Litnet

Foto van Salman Rushdie met toestemming van PEN gebruik

............

Salman Rushdie, die bekende en bekroonde Brits-Indiese skrywer, is Vrydag in New York-staat aangeval net voordat hy ’n lesing sou lewer oor die belangrikheid daarvan dat skrywers wat weens politieke en/of ander vervolging bannelinge is, veilige vesting behoort te ontvang, en die belangrike rol wat die VSA in dié verband speel.

.............

Salman Rushdie, die bekende en bekroonde Brits-Indiese skrywer, is Vrydag in New York-staat aangeval net voordat hy ’n lesing sou lewer oor die belangrikheid daarvan dat skrywers wat weens politieke en/of ander vervolging bannelinge is, veilige vesting behoort te ontvang, en die belangrike rol wat die VSA in dié verband speel.

Hy self is sedert 1989 onder ’n fatwa wat deur die destydse Ajatollah Khomeini uitgereik is in reaksie op sy 1988-boek The Satanic Verse. Die bepalings: disrespek teenoor die Moslem-geloof, wat die Ajatollah as strafbaar met die dood beskou het. Enigeen wat die vonnis voltrek, sou $3 miljoen ontvang. Die Ajatollah is lankal oorlede, maar die fatwa bly staan tot dit voltrek word. In 2012 het ’n kwasigodsdienstige organisasie ’n ekstra $500 000 bygevoeg.

Rushdie is onder polisiebeskerming geplaas. Sy vertalers was minder gelukkig. Sy Japannese vertaler is aangeval en vermoor. Sy Noorweegse en Italiaanse vertalers het darem hulle aanvalle oorleef. Internasionale betrekkinge tussen Brittanje en Iran het nooit regtig herstel nie. Die boek is verban in groot dele van die Moslem-wêreld, en het ’n topverkoper in die Weste geword.

...........

Rushdie is onder polisiebeskerming geplaas. Sy vertalers was minder gelukkig. Sy Japannese vertaler is aangeval en vermoor. Sy Noorweegse en Italiaanse vertalers het darem hulle aanvalle oorleef. Internasionale betrekkinge tussen Brittanje en Iran het nooit regtig herstel nie. Die boek is verban in groot dele van die Moslem-wêreld, en het ’n topverkoper in die Weste geword.

............

Tussen 1989 en 2022 het daar aansienlik baie water in die see geloop, en Rushdie het selfs so ver gegaan as om te sê dat sy lewe normaal begin word. Hy het veilig gevoel. Tot Vrydag 12 Augustus 2022. Aanvanklike berigte was net dat hy aangeval was, dat hy moontlik sy oog kan verloor, en dat hy operasies ondergaan.

Die aanname, wat wyd gepubliseer is, was dadelik dat die aanval eintlik ’n aanval op vryheid van spraak is. Dit ten spyte van die feit dat iemand in hegtenis geneem is en die owerhede dit duidelik gemaak het dat hulle nie weet wat die aanvaller se motief was nie.

Latere, meer gedetailleerde berigte oor Rushdie se toestand dui daarop dat die skrywer tien maal met ’n mes gesteek was, in die gesig, abdomen en arm. Senuwees in sy vingers en oog is afgesny. Die inligting is als voor die hof gelê toe die beskuldigde aanvaller aansoek gedoen het vir borgtog, met behulp van ’n openbare verdediger. Borgtog is tot niemand se verbasing nie geweier.

Die eerste inligting wat oor die aanvaller bekendgemaak is, is dat hy radikale Islamitiese organisasies ondersteun. Nog meer aanduiding dat die aanval polities gemotiveer was, reg? Maar was dit? Die polisie kon nog nie enige bewyse vind wat formele bande aandui nie. Hy’s nie betaal om Rushdie aan te val nie, want dan sou hy regsverteenwoordiging kon bekostig wat nie deur die hof aan hom toegeken was nie. En die bewyse van ondersteuning is dat hy op sosiale media goedkeurend van die organisasie gepraat het. Dit maak my ongemaklik.

Ek het al by geleentheid met goedkeuring verwys na uitsprake wat Julius Malema gemaak het. Beteken dit ek ondersteun hom? Nie in die minste nie. Oor my dooie liggaam stem ek vir hom, sluit ek by sy party aan of skenk ek geld.

My ongemak spruit voort uit die tendens van die media om sonder meer aanvalle deur bruin en swart, Midde-Oosterse of Moslem-oortreders te beskryf as gevolge van radikalisering, terwyl soortgelyke optrede deur wit oortreders dadelik afgemaak word as die optrede van sg “lone wolves”. En dan word daar vinnig bewyse van radikalisering gevind.

..............

My ongemak spruit voort uit die tendens van die media om sonder meer aanvalle deur bruin en swart, Midde-Oosterse of Moslem-oortreders te beskryf as gevolge van radikalisering, terwyl soortgelyke optrede deur wit oortreders dadelik afgemaak word as die optrede van sg “lone wolves”. En dan word daar vinnig bewyse van radikalisering gevind.

.............

In hierdie geval is die oortreder ’n Amerikaanse burger, maar sy ouers kom van Libanon. Hy self is in Amerika gebore. In die dorpie waar sy ouers vandaan kom, is daar Vrydag Hezbollah-vlae gesien. Of daar reeds twee dekades gelede, toe sy ouers nog daar gewoon het, sterk ondersteuning vir Hezbollah was, vra niemand nie. En as daar was, hoe weet enigeen sy ouers het nie gevlug om onder ’n oppressiewe regime uit te kom nie? Boonop is daar nie bewyse dat hy self ooit die dorp besoek het nie. Die inwoners onthou sy ouers, maar ken hom skynbaar nie.

Verder is die aanvaller 24 jaar oud. Hy is gebore ’n dekade na die fatwa uitgereik was.

My ongemak is dit: Almal is so haastig om inbreuk op vryheid van spraak en kreatiewe uitdrukking te beweer. Hoe weet ons dat dit regtig is wat hier aangaan, en nie eerder ’n geval van rasseprofilering nie? Is die onuitgesproke denkie nie dit nie: Aanvaller is Moslem, en ons almal weet mos Moslems blaas goed op en is fanaties.

Daar is nog hopeloos te min inligting beskikbaar om tot die gevolgtrekking te kom dat die jongman die fatwa probeer uitvoer het. Goeiste, daar is oorgenoeg ander redes hoekom een persoon iemand anders probeer vermoor.

Dalk kom daar binne die volgende ruk inligting aan die lig wat bewys dat die vroeë aannames korrek was. Maar totdat daai bewyse gelewer is, verklaar ek my ongemak met die outomatiese aanname dat Moslem gelyk is aan geradikaliseerd gelyk is aan fanaties.

.............

Wat met Salman Rushdie gebeur het, is tragies en kan nooit goedgepraat word nie. Maar ek bekommer my oor elke onskuldige Amerikaanse Moslem wat nou in vrees moet lewe omdat een of ander gek gaan besluit om enige Moslem in weerwraak aan te val. Die herinnering aan aanvalle op Asiaties-Amerikaners in reaksie op Covid is nog te vars.

.............

Wat met Salman Rushdie gebeur het, is tragies en kan nooit goedgepraat word nie. Maar ek bekommer my oor elke onskuldige Amerikaanse Moslem wat nou in vrees moet lewe omdat een of ander gek gaan besluit om enige Moslem in weerwraak aan te val. Die herinnering aan aanvalle op Asiaties-Amerikaners in reaksie op Covid is nog te vars.

Niemand kan weer rasgebaseerde aanvalle aanwakker met onverantwoordelike beriggewing nie.

Lees ook:

Press release: PEN International condemns attack on Salman Rushdie