Die gevierde digter, skrywer en joernalis Antjie Krog is met vanjaar se Netwerk24 kykNET Rapport-prys vir fiksie vereer vir haar outobiografiese roman, Binnerym van bloed.
Krog, wat in ’n nota in die roman aandui dat dit haar laaste boek is, het vroeër vanjaar ook die UJ-prys vir Afrikaanse skryfwerk vir Binnerym van bloed ontvang.
Sy is een van sewe pryswenners wat Saterdagaand 26 September 2026 by die Mount Nelson-hotel in Kaapstad bekroon is vir skryfwerk wat gedurende 2025 verskyn het. Altesaam vyf boekpryse en twee resensiepryse met ’n totale prysgeld van R1,4 miljoen is toegeken.
Die Netwerk24 kykNET Rapport-prys vir niefiksie is toegeken aan Dana Snyman vir Wie de hel is Johnny Joubert?: Notas van ’n rugbyliefhebber; die Breyten Breytenbach-prys vir digkuns aan Klara du Plessis vir Ek’t Act; die Herman Binge-prys vir die boek met die meeste filmpotensiaal aan PP Fourie vir Die dood van Rachel April; en die Jan Rabie-Rapportprys vir die beste debuut- of tweede prosawerk aan Johannes de Villiers vir Op pad na ’n klooster in die sneeu.
Die beoordelaars vir die fiksieprys sê Binnerym van bloed, wat by Penguin Books verskyn het, is “’n roerende monument aan ’n monumentale ma en ’n liefdeslied aan Afrikaans”. “Die roman verbeeld die ma-dogter-verhouding as ’n benouende landskap van bekendheid, verknogtheid en wegbeur van die ‘Barones van Belediging’. Daardie bloedliefde kan so maklik tot haat skif, maar dit gebeur nie hier nie. Soos alle skrywers het Antjie Krog iemand nodig as klankbord en dokument, geloofsbrief, geskiedenis, iemand wie se moesie-oor haar telefoon is. Die leser speel luistervink. Ademloos.”
Die ander romans op die fiksiekortlys was Patmos deur Willem Anker (Queillerie) en Die grafdigter deur Gerda Taljaard (Penguin Random House).
In die kategorie vir niefiksie het Dana Snyman ’n sonderlinge tweekuns behaal met Wie de hel is Johnny Joubert? Hy is in 2024 ook bekroon vir Die binneland in.
Die beoordelaars beskryf Snyman se boek as “seker die persoonlikste en intiemste portret van rugby – of enige sport – wat daar in Afrikaans is”. Hulle sê ook: “Snyman skep ’n spieël vir die leser wat so goed as wat dit moontlik is die eerlike waarheid vertel. Wie is ons? Wat is manlikheid? In sy soeke na antwoorde op hierdie vrae is Snyman se instinkte so suiwer as wat sy vingervaardigheid virtuoos en sy instrument ingestem is. Hy bespeel dit met ’n rare musikaliteit.”
Wie de hel is Johnny Joubert? het by Tafelberg verskyn. Ook op die niefiksie-kortlys was My jaar van vrees en vryheid deur Marita van der Vyver (ook deur Tafelberg uitgegee) en Spanje: Reise in ’n palimpses deur André Pretorius (Naledi).
Die Breyten Breytenbach-prys vir digkuns is vanjaar vir die tweede keer toegeken. Hier sê die beoordelaars onder meer van Klara du Plessis se wenbundel Ek’t Act: “Du Plessis gebruik taal as ’n argitektoniese materiaal. Die wyse waarop Afrikaans, Engels en die stiltes tussenin bots, getuig van ’n deurtastende begrip van die meganika van vertaling en taalkundige hibriditeit. Dit is ’n bundel wat Afrikaans uit sy selfbesorgde isolasie haal en in gesprek plaas met globale debatte. Dit is nie ’n museumstuk nie, maar ’n lewendige, buigsame medium.”
Ek’t Act is deur Karavan Press uitgegee. Die ander digbundels op die kortlys was Kolam deur Fourie Botha (Protea) en vloei/stof deur Gilbert Gibson (ook Protea).
Die dood van Rachel April deur PP Fourie is filmdinamiet, meen die beoordelaars vir die Herman Binge-filmprys. “Die roman het die vaart, intrige en aansteeklike vermetelheid van ’n Dan Brown-spanningsverhaal, maar met ’n belangrike verskil: die geskiedenis is hier meer as net muurpapier waarteen mense met geheime dokumente verbyskuur. ’n Vernuftige regisseur sal hiervan ’n meesleurende riller kan maak sonder om te verval in die oppervlakkigheid wat die genre soms met soveel selfvertroue as diepte aanbied.
Die dood van Rachel April het by Human & Rousseau verskyn. Die ander benoemdes vir die filmprys was Klein konings deur Theo Kemp (Protea) en Ontvoer deur Constant van der Merwe (Queillerie).
Die beoordelaars vir die Jan Rabie-Rapportprys huldig Johannes de Villiers se debuut, Op pad na ’n klooster in die sneeu, as “’n roman wat jou herinner watter sakrale, meditatiewe ruimte die katedraal van die letterkunde nog kan bied”. Hulle sê ook: “Die verlange na asketiese afsondering en heilige stilte, weg van die sinlose gespartel en gejaag na wind van die moderne wêreld, op soek na ’n ervaring van die goddelike word hier met ’n groot klein boeiende verhaal verweef.”
Op pad na ’n klooster in die sneeu is deur Human & Rousseau uitgegee. Die ander boeke op die Jan Rabie-Rapport-kortlys was Die dood van Rachel April deur PP Fourie (Queillerie) en ’n Jaar in my lewe deur Louis Pretorius (LAPA Uitgewers).
Resensies
Aan resensiekant het die skrywer en akademikus Nathan Trantraal weer eens sy vakmanskap bewys deur sy derde prys vir ’n fiksieresensie sedert 2021 in te palm. Vanjaar is dié prys aan hom toegeken vir sy resensie van Ryan Pedro se digbundel Prins, “Die great expectations van ’n twiede boek”, wat in Rapport verskyn het.
Die niefiksieprys is oorhandig aan Desmond Painter vir sy resensie van Uilvlug in die skemer deur Anton A. van Niekerk, “Filosofie is saamdink in ’n komplekse wêreld”. Die resensie het op Netwerk24 verskyn.
Die individuele prysgeld van die Netwerk24 kykNET Rapport-pryse beloop R350 000 elk vir die fiksie- en niefiksieprys, R200 000 elk vir die Breyten Breytenbach-prys vir digkuns, die Herman Binge-filmprys en die Jan Rabie-Rapportprys, en R50 000 elk vir die resensiepryse vir fiksie en niefiksie.
Die beoordelaarspanele was:
- Fiksie: Deborah Steinmair, Jean Meiring, Ryan Pedro en Beer Adriaanse
- Niefiksie: Frederik de Jager, Marga Stoffer, Kerneels Breytenbach en Kirby van der Merwe
- Breyten Breytenbach-prys vir digkuns: Louise Viljoen, Johan Myburg, Ronelda Kamfer en Alfred Schaffer
- Herman Binge-filmprys: Beer Adriaanse, Wikus du Toit en Kerneels Breytenbach
- Jan Rabie-Rapportprys vir debuut- en tweede prosawerke: Andries Bezuidenhout, Mercy Kannemeyer en Danie Marais
- Boekresensent van die Jaar: Bibi Slippers, Mercy Kannemeyer en Kirby van der Merwe.