Elders gezien: De broers Louw, canonieke stemmen in het Afrikaans

  • 2

...
Wanneer een cultuurgemeenschap onverschillig omspringt met het literair verleden, branden met het overlijden van de schrijver bibliotheken af.
...

Yves T’Sjoen schrijft op Facebook:

Verbijsterend. Schandalig.

Wanneer een cultuurgemeenschap onverschillig omspringt met het literair verleden, branden met het overlijden van de schrijver bibliotheken af.

Het overkomt de broers Louw, canonieke stemmen in het Afrikaans.

Nicolaas Petrus van Wyk Louw en WE Gladstone Louw hebben met hun poëzie en kritieken bakens verzet. Ze droegen er toe bij dat een moraliserende, en op Afrikaner-nationalistische ideologie geënte, literatuur zich geleidelijk wist te bevrijden van het beklemmende juk van een bedompte gedachte.

In Sutherland (Noord-Kaap) staat het huis waar de broers opgroeiden, ook het Louw huis & museum geheten.

Ik was er twee keer te gast. In 2018, toen de toegang Daniel Hugo, Marlene Malan en mij niet is toegestaan. En nu enkele weken geleden, toen op instigatie van Gerard Scholtz, een nieuwe raad in het leven is geroepen om huis en inboedel, nog veel belangrijker alle documenten, te vrijwaren van een nakende ondergang.

Handschriften, originele brieven en andere documenten dwarrelen rond in het vervallen pand, zelfs de benoemingsbrief de dato 1949 van NP van Wyk Louw aan de Universiteit van Amsterdam. Bizar dat die bronnen zich niet in het archief van de Universiteit Stellenbosch bevinden.

In mei zijn plannen gesmeed om de teloorgang een halt toe te roepen.

In de Lage Landen kunnen we het nobele initiatief een duw in de rug geven. Niet alleen omdat beide dichters en academici een bepalende rol speelden in de recente geschiedenis van het Afrikaans. Of omdat een fragment van de oudste Louw-broer de toegang tot het thans veel besproken Afrikaanse Taalmonument flankeert.

De Malinese schrijver Amadou Hampâté Bâ tekende op: “Wanneer er in Afrika een oudere sterft, is dat als een bibliotheek die afbrandt.”

Wanneer we het literair verleden de rug toekeren en verwaarlozen, branden méérdere bibliotheken af.

Louw huis en museum #2022.

  • 2

Kommentaar

  • Barend van der Merwe

    Ek was daar in Desember 2020. Het maar net so oor die draad gestaan en kyk. Wens ek kon meer sien.

    Ja daar is verskeie redes vir dié situasie. Sutherland is nie gerieflik geleë nie. Dis sommer lelik uit die koers uit. Al minder en minder mense weet ook nog wie was NP van Wyk Louw en sy broer Gladstone. Baie mense het geen sin aan die geskiedenis nie. Kompeterende narratiewe oor die verlede maak dat mens sommer jou aptyt vir die tipe van ding verloor. Volgens kritiese rasteorie het wittes geen geskiedenis nie. Behalwe steel en moor. Die ANC regering wil, net soos die NP desjare, hulle eie weergawe van die geskiedenis in skole afdwing om patriotte van die jeug te maak. So verloor klomp mense belangstelling. Ander mense is weer krities oor skrywers soos Van Wyk Louw en sê hy was te gematig. Iemand het al geskryf Van Wyk Louw was te lojaal en te min verset, of iets in der voege. Na aanleiding van sy bekende opstel Lojale verset. Ek verbeel my dit was Jeanne Goosen. Ek kan verkeerd wees. Ons erfenishulpbronne word natuurlik bestuur soos die res van die land. En nie net Afrikaner- en Afrikaanse erfenishulpbronne nie. Selfs erfenishulpbronne uit die "struggle"-geskiedenis word nie na waarde geskat nie. Des te meer nog Afrikaans, wat nie waarlik as inheems beskou word deur menige Suid-Afrikaners nie. En veral nie deur ons Brits-geskoolde politici nie.

    Het een van Stellenbosch se dosente nie anderdag getweet dat Afrikaans verwyder moet word om te transformeer nie?

  • Gerard Scharn

    taal ontmaskert (eerder gepubliceerd op versindaba.co.za)

    wat denkt de man aan een tafeltje als hij
    een glas bier drinkt wanneer hij om
    zich heen kijkt en het glas op het viltje zet

    ziet hij stamgasten en passanten hoort hij
    ze praten interpreteert hij hun lichaamstaal
    hun gebaren en de kleding die ze dragen

    wat zegt de man aan het tafeltje als hij
    wordt aangesproken heeft hij een antwoord
    paraat op moeilijke vragen van een vrouw

    die komt aangeschoven en heeft nagedacht
    over de absurditeit van het leven dat een mens
    als los zand door de vingers glijdt

    heeft de man een optie haar te ontwijken
    in een overvol café waar hij zichzelf deze
    vraag dagelijks stelt en zit om de krant te lezen?

    *

    hij kan haar antwoorden dat er woorden zijn
    om deze problemen te benoemen maar hij
    trekt ze niet voorgaats en zwijgt in alle talen

    verborgen achter een masker dat sympathie verraadt
    wenkt hij de bediening voor nog een bier en voor
    haar een wijn

    de man aan het tafeltje zal zich voorstellen
    als van wyk louw haar naam zal hij omschrijven
    in een taal die daarvoor de mooiste woorden kent!

  • Reageer

    Jou e-posadres sal nie gepubliseer word nie. Kommentaar is onderhewig aan moderering.


     

    Top