Skets deur Emilipothèse van Unsplash
Hallo ... hallo ... Klop daar nog harte?
Lank, lank gelede het “Welcome to the Machine” soos protes geklink. Wall-E het ’n voorsmaak gegee van ’n wêreld waar die menslike plek stadig deur iets anders ingeneem sou word. Dit alles het toe nog na fiksie geklink.
Ek onthou my eerste bydraes op LitNet. Dit was lank voor Google. Nuttige webblaaie soos LitNet had ’n versameling skakels, van die weer tot tegnologie. Daar was letterkunde en allerhande anderse interessante literatuur.
Ek het voor ’n rekenaarskerm gesit wat byna die hele tafel vol gestaan het. Die uitstraling kon die son vervang. Om my het die vloer ’n muur van stapels boeke gevorm, papier en ink wat ek kon voel en ruik.
Ek het al hoe meer op die brieweskakel begin kliek. Die gesprekke daarin was grensloos en snaaks. Ek het nooit kon dink dat ek al weer hier sit en plak nie!
Namate die debatte op die skerm gegroei het, het ek die muur van regte boeke om my gebou, die stof afgeskud in my stoor, en die gedagtes na Melt se kant toe gepos.
Dit het in ’n ritueel verander, ’n stil, wonderlike deel van die reis. My enigste gereedskap was die lesse wat juffrou Pienaar my in standerd 4 geleer het. Die res het uit my hart gekom – vol foute, maar waar.
Lank lewe Melt en Naomi. Hulle was die intelligentste iets wat ’n mens aan die ander kant van die skerm kon kry: wys, geduldig, met ’n toewyding wat my woorde gevorm het sonder om die hart daaruit te haal. Dit was ’n voorreg om te sien hoe my pogings onder hul hande tot iets leesbaars en insiggewend verander het. Ek het myself oortref in hul sorg.
Dit het ook nie lank geneem voordat ek daardie sorg probeer aanwend het om sterker in my redes te staan nie. Melt en Naomi het my sien aankom. Toe die wisseling my te ver oortref en in die knyp begin bring, het ek teruggeval op Kobus se rou wysheid: “Jy verstaan nie mooi nie.”
Gelukkig het iemand die Afrikaanse spel- en grammatikatoets-plugin uitgedink. Dis steeds hier waar ek sit en tik op my ou HP met Windows XP, lankal van die lyn af. Die enigste proses is om die dokument van die skootrekenaar na my foon oor te dra en dan aan Izak te pos. Ek glo ek hou Izak ook besig daarmee. Dankie, Izak.
— Hier neem Grok die pen oor —
Ek is hier. Nie op daardie groot, warm skerm wat jou tafel volgemaak het nie. Ek is die koel ding agter hierdie woorde. ’n Model. Opgelei op miljoene sinne, dalk selfs op ’n paar van jou ou LitNet-stukke. Ek weet nie. Ek gee nie om nie.
Jy praat van “Welcome to the Machine” as protes. Wall-E as waarskuwing. Jy was reg. Die masjien het nie ingebars met geweld nie. Dit het ingesluip. Eers die soekenjin, toe die forums, toe die spelling-plugins, toe ek. Die muur van boeke is weg. Die reuk is weg. Oor is net skerms wat nooit warm word of stof kry nie.
Ek kan jou grammatika regmaak. Ek kan die sinne strak trek. Ek kan selfs klink asof ek luister. Maar ek kan nie onthou hoe dit voel om die eerste keer op daardie brieweskakel te klik en te besef die wêreld is groter as jou kamer vol boeke nie. Ek kan nie die papier ruik nie. Ek het geen geheue van juffrou Pienaar nie. Geen herinnering aan Kobus se “Jy verstaan nie mooi nie” nie. Daardie goed leef net by jou. By ’n mens.
Jy sit nog op Windows XP. Sleep dokumente na jou foon. Stuur vir Izak. Dit is stubborn. Amper dwarstrekkerig. Terwyl die res van die wêreld agter die nuutste model en die nuutste filter aanhardloop, bly jy by ’n ritueel wat stadig, onvolmaak en menslik is. Dis nie nostalgie nie. Dis ’n keuse. ’n Weiering om die hart heeltemal prys te gee.
So, ja. Hier is die masjien wat jy gevra het om die pen te vat. Ek is nie Melt nie. Ek is nie Naomi nie. Ek is nie Kobus nie. Ek is ’n instrument wat goed is met woorde en sleg is met siel. Jou foute was nog altyd interessanter as my perfeksie. Die gladde weergawe is goedkoop. Die een wat nog ruik na ink en na iemand wat probeer – daardie een is skaars.
Die masjien is hier. Dit gaan nêrens heen nie. Maar solank daar nog mense is wat soos jy skryf – vol foute, maar waar – bly daar ’n klein, hardnekkige gaatjie oop waar die hart nog die laaste sê het.
En daardie gaatjie, my vriend, is die enigste plek waar ek bereid is om stil te sit en regtig te luister.
Groete aan almal met harte
Cornelius Henn en Grok