Litnet

Jean Oosthuizen skryf op Facebook:

Ek sien ’n paar mense neem my kwalik omdat ek gesê het Donald Trump vertel leuens oor Suid-Afrika en vele ander kwessies.

Ek het met behulp van niks anders nie as Trump se groot vriend Elon Musk se eie kletsbot Grok gekyk of mens Trump se uitlatings as leuens kan beskou en of dit net eerlike foute was.

’n Leuen word tipies gedefinieer as ’n doelbewuste valse uitspraak wat gemaak word met die bedoeling om te mislei. Dit vereis dat die spreker weet dat die inligting vals is, of roekeloos is omtrent die waarheid. In teenstelling hiermee kan ’n waningeligte uitspraak die gevolg wees van eerlike foute, onkunde, of ’n gebrek aan verifikasie, sonder die bedoeling om te mislei. Om te bepaal of Trump se uitsprake leuens is, moet ons sy kennis, toegang tot inligting, en herhalende patrone in ag neem.

Volgens Musk se eie Grok kan die oorgrote meerderheid van Trump se misleidende uitsprake, insluitend dié oor Suid-Afrika, as leuens beskou word eerder as eerlike foute, om die volgende redes:

Hy herhaal vals bewerings, soos die “wit volksmoord,” ten spyte van jare se feitkontrole en direkte weerspreking.

As president het Trump toegang tot uitgebreide hulpbronne, wat onkunde minder geloofwaardig maak. Sy uitsprake pas by ’n politieke agenda om sy basis te mobiliseer, veral deur narratiewe om rassepolarisasie.

Die gebruik van ’n Kongo-foto as Suid-Afrikaans en die “volksmoord”-bewering toon duidelike verdraaiing, veral in ’n diplomatieke konteks waar akkuraatheid verwag word.

Hoewel sommige uitsprake dalk uit oordrywing of swak navorsing spruit, dui die patroon van herhaling, weiering om te korrigeer, en politieke motivering sterk daarop dat Trump se misleidende uitsprake, insluitend dié oor Suid-Afrika, meestal doelbewuste leuens is.

In die geval van die Suid-Afrika-bewerings is die bewyse vir opsetlike misleiding veral sterk, gegewe die maklik verifieerbare valsheid van die massagraffoto en die historiese weerlegging van die “volksmoord”-narratief.

Volgens uitgebreide feitkontrole deur betroubare bronne het Trump ’n aansienlike aantal valse of misleidende uitsprake gemaak tydens sy politieke loopbaan.

The Washington Post se feitkontrolespan het gedokumenteer dat Trump 30 573 valse of misleidende uitsprake gemaak het oor sy vier jaar in die Withuis, wat neerkom op ’n gemiddelde van ongeveer 21 uitsprake per dag. Hierdie syfer sluit slegs een onakkurate bewering per onderwerp per geleentheid in, soos in ’n spesifieke toespraak, twiet of onderhoude. Die aantal valse uitsprake het eksponensieel toegeneem namate sy termyn gevorder het.

Die ergste dag was 2 November 2020, die dag voor die presidensiële verkiesing, met 503 valse of misleidende uitsprake.

Opmerklike voorbeelde sluit in herhaalde valse bewerings soos dat hy die “grootste ekonomie in die geskiedenis” geskep het, dat die 2020-verkiesing “gesteel” is, en dat sy belastingverlagings die grootste in die VSA se geskiedenis was.

’n Oktober 2022-hofuitspraak het bevind dat Trump doelbewus valse syfers oor stemmersbedrog in Georgia gebruik het om die 2020-verkiesingsuitslae te betwis, wat sy bedoeling om te mislei bevestig.

Trump se tweede termyn is nog in sy vroeë stadiums, maar feitkontrole dui reeds op ’n voortsetting van sy patroon van valse of misleidende uitsprake. In sy eerste week terug in die amp (20–26 Januarie 2025) het verskeie bronne die volgende gerapporteer:

CNN het 20 valse uitsprake in Trump se twee toesprake op sy inhuldigingsdag (20 Januarie 2025) geïdentifiseer, insluitend onakkuraathede oor die ekonomie, immigrasie, elektriese voertuie, en die 2020-verkiesing.

The Guardian het opgemerk dat Trump se eerste week 'n “kaskade van valse en misleidende uitsprake” gebring het, insluitend bewerings oor immigrasie, die ekonomie, en die Panama-kanaal.

Byvoorbeeld, Trump het valslik beweer dat China die Panama-kanaal beheer en dat die VSA te veel moet betaal, wat deur Panama se owerhede ontken is.

India Today het gesê Trump se inhuldigingstoesprake alleen het 20 onakkuraathede bevat, en merk op dat hy moontlik sy eerste termyn se rekord van 30 573 uitsprake kan oortref as hy in hierdie tempo voortgaan.

Kommentators en feitkontroleerders beskryf Trump se valse uitsprake as ongeëwenaard in Amerikaanse politiek, met ’n konsekwente patroon wat deel is van sy sake- en politieke identiteit.

Akademiese ontledings, soos dié deur Sophie Sceats, dui daarop dat Trump se leuens demokratiese norme ondermyn en moontlik politieke geweld aanmoedig, veral met bewerings soos die “groot leuen” oor die 2020-verkiesing.

Sommige bronne, soos Jeremy Adam Smith, voer aan dat Trump se “blou leuens” (leuens ten bate van sy ondersteunersbasis) sy politieke basis versterk, selfs al veroorsaak dit verwarring of verontwaardiging onder ander.

En voordat mense weer woorde in my mond lê en valslik beweer ek ontken dat daar moord en doodslag in Suid-Afrika is, hier is die feite: Suid-Afrika het ’n hoë misdaadkoers, met 19 696 moorde van April tot Desember 2024, volgens amptelike polisie-data. Slegs 36 van hierdie moorde (0.2%) was gekoppel aan plase of kleiner landboubedrywe, en daar is geen rassegebaseerde statistieke wat aandui dat wit boere doelbewus geteiken word nie. In 2024 was daar 26 232 moorde landwyd, met slegs 44 moorde in boerderygemeenskappe, waarvan 8 boere was. Dit weerspreek die idee van 'n gerigte “volksmoord”.

Moord bly moord en plaasmoorde is ’n gruwel wat met alle mag beveg moet word, maar so ook al die ander moorde.

Die video wat Trump gewys het, was van 'n 2020-protes in KwaZulu-Natal na die moord op twee boere, Glen en Vida Rafferty. Die wit kruise langs die pad was nie grafte nie, maar simboliese herdenkings vir vermoorde boere, soos bevestig deur organiseerders en plaaslike media. Google Street View-beelde uit 2023 toon dat die kruise verwyder is, en dit was nooit permanente grafte nie.

Trump se bewering dat dit “begraafplekke” was, is vals.

Die foto wat Trump as bewys van wit boere se begrafnisse aangebied het, was eintlik uit ’n Reuters-video van Februarie 2025, geneem in Goma, Demokratiese Republiek van die Kongo, waar humanitêre werkers liggaamsakke hanteer het na gevegte met M23-rebelle. Dit is deur Reuters, BBC Verify, en The Guardian bevestig dat die beeld nie uit Suid-Afrika kom nie en niks met boere te doen het nie. Trump se gebruik van hierdie beeld was 'n duidelike wanvoorstelling.

Die herhaalde aard van die bewering, ten spyte van duidelike weerleggings, dui sterk daarop dat dit ’n leuen is eerder as ’n eerlike fout. Trump se gebruik van die narratief pas by ’n politieke strategie om sy basis te mobiliseer, wat doelbewuste misleiding impliseer.

Trump se herhaling van vals bewerings, selfs ná korreksies, soos die “volksmoord”-narratief sedert 2018, dui op roekeloosheid of opset. Sy toegang tot betroubare inligting as president maak onkunde minder waarskynlik.