 Foto: Openbare domein (beskikbaar op Wikimedia Commons)
|
|
Sêgoed van ID du Plessis In 1980: “My belangstelling lê in die soeke na en vind van ’n formule wat ons in staat sal stel om in ’n veelvolkige land gelykberegtiging in die politiek te kry. En ek hoop om op die regte tyd en die regte plek, sover dit vir my moontlik is, my bydrae te lewer.” (Hoofstad, 8 Julie 1980) In 1980: “Ek het nog nie my pen neergelê nie. ’n Mens is gedurig besig om van buite te absorbeer en dan in stilte en afsondering dit wat van binne kom te konstrueer en vorm te laat vind. Die lewe is een wisselwerking.” (Hoofstad, 8 Julie 1980) “Letterkunde is die weerspieëling van die lewe. Die moderne kunsvorm is vir my egter ’n heeltemal nuwe lewe en ek vind dit moeilik om my met moderne dinge oor die algemeen te identifiseer.” (Hoofstad, 8 Julie 1980) Sy geheim vir ’n mooi oudag: “Jy moet belangstelling behou in die lewe rondom jou. Jy moet in verbinding bly met die lewe, met lewe van enige aard. Dit is die lewensankers. Moet jou nie in jouself keer nie. En saam met dit moet daar aanvaarding wees. Aanvaarding van die verweefdheid van die lewe in al sy aspekte en die plek wat jou toebedeel is. Dan word die oudag ’n aantreklike tydperk. Jy kan seleksie toepas, jy kan die lewe geniet, mits die gesondheid hou.” (Rapport, 22 Junie 1980) ID du Plessis was volledig mens en vir ’n begrip van sy werk moet ’n mens ook sy liefde vir sport onthou: “Vir my bly ’n bewondering vir die atletiese, vir gesonde sport en die inspanning wat dit meebring, een van die aardse vreugdes wat ek nie graag sou wil prysgee nie.” (Suidwester, 17 Desember 1981) In ’n onderhoud in The Argus van 28 September 1973 oor Ballade van Broer Blindeman: “Poetry does not give solutions. It presents something. The ballad presents an attitude of ultra-conservatism which I see as a danger to the South African community as a whole, a danger which is all the greater because Blindeman is convinced his solution is the only one.” “Mark en Sally het my ’n dieper insig in die lewe laat verkry en my nader aan my eie soort gebring. Hoe meer ek my honde liefkry, hoe liewer kry ek ook die mensdom.” (Transvaler, 9 September 1978) In 1980 terugskouend oor sy tagtig jaar: “Ek het nie die minste begeerte om jonger te wees nie. Die lewe word steeds interessanter. My lewe was ryk verweef en ek het die voorreg gehad om baie te ervaar – baie voorregte en geluk. Ek het ook geleer dat daar in teleurstellinge dikwels groot winste kan wees.” (Transvaler, 26 Junie 1980) |
Gebore en getoë
Izak David du Plessis is op 25 Junie 1900 op Philipstown in die Noord-Kaap gebore, een van drie seuns. Sy vader, Hendrik Jakob du Plessis, was eers onderwyser en later prokureur op Philipstown en Steynsburg waarheen die gesin in 1905 verhuis het. Later het hy regsadviseur vir die Burton-regime in Kaapstad geword. ID se vader was ’n bestendige mens, hoflik en die welwillendheid self. Hy is in 1929 oorlede.
Sy moeder, Huibrecht Johanna Alida du Plessis, was sag en ingetoë, maar moeiliker van aard. Sy is oorlede toe die jong ID maar agt jaar oud was. Sy vader en moeder was neef en niggie. In Digters van Dertig het DJ Opperman geskryf dat die hoflikheid van die vader en die moeilike aard van die moeder by die digter tot tweeslagtigheid gelei het; waar hy enersyds noulettend op konvensie was, het hy hom andersyds tog heimlik daarteen verset. Die Du Plessis-gesin het hulle in 1910 in Kaapstad gevestig en die Kaap het altyd ID se tuiste gebly.
Sy eerste onderrig het hy op Steynsburg ontvang en later (1910 tot 1917) het hy sy skoolonderrig aan die Hoër Jongenskool Wynberg in Kaapstad voortgesit, waar hy gematrikuleer het.
Op Wynberg het hy ook vir die eerste keer met dr HF Verwoerd kennis gemaak. “Ek was so dertien en in standerd vyf (graad sewe) toe die witkopseuntjie daar aangekom het,” het dr ID aan Louis Wessels in Die Burger (25 Junie 1970) vertel. “Hy was maar so elf jaar oud, maar slim en ook in standerd vyf. Dit het ’n hele mededinging tussen ons twee afgegee. Ek onthou hom as ’n lewendige mannetjie met sulke intelligente ogies en ’n mondjie wat die hele tyd so gaan. Hy het in alles belang gestel.”
Verdere studie en werk
Ná skool is ID na die Universiteit van Kaapstad, waar hy die grade BA, MA, BEd en DPhil behaal. Sy proefskrif vir sy doktorsgraad het oor die bydrae van die Kaapse Maleier tot die Afrikaanse volkslied gehandel.
As student het hy hom onderskei deur verskeie pryse te verower en hy het jare lank ’n intense belangstelling getoon in die geskiedenis, kultuur en maatskaplike samelewing van die Kaapse Maleiers.
As student is hy besiel deur John Clarke en het hy ’n groot belangstelling in die Engelse letterkunde en kultuur ontwikkel. Van sy vroeë literêre werk is prosa wat in Engels geskryf is.
Hy het vanaf 1920 gedigte in die kwartaalblad van die Universiteit van Kaapstad gepubliseer, asook in Die Huisgenoot, Die Kleinspan en Die Nuwe Brandwag.
ID du Plessis het al sy skool- en universiteitseksamens met lof geslaag. Van die onderskeidings wat hom te beurt geval het, was die Donallier-prys vir Latyn, die Onze Jan-prys, die medalje vir Nederlands, ’n onderskeiding in Engels en ’n onderskeiding in Nederlands in die graad MA.
Nadat ID drie jaar by Worcester Boys’ High onderwys gegee het, het hy hom op die joernalistieke terrein begewe. In Die Burger van 25 Junie 1970 het hy aan Louis Wessels vertel dat hy ’n student vir die graad BEd was toe hy begin het om rugbyverslaggies te skryf. “In 1926 vra hulle my toe om Burger toe te kom. Toe word ek die eerste sportredakteur. Die opvoedkundemense was skoon ontsteld dat ek my in die joernalistiek begeef het, en dit nog om oor sport te skryf. Daarvandaan is ek Huisgenoot toe om vir HG Viljoen met die manuskripte te gaan help.”
Vanaf 1928 tot 1931 was hy senior lektor in tale aan die Kaapse Tegniese Kollege en daarna het hy as tydelike lektor waargeneem aan die Universiteit van Kaapstad totdat hy in 1935 as vaste lektor in Afrikaans-Nederlands aangestel is.
In 1951 is hy as kommissaris vir Kleurlingsake aangestel en later as sekretaris vir Kleurlingsake tot sy aftrede in 1963. Tot einde 1964 was hy persoonlike sekretaris vir die minister van kleurlingsake. Hy was ook lid van die raad van die Universiteit van Kaapstad.
In 1948 het hy hoof van die Instituut vir Maleise Studies aan die Universiteit van Kaapstad geword en hy was nou betrokke by die oprigting van die Universiteit van Wes-Kaapland, waarvan hy die eerste kanselier geword het. Hy het aan Die Vaderland (23 Januarie 1980) gesê: “Hierdie aanstelling het die kroon op my werk en my verbintenis met die kleurlingbevolking gespan.”
Behalwe sy belangstelling in die Kaapse Maleiers, was hy ’n liefhebber van die natuur, veral die Karoo, en het hy ook baie aandag gegee aan die bonatuurlike, soos uit sy boeke blyk.
ID du Plessis en sy belangstelling in goëlery
ID het ’n diep belangstelling in die okkulte gehad, veral in goëlery, en het oor ’n tydperk van meer as dertig jaar ’n diepgaande studie oor goëlverskynsels in die algemeen gemaak. Hy het onder meer boeke soos Goëlery, Suid-Afrikaanse goëlstories en Poltergeists of the South geskryf.
“Goëlery is maar ’n onderafdeling van ’n uitgebreide onderwerp wat ons geriefshalwe toorkuns noem,” het hy in 1975 (18 September) aan Die Oosterlig verduidelik. “Die mens is geneig om alles wat van die bekende natuurwette afwyk, as bonatuurlik te beskou. Dit sou nie ’n kwessie van geeste wees nie as ons deur middel van waarneming kon bepaal dat dit wel moontlik is vir sommige persone om deur ’n ‘sekere uitstraling’ byvoorbeeld meubels op ’n afstand te verskuiwe.
“Volgens die wetenskaplikes wat daarvan oortuig is dat ons in hierdie gevalle met nuwe natuurwette te doen het, kan baie van die vreemde verskynsels wat in die verlede as ‘toordery’ bestempel is, reeds deur die moderne wetenskap verklaar word. (...)
“My bevindinge berus op intensiewe proefnemings oor ’n aantal jare, in dele van Europa, sowel as in Suid-Afrika, in omstandighede wat die moontlikheid van bedrog heeltemal uitgeskakel het. Ek het geen persoonlike ondervinding van goëlery nie, maar dat hierdie magte wel bestaan, is nie te betwyfel nie. Dieselfde goëlverskynsels herhaal hulself. Die vermoë van voorwerpe wat telekineties beweeg word, om hul eie rigting te kies, asof hulle deur ’n intelligensie beheer word, kom in baie gevalle oor die hele wêreld voor – vreemde klopgeluide, meubelverskuiwing, klipgooiery en selfs spontane ontbranding.
“Die reaksie op die vraag of daar wel so iets soos goëlery bestaan, is gewoonlik drieërlei van aard: die skeptikus sê van nee, daar is niks van waar nie; die bygelowige sê dadelik, ja, natuurlik is dit waar, terwyl die wetenskaplike aanvanklik nòg ja nòg nee sê.
“Dit kan die wetenskap nie kwalik geneem word dat hy ’n behoudende standpunt inneem nie. Intussen sal dit van ons geaardheid en opleiding afhang of ons aan die bestaan van sulke vreemde magte glo of nie. Persoonlike ondervinding is al beslissende faktor, maar daar is ongelukkig min mense wat op hierdie gebied van persoonlike ondervinding kan praat.”
ID du Plessis en die Maleiergemeenskap
In 1931 het ID in die loop van sy navorsingsoektog vir sy doktorale tesis oor die volkslied op ’n bron afgekom wat ’n kultuurskat van Suid-Afrika aan die vergetelheid ontruk het. Hy wou in die rigting werk wat Groenewald, Schonken en SJ du Toit reeds voor hom ingeslaan het, maar toe het hy deur CJ van Ryn toevallig verneem dat die Kaapse Maleiers nog Hollandse volksliedere sing. ID het in aanraking gekom met Rasdien Cornelius, een van die Maleise baassangers, en so het hy op die sonderlinge spoor van die Maleis-Hollandse volkslied in Suid-Afrika gekom.
Hoewel die Kapenaars wel die Maleise gemeenskap geken het, veral deur hulle skilderagtige Nuwejaarsoptogte, het baie min mense besef dat daar in hierdie gemeenskap ’n skat bewaar is wat selfs in sy bronland, Nederland, lank vergete is. Dat honderde van die oudste Nederlandse volksliedere, waarvan sommiges elders heeltemal uitgesterf het, deur die Maleiers van Kaapstad bewaar is, is dus nóg meer merkwaardig.
ID het die meeste van die liedere en die Maleise sang op plate vasgelê en hy het ook die Maleiersang op groot en doeltreffende skaal gemonster en georganiseer. Deur die buitewêreld ook bewus te maak van hierdie skat in ons midde, het hy ’n taak verrig waarvan die betekenis nooit oorskat kan word nie.
Dit was dus op ’n manier ID se liefde vir musiek wat hom by die Maleiers uitgebring het, het hy aan Louis Wessels gesê: “Dit was nie al nie. Jy weet, ek was maar altyd ’n soeker na die vreemdsoortige, die eksotiese en het belang gestel in die weelderige Ooste. Alles wat onbekend is, word mos maar altyd as ’n wonder bestempel. Dan was daar nog Leipoldt se invloed, alles wat hy oor die Ooste te vertelle gehad het.
“Dit was die begin. Die mense se vreemde verwewing van oosterse en westerse beskawings het my gefassineer. In daardie dae kon jy ’n paar treë uit Adderleystraat loop en heeltemal vergeet jy’s in Suid-Afrika.”
Uit hierdie belangstelling het sy hegte vriendskap met die Kaapse Maleiers gegroei.
Toe hy eers die vertroue van die Kaapse Maleiergemeenskap gewen het, het ID kragdadig te werk gegaan om die buitewêreld van hierdie kleurryke gemeenskap met hulle prestasies te laat weet. Hy het Rasdien se Hollandse koor oor die radio laat uitsaai en die destydse goewerneur-generaal, die hertog van Clarendon, het dit gehoor en hulle genooi om voor hom te kom optree. Sedertdien is hulle sangbedrywighede behoorlik en sterk georganiseer, met die Maleise Koorraad wat ID in 1939 gestig het, as middelpunt. Jaarliks het die Maleise kore in die Kaapstadse stadsaal bymekaar gekom om aan koorwedstryde deel te neem en die saal het oorgeloop van toeskouers.
ID het ook ’n Maleise komitee op die been gebring wat hulle saam met ’n groep Kapenaars beywer het vir die behoud van die Maleise woonbuurt in die Bo-Kaap.
Sy kennis van die Maleiers en die Ooste het in talle van sy gedigte, ballades, kortverhale en essays neerslag gevind, soos sy gedig “Kaalvoet klonkie”:
Kaalvoet klonkie
Verflenterde kaalvoet klonkie
Wat groente verkoop in die reën,
Met jou lelike skurwe tone
En jou lendelam hoepelbeen,
Jy kom met jou venterliedjie
Deur die mistige Kaapse straat
En helder sing jy die woorde
Op jou eie koddige maat:
Lekka, lekka ywe,
Laat die ghantang nader skywe!
Tamaties en ywe vars van die Strand
En baie kiri slam by die hys se kant!
Jy kom uit ’n deel van Kanaldorp
Waar die dienders gewapend moet gaan
En die weerlig van ’n skeermeslem
In ’n donker hoek neer mag slaan.
Miskien kon jy “Bismillah” sê
Vanmôre, omdat in die kas
Wat dae lank so leeg moet bly,
Daar weer ’n broodjie was?
Of dink jy aan Nuwejaar
As die troepe deur Waalstraat stroom
Van die Bo-Kaap na die Onder-Kaap
Langs die stomp van die Slaweboom?
Is dit wat jou so laat bokspring
En dans op jou hoepelbeen,
Verflenterde kaalvoet klonkie,
As jy groente verkoop in die reën?
Ek hou van die vrolike klanke
Waarmee jy die winter tart.
Sing jy hierdie ligte deuntjie
Bo ’n somberte in jou hart?
En as jy óp na die Boereplein
Met jou boepens-mandjie gaan,
Dan trek jou parmantige liedjie
Deur die strate agter jou aan:
Lekka, lekka ywe,
Laat die ghantang nader skywe!
Tamaties en ywe vars van die Strand
En baie kiri slam by die hys se kant!
ID du Plessis as skrywer
- Jeugboekskrywer: In 1931 is ID se eerste boek, Die Springbok: ’n Rugby-verhaal, gepubliseer en dit het etlike herdrukke beleef. Twee ander boeke in die reeks het gevolg, naamlik Die rugbykroon (1934) en Die Silwervaring (1933). Hierin word die verhaal vertel van skool- en universiteitsdae van Willie Venter en Piet Uys, en hulle maats, die vetsak Tokkie en die skraal rooikop Sigaret. Willie en Piet is albei uithaler-rugbyspelers, die een senter en die ander losskakel.
Volgens B de K in Die Burger van 3 Desember 1965 gee die skrywer in hierdie boeke meer as net die blote verhaaltjie. Die leser kry in Die Springbok onder andere ’n interessante kykie in die lewe van die Maleiergemeenskap in die Kaap en hulle houding oor rugby. In Die Silwervaring, waar die maats saam met die Springbokke in Nieu-Seeland toer, word daar ’n magdom inligting omtrent daardie land oorgedra.
ID du Plessis het in 1962 die Scheepersprys vir Jeuglektuur vir al sy jeugboeke ontvang.
In 1939 het Uit die Slamse buurt. Deel 1 en 2: Kaapse sprokies, fabels en legendes verskyn en in die 1970’s is van die verhale in keurversamelings gepubliseer onder die titels Sapen Sewenkop en ander Kaapse stories, Doederomandro en ander Kaapse stories en Die Maboersa en ander Kaapse stories. “Dit is Maleierstories met hulle eie romantiek, humor en kinderlike bekoring. Dit besit al die betowering van die onmoontlike wat doodnatuurlik moontlik word, vraagtekenloos moontlik, soos die wondergedagtes van ’n kind. Die volwasse leser kan nie anders as om die oorspronklikheid en vindingrykheid van die temas en oplossing van probleme te bewonder nie. Dis die soort verhale wat alleen maar in die kultuurskat van ’n kleurryke nasie kan ontstaan en behoue bly.” (MJM: Maleierstories het groot bekoring. Volksblad, 22 Julie 1974)
In 1982 is Baroen en ander Kaapse stories postuum deur Human & Rousseau uitgegee. Jeanne Goosen het geskryf: “Die verhale, en veral die sprokies, is besonder bekoorlik en op ’n eenvoudige manier oorvertel. Hulle is vol atmosfeer en oud en jonk sal hierdie verhale geniet. In baie van die verhale is daar die element van die bose, maar die goeie oorwin aan die einde, sodat die bundel ook vir die gevoelige kind geskik is. Die illustrasies vul mooi aan en druk die effense vreemde, mistieke atmosfeer van veral die sprokies baie mooi uit.” (Transvaler, 1 November 1982)
MJM het in Volksblad van 22 Julie 1971 geskryf: “Die verhale is regstreeks uit die volksmond opgeteken en ’n Afrikaanse vertaling van sommige van die sleutelverhale sou die hele liriese inslag, die hele heerlike andersheid en anderwêreldsheid van die stories verongeluk het.”
- Kortverhaalskrywer: Naas jeuglektuur het daar ook kortverhale uit ID du Plessis se pen verskyn. Die verhale in Die verbode ryk (1943) kan in twee groepe verdeel word. Die eerste groep verhale handel oor die kleurlinggemeenskap aan die Kaap en die nadruk val op die omlysting en die sameloop van omstandighede wat tot hulle emosionele krisis aanleiding gee.
Die tweede groep verhale se klem val op die onverklaarbare, die okkulte van die Ooste. Met sy belangstelling in die parapsigologie, sy eerstehandse kennis van Maleier-oorleweringe, sy gebruik van suggestiewe Oosterse benaminge, slaag hy uitmuntend daarin om ’n atmosfeer van prikkelende geheimsinnigheid te skep.
B Kok het geskryf: “ID du Plessis dring diep in tot die gemoedslewe van sy karakters en is sy uitbeelding eg en oortuigend. Hy skryf rustig en eenvoudig, dog ook vlot en onderhoudend.” (Huisgenoot, 15 Oktober 1943)
P du P Grobler het egter gevoel dat ID du Plessis se werk in sy bundel Die gevreesde vriend (1946) ’n daling in artistieke peil toon. (Huisgenoot, 18 April 1947)
In 1960 is ’n keur uit Du Plessis se kortverhale saamgevat in Versamelde prosa. Daar is ook ’n aantal verhale uit bloemlesings en ongebundeldes ingesluit, asook reisbeskrywings, goëlstories, ’n hoofstuk uit een van sy jeugverhale en literêre beskouings.
- Digter:Maar dit was as digter dat ID sy merk op die Afrikaanse letterkunde gelaat het. In 1931 is sy eerste bundel, Lied van Ali en ander gedigte, uitgegee en in 1937 is die Hertzogprys vir poësie aan hom toegeken vir Stryd (1935), Vreemde liefde en Ballades (albei 1937) saam met Van Wyk Louw se Alleenspraak. Van Wyk Louw het die prys geweier.
Oor Stryd, die eerste van die drie Hertzogprys-wenners, het CM van den Heever in Huisgenoot van 27 September 1935 geskryf: “In sy eerste bundeltjie het Du Plessis met ’n rustige blik na die werklikheid gekyk en ons helder etse gegee of Oosterse sieninge wat gedra word op weemoedige woordmusiek. Maar dit was nie ’n volledige of suiwer uitbeelding van die digter se eintlike wese nie. In Stryd het ons Du Plessis soos sy natuur in werklikheid is: wanhopig, met ’n drang om die beste uit die lewe te put, maar telkens word hy oorweldig deur die sigbare, voelbare geweld van die noodlot. Ons besef dadelik dat hy in sy jongste bundel ’n sielebieg wil gee, en namate hy geslaag het om die angs en vertwyfeling van sy siel uit te spreek, sonder dat ‘digterlike’ of ander bybedoelings vertroebelend gewerk het, het sy gedigte gegroei in innerlike waarheidsgehalte en juiste vorm-ekspressie. […]
“Kleurgevoelig is die digter, met ’n liefde vir die ruimte en eensaamheid. Waar hy uit dié wêreld besing wat hy ken uit sy jeugervaring, daar het ons teerheid van oorgawe en tegelykertyd oog vir lyn en vorm van die dinge wat hy liefhet. […]
“So stry hierdie digter nie teen die kleinlikheid en huigelary van die lewe om hom nie, maar teen magte in hom self, wat telkens ontketen raak en hom dan, ná sy idealisme, gebroke en verward agterlaat. Namate die digter tot berusting sal kom en ’n dieper begrip sal kry van sy aanleg, van sy eintlike krag en swakhede, sal sy gedigte suiwerder en dieper word en sal sy lyding ook meer sin en geestelike erns kry. Reeds nou al waardeer ons ten seerste in sy werk die aksent van waarheid en die uitbeelding van die tragiese stryd van sy siel.”
SI Mocke het sy bespreking van Stryd (Vaderland, 28 Julie 1935) só afgesluit: “Daar kom nog heelwat onsuiwere werk in die bundel voor, dog die beste verse daarin toon ’n verrassende vooruitgang op Du Plessis se vroeëre werk. In die sonnette veral, merk ons meer vastheid van stem en groter vormbeheersing, terwyl die ‘Ballade van die koningsdogter’ van ’n fyne suggestiwiteit getuig en ’n ontroerende egtheid het.”
Met die publikasie van Ballades is ID du Plessis die eerste Afrikaanse digter van wie daar ’n bundel ballades verskyn. FEJ Malherbe (Suiderstem, 25 September 1937) het gemeen dat ID du Plessis, met sy belangstelling in die volkslied en -kultuur, ’n spesiale aanleg getoon het vir hierdie kunssoort. “Ek wil nie te kenne gee dat Du Plessis niks meer te leer het of dat sy ballades volmaak is nie. Dit streef soms nog in sy verse na ’n vaste styleenheid, na harmonie tussen romantiek en sy moderne bewussyn. Maar dit is vir my die simpatieke van sy werk: sy eerlike worsteling met siel en stof, hierdie uitinge van ’n stryder in ons digkuns, van ’n diep-ernstige mens wat arbei en worstel om sy innerlike te beeld in die verlossende en verheffende woord.”
Du Plessis wil ook vir hom voorkom as “die een onder Afrikaans se jong individualiste wat wil wegbreek van ’n te yle woordmooi-rondom-eie-smart-kultus. […] En daarom lyk Ballades my, vir die ontwikkelingsgang van ons literatuur, een van die belangrikste publikasies van hierdie jaar.”
Ten tye van die publikasie van Vreemde liefde (1937) was daar in geen mediaberig of resensie verwysings na die homoërotiese tema van die bundel nie, skryf Amanda Botha in Die Burger van 28 Januarie 2008.
“Dit was eers in 1953, in DJ Opperman se Digters van Dertig, dat daar genoem word dat ‘die digter ’n mens (laat) vermoed dat dit ’n liefde vir die gelykslagtige is’. Gerrit Dekker het in sy Afrikaanse literatuurgeskiedenis net daarna verwys as ’n belydenisvers en dit is eers in JC Kannemeyer se Die geskiedenis van die Afrikaanse literatuur (Deel 1), wat in 1978 verskyn het, dat dit kaalkop homoërotiese verse genoem is.”
Die bundel is nie baie geesdriftig deur resensente ontvang nie. Botha skryf dat net een resensent (Elisabeth Eybers, in Die Brandwag van 8 Oktober 1937) volledig daaraan aandag gegee het. Sy het “swaarmoedigheid” en “fatalisme” as die “grondtoon” van die bundel beskryf. Sy het die “opregtheid en hewigheid van aandoening” erken, maar het gevind dat “retoriese grootspraak en onverskillige beeldkeuse” die potensiaal van die bundel striem.
In ’n resensie in Die Transvaler van 12 Maart 1938 het GI Beukes geskryf dat die digter in Vreemde liefde voor ons staan as ’n deur sonde- en skandbesef verwonde mens wat tevergeefs tot bloedenstoe toe stry teen die demone van vleeslike bekoring.
“In hierdie bundel ontmoet die leser Du Plessis weer eens as die eensame swerwer op vreemde weë. Die digter is ’n enkeling, maar geen egosentriese individualis nie. Hy dwaal nie, soos byvoorbeeld WEG Louw, peinsend bo die donker water van ’n siel, tragtend om al die perverse neigings en ingewings te verklaar nie. Maar hy is die eenling met die gedurige stryd tussen die powere eensaamheid van ’n siel, gedomineer deur die nimmersterwende passie van ’n liggaam, en die heerlik-blanke gemeensaamheid van die vrou as fisiese wese in wie al sy vlammende hartstogte gedoof kan word.”
Amanda Botha skryf dat Vreemde liefde vir Opperman ’n teleurstelling was. Die eerlike belydenis wat in die eerste gedig vermoed word, vervaag en word beredeneerd, sonder veel oortuigingskrag. Eintlik was die bundel ’n “eksperiment, ’n bietjie digterlike opportunisme”. (Die Burger, 28 Januarie 2008)
In Die Suiderstem van 25 September 1937 het ’n resensent geskryf dat Vreemde liefde in die lyn van ID du Plessis se vorige bundel Stryd lê. “Dit is ’n bundel merkwaardige liefdespoësie. Die tragiese van sy liefde het nog nie gewyk nie, maar deur besinning oor die skoonheid wat sy liefde was, deur geestelike blydskap ook, herwin hy homself en skyn hy te staar op ’n nuwe landskap wat hy miskien mag binnegaan.
“Die titelvers in Vreemde liefde lui:
As ek my vreemde liefde bloot moes lê,
Wat sou die vrome skenders van die skoonheid sê?
Sou hul, met heilige verontwaardiging,
besoedelende vingers Godwaarts steek,
en ná dié self-regverdigende reiniging
hul eer aan my kom wreek?
Of sou ’n sprank van hierdie vuur wat in my gloei
Ook hulle aanraak, sodat hul verstaan
Die liefde neem ’n duisend vorme aan?”
In 2008 is “Vreemde liefde” aan ’n hele nuwe geslag lesers bekend gestel toe dit as gedig (met vertalings in Engels en Xhosa) aangehaal is in die Vigs-aktiviste Zackie Achmat en Dallie Weyers se uitnodigingskaartjie na hulle huwelik in Januarie 2008. Die gedig en die vertalings het ook op Achmat en die TAC (Treatment Action Campaign) se webtuistes verskyn. Sover Amanda Botha kon vasstel, is nog net een ander Afrikaanse gedig ook in Xhosa vertaal en gepubliseer, naamlik “Die kind” van Ingrid Jonker, wat in Drum verskyn het.
Vir Du Plessis kon die vrye vers in moderne literatuur stimulerend wees, maar dit moet nie met ’n mens weghardloop en net verbrokkelde prosa word nie. Sy eie voorkeur was die liriese en sangerige vers, en die dissipline in die vorm daarvan was vir hom baie belangrik. (Vaderland, 5 Julie 1980)
In die “klein bundel verse” – soos TT Cloete Terugblik beskryf in Die Burger van 8 September 1967 – is die gedigte onder drie hoofde ingedeel, naamlik “Mens en ster”, “Pantoens” en die titelgedig “Terugblik”.
Maar vir Cloete is daar nie eintlik ’n verskeidenheid verse in die bundel nie: almal is maar net “kwatryne” met ’n rymskema wat wissel.
Cloete het voortgegaan: “Terugblik is dus ’n bundel van die heel kort gedig. Selfs die afdeling ‘Terugblik’ is eintlik maar ’n string kwatryne wat deur ’n baie dun draadjie aan mekaar gehou word. Soos die titel van hierdie afdeling reeds aandui, gee Du Plessis hierin onder meer jeugherinneringe. Die beste gedeelte van die gedig is die eerste aantal strofes waarin die kinderdae op die plaas opgeroep word. […]
“Die eerste afdeling in die bundel, ‘Mens en ster’, bring so ’n ietsie nuuts in Du Plessis se werk, waar hy selfstandig genommerde kwatryne gee oor die eietydse ruimte-ontginning, wat die verbeelding lei na die tyd-ruimtelose wêreld. […]
“Die afdeling ‘Pantoens’ bevat gedigte wat Du Plessis self só beskryf: ‘Maleise volksverse in kwatrynvorm. In die Maleise Argipel word die pantoen gebruik om ’n liefdesverklaring te doen, om te terg, as wiegeliedjie en om by sekere opvoerings met begeleiding gesing te word. By sulke openbare opvoerings is daar dikwels mededinging wanneer pantoen teen pantoen gestel word. Hoewel die eerste deel nie noodwendig betekenisverband met die tweede hou nie, word dit soms deur binnerym en altyd deur eindrym daaraan gekoppel en dien dit as inleiding tot die hoofgedagte in die derde en vierde reël.’
“Daar is 30 van die pantoens in die bundel. Hier is ’n voorbeeld:
’n Pronkpou hier en ’n pronkpou daar,
’n Pronkpou tussen die granate.
My warm begeerte het jy gewaar.
Kry ek jou antwoord nou, of later?
“Selfs die gedigte wat nie op die persoonlike lewe betrekking het nie, is ’n ‘terugblik’ omdat hulle die bekende dinge uit Du Plessis se vroeë werk (‘die vreemde liefde’, die Oosterse trekke, ensovoorts) weer in herinnering roep.”
AJ Coetzee het sy bespreking (Natal Witness [geen datum]) van Terugblik afgesluit: “Vir die leser wat daarvan hou om twee en twee bymekaar te tel (al kry hy dan ook nie altyd vier nie!), is daar ’n hele klompie pantoens om te lees: en vir die leser wat van mooi poësie hou – nie soseer ‘moderne’ poësie nie, maar sterk, ritmiese verse, stemmingsverse, soms slegs beskrywend, en rustig mooi soos nostalgiese poësie kan wees – vir daardie leser sal Terugblik ’n genot wees.”
Vir sy eerste bundel, Lied van Ali, het hy grondstof in die kultuur en geskiedenis van die Maleiers gevind. “Daarna het hy verskeie bundels met korter verse oor ander temas uitgegee, maar gereeld het hy in vers, verhaal en essay teruggekom na die Maleier en sy wêreld. Dit het hom uiteindelik gebring by die boeiende figuur van Sjeg Joesoef van Makassar, heilige en legende onder die Maleiers,” het Alba Bouwer in Beeld van 5 Julie 1970 geskryf.
Bouwer het verder geskryf: “Die storie word vertel in ’n versverhaal, Sjeg Joesoef (1970), oor die Oosterse vors uit Makassar wat in die 17de eeu as politieke gevangene na die Kaap gestuur is, die Moslem-geloof hier kom vestig het en ’n rusplaas tussen die duine by Faure gevind het wat vir elke gelowige Moslem ’n heilige plek is.
“Voor in die boek gee Du Plessis ’n deeglike oorsig van die hooffiguur se lewensverhaal wat nie net waardevol is nie, maar ook noodsaaklik om die verloop van die gedig te verstaan,” skryf Alba Bouwer in Beeld van 5 Julie 1970. “Wat vir my baie mooi verbeeld is, is die mens se stryd teen die eensaamheid en teen homself en die uitreik na iets wat groter as hy self is, die soek na die bron van alles. Ek het egter in Sjeg Joesoef die sterk ritme gemis wat soos die maatslag van die ghomma deur ID du Plessis se vroeëre Maleise gedigte en ballades loop.”
TT Cloete het Sjeg Joesoef vir Tydskrif vir Geesteswetenskappe (Desember 1970) bespreek: “By geleentheid van sy 70ste verjaardag het daar van ID du Plessis twee bundels verskyn: die epiese gedig Sjeg Joesoef en Versamelde verse.
“Sjeg Joesoef is ’n ek-vertelling en rymloos. Dit is die besinning van iemand wat op gevorderde leeftyd terugkyk op sy lewe. Dit is nie ’n swaar dramatiese of epies onderhoudende of liriese vervoerende gedig nie – dit is ’n sag beskoulike vers wat die verhaal van hierdie interessante figuur vertel ter wille van wyshede wat daaruit gehaal kan word; dat die pyn die lewe intensiveer, dat die hoogmoed selfs in die heiligheid skuilgaan en die eiewaan met die masker van ootmoed loop. In ons tyd van rassespanning kry hierdie gedig oor ’n belangrike Maleier uit ons vroeë geskiedenis ’n duidelike toepaslikheid. Die vryheid is vir elke mens die hoogste ding, en die liefde en gebed moet alle mense onderling saamsnoer. Maar hierdie dinge word in die gedig as milde wysheid aangebied, nie as slagspreuk of as elemente van ’n politieke beskouing nie. Die slotverse vat die hele gedig só saam as Sjeg Joesoef sê:
want in die eensaamheid het ek geleer
dat almal anders is, maar een in God.
“In hierdie gedig merk ’n mens dat Du Plessis, wat so diep saamgeleef het met die gekleurdes van ons land, nog altyd so anders oor hulle skryf as hedendaagse skrywers: nie bitter nie, nie opruiend nie. Dis eerder simpatieke pleitpoësie. […]”
In 1973 is Ballade van Broer Blindeman gepubliseer en dit is iets unieks in ID se oeuvre. Dit is ’n ballade wat volbloed betrokke literatuur word en indirek, maar soms ook eksplisiet, felle kritiek op die Suid-Afrikaanse rassesituasie van destyds lewer. Ten spyte van die skerp kommentaar word geen sondebok uitgesonder nie. Die skrywer het self in die voorwoord verduidelik: “Hierdie vers is nie ’n aanklag teen enige bepaalde persoon of instansie nie, wél teen ’n lewenshouding wat – waar dit te ver gevoer word – ons mens-wees minder menslik maak, om daardeur almal in gevaar te bring.”
Broer Blindeman kan gesien word as die simbool van die blanke owerheid en die blanke selfsug en dwarsdeur die werk groei die waarskuwing aan die blankes in intensiteit.
CWM skryf in Volksblad van 22 November 1973: “Die karakters wat in elk van die ses afdelings voorgestel word, is elkeen wel ’n verteenwoordiger van ’n bepaalde sektor van die gemeenskap, maar hulle is óók die digter se reeds bekende vereensaamde klein mensies, elk met eie sorge en vreugde. Elkeen se feilbare menslikheid is sy of haar mees uitstaande eienskap; selfs die aanklag word daardeur oorheers, soos dit in letterkunde van hierdie aard hoort.
“Van die belangrikste elemente wat dié soort ‘littérature engagée’ kan laat slaag, kry ons wel by Du Plessis: vlymskerp ironie en satire, kontras, deernisvolle karakterbeelding, ’n eenvoudige struktuur met verrassende skokmomente, en ’n besef van die relatiwiteit van die situasie. Maar daar is tekortkominge wat veroorsaak dat hierdie ballade nie groot versetpoësie word nie. Die belangrikste is die stereotipering van die karakters. Ook die eenvoud wat ballades se krag kan wees, werk hier diskwalifiserend: argelose metrum- en selfs rymhantering, afgetakelde en selfs geykte metafore, en soms blote sentimentaliteit is dinge wat hinder.”
In The Argus van 28 September 1973 het ID du Plessis aan Tos Wentzel gesê: “I intended the political message only as a by-product of my art. The artist does not in the first place set out to convey a message. His primary aim is to express himself to the best of his ability through his particular medium. When his work is complete, he naturally hopes it will be appreciated. Only in this way can art be said to be propagandistic.
“If the artist’s primary aim is to put across some message, his work may be a good piece of propaganda, but as a work of art it will suffer accordingly. Poetry and politics are very uneasy bedfellows.
“I have taken five characters: a Malay craftsman, a fisherman, a gangster, a singer and a teacher, to show, by suggestion rather than descriptive detail, how these permanent members of our South African community are frustrated by having certain limitations imposed upon them, limitations for which the central character of the ballad, Blindeman, must take the blame.”
In 1980 is daar ’n Du Plessis-bundel met die titel Raamwerk vir Suid-Afrika: Credo op rym by John Malherbe gepubliseer. Vir Gerrit de Jongh (Die Burger,31 Desember 1981) was die meeste gedigte in hierdie bundel eerder ryme, aangesien daar van poësie van hoë gehalte nie werklik sprake is nie. “Maar daar straal tog ’n gees uit wat dadelik deur die opregtheid van gevoel tref.”
ID het die bundel opgedra aan “almal wat weet dat Suid-Afrika nie môre of oormôre nie, maar vandag ’n raamwerk moet vind wat konsekwent met die basiese beginsel van menslike waardigheid rekening hou ...”
“Die eerste afdeling is oorgeneem uit Land van ons vadere (1945) en hier vind ons die digter wat trots is op dit wat in Suid-Afrika tot stand gebring is ná ‘die jare van verbrokkeling’.
“In afdeling twee (‘Ek het op Tafelberg gestaan’) in 1979 dig hy oor ‘die vele dualismes’ van sy land. Hy kyk om die beurt na die houdings van die blanke, die bruin man en die swart man ‘in die grootstad’. En hy voel dat die geleentheid vir gesprekke verminder.”
“’n Jaar voor sy dood meen Du Plessis: ’nou het die uur ons ingehaal’. In dié afdeling skets hy die destydse situasie en kom dan tot ’n laaste belydenis:
Ek het op Tafelberg gestaan.
Gesien hoe onder in die stad
Wit, Bruin en Swart se weë kruis,
En het geweet dat meer en meer
Ons saam die teuels sal moet hou.
Wie nou nog soek na spreuk of leuse
Moet weet: daar is geen ander keuse.
De Jongh het afgesluit: “Raamwerk vir Suid-Afrika is van ID se suiwerste digwerk, omdat dit so duidelik uit die hart kom, so opreg is. Met hierdie bundel het hy sy oeuvre afgesluit, en daarmee iets daargestel wat van veel meer as literêr-historiese belang is. ’n Woorde-monument.”
EC Britz het in Die Burger van 16 April 1981 Raamwerk vir Suid-Afrika as ’n kleinood beskryf vanweë die hoë ouderdom van die digter, “’n man wat met sy innemende, beskaafde persoonlikheid, sy uiters vrugbare skrywersloopbaan en sy lewe van diens aan die gemeenskap ’n buitengewone gevoel van simpatie en waardering by ’n mens opwek.
“Die politieke en lewenshouding wat Du Plessis in sy Raamwerk vir Suid-Afrika onder woorde bring, het hy in sy persoonlike lewe en in sy loopbaan prakties waar gemaak. In die verskillende hoedanighede waarin hy byvoorbeeld die Maleier- en Kleurlinggemeenskap gedien het, het hy soos miskien niemand anders voor sy tyd nie, die soort versoenende optrede gedemonstreer wat hy in hierdie bundel as oplossing vir Suid-Afrika se rasseprobleme propageer.
“By ID du Plessis is dit nie ’n geval van ‘sê so’ nie, maar van ‘kan doen’, beter nog: van ‘het gedoen’. Ongelukkig is dit deel van die boosheid van óók die didaktiese woordkuns dat die ‘sê so’, die toor met woordeffekte, belangriker is as die ‘kan doen’, die praktiese oefening deur die digter van wat hy predik. Die beste digter is lank nie noodsaaklik die mees opregte en toegewyde mens nie.
“So staan hierdie ‘betrokke’, polities-bewoë gedigte van ID du Plessis dan in die skadu van ander, jonger digters wat dieselfde boodskap verkondig, maar wie se mooier woorde in vergelyking met syne bloot maar ’n modieuse puur-estetiese spel is.”
ID du Plessis se gedigte leen hulle tot toonsetting en heelwat van sy gedigte word deur bekende Afrikaanse sangers gesing. So het Hubert du Plessis sy liedsiklus “Vreemde liefde” op ID se gelyknamige gedig gegrond. Sy koorwerk “Slamse beelde” se teks is ontleen aan Die vlammende fez. En wie ken nie Laurika Rauch se uitvoering van “Katrina van die Bo-Kaap” nie?
Op 25 Junie 1980 het ID du Plessis 80 geword en is twee nuwe boeke bekendgestel tydens ’n groot verjaardagparty vir die skrywer in die Kaapstadse stadsaal. Die twee werke was Mens en ster: verse 1925–78en Uitgesoekte goëlstories.
In ’n “Verantwoording” voor in Mens en ster het die outeur self ’n verduideliking gegee oor watter gedigte hy ingesluit het en watter nie: “Ek het op inkorting besluit, veral ten opsigte van Lied van Ali en Die sanger. In die geval van Lied van Ali omdat dit, behalwe vertalings, ’n oormaat van jeugverse bevat uit ’n tydperk wat deur die voorafgaande afdeling ‘ongebundelde verse 1925–37’, weerspieël word, terwyl daar in Die sangerverse was wat in ander bundels verskyn, asook insinkings wat weggelaat kon word sonder om die gang van die vers te steur.”
Hy het ook nie vertalings ingesit nie, aangesien net oorspronklike werk vir insluiting in aanmerking gekom het.
Oor die insluiting van net agt moppies in die bundel het Du Plessis só verduidelik: “Van die ouer moppies het in die meeste gevalle net fragmente oorgebly. In hoeverre hierdie versameling onveranderd is en in hoeverrre deur my gewysig of aangevul, laat ek aan die leser oor. Maar vir die doeleindes van Mens en stermaak dit wél saak. Daarom word net die agt moppies wat ek self geskryf het, hier opgeneem. Selfs waar ek van die orige 41 aansienlik aangevul en gewysig het, kom hulle nie hier in aanmerking nie.” (Vaderland, 30 Oktober 1980)
Wat vir Henriette Roos opgeval het van hierdie omvangryke oorsig van ID du Plessis se digwerk is die verskeidenheid wat opgedis is: daar is hekelrympies wat ’n skerp waarnemingsin en spotvermoë openbaar; daar is lang satiries / polemiese verse uit In die Sabie en Skermutseling en skote; die ambigieuse ‘volks’-gedigte uit Land van ons vadere en Kaapse moppies; daar is die balladevorm wat beslis ’n digvorm is wat Du Plessis ontgin het; en dan is daar die belydenisverse van Vreemde liefde. (Beeld, 25 Augustus 1980)
Roos het afgesluit: “Die byeenbring van die gedigte sal Du Plessis nie nou binne die kring van groot digtersfigure trek nie, maar dis wel ’n tydige herontmoeting. Die ouer leser sal met vreugde bekende verse terugvind. […] Die bundeltitel, Mens en ster, verwys na ’n gedig uit Terugblik van 1967. Die mens-ster-lig-verhouding is egter leitmotif deur die hele versameling: aanduiding van die mens (digter) se strewe na die onbereikbare (die ster) deur middel van die woord (verbeelding). Hierdie geleentheidsbundel gee ’n oortuigende beeld van dié digter se besonderse ‘sterre’-reis.”
Wilhelm Grütter het in The Argus (11 September 1980) sy resensie van Mens en ster geskryf: “Two strikingly different modes characterise the best of the poetry representing most of Du Plessis’s work in this field for over 50 years. They are a pure lyricism which in its expression of the exotic is unique in Afrikaans; contrasted with the more earthy requirements of some stinging literary satire.
“However violent they might have been at the time, bygone literary feuds are of interest purely to the student, and contemporary satire thus stands in danger of losing its relevance. What keeps the pieces in the section ‘Skermutseling en skote’ alive though, is a wit of rhyme and ingeniousness in the couplet form which frequently remind one of Pope at his best.
“In a more general vein, there is a political assessment in a poem such as ‘Swart op wit’, as valid today as when it was written in 1943 – in truth a sad reflection of the inability of any political party thus far to resolve South Africa’s most explosive issue, as much as a tribute to the poet’s lasting insight.
“The collection does not contain all Du Plessis’s poetry which, as his own selector, is his prerogative. His justification is, however, a sufficient indication to the literary historian of the basis of selection and indeed, nothing is left out which might have harmed an authoritative representation of his word.”
En dan is daar Maureen Joubert (Sarie Marais, 20 Augustus 1980) se “huldeblyk” aan ID du Plessis met haar resensie van Mens en ster: “… en al die bekendheid van ’n geliefde digter uit jou skooldae. Die bundel weerklink van die Bo-kaap, die Karoo, die betowering van die Ooste en liedjies wat ’n mens al byna vergeet het.
“Die gedigte is oor ’n lang tydperk geskryf en met die byeenbring daarvan besef ’n mens weer hoe ryk geskakeerd en wisselend van aard sy werk is. Hy verlang so hartseer-seer, en huppel met ’n altyd jeugdige vreugde; hy skryf satiries oor mens en samelewing en met deernis oor ’n volksgroep wat van die Ooste na ons land gekom het.
“Hy het vir ons die moppies van die Maleiers aangeteken, vir die jong leser die eerste keer kennis laat maak met dié interessante gemeenskap en sy gebruike, Djakarta, Java en Bali. Saam met die vrolikheid van die Karnaval het hy die hartseer van mense voorgestel: dié van Katrina van die Bo-Kaap, die eensame seeman en die mense in die Slamse buurt.”
ID du Plessis en sy honde
Een van die grootste liefdes in ID se lewe was sy honde en in 1978 het Howard Timmins Buster, Sally and Mark: the story of three dogs uitgegee.
Oor Vrouerubriek van die SAUK (28 Julie 1978) het Audrey Blignault gesê: “Die skrywer het vertel hoe hy en sy vriend John, wat ’n huis in Somerset-Wes gedeel het, besluit het om vir hulle ’n hond aan te skaf. Hulle het hom op Ruyterplaas naby Houtbaai gaan haal, ’n klein hondjie, tien weke oud, ’n baster tussen ’n bokser en ’n boerboel, met ’n wit bors en ’n donker gesig. Hy het deel van hulle lewe geword. Vier maande later het Sally by Buster aangesluit. Sy was ’n opreggeteelde bokser, rooi soos ’n takbok, met ’n fyn swart neus en die suiwer lyn van adellike afkoms in haar hele gestalte. Buster en Sally het elf gelukkige jare saam met hulle base deurgebring, totdat Buster siek geword het en ’n veearts sy lyding moes beëindig. Toe Sally twaalf jaar oud was, het Mark, die boerboel wat voorheen geen ware liefde geken het nie, hom by haar aangesluit. En om die drie honde word die ontroerende essay gebou. Elkeen wat die kameraadskap van ’n hond ken en ’n verwantskap met die hond aanvoel, sal graag hierdie besonderse boek wil besit.”
Eerbewyse aan ID du Plessis
In 1973 het die Kaapse Drie-Eeue-Stigting se voorsitter, DR D’Ewes, een van hierdie vereniging se jaarlikse merietepryse aan ID du Plessis oorhandig vir sy bydrae tot die Kaapse kultuur deur sy boeke en sy belangstelling in die bewaring van die bydrae wat die Kaapse Maleiers tot dié kultuur gelewe het. (Die Burger, 29 November 1973)
In 1980, ter viering van sy tagtigste verjaardag, het die Maleierkoorkomitee ’n verjaardagfees vir ID in die Kaapstadse stadsaal gereël. Hy het ’n silwerring, gemaak deur die silwersmede van Jokjakarta, aan Fieroeza Schroeder, dogter van koormeester Ebrahim en Abeeda Schroeder, gegee. Hy het dit gedoen, het ID gesê, op dieselfde verhoog waar die klein Abeeda veertig jaar vantevore op die eerste Maleierkoorfees wat hy gehelp reël het, op ’n kassietjie geklim het en “Piet Hein” gesing het.
“Dis die soort aande wat Suid-Afrika nodig het,” het ID gesê. “Ons praat van brûe bou. Ons wil as mense mekaar ontmoet. Kyk wat ’n heerlike gees is hier vanaand! Ons is vriende bymekaar! Dis die soort gesindheid wat ’n bestendige wêreld maak sonder getwis of hebsug.”
In 1980 het die Universiteit van Rome ’n eremedalje aan Du Plessis toegeken. Die toekenning is gedoen terwyl hy saam met die Raad van Maleierkore oorsee getoer het. Hulle het konserte aangebied in Engeland, Italië en Nederland, waar hulle deelgeneem het aan die Tulip-time International Choral Festival in Katwijk. Die toekenning is gemaak uit erkenning van sy bydrae op kultuurgebied en die bevordering van goeie rasseverhoudinge oor ’n lang tydperk.
In 1980 het sy alma mater, die Universiteit van Kaapstad, ’n eredoktorsgraad aan ID du Plessis toegeken weens onskatbare diens aan die Suid-Afrikaanse tale en literatuur, asook aan ons kultuurerfenis. Hierdie toekenning was vir hom ’n besondere eer, veral omdat dit ’n doktoraat in die lettere was, wat sy hoofbelangstelling was. “Ook is dit ’n gelukkige omstandigheid dat dit ’n Engelse universiteit is wat dit goed vind om grade toe te ken aan twee beoefenaars van die Afrikaanse letterkunde [DJ Opperman het saam met hom die eredoktorsgraad ontvang]. Dit is die wye erkenning wat mens graag wil sien en die soort wisselwerking wat van universiteite verwag word.” (Hoofstad, 2 Januarie 1980)
In Januarie 1982 het die Stigting Jan van Riebeeck ID postuum vir sy werk bekroon uit erkenning vir die buitengewone verdienste van sy bydrae tot die Afrikaanse en Maleierkultuur en die Suid-Afrikaanse volkslewe. Twee bekende Maleierkoorrade van Kaapstad, die Suid-Afrikaanse Koorraad en die Cape Malay Choir Board, het ook elkeen ere-oorkondes van die Stigting ontvang. (Rapport, 20 Desember 1981)
ID du Plessis se afsterwe, begrafnis en huldeblyke
Op 29 November 1981 het ID ’n beroerte gehad, waarna hy na die destydse Volkshospitaal in Kaapstad geneem is. Op 11 Desember 1981 is hy in Kaapstad oorlede. Hy is oorleef deur twee broers, JH en PV du Plessis.
Met sy begrafnis het meer as 200 lede van verskeie Maleierkore sy kis op die Maleier-katel op hulle skouers gedra, vanuit die Bo-Kaap, af met Waalstraat tot by die Groote Kerk in Adderleystraat, het Roelof Vorster in Rapport van 20 Desember 1981 geskryf. Telkens het die kis, versier met ’n ruiker van blou en pers hortensies (sy gunsteling-kleure) van skouers verwissel. Dit was die Maleier-gemeenskap se laaste eerbetoon aan ’n groot vriend wat meer as veertig jaar lank die Maleier-kultuur bestudeer het en selfs besoeke aan Java en Bali gebring het om te gaan kyk waar hulle wortels lê.
Tydens die begrafnisdiens in die Groote Kerk het ’n Griekwakoor “Daar is maar een uit alle tale” sonder begeleiding gesing. Net soos met die Maleiers, het ID ook baie tot die kultuuropheffing van die Griekwas bygedra.
In die vroeë 1960’s het ID ’n grafkelder in die styl van ’n kramat in die groen omgewing van die Franschhoek-vallei op die plaas Bordeaux laat bou waar hy saam met sy ou vriend, John Wakefield, wat in die middel 1970’s oorlede is, en sy honde, Sally en Buster, kon lê. “Die vreugde van so iets (soos die grafkelder) moet ’n mens geniet as jy nog lewe, want ná jou dood het jy niks meer daaraan nie,” het hy vir sy broer Pallie vertel. (Die Burger, 6 Februarie 1982)
Ná sy honde se dood is hulle in loodbelynde kiste in die grafkelder weggebêre, en so ook John Wakefield. ’n Gedeelte van ID se as is op 5 Februarie 1982 daar ter ruste gelê.
Sy broer het aan hom gevra of die “verdeelde oorskot” nie dalk tot probleme kan lei op die opstandingsdag nie. ID du Plessis se antwoord was: “Ek twyfel nie dat die asse mekaar sal vind wanneer die dag van trompetgeskal en die oopgaan van al die grafte aanbreek nie.” (Die Burger, 6 Februarie 1982)
Met die afsterwe van ’n tante het ID ná baie jare weer kennis gemaak met die kerkhof op die familieplaas Houtkraal naby De Aar, waar Jean-Prieur, stamvader van die Du Plessis’s, saam met agt ander geslagte begrawe lê. ID sou die eerste van die tiende geslag wees. Hiermee het sy sielewroeging begin en sake het ’n keerpunt bereik toe Pallie ná ’n besoek aan die plaas kom vertel het hoe mooi die Karoo-vlakte na die lentereën om die kerkhof in blom staan. Net daar het hy besluit dat ’n deel van sy oorskot ook in die familiebegraafplaas moes rus. (Die Burger, 6 Februarie 1982)
Huldeblyke
- PJ Philander: “Hy is iemand wat daarin geslaag het om die Kleurling en Maleier uit te beeld as mens en nie as mindermens nie; hy het hul emosies en ervaringsvelde ondervind en dit in sy kunswerke ... verewig.” (Bron en datum onbekend)
- Sybelle Albrecht, Die Vaderland: “Dit was ’n ontmoeting van die kulture van die ooste en die weste, toe die kleurvolle Afrikaanse digter en skrywer, dr ID du Plessis, deur Afrikaner en Maleier saam na sy laaste rusplek begelei is. [...] Hierdie veelsydige letterkundige was byna onafskeidbaar deel van die Kaapse kultuurlewe. Behalwe dat hy seker die beste verteenwoordiger van die volk se romantiek in ons letterkunde was, was dr ID die grootste wit kenner van die Kaapse bruin kultuur. [...] En hy het, met ’n ongelooflike lewensdrif vir sy jare, bly brûe bou – tot in sy laaste dae en in sy laaste versreëls en nou in sy dood het hy die finale brug gespan tussen twee leefwyses en twee kulture wat gewoonlik wêrelde van mekaar verwyder is.” (Vaderland, 17 Desember 1981)
- JWS van Zijl, oudregterpresident: “Hy was ’n man wat fyn gelewe het en aan baie mense hulp en raad verleen het. Hy was ’n kampvegter wat op ’n baie besondere wyse geveg het – deur vriende te maak. Hy was soos die regte jaar se rooi wyn wat wonderlik oud geword het – ryker, ronder, voller. In sy verstand, sy gees en sy emosies het hy egter jonk gebly.” (Rapport, 20 Desember 1981)
- A Pansarey, voorsitter van die Kaapse Maleierkoorraad: “Dr Du Plessis was die grootste gesaghebbende in Suid-Afrika oor die kultuur en geskiedenis van die Maleiers. Hy was een van die stigterslede van die Kaapse Maleierkoorraad en het baie bygedra tot die goeie verhoudinge tussen verskillende volksgroepe. In die harte van die Maleiergemeenskap sal daar altyd ’n spesiale plekkie vir hom wees.” (Rapport, 20 Desember 1981)
- Richard van der Ross, rektor van UWK: “Dr ID was ’n Kapenaar in die beste sin van die woord. Hy het ’n insae en sensitiwiteit vir die mense van Kaapstad gehad wat iets besonders was. Dit is my bede dat Suid-Afrika en sy mense eendag die grootheid van gees mag bekom wat almal sal laat deel in die humanisme van ID du Plessis en wat ’n maatskaplike bestel sal skep wat sy menslikheid en sy groot geestigheid waardig sal wees. Hier aan die voet van Tafelberg en in die geur van die Bo-Kaap groet ons hom. Ons sê baie kramakassie, Doktor; a-salaam W’Alaikum – vrede vir u.” (Rapport, 20 Desember 1981)
- Cape Times (hoofartikel): “Dr ID du Plessis will be remembered as a notable poet of the Afrikaans language but above all as a man who made and kept friendships across the restricting barriers of race, religion and culture which so impoverish life and human relations in the Republic. He had the ability to transcend the limitations of the obsessive ethnicity and cultural chauvinism which blinkered many of his contemporaries, particularly in his reaching out to discover the riches of the Muslim culture of the Cape, in which he was steeped.” (The Cape Times, 14 Desember 1981)
- PW Botha, destydse eerste minister: “Ek het hom as mens en as kunstenaar besonder waardeer. Hy het ’n heel besondere humorsin gehad en sy kennis en toegeneentheid teenoor die Kleurlingbevolking was allerweë bekend. Suid-Afrika het ’n groot kunstenaar verloor, en het ’n vriend verloor. Ek en my gesin sal hom terdeë mis.” (Volksblad, 13 Desember 1981)
- Die Burger (hoofartikel): “Hy was ’n deurleefde kultuurmens, maar ook iemand met ’n liefde vir sport. Waar ’n mens dan allereers aan hom dink as digter – hy was een van die grootste verteenwoordigers van die volkse romantiek in ons letterkunde – en iemand wat bygedra het tot die vernuwing van Dertig, kan sy dae as eerste sportredakteur van Die Burger nie onvermeld verbygaan nie. Noem ’n mens dan die Hertzog- en die Scheepersprys wat hy onderskeidelik met sy dig- en jeugskryfwerk gewen het, vermeld jy graag ook die Universiteit van Wes-Kaapland, ’n instelling waarvoor dr Du Plessis hom lank beywer het, en waarvan hy ook die eerste kanselier was. Die heengaan van ID du Plessis laat ’n groot leemte. Hy was ’n ewewigtige mens wat geglo het in die bou van brûe tussen bevolkingsgroepe en wedersydse begrip tot in sy laaste poësie bepleit het.” (Die Burger, 14 Desember 1981)
- Shafiek April, destyds sekretaris van die Maleierkoorraad: “Ek was uiters geskok toe ek van sy dood verneem het. Ek het nie woorde nie. Ek weet nie wat van die Maleierkoorraad sonder hom gaan word nie. Hy het die koor in 1939 gestig en het maar altyd ons leidsman gebly. Ons gaan swaar leef sonder hom. Een van sy laaste take was om planne vir ’n gemeenskapsentrum in Greenhaven-landgoed deurgevoer te kry, sodat die koor ’n tuiste kon hê. Die laaste boodskap van hom aan ons was dat ’n droom nou werklikheid gaan word.” (Die Burger, 12 Desember 1981)
- Adam Small: “Ek het ID du Plessis nie persoonlik geken nie, net op ’n afstand as digter, maar dit het my altyd getref dat hy ’n gentleman is. En dit bly ’n aantreklike eienskap. [...] Vir my is dit eintlik ’n ongelukkigheid dat ID die belange van die Departement van Kleurlingsake behartig het, want hy het my altyd getref as ’n universele mens wat bokant kleur leef. Ek dink die toestand in ons land het hom ook bekommer. Dit kom baie duidelik uit in sy latere bundel Ballade van Broer Blindeman. Elkeen wat daardie verse lees, sal besef watter groot wroeginge hy oor apartheid gehad het.” (Bron en datum onbekend)
- Salie Saal, destyds koorbestuurder: “Toe ek my dertig jaar gelede as 17-jarige seun by die koor aangesluit het, het ek dr Du Plessis as pa van die koor leer ken. Die Raad verloor nie net ’n stuk goud nie, maar ’n stuk diamant daarby.” (Die Burger, 12 Desember 1981)
- Stephan du Toit, voormalige ambassadeur in Parys en vriend: “Ek onthou hom veral om sy goeie humorsin en fyn sêgoed. Ons was al die jare soos twee karperde in die raad van die UK. Ek is verslae oor sy dood.” (Die Burger, 12 Desember 1981)
- PA Weber, gewese voorsitter van die direksie van die Nasionale Pers: “As eerste heeltydse sportredakteur van Die Burger het hy groot werk gelewer met die skepping van sportterme in Afrikaans. Hy was ’n ware heer, kultuurmens en vriend, en daarby een van die min werklik tweetalige mense in Suid-Afrika.” (Die Burger, 12 Desember 1981)
- Gerrit de Jongh: “ID du Plessis was nie ons beste digter nie en het nooit voorgegee om te wees nie. Wat hy wel was, was ’n belese mens, ’n groot mens, iemand wat op ’n besadigde manier ’n geheelbeeld van ons land en sy toekoms oorgedra het, wat sy politiek nie net gepraat het nie, maar dit geleef het ook.” (Die Burger, 31 Desember 1981)
- Retief Koch: “Hoe aangenaam en verrykend was dit nie om in sy geselskap te kon verkeer en hom uit te vra oor sy werk en oor letterkunde in die algemeen nie. Nooit was daar ’n leë oomblik in sy geselskap nie. [...] En Dinsdag het ons van hom afskeid geneem in die Groote Kerk in die Moederstad. Mense van alle stande, mense van verskillende rasse, mense van verskillende gelowe, ons was almal daar, want ons was sy vriende. Hy was ’n sanger wie se lied by ons sal bly!” (Volksblad, 19 Desember 1981)
- De Villiers, Kay: “ID du Plessis was ’n man wat die Kaap ten volle onder sy vlerk geneem het, en hy is myns insiens ’n gepaste persoon om by wyse van ’n gedenklesing by die aanvang van die Suidoosterfees te onthou. By sy begrafnisdiens het Dick van der Ross, eerste bruin rektor van die UWK, van Du Plessis gesê dat hy die Kaap en ál sy mense, ‘hierdie bobotie van ’n mensdom’, liefgehad het. Wat Du Plessis geskryf het, het hiervan getuig. Hy is op Philipstown in die Karoo gebore en het as jong man na die Moederstad gekom. Hy het die Kaap sy tuiste gemaak en liefgekry. Ons wat as studente hier in die Kaap sy voorligting by uitstappies na die Bo-Kaap of op Maleierkoor- of khalifa-aande kon belewe, sal sy kennis en deernis vir dié kultuurskat in ons midde nooit vergeet nie.
“Du Plessis was ’n meesterlike storieverteller met ’n fyn humorsin. Hy was ’n stil mens wat nooit sy eie beuel geblaas het nie, maar het toegewyd gewerk vir dit waarin hy geglo het. Afgesien van sy ander bydraes op ’n verskeidenheid van kulturele vlakke, is dít wat hy vir die Bo-Kaap se mense en die behoud van hul kultuur gedoen het, rede genoeg om sy naam by wyse van ’n gedenklesing by die Suidoosterfees in ere te hou.” (Bron en datum onbekend)
Publikasies
|
Publikasie |
Die Springbok: ’n Rugby-verhaal |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Jeugfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
1962 Scheepersprys vir Jeuglektuur vir al sy jeugboeke |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Lied van Ali en ander gedigte |
|
Publikasiedatum |
1931 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Poësie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Legendes van alle nasies |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Legendes |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
In die Sabie: ’n hekeldig |
|
Publikasiedatum |
1932 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Poësie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die Silwervaring: ’n Rugby-verhaal |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Jeugfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
1962 Scheepersprys vir Jeuglektuur vir al sy jeugboeke |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die Rugbykroon |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
0869661493 (hb) |
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Jeugfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
1962 Scheepersprys vir Jeuglektuur vir al sy jeugboeke |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die bydrae van die Kaapse Maleier tot die Afrikaanse volkslied |
|
Publikasiedatum |
1935 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Kultuurgeskiedenis |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Uit die ander wêreld |
|
Publikasiedatum |
1935 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Kortverhale |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Stryd |
|
Publikasiedatum |
1935 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Poësie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die wedstryd en ander kortverhale vir die jongspan |
|
Publikasiedatum |
1936 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Bloemfontein: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Kortverhale vir die jeug |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Ballades |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Poësie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Hertzogprys vir poësie 1937 saam met Vreemde liefde |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Vreemde liefde |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Poësie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Hertzogprys vir poësie 1937 saam met Ballades |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Olimpiade |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Jeugfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
1962 Scheepersprys vir Jeuglektuur vir al sy jeugboeke |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die Maleise samelewing aan die Kaap |
|
Publikasiedatum |
1939 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Kultuurgeskiedenis |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Uit die Slamse buurt. Deel 1: Kaapse sprokies, fabels en legendes |
|
Publikasiedatum |
1939 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Folklore |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Uit die Slamse buurt. Deel 2: Kaapse sprokies, fabels en legendes |
|
Publikasiedatum |
1939 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Folklore |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die skat van Robbeneiland |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
|
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Jeugfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
1962 Scheepersprys vir Jeuglektuur vir al sy jeugboeke |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Kwatryne |
|
Publikasiedatum |
1941 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Poësie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Goëlery |
|
Publikasiedatum |
1941 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Kultuurgeskiedenis |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Rugby in Rio |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
0869661558 (hb) |
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Jeugfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
1962 Scheepersprys vir Jeuglektuur vir al sy jeugboeke |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Afrikaanse goëlstories. Deel I |
|
Publikasiedatum |
1942 |
|
ISBN |
(sb) |
|
Uitgewer |
Bloemfontein: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Kortverhale |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Afrikaanse goëlstories. Deel II |
|
Publikasiedatum |
1942 |
|
ISBN |
(sb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Kortverhale |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die Corcovado: kortverhale |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Kortverhale |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die hart van Java |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Jeugverhale |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die verbode ryk: kortverhale |
|
Publikasiedatum |
1943 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Kortverhale |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Skermutseling en skote |
|
Publikasiedatum |
1943 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Pretoria: Van Schaik |
|
Literêre vorm |
Poësie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die gevleuelde perd en ander Kaapse stories |
|
Publikasiedatum |
1943 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Pretoria: Van Schaik |
|
Literêre vorm |
Folklore |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die vlammende fez |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Unie-Volkspers |
|
Literêre vorm |
Poësie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die oog van Boeddha |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Port Elizabeth: Unie-Volkspers |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Tales from the Malay Quarter: recorded and retold |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
0869782053 (hb) |
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Folklore |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
Geen |
|
Publikasie |
Land van ons vadere: verse |
|
Publikasiedatum |
1945 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Port Elizabeth: Unie-Volkspers |
|
Literêre vorm |
Poësie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Gevreesde vriend |
|
Publikasiedatum |
1946 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Kortverhale |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
The Cape Malays |
|
Publikasiedatum |
1946 |
|
ISBN |
(sb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasse-aangeleenthede |
|
Literêre vorm |
Kultuurgeskiedenis |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
Geen |
|
Publikasie |
Bloemlesing |
|
Publikasiedatum |
1947 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Poësie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
The Cape Malays: history, religion, traditions, folk tales. The Malay Quarter |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
0869610287 (hb) |
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Kultuurgeskiedenis |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Kom reis met my |
|
Publikasiedatum |
1948 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Afrikaanse Persboekhandel |
|
Literêre vorm |
Reisboek |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
Geen |
|
Publikasie |
Die skat van Robbeneiland en Hart van Java |
|
Publikasiedatum |
1949 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Jeugfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
1962 Scheepersprys vir Jeuglektuur vir al sy jeugboeke |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
Geen |
|
Publikasie |
Ballade van die eensame seeman |
|
Publikasiedatum |
1949 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Balkema |
|
Literêre vorm |
Poësie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Olimpiade en Rugby in Rio |
|
Publikasiedatum |
1950 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Jeugfiksie |
|
Pryse toegeken |
1962 Scheepersprys vir Jeuglektuur vir al sy jeugboeke |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings beskikbaar op die internet |
Geen |
|
Publikasie |
Die mag van die woord: vyftig essays |
|
Publikasiedatum |
1952 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Balkema |
|
Literêre vorm |
Essays |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Verhalende ballades |
|
Publikasiedatum |
1952 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Pretoria: Van Schaik |
|
Literêre vorm |
Poësie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Lig en skaduwee |
|
Publikasiedatum |
1952 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Balkema |
|
Literêre vorm |
Poësie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Goede dood |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Boekhandel |
|
Literêre vorm |
Kortverhale |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
The Malay Quarter and its people. Saam met CA Lückhoff |
|
Publikasiedatum |
1953 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Balkema |
|
Literêre vorm |
Kultuurgeskiedenis |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
Geen |
|
Publikasie |
Die sanger, die bose en die lied: ’n volksvers |
|
Publikasiedatum |
1955 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Boekhandel |
|
Literêre vorm |
Poësie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die wrak van die Grosvernor. Saam met HR Cooper |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Afrikaanse Persboekhandel |
|
Literêre vorm |
Jeugfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
1962 Scheepersprys vir Jeuglektuur vir al sy jeugboeke |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Versamelde verse: ’n keur uit sy digbundels |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Boekhandel |
|
Literêre vorm |
Poësie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Versamelde prosa |
|
Publikasiedatum |
1960 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Boekhandel |
|
Literêre vorm |
Prosa |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Versamelde ballades |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Boekhandel |
|
Literêre vorm |
Poësie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Karoo-verse |
|
Publikasiedatum |
1965 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Boekhandel |
|
Literêre vorm |
Poësie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Hasie by die dam: ou Afrikaanse sprokie |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
0798104252 (hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Human & Rousseau |
|
Literêre vorm |
Afrikaanse sprokies |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Poltergeists of the South |
|
Publikasiedatum |
1966 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Howard Timmins |
|
Literêre vorm |
Kultuurgeskiedenis |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Terugblik |
|
Publikasiedatum |
1967 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Boekhandel |
|
Literêre vorm |
Poësie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Vaderlandse verse |
|
Publikasiedatum |
1969 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Voortrekkerpers |
|
Literêre vorm |
Poësie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Drie wêrelde: ’n keur uit sy prosa |
|
Publikasiedatum |
1970 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Boekhandel |
|
Literêre vorm |
Prosa |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Sjeg Joesoef |
|
Publikasiedatum |
1970 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Boekhandel |
|
Literêre vorm |
Poësie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Doederomandro en ander Kaapse stories |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
0798103620 (hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Human & Rousseau |
|
Literêre vorm |
Folklore |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Sapen Sewekop en ander Kaapse stories |
|
Publikasiedatum |
1971 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Human & Rousseau |
|
Literêre vorm |
Folklore |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
New quatrains of Omar Khayyám: rendering based on the Arberry version of the Teheran manuscript |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Howard Timmins |
|
Literêre vorm |
Poësie in vertaling |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Ballade van Broer Blindeman |
|
Publikasiedatum |
1973 |
|
ISBN |
0869630105 (hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Buren |
|
Literêre vorm |
Poësie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
The passing show |
|
Publikasiedatum |
1974 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Buren |
|
Literêre vorm |
Poësie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Aantekeninge uit Tuynstraat: herinneringe en beskouings |
|
Publikasiedatum |
1975 |
|
ISBN |
0624006727 (hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Tafelberg |
|
Literêre vorm |
Outobiografiese aantekeninge |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Song of Venus |
|
Publikasiedatum |
1976 |
|
ISBN |
0869781324 (hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Howard Timmins |
|
Literêre vorm |
Poësie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Kaapse moppies |
|
Publikasiedatum |
1977 |
|
ISBN |
062801290X (hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Perskor |
|
Literêre vorm |
Volkspoësie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Moleste op die Albatros: verhale in ligte luim |
|
Publikasiedatum |
1978 |
|
ISBN |
0628013698 (hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Perskor |
|
Literêre vorm |
Kortverhale |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Buster, Sally and Mark: the story of three dogs |
|
Publikasiedatum |
1978 |
|
ISBN |
0869781545 (hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Howard Timmins |
|
Literêre vorm |
Hondeverhaal |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die Maboersa en ander Kaapse stories |
|
Publikasiedatum |
1978 |
|
ISBN |
0798107936 (hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Human & Rousseau |
|
Literêre vorm |
Folklore |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Raamwerk vir Suid-Afrika: credo op rym |
|
Publikasiedatum |
1980 |
|
ISBN |
0869661604 (hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: John Malherbe |
|
Literêre vorm |
Poësie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Uitgesoekte goëlstories |
|
Publikasiedatum |
1980 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Tafelberg |
|
Literêre vorm |
Kultuurgeskiedenis |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Mens en ster: verse 1925–78 |
|
Publikasiedatum |
1980 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Tafelberg |
|
Literêre vorm |
Poësie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Baroen en ander Kaapse stories |
|
Publikasiedatum |
1982 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Human & Rousseau |
|
Literêre vorm |
Folklore |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
Artikels oor en deur ID du Plessis
- “Aftrede ’n leë woord vir dr ID” [hoofartikel]. Die Burger, 28 Junie 1980
- [Biografiese besonderhede]. Suiderstem, 5 November 1949
- Birthday of the week. The Cape Times, 27 Junie 1981
- Botha, Amanda:
-
- Dr ID (80) vra ’n rasse-raad. Transvaler, 26 Junie 1980
- Du Plessis se “Vreemde liefde” voltooi sirkel ná sewe dekades. Die Burger, 29 Januarie 2008
-
- Botha, Danie: ID se verwytvers nou vertaal
- Bouwer, Alba: Op ’n wit duin by Faure. Beeld, 5 Julie 1970
- Britz, Elretha: “Gee spesiale aandag aan Du Plessis. Volksblad, 14 Augustus 2000
- Digter-skrywer vandag sewentig: Du Plessis gehuldig met 3 werke. Die Burger, 25 Junie 1970
- Digters en skrywers: Dr Izak du Plessis. Keur, 30 September 1994
- Dit was ’n uithaler onderhoud. Vaderland, 9 Desember 1970
- Dr ID du Plessis 71 today. The Cape Times, 25 Junie 1971
- Dr ID du Plessis honoured. The Cape Times, 20 Mei 1981
- Drie nuwe boeke op ID se verjaardag. Beeld, 21 Junie 1970
- Du Plessis, ID:
-
- Beter as hof besluit [brief]. Die Burger, 1 Februarie 1974
- Die Maleier en die lied. Lantern, April 1982
- Proklamasie [gedig]: gedig vir sy 80ste jaar. Volksblad, 4 Junie 1980
-
- Du Plessis met beeld gehuldig. Die Burger, 23 Februarie 2000
- Du Plessis (70) se nuwe boeke. Transvaler, 29 Junie 1970
- Ferreira, Martin: Du Plessis-tombe vir vriend, honde bewaar. Die Burger, 27 November 1993
- GJS: ID du Plessis op Bali. Zuid-Afrika, September 2001
- Grobbelaar, Pieter W: Dit was ID du Plessis …. Rapport, 1 Maart 1992
- Grütter, Wilhelm: Marais lewer weer eens puik werk [radioprogram oor ID du Plessis]. Volksblad, 3 Julie 1982
- Hambidge, Joan: Digter was krities teenoor apartheid [brief]. Die Burger, 17 Maart 2011
- Honour for Dr ID. The Argus, 17 Junie 1970
- [Hubert] du Plessis’s Slamse Beelde for City Hall. The Argus, 23 Julie 1982
- Hugo, Daniel: “Duiwe” [Leketaal]
- Hy het Kaapse Maleier “herontdek”. Volksblad, 18 Junie 1970
- ID du Plessis. Storiewerf
- ID du Plessis: huldigingsaand. Wees gegroet!, Augustus 1984
- ID du Plessis: Die man wat die Maleiers herontdek het. Fleur, November 1946
- ID du Plessis op 81 nog bedrywig. Die Burger, 26 Junie 1981
- [ID du Plessis se 80ste verjaardag]. The Cape Times, 28 Junie 1980
- ID du Plessis se geskenk aan sy volk. Hoofstad, 7 Junie 1970
- ID du Plessis vandag tagtig. Die Burger, 25 Junie 1980
- ID 71 jonk. Die Burger, 30 Junie 1971
- ID vier sy 70e verjaardag. Oosterlig, 23 Junie 1970
- Ikeys vereer digter. Hoofstad, 24 Januarie 1980
- Italian award for SA author. Rand Daily Mail, 20 Mei 1981
- Kannaloop bring hulde aan dr ID. Die Burger, 26 Junie 1980
- Lategan, Leana:
-
- Du Plessis deur ’n nuwe bril bekyk. Volksblad, 14 Augustus 2000
- ID du Plessis: digter-skrywer óók die persoonlike mens. Volksblad, 24 Junie 2000
-
- Lewenslustige ID du Plessis 81. Oosterlig, 25 Junie 1981
- Malan, Mariana: Waardige ode aan ID du Plessis [Suidoosterfees]. Die Burger, 2 Mei 2017
- Maleiers eer digter op 80e verjaardag. Volksblad, 25 Junie 1980
- Manuel, George: An expert on the Cape’s folklore. The Cape Times, 21 Junie 1980
- Meyer, Naomi:
- Moderne moeilik vir dr ID. Vaderland, 5 Julie 1980
- Motor ry? Wat wou! Sarie, 16 Julie 1986
- NALN kry dokumente van ID du Plessis. Die Burger, 27 Junie 1980
- NALN kry geskenk van dr ID. Volksblad, 27 Junie 1980
- Ohlhoff, Heinrich: ID du Plessis (1900–1981)
- Ontvangs van meriete-prys van die Kaapse Drie-Eeue-Stigting [foto]. Die Burger, 29 November 1973
- Persoonlik. Die Burger, 13 Januarie 1957
- Poet Du Plessis, 80, enjoys a busy birthday. The Argus, 25 Junie 1980
- Saayman, Harvey: Digter se woorde [brief]. Oosterlig, 7 Julie 1990
- Sentrale huldigingsfees gehou by NALN. Netnews, 9 Augustus 2000
- Sewentiger – in jare. Nataller (Naweek-bylae). 19 Junie 1972
- Sexy dr ID. Rapport, 30 Mei 1976
- Tyd vir gedenklesing vir ID du Plessis. Die Burger, 13 Januarie 2007
- UK vereer digter. Suid-Afrikaanse Oorsig, 1 Februarie 1980
- UWC caps 116 students. The Argus, 16 Maart 1974
- Van Bart, Martiens: Tyd vir gedenklesing vir ID du Plessis. Die Burger, 13 Januarie 2007
- Van der Merwe, Hannatjie: Huldigingsprogram môre vir digter gehou. Volksblad, 24 Junie 2000
- Van der Ross, RE: ID du Plessis was geen politikus [brief]. Die Burger, 16 Maart 2011
- Van Eeden, Adrie: Klinkende name: Naamgewing in die Afrikaanse poësie. Nomina Africana, 1996
- Vosloo, Johan: ’n Bloedjong dr ID word tagtig. Rapport, 22 Junie 1980
- Wessels, Louis: Iewers in die Bo-Kaap sal hulle vandag onthou …. Die Burger, 25 Junie 1970
- Wiese, Tobie: Gesoek: die ware ID du Plessis. Die Burger, 1 Maart 2011
- Willers, Lize: Op 80 soek ID steeds die antwoord. Hoofstad, 8 Julie 1980
Bespreking van individuele gedigte van ID du Plessis
- Duiwe:
-
- Bespreek deur Daniel Hugo. Die Burger, 15 Desember 2007
-
- Kaalvoet klonkie:
-
- Bespreek deur Gerrit Komrij. NRC Handelsblad, Augustus 1999 [Trou moet blijcken]
-
- Karnaval:
-
- Bespreek deur JL Lewis. Klasgids, Februarie 1995
- Bespreek deur Marthie van den Berg. Klasgids, Augustus 1998
-
- Rietfontein:
-
- Bespreek deur Jaco Jacobs. Beeld, 3 Mei 2008 [Leketaal]
- Bespreek deur M Theron. Klasgids, Augustus 1995
-
- Van ’n koningsdogter:
-
- Bespreek deur JC Kannemeyer. Beeld, 30 Januarie 1992 [Verse vir die vraestel]
-
- Vlammende fez:
-
- Bespreek deur JC Kannemeyer. Beeld, 22 April 1993 [Verse vir die vraestel]
-
Artikels rondom die siekte, afsterwe en begrafnis van ID du Plessis
- Albrecht, Sybelle: Dr ID laat oos en wes ontmoet. Vaderland, 17 Desember 1981
- Baie in SA erf van ID du P. Die Burger, 20 Januarie 1982
- De Jongh, Gerrit: Waardige monument vir ID du Plessis. Die Burger, 31 Desember 1981
- Dr Du Plessis se as in Franschhoek weggelê. Die Burger, 15 Desember 1981
- Dr ID du Plessis [hoofartikel]. Die Burger, 14 Desember 1981
- Dr Du Plessis begrawe. Hoofstad, 15 Desember 1981
- Dr ID du Plessis [hoofartikel]. The Cape Times, 14 Desember 1981
- Dr ID du Plessis dies at the Cape after a stroke. Eastern Province Herald, 12 Desember 1981
- Dr ID gesels oor Kaap. Vaderland, 23 Januarie 1980
- Dr ID in die Boland weggelê. Die Burger, 6 Februarie 1982
- Dr ID se lewe vir haar ’n inspirasie. Volksblad, 6 Februarie 1983
- Du Plessis sterk aan. Oosterlig, 1 Desember 1981
- Foremost poet Dr ID du Plessis dies. Weekend Argus, 12 Desember 1981
- Grafkelder in berge vir ID. Rapport, 3 Augustus 1971
- Grootste vriend na rusplek [foto]. Hoofstad, 21 Desember 1981
- Hoffmann, Kit: Stigting bekroon hom ná sy dood. Rapport, 20 Desember 1981
- “ID”: Celebration of a life well spent. The Cape Times, 16 Desember 1981
- ID du Plessis [Van alle kante]. Die Burger, 21 Desember 1981
- ID du Plessis 100. Volksblad, 24 Junie 2000
- ID du Plessis bevredigend ná beroerte. Die Burger, 30 November 1981
- ID du Plessis gehuldig. Die Burger, 25 Junie 1982
- ID du Plessis: Hulde van oral. Die Burger, 12 Desember 1981
- ID du Plessis môre veras. Die Burger, 14 Desember 1981
- ID du Plessis nou halfpad ter ruste. Die Burger, 6 Februarie 1982
- ID du Plessis oorlede. Die Burger, 12 Desember 1981
- ID du Plessis oorlede: Digter van eg-menslike verse verryk Afrikaanse kultuur. Suidwester, 17 Desember 1981
- ID du Plessis overleden. Zuid-Afrika, 31 Januarie 1982
- ID vereer. Volksblad, 23 Desember 1981
- ID was groot kunstenaar. Volksblad, 12 Desember 1981
- Jack, Lionel: Afskeid van opregte mens en vriend. Rapport, 20 Desember 1981
- Koch, Retief: Dr ID se lied sal met ons bly. Volksblad, 19 Desember 1981
- Laaste rusplek in natuurskoon. Volksblad, 15 Desember 1981
- Maleierkore, Du Plessis bekroon. Die Burger, 23 Desember 1981
- Maleierkore dra digter se kis. Beeld, 15 Desember 1981
- Maleiers bring hulde. Hoofstad, 15 Desember 1981
- Maleiers sal hom mis. Beeld, 12 Desember 1981
- Medalje vir digter. Suid-Afrikaanse Oorsig, 8 Januarie 1982
- Moslem tribute to dead poet. The Cape Times, 15 Desember 1981
- PW bring hulde aan ID du Plessis. Oosterlig, 14 Desember 1981
- Poet’s personal items left to museums. Eastern Province Herald, 15 Januarie 1982
- Preller, DS: ID-oorskot rus ook in tombe. Die Burger, 15 Januarie 1994
- SA digter laat skat aan museums. Volksblad, 20 Januarie 1982
- Stadsraad nie by diens vir ID du Plessis. Die Burger, 18 Desember 1981
- Stagg, Maria: Gesprek met dr ID du Plessis herroep [brief]. Die Burger, 23 Desember 1981
- Stigting vereer dr Du Plessis. Beeld, 24 Desember 1981
- Toffar, Mogamat: Dr ID leef voort in Maleier-sang. Die Burger, 27 Januarie 1982
- Unprecedented Moslem tribute to Dr ID du Plessis. Eastern Province Herald, 15 Desember 1981
- Vorster, Roelof: Dié digter van Dertig was ’n mens onder mense. Rapport, 20 Desember 1981
- Wat nou van dr ID se kelder? Volksblad, 14 Desember 1981
- Wyle ID vereer. Oosterlig, 23 Desember 1981
ID du Plessis se ATKV|LitNet-Skrywersalbum is oorspronklik op 2013-08-06 gepubliseer en is nou volledig bygewerk.
Bron:
- Knipselversameling van die Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum
• Erkenning word hiermee gegee aan die Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum in Bloemfontein – NALN – vir die beskikbaarstelling van hul bronne en hulp van hul personeel (Wyno Simes en Annelien Diedericks) vir doeleindes van die ATKV-Skrywersalbum.