Foto: Izak de Vries
...
Ons kan nie bloot ekonomiese bande met die Weste deursny nie; ons finansiële stelsel is te diep verweef met Westerse kapitaalmarkte en deurslaggewende handelsraamwerke soos Agoa.
...
Die Navo 3.0-raamwerk
Die Noord-Atlantiese Verdragsorganisasie (Navo) betree tans sy derde bestaansfase. Waar Navo 1.0 op die inperking van die Sowjetunie gefokus het en Navo 2.0 op uitbreiding ná 1991, verteenwoordig Navo 3.0 ’n ingrypende logistieke en finansiële skuif. In hierdie fase word Europese lidlande gedwing om hul militêre uitgawes tot selfs 5% van hul BBP te verhoog.
Hierdie verskuiwing volg die presiese logika van die Amerikaanse strateeg Elbridge Colby se tesis in sy boek The strategy of denial. Die VSA moet sy Europese verdedigingskoste na kontinentale vennote uitkontrakteer. Sodoende kan Amerika sy eie primêre hulpbronne vrymaak om die geopolitieke brandpunt te verskuif na ’n direkte, langtermynkonfrontasie met China in die Indo-Stille Oseaan.
Historiese katalisators en veiligheidsdilemmas
Die huidige krisis het sy oorsprong in die geopolitieke herstrukturering van die vroeë 1990's. Dokumente uit daardie tydperk bevestig dat die veiligheidsargitektuur van Europa onder druk gekom het toe die balans tussen Navo-uitbreiding en Russiese veiligheidsbelange verbreek is. Die 2014-gebeure in Kiëf het as die formele breekpunt gedien.
Om hierdie pad na konflik te verstaan, moet ons kyk na die intellektuele raamwerk van die bekende offensiewe realis John Mearsheimer. Sy ontleding van die klassieke veiligheidsdilemma verklaar presies hoe die Weste se ooswaartse uitbreiding deur die Kremlin as ’n direkte, eksistensiële provokasie geïnterpreteer is, wat uiteindelik die grootskaalse militêre optrede van 2022 ontketen het.
Botsende wêreldbeskouings: staat vs instituut
Die kern van die konflik is ’n botsing tussen twee uiteenlopende modelle van staatsbestuur. Aan die een kant staan Rusland se soewereine model, wat gebaseer is op nasionale soewereiniteit, gesentraliseerde beheer en tradisionele staatlike integriteit.
Aan die ander kant staan die liberale model. Dit is die Westerse model wat gebaseer is op globale instellings, grenslose assimilasie, mensereg en transnasionale regte.
Ook hier herinner Mearsheimer se teorieë ons daaraan dat state uiteindelik deur mag en oorlewing gedryf word. Hierdie twee stelsels bevind hulle in ’n permanente staat van wrywing, omdat hul basiese ideologiese aannames oor die aard van die wêreldorde onversoenbaar is.
Ekonomiese uitputting: die nuwe front
Langs die konvensionele slagveld is die uitvoering van ’n berekende teenstrategie van ekonomiese uitputting aan die gang.
Dit is ’n skuif vanaf blitseffekte na ’n stadige, smeulende ekonomiese uitbrandingsproses. Die sabotasie van Nord Stream het Europa gedwing om duurder Amerikaanse en Katarese vloeibare gas (LNG) in te voer, wat vervaardigingskoste permanent verhoog het.
Terselfdertyd geniet China en opkomende ekonomieë toegang tot Russiese energie teen groot afslag.
Hierdie energiearbitrage (waar die Weste die finansiële prys betaal terwyl die Ooste gesubsidieerde insette kry) en die vaartbelynde oorgang na alternatiewe finansiële stelsels soos CIPS, weerspieël direk die finansiële ontleder Zoltan Pozsar se bekende Bretton Woods III-makro-ekonomiese raamwerk. Die Weste se eie finansiële sanksies het sodoende hul eie dollardominansie stelselmatig gedevalueer.
Institusionele profiteerders en die stelsel
Die volgehoue konflik word gestut deur ’n stelselmatige finansiële verloop.
Verdedigingsmaatskappye in die VSA teken rekordwinste aan deur die konstante voorsiening van militêre hulp en die herbewapening van Europa.
Hierdie kapitaalinvloei finansier weer gespesialiseerde dinkskrums en drukgroepe soos AIPAC wat die beleidsklimaat in Washington en Brussel voortdurend in die rigting van verdere eskalasie stuur. Hierdie institusionele bose kringloop is niks anders nie as ’n moderne, verfynde weergawe van president Dwight D Eisenhower se klassieke 1961-waarskuwing teen die gevare van die Militêr-Industriële Kompleks.
Die interne breuklyne: die Turkse faktor
Die Westerse alliansie is egter nie monolities nie. Turkye demonstreer die interne spanninge binne Navo deur as ’n hoogs pragmatiese, strategiese bemiddelaar op te tree. Deur die beheer van sleutel- maritieme roetes en die volgehoue handelsbande met Rusland, terwyl hy terselfdertyd deel is van die Westerse militêre struktuur, funksioneer Turkye as ’n bufferspeler.
Hierdie benadering bevestig dat middelmoondhede toenemend hul eie nasionale belange bo alliansiesolidariteit stel, wat die gesag van die blok as ’n eenheidsfront ondermyn.
Strategiese herbelyning (2026–2030)
Die globale kragmeting beweeg onvermydelik weg van Europa na die Indo-Stille Oseaan. Die strategiese projeksie vir die res van die dekade ontvou chronologies in duidelike fases:
Gedurende 2026–2027 beweeg die Oekraïne-front in ’n laer-intensiteit-fase van smeulende uitputting, terwyl die VSA sy logistieke en strategiese aandag geleidelik maar beslis na Asië verskuif.
In die loop van 2027–2028 neem die druk op Taiwan drasties toe deur gekoördineerde Chinese blokkade-oefeninge, ekonomiese sanksies en doelbewuste politieke destabilisering.
Tussen 2028 en 2030 sal die kritieke venster vir moontlike direkte militêre eskalasie in die Stille Oseaan volg. Hierdie tydperk sal Colby se sentrale argument bevestig: dat die hoofstryd om globale hegemonie nie in Europa nie, maar in Asië beslis sal word.
Die geopolitieke hardekool: ’n pragmatiese pad vir Suid-Afrika
Om hierdie nuwe makro-ekonomiese realiteit te navigeer, kan Suid-Afrikaanse strateë baat vind by ’n egte, tradisionele Afrikaïese metafoor: die dinamika van ’n hardekoolbraaivleisvuur. Aan die begin van ’n konflik staan die vlamme hoog, vonke spat, die hitte is intens, en die wêreld se aandag is vasgevang in eskalasie met plofbare oomblikke.
Onder die raamwerk van Navo 3.0 is die eerste groot vlamme egter besig om te bedaar. Wat oorbly, is ’n strawwe, langdurige en voorspelbare Matlabas-hardekoolvuur. Die wêreldpolitiek is ingestel op ’n stadige, uitgerekte hitte van ekonomiese en logistieke wrywing.
Hierdie voorspelbaarheid bring ’n nuwe tipe stabiliteit wat aan die suidpunt van Afrika ’n unieke strategiese geleentheid bied. Dit gee Suid-Afrika die kans om sy fokus te verskuif vanaf die verre vure van buitelandse konflikte en sy eie nasionale belang op eie bodem eerste te plaas.
Hierdie verskuiwing beteken egter nie ’n utopiese vlug na ekonomiese isolasie nie – dit vereis juis harde, pragmatiese realisme. Net soos Turkye sy alliansieverpligtinge met nasionale selfbelang balanseer, moet Suid-Afrika ’n beleid van aktiewe multibelyning oftewel strategiese verskansing volg.
...
Die kern sal wees om die voordele van die opkomende multipolêre internasionale bestel binne Brics te ontgin sonder om bestaande Westerse handelsvennote te vervreem.
...
Ons kan nie bloot ekonomiese bande met die Weste deursny nie; ons finansiële stelsel is te diep verweef met Westerse kapitaalmarkte en deurslaggewende handelsraamwerke soos Agoa. Die kern sal wees om die voordele van die opkomende multipolêre internasionale bestel binne Brics te ontgin sonder om bestaande Westerse handelsvennote te vervreem.
Genoeg strategiese buitelandse beleid kan slaag as die binnelandse fondament stabiel is.
Om op hierdie globale kole te kan braai, moet Suid-Afrika eers sy eie binnelandse misdaad tem, sy logistieke netwerke herstel en sy infrastruktuur stabiliseer.
Deur die ideologiese juk van rigiede blokbelyning af te skud, ons ryk identiteite saam te weef, en Afrika se komplekse tapisserie as ’n ekonomiese bate te gebruik, kan hierdie streek blywende voorspoed bewerkstellig – lank nadat die geopolitieke vure van die ou groot moondhede in as verander het.
Boeregroete
Cornelius Henn