Spier Light Art 2026
Fotograaf: Armand Hough
Spier Light Art keer vir die agtste keer terug en omskep die historiese Stellenbosse wynplaas in ’n nagtelike landskap van kontemporêre kuns. Soos die nag daal, gloei, glinster en verskuif kunswerke oor die terrein en nooi besoekers uit om lig as beide medium én betekenis te ervaar.
Vir vanjaar se installasies, wat van 6 Maart tot 6 April 2026 aangebied word, het die kurators Vaughn Sadie en Jay Pather werke van 21 Suid-Afrikaanse kunstenaars gekies wat omgewingskrisisse, sosiale geheue en post-apartheid-werklikhede, tesame met meer abstrakte verkennings van persepsie, tegnologie en die kosmos, ondersoek.
In teenstelling met ’n konvensionele uitstalling, beweeg besoekers in die aand deur die plaas en ontdek kunswerke langs kronkelende paadjies. Volgens Sadie is daar geen vaste roete of voorgeskrewe ervaring nie.
“Die fees nooi besoekers uit om hulself te verdiep in die sensuele en efemere spel tussen lig en klank, op hulle reis gelei deur nuuskierigheid en raaiselagtigheid,” sê hy.
“Ligkuns is in wese meer as beligting: dit is ’n lens waardeur ons die wêreld waarneem, daaroor nadink en dit bevraagteken.”
Die kunstenaars is uitgenooi om lig in al sy konseptuele, sosio-politieke en kulturele dimensies te verken.
“Dit is dikwels ’n intuïtiewe besluit om werke in die landskap saam te groepeer,” sê Sadie. “Iets omtrent hul skaal of samestelling skep ’n interessante dialoog wat terugpraat met die kuratoriële semantiek van die hele uitstalling. Vanjaar is daar die direkte en onmiddellike neon-tekste wat die Suid-Afrikaanse dialek vier, terwyl ander werke onverwagse kruispunte tussen tegnologie, infrastruktuur en die natuurlike omgewing belig.”
“Lig bepaal tyd. Dit is ’n seldsame geleentheid om terug te tree van die glans van skerms en lig in sy mees elementêre vorm te ervaar, om besoekers toe te laat om vrylik saam met vreemdelinge te loop wat ewe betower is deur die nagtelike wisselwerking tussen lig en klank,” voeg Sadie by.
Hoewel daar geen vaste tema is nie, was die kurators fyn ingestel op hoe die ligtoestande van die alledaagse lewe menslike veiligheid, welstand, geletterdheid en bevoorregting bepaal.
“Gedeelde tematiek ontstaan jaarliks uit die werke wat uit die oop uitnodiging gekeur word. Vanjaar is dit baie duidelik ’n kollektiewe soort uitstalling, met ’n gedeelde belangstelling in geheue en maniere om toegang na die verlede te verkry,” sê Pather.
“As ’n mens na Kenneth Shandu se werk kyk – met die sambrele en die klankbaan van reën – gaan dit vir my minder oor die omgewing en meer oor die gebrek aan dienslewering. Al beland dele van Khayelitsha elke winter onder water, is daar steeds ’n frustrerende traagheid vir verandering. Mense begin besef wat werklik aan die gang is. Hierdie kuratoriële raamwerk het begin posvat: om tyd te neem om na te dink oor die vorme wat ons gebring het tot waar ons nou is.”
Vanjaar word die fees se internasionale uitruilprogram voortgesit met die terugkeer van die Switserse kunstenaars Florian Bach en Kerim Seiler, wie se terreinspesifieke projekte op die Suid-Afrikaanse konteks reageer en ’n dialoog tussen plaaslike en wêreldwye perspektiewe op kontemporêre ligkuns skep.
Die kunstenaars en hul ligkuns
Chelsea Holland | The grey area in the Cape winelands
Hierdie projek maak van ’n komplekse, interaktiewe stelsel gebruik wat met bewegingsontwerp-sagteware gebou is. ’n Wolk stofdeeltjies dryf in ’n digitale ruimte asof deur ’n sagte briesie geroer. In die middel is ’n wisselwerking tussen ’n onsigbare RGB-ligkubus en hierdie deeltjies. ’n Kamera op ooghoogte vang slegs die toeskouer se gesig binne ’n vierkantige raam vas. Soos die deeltjies deur die onsigbare kubus beweeg, meng en verskuif hul kleure en skep die lewendige visuele ervaring wat besoekers sien. Die werk spruit uit interdissiplinêre navorsing wat ondersoek hoe mense met die sigbare sowel as die onsigbare wêreld om hulle omgaan.
David Brown | Dog watch I
’n Permanente werk deur Brown by Spier wat herinneringe aan geweld en sosiale onreg tydens Apartheid kanaliseer en beelde gebruik om trauma te omskep in visuele storievertelling wat oor tyd en plek weerklink.
Florian Bach | Spill
Twaalf industriële lampe oorstroom ’n rivieroewer met onverbiddelike lig en omskep ’n natuurlike ruimte in ’n sone wat gedurig dopgehou word. Die installasie konfronteer die besoeker met menslike beheer oor die omgewing en verander helderheid in indringing en laat hom oor sosiale en ekologiese gevolge nadink.
Jenna Burchell | Songsmith
Hierdie permanente interaktiewe klankinstallasie van Burchell by Spier laat digitale en natuurlike elemente saamsmelt om houers vir geheue en storievertelling te skep. Besoekers reageer op beeldende klankobjekte wat gedeelde narratiewe met verskeie lae deur klank en aanraking bewaar en deel.
Joe Turpin | ‘Eish’
Neonletters en speelse teks vang die frustrasies en teenstrydighede van post-1994 Suid-Afrika vas en nooi kykers om oor identiteit, die alledaagse lewe en die beloftes van ’n demokratiese samelewing te besin. Die kunswerk nooi besoekers om te vra: Wat het jou onlangs laat sê: “eish”?
Kenneth Shandu | When the sky falls
When the Sky Falls is ’n besinning oor Suid-Afrika se verwoestende vloede en die veerkragtigheid van geraakte gemeenskappe. Hierdie herhalende rampe, vererger deur klimaatsverandering, swak stadsbeplanning en maatskaplike ongelykheid lei tot verlies, verskuiwings en die volgehoue weerloosheid van mense wat die meeste hierdeur geraak word. Verligte sambrele word as simbole van beskerming en geheue gebruik en nooi die besoeker ’n gedeelde ruimte van besinning en hoop binne, te midde van die dringende behoefte aan klimaatsgeregtigheid en gemeenskaplike sorg.
Kerim Seiler | Pneuma, somnambul
’n Dinamiese, reisende openbare beeldhouwerk bestaande uit enkel ligstrale wat in tetraëdriese selle geknoop is en met flikkerende fluoresserende ligte versier is. Seiler se werk tree in gesprek met die omgewing. Hierdie beeldhouwerk kontrasteer met natuurlike landskappe sowel as stadsomgewings deur die dinamiese beligting en skep ’n onaardse teenwoordigheid wat besoekers nooi om stadiger te beweeg en na te dink.
Kunye Collab | Lumen vitae
(Latyn: Lig van Lewe) ondersoek die diepgaande simmetrie tussen die menslike liggaam en die kosmos. Twee ligsirkels pols binne mekaar deur ’n binneste bal wat omring is deur ’n groter een, verwysende na beide ’n brandende son en ’n lewende sel. Hierdie tweeledigheid dui op die universele meetkunde wat alle bestaan omvat: van ’n selkern tot ’n sterrestelsel. Die lewe ontvou in siklusse en spirale wat alles saambind.
Mawande ka Zenzile | Ubugqi
’n Neon-tekswerk wat die isiXhosa-begrip van diep intuïtiewe kennis (ubugqi) belig. Zenzile se installasie belig die vonk of gloed van die neonlig as ’n metafoor vir diepgaande ontwaking in kontemporêre kuns, waarin neon-tekswerk ’n prominente geskiedenis het, gestel teenoor inheemse Suid-Afrikaanse mistiek. Dit moedig die toeskouer aan om die oomblik en die kunswerk ten volle te ervaar en op te hou wonder: ‘Wat beteken dit?’
Noa Hall | Sentinel
’n Eksperimentele dokumentêre installasie wat Johannesburg se Braamfontein Spruit en sy pilone ondersoek. Sentinel omskep industriële strukture in spookagtige vorme. Hierdie parallelle water- en elektrisiteitstroombane belig die verweefdheid van ekologie en infrastruktuur. Die werk gee ruimte vir wêreldse rituele sowel as ’n spirituele belewing deur na te spoor hoe hierdie staalstrukture vorm gee aan die landskap en daaglikse ritmes.
Paul Thabo Nhlapo | Fiddlearth
Deur animasie en gemengde media ondersoek Nhlapo identiteit ná Apartheid, geestesgesondheid, ongeregtigheid en manlikheid. FIDDLEARTH verken hoe individue weerloosheid, veerkragtigheid en die behoefte om te behoort in ’n samelewing, gekenmerk deur ongelykheid en verandering, bestuur. Dit nooi besoekers uit om stil te staan en na te dink oor hoe ons met mekaar en met die wêreld rondom ons in verhouding tree, en gee te kenne dat kreatiwiteit, selfs te midde van stryd en verandering, ’n ruimte vir genesing en gesamentlike begrip bied.
Qondiswa James, Nathalie Ponlot, Themba Stewart & Jonathan O’Hear | Safe in the shadows
’n Interaktiewe installasie wat duisternis as ’n toevlugsoord terugeis: ’n netwerk van mannetjies van klip, deurskynende hars en herwonne oorblyfsels – verbind deur wortelagtige kanale wat miseliese drade en senuweebane oproep. Lig, spieëls en digitale strome word saamgevoeg om geheue, voorvaderlike tradisies en weerstand teen verpligte sigbaarheid te verken.
Renée Holleman | Under the overgrowth is no small measure of sunlight
Holleman vier die miskende onkruide - “plante uit hulle plek” - en herinner ons aan die afwykende, ontwrigtende en rebelse dinamika van lewende dinge. Die werk trek ’n verband tussen lig as ’n spektrum van frekwensies, wat plante vir groei benut, en die natuur se lewendige biodiversiteit. Dit nooi die besoeker om na te dink oor hoe die afbreek, losmaak en heroorweging van dit wat as vas of onveranderlik beskou word, nuwe, kreatiewe en soms verrassende maniere kan oopmaak om in die wêreld te leef en te wees.
Ronald Abdou Ngum & Zachary Stewart | Burning
Hierdie samewerkende installasie ondersoek hoe konflik in die digitale era ervaar word. In die middelpunt brand ’n motor as simbool van die nou bekende skouspel van geweld, omring deur verskeie gesigspunte wat as sosialemedia-rame ontwerp is. Die werk bevraagteken die ongelykheid tussen dié wat binne die skouspel van geweld leef en dié wat dit van ’n afstand aanskou, en vra hoe empatie, bewuswording en afstandelikheid deur digitale platforms gevorm word.
Sam ‘/XAM’ Fortuin | Onthou
Onthou is ’n oudiovisuele kortfilm oor ’n herhalende droom wat begin en eindig aan die rand van ’n kelpwoud aan die Kaapse kus. Uit die water tree ’n droomwandelaar, vergesel van die klank van ’n boog, na vore wat ons lei na ’n geheime plek onder ’n rots op die strand. In hierdie verhaal dien water as die poort na die droomwêreld.
Wanneer die reis die voorvaderlike droomlandskap betree, word die reëls van hoe ons met ruimte omgaan, opgehef. Die Taalmonument (1975) en die Rhodes-gedenkteken (1912), simbole van Suid-Afrika se koloniale erfenis, beklee albei oorheersende posisies teen berghange. Deur die verhaal wat by hierdie twee plekke ontvou binne die sfeer van die voorvaderlike droomlandskap te plaas, word Onthou ’n herinnering daaraan dat verandering onvermydelik is.
Stephen van den Heever & Amy Leibbrandt | A moment of rest for those who can’t
Hierdie ruimtelike werk tussen die bome langs die Eersterivier bied ’n oomblik van rus, ook ter ere aan diegene wat nie meer daar is nie. Die halfsirkelvormige struktuur bied ’n stadige onthulling van die omliggende landskap te midde van ’n wêreld vol angstigheid. Die vinne van materiaal is ’n raam vir die natuurlike landskap, wat ’n verandering in perspektief teweegbring. Hierdie versluiering en blootlegging van die toneel skep ’n afgesonderde ruimte vir ’n oomblik van rus in die sagte lig.
Strijdom van der Merwe | Artifacts
Hierdie herverbeelding van koloniale artefakte vervang Nederlandse ontwerpe met inheemse San- en Khoi-rotstekeninge saam met Chinese invloede wat in die tyd van die Verenigde Oos-Indiese Kompanjie in Kaaps-Hollandse huise voorgekom het. Die kunswerk kan as simbool van “dubbele erkenning” beskou word wat die kern van die land se uiteenlopende erfenis vasvang.
Thando Mama | ‘1994 (I)’ (Revisited)
’n Multimedia beeld oor Suid-Afrika se reis sedert 1994, wat veerkragtigheid en geheue wil vaslê. Die interaksie van lig, weerkaatsing en klank verander die ruimte in ’n omgewing waar besoekers nadenkend met die land se geskiedenis en sosio-politieke dinamika kan omgaan. Die werk nooi die besoeker om ons gedeelde geskiedenis te bevraagteken en om peinsend oor ons gesamentlike reis na te dink, om sodoende beter te verstaan, te genees en ’n nuwe verhaal te smee.
Theytjie | Closer to harm than home
Dis ’n kortfilm oor die volgehoue uitwerking van bende- en wapengeweld op die Kaapse Vlakte. Dit kyk verby die statistieke en koerantopskrifte na die vrees en veerkragtigheid van mense wat elke dag daarmee te doen het – die individu se daaglikse stap van een punt, die pendel met taxi’s - word as ’n onsekere daad van oorlewing gewys deur die simboliese plat bokse wat aan die nalatenskap van Apartheid en sistemiese verwaarlosing herinner. Terwyl dit swaarkry erken, word samelewings ook as lewende voorbeelde van vernuwing en bemiddeling gesien.
Tiago Rodrigues | The sound of my voice
’n Permanente versameling by Spier wat die plaas se slaweklok herinterpreteer as ’n draer van historiese geheue. Die lui van die klok verpersoonlik die eggo van die land se verlede en die onderdrukking deur slawerny. Dit herinner besoekers aan diegene wie se geheue deur stelsels van onderdrukking geskend is, en gee ’n ander teenwoordigheid aan ’n voorwerp wat eens soveel mag gehad het.
Wezile Harmans | Endlovini as a form of archive
’n Installasie wat die spanning tussen broosheid en veerkragtigheid ondersoek, gebou deur gevonde voorwerpe, sy, skaapdoek, draad en hout. Dit raak beide ’n skuiling en ’n plek van onthou, ’n ruimte waar oorlewing in weerstand verander. Geïnspireer deur die Wet van Ukundlova – informele grondeiening en -besetting – plaas die werk die fokus op hoe noodsaak gemeenskappe raak en ’n teenwoordigheid teen stelselmatige verwaarlosing bevestig.
Spier Light Art | 6 Maart – 6 April 2026 | Daagliks teen skemer
Besprekings vir toegang en sonsondergang-pieknieks is beskikbaar via Dineplan.
Vir meer inligting, besoek www.spier.co.za.