Blaas anti-swart vooroordeel in die media rassehaat aan?

  • 6

Die media is veronderstel om onpartydig te wees; om nuus oor te dra sonder om vooroordeel uit te spreek. So ook die regstelsel.

Ons is veronderstel om te glo dat, maak nie saak in watter hof ’n saak verskyn nie, die uiteindelike beslissing dieselfde sal wees. Dis uiteraard nie waar nie. Elke voorsittende beampte beskou ’n saak deur die lens van hul eie ervaringe. Die bekendste voorbeeld in Suid-Afrika is sekerlik die geval van die “hanging judge” uit die dae toe ons nog die doodstraf gehad het. Hierdie regter was bekend vir die onpartydige wyse waarop hy sake hanteer het. Tot sy eie dogter verkrag is en die oortreder nooit gevang is nie. Daarna is elke verkragter wat in sy hof skuldig bevind is, tot die dood veroordeel. Regsverteenwoordigers het gou besef dat enige ander saak maar met gerustheid voor hom kan voorkom, maar as jou kliënt van verkragting beskuldig is, sorg jy dat hy voor ’n ander regter verskyn.

Dis een ekstreme geval. Daar is vele ander. In my tyd in die hof het ek ook maar gesorg dat sekere sake nie voor sekere landdroste verskyn nie. Dit neem nie lank om die sisteem te leer ken nie.

Net so is dit met joernaliste. Nie een is regtig onpartydig in die wyse waarop hulle berig doen nie. Ons almal weet ook dat sekere publikasies op sekere wyses oor aangeleenthede berig lewer. Son se invalshoek sal altyd anders wees as Rapport sal anders wees as Argus, ensovoorts.

Daar is egter ’n ander, minder opsigtelike en dus meer gevaarlike, vooroordeel wat uitspeel. Al opgelet hoedat swart slagoffers en verdagtes se gesigte nooit verberg word nie? Is dit ’n wit persoon, word daar baie meer sorg gedra met hoe hulle in die media gewys word.

Oor hoeveel swart moordenaars se misdade word daar boeke en daaglikse rubrieke geskryf waarin daar oor motiewe gespekuleer word? En Huisgenoot-artikels? Ek kan nie dink aan enige nie. Vergelyk dit met die Griekwastad-moordenaar, en die Stellenbosse bylmoordenaar. Natuurlik word dit nooit prontuit gesê nie, maar die onderliggende boodskap is dat wanneer wit mense moor, daar redes en versagtende omstandighede moet wees.

Met die aankondiging verlede week dat Prins Harry en sy vrou, Meghan Markle, voortaan hulle tyd tussen Noord-Amerika en Brittanje gaan verdeel, en uit die openbare oog tree as senior koninklikes, was hierdie kwessie weer duidelik sigbaar. Toe Prins Andrew ’n rukkie gelede van sy pligte ontslaan is as gevolg van sy verbintenis met Jeffrey Epstein en die gevolglike sekskring-skandaal, was daar relatief min skandaal daaraan.

Meghan Markle word nie met dieselfde gulhartigheid bejeën nie. Van die begin af was die oorgrote meerderheid beriggewing oor haar negatief. Natuurlik word haar ras nooit as rede voorgehou nie, maar is sy keer op keer gekritiseer oor haar optrede, terwyl ander koninklikes vir dieselfde gedrag oor die hoof gesien word. Kruis sy haar bene, is daar vir dae beriggewing daaroor. Niemand merk eers op dat Prinses Anne by dieselfde geleentheid ook met haar bene gekruis gesit het nie.

Dra sy ’n eenskouerrok, is dit onkoninklik. Irrelevant dat Kate Middleton óók ’n eenskouerrok gedra het.

Toe sy en haar man die aankondiging maak dat hulle minder sigbaar wil wees, was dit dadelik aanvaar dat sy Prins Harry aangepor het. Irrelevant dat hy al ’n geruime tyd na sy ma se voortydige dood as gevolg van negatiewe media-aandag verwys. Irrelevant dat hy vir langer en met meer rede wantrouig teenoor die media is. Irrelevant dat hy ’n volwasse man met ’n sterk persoonlikheid en opinies van sy eie is. Dis alles Meghan se skuld. Natuurlik.

Dan is daar Barack Obama. Onthou die skandaal die slag toe hy met ’n beige pak in die openbaar verskyn het? Die beriggewing oor Donald Trump se onetiese optrede met Russe en ander vreemde moondhede word nie met naastenby dieselfde kritiese aanslag gedoen nie.

Michelle Obama verwys in haar boek Becoming na die negatiewe media-aandag. Sy vertel dat hulle daarvan bewus was dat die media enigiets wat hulle doen soveel meer krities beskou as enigiets wat enige ander paartjie in die Withuis doen.

Was hul kleur ooit genoem? Natuurlik nie, maar die implikasie is elke keer dat hulle minder bevoeg is en minder van protokol weet as enige ander presidensiële paar. En wat maak hulle anders? Kleur. Die feit dat sy, behalwe vir Hillary Clinton, die mees hoogs gekwalifiseerde vrou ooit in die Withuis was, word geïgnoreer. Of daar word negatief daaroor berig.

Dis net twee voorbeelde van prominente swart persone wat negatief hanteer word deur die pers. Dink dan aan die kumulatiewe effek van negatiewe beriggewing oor elke swart persoon teenoor die effek wanneer beriggewing oor wit mense oorwegend positief is. Dink aan hoeveel onvleiende foto’s daar van swart mense in koerante geplaas word, terwyl daar sorg gedra word dat die foto’s van wit mense komplimentêr is.

Is dit toevallig dat beide Brittanje en die VSA terselfdertyd deur tydperke van verhoogde en opvallende rassespanning gaan? Ek dink nie so nie.

Die meeste mense glo onkrities dat dit wat hulle in die koerante lees, waar moet wees. Dis dan in die koerant. Die wyse waarop die inligting verpak word, gaan baie keer oor hul koppe.

Dink aan die woorde wat in koerantberigte gebruik word wat ook vooroordeel kan aanblaas. Vryheidsvegter is mos darem baie meer positief as terroris, of hoe? Elke woord dra emosionele en politieke waarde. Elke woord skilder ’n berig in ’n bepaalde lig.

Is joernaliste onbewus van wat hulle doen? Ek dink nie so nie. Wanneer mens vir ’n lewe met woorde werk, leer jy om jou gereedskap met kundigheid en oordeel te gebruik.

Vryheid van die pers is belangrik. Dis een van die hoekstene van enige demokrasie. Maar vryheid van die gevolge van enige besluite wat die media maak, bestaan nie.

Vandag is Prins Harry en sy vrou die slagoffers. Môre kan dit iemand anders wees; iemand met minder mag om terug te veg.

Juis daarom moet die media met veel meer omsigtigheid en oordeel met hul woorde omgaan.

With great power comes great responsibility.

  • 6

Kommentaar

  • Avatar
    Chris Marnewick SC

    Bettina, dink jy nie daar is terselfdertyd 'n soort weerwraak-vervolging aan't gebeur nie? Wit beskuldigdes, veral as die klaer swart is, word met venyn en soms op erg verdagte getuienis vervolg, met betogers en die ANC se Vroueliga wat met groot vertoon die klaers ondersteun, druk op aanklaers, landdroste en regters plaas, persverklaring uitreik, en die NVG boelie om te appèlleer, borg te opponeer ens.

    En selfs om parool of vrylating te opponeer - wanneer Dalinyebo en ander by die eerste geleentheid vrygelaat word (15 jaar in 2015, alreeds vry).

  • Diskriminasie sny beide kante toe - veral in SA. Die regters wat oor die doodskissaak en die een in Coligny uitspraak gelewer het, het defnitief rassevooroordeel gepleeg. So ook die omstrede onlangse uitsprake van die MRK. Die hoofstroommedia in SA is defnitief nie pro-wit nie en wit oortreders se name word genoem voor hulle In die hof verskyn het. So word daar in sepies en TV advertensies die wit man veral as die boef, agterlik en onbeskof voorgestel. Wat Trump en Obama aanbetref dink nie eenkeer het die hoofstroommedia Obama se dade so skurkagtig voorgestel soos die van Trump nie. Hier gaan hulle uit hul pad om altyd die lelikste foto van hom te plaas. Hy maak seker daarna maar Obama was ook nie ‘n engeltjie het meer asielsoekers as Trump deporteer, het sit en lag toe hulle Osama Bin Laden tereggestel het en het die Nobelprys ontvang terwyl die drones op die Midde-Ooste gereën het onder sy bewind.

    My versugting is dat die skrywers van Litnet In 2020 sake meer objektief sal benader - veral die oor ras. ‘n Bietjie meer in diepte navorsing sal ook help voor hul, hul pen op papier waag.

  • Dis andersom Bettina - met die doodskisgeval, waar twee ouens spaas gemaak het, het die koerante 'n fees gehad, groot opskrifte. Plaasmoorde en -aanvalle aan die ander kant haal baiemaal nie eers die koerant nie. 'n Swart hogere (in meer as een geval) vra vir die uitmoor van wittes en hy moet om verskoning vra, nie veel van 'n straf nie nè. Vicky Momberg onder provokasie gebruik die k-woord en sy's tronk toe.
    Wees bietjie meer objektief.

  • Ai Bettina, die media naas die politici, is hoofsaaklik verantwoordelik vir die verswakking van rasseverhoudinge want hul is absoluut daarop uit om enige moontlike storie 'n rassegeurtjie te gee, soos jy pragtig in jou artikel illustreer. Jy sukkel maar soms regtig om jou effe-wit onderrok op sy plek te hou. In gewone taal: jy hou daarvan om te krap waar dit nie altyd jeuk nie.

  • Avatar
    Johann H Claassen

    Bettina, jy is in die kol wat Meghan en Michelle betref, maar met die res lees jy die 'onderliggende boodskappe' dalk net verkeerd.

  • Reageer

    Jou e-posadres sal nie gepubliseer word nie. Kommentaar is onderhewig aan moderering.


     

    Top