, die staatsinstellings word bestuur deur meestal swartmense.
    "Wanneer ’n wit tiener met jeans wat by sy agterent afhang en kaalvoet in ’n winkelsentrum inloop, word dit as jeugdige rebelsheid afgemaak. Doen ’n swart tiener dit, word daar aangeneem hy’s daar om te steel of te bedel." Wie is dit wat hierdie aannames maak? Witmense? Swartmense? Nee, hierdie en ook die ander "voorbeelde" van wit bevoorregting dui eerder op persepsies van een rassegroep teenoor 'n ander.
    Die land en staat se samestelling bied eerder 'n bevoorregting vir swartmense aan. Swartmense moet liewer van hierdie "troefkaart" vergeet en witmense moet ontslae raak van negatiewe persepsies teenoor swartmense.

  • Reageer

    Jou e-posadres sal nie gepubliseer word nie. Kommentaar is onderhewig aan moderering.


     

    Top