Hierdie lesersindruk is uit eie beweging deur die skrywer daarvan aan LitNet gestuur.
Titel: Mayflies
Skrywer: Andrew O’Hagan
Uitgewer: Faber & Faber
ISBN: 9780571273713
Daar is ’n soort liefde tussen twee mans wat buite konvensionele definisies bestaan. Dit is onuitgesproke, maar tog maak dit sin; gevul met oneerbiedigheid, maar ook toewyding. Dit is die soort liefde waar woorde onnodig is, omdat albei reeds weet. Mayflies is in sy kern ’n elegie vir so ’n band – die diepgaande en onbreekbare begrip tussen twee vriende wat mekaar in sekere opsigte beter ken as wat hulle hulself ken.
Vir my was Mayflies ’n inleiding tot ’n vriendskap wat ek nog nooit ervaar het nie. Dié onbekendheid het die boek se impak verskerp. Ek het nie net oor Jimmy en Tully gelees nie. Ek het, vir die eerste keer, hul nabyheid beleef en die dieptes daarvan ontdek soos hulle dit ervaar het. Dit is selde om ’n teks teë te kom wat jou so volledig in ’n verhouding dompel dat jy die ritmes daarvan in jou eie lewe begin voel, maar O’Hagan vermag dit met ontstellende gemak.
Die novelle se struktuur weerspieël die manier waarop geheue werk: ’n helder, duiselingwekkende jeug wat skielik deur die gewig van jare verbreek is. Die een oomblik is ons saam met hulle in die 1980’s, roekeloos en honger vir die lewe, en dan – net soos ons verlore raak in hul wêreld – word ons 30 jaar vorentoe gedryf, waar die verlede sigself in nostalgie gevestig het en die dood oor hulle opdoem soos ’n belofte wat lank nagekom word. Hierdie tydverskuiwing is skokkend, maar tog nodig. Dit dwing die leser om dit wat verlore gegaan het, te konfronteer, om die volle gewig van die tyd te voel op dieselfde manier as wat Jimmy en Tully doen.
Tog, die mees opvallende deel van Mayflies is nie Andrew O’Hagan se meditasie oor tyd of selfs oor verlies nie – dit is die onmoontlike, ontstellende besluit om te laat gaan. Daar is geen taal vir die soort skuld wat gepaard gaan met die vergunning om ’n vriend die reg te gee om sy eie lewe te beëindig nie. Dit gaan nie oor hartseer nie, nie spyt nie, nie eers aanvaarding nie. Dit is iets meer kompleks, meer intiem. Dit is ’n liefde wat manifesteer in die daad van oorgawe. In die wêreld van Mayflies is liefde die eintlike geldeenheid van vriendskap. En soms beteken liefde om iemand toe te laat om te vertrek.
Ek kon Tully, in die besonder, bly vertrou op ’n manier wat ek nie met Jimmy ooit heeltemal kon regkry nie. Hy was seker van homself, onwrikbaar. Hy het ’n energie gedra wat geloof in hom moeiteloos gemaak het, terwyl Jimmy se huiwering my weerstandig gemaak het. Maar ek het ook gesien hoe Tully vir Jimmy verander het, hoe Jimmy se weerstand in Tully se teenwoordigheid versag het. Daar was onafgehandelde sake in Jimmy, iets onopgelos in die manier waarop hy sy hartseer gedra het. Die novelle eindig in daardie sin te gou – net soos hy begin groei om in sy eie wese in te tree, sit ons met ’n stilte wat gevul moes word. En tog talm Mayflies nie by afwesigheid nie. Dit wentel nie in verlies nie. Dit vier fees. Die boek se gebruik van musiek en letterkunde as kulturele toetsstene bied meer as ’n omgewing; dit plaas ons binne die vriendskap self. Ons neem nie bloot hul band waar nie – ons behoort daaraan. Ons hoor die klankbaan van hul jeug, ons ervaar die boeke en liedjies wat hulle bymekaargehou het. Daar is oomblikke wanneer die meedoënlose aanhaling van lirieke onsamehangend voel, maar miskien is dit die punt. Nie alle nostalgie hoef sin te maak nie – dit moet eenvoudig bestaan.
Een frase bly in my gedagtes draal: “Daar is dinge wat jy op agtien weet wat jy nooit weer sal weet nie.” Dit is ’n stil herinnering dat ervaring nie in jare gemeet word nie, maar in eerstes. Op 18 is ons oneindig in ons ontdekkings. Op 40 ervaar ons vir die eerste keer verlies op maniere wat ons definieer. Mayflies herinner ons daaraan dat die lewe nie lineêr is nie; dit is juis die versameling van hierdie eerstes, versprei oor dekades, wat weer opduik wanneer ons dit die minste verwag. Die dood, op die ou end, is gewaarborg en vir seker. Of ons kies om dit te erken of nie, dit wag. Maar Mayflies vra ons nie om dit te vrees nie. In plaas daarvan vra dit ons om te kyk na die vriendskappe, die roekelose somers, die nagte gevul met musiek en lag. Dit is in daardie oomblikke, hoe kort ook al, dat ons vir ewig lewe.
