Ons was daar: Sektor 20 & 70 deur Johan van Wyngaard: ’n resensie

  • 4

Foto van Namibië: Pexels.com

Ons was daar: Sektor 20 & 70
Johan van Wyngaard
Uitgewer: Johan van Wyngaard

Die stroom boeke wat oor die sogenaamde Grensoorlog van 1966 tot 1989 handel, duur voort. Dit sou nie gebeur as daar nie steeds ’n (waarskynlik groeiende) belangstelling in hierdie omstrede konflik is nie, en dus ook as daar nie steeds ’n mark vir hierdie tipe publikasies bestaan nie. En dit is ook reg so, want ons moet ons verlede ken en begryp; ons moet rekenskap gee van ons gedeelde verlede, en elke nuwe boek verskaf in ’n mindere of meerdere mate nuwe perspektiewe, of vul ’n blokkie in ’n komplekse legkaart.

Een van die jongste publikasies in bogenoemde verband is ’n omvangryke A4-grootte-slapbandboek wat deur Johan van Wyngaard saamgestel/geskryf is en wat hy self uitgegee het (2020). Vroeër (2016) het hy ook reeds Die verste sektor oor die Grensoorlog in die Oos-Caprivi gepubliseer. Van Wyngaard was vir 21 jaar lank ’n lid van Suid-Afrika se weermag, totdat hy aan die einde van 1999 met ’n skeidingspakket uitgetree het. Tydens sy weermagloopbaan het hy in 1979 en 1980 in Sektor 20 (Rundu, in Kavangoland) in die noorde van die destydse Suidwes-Afrika (SWA; vandag Namibië) diens gedoen, en in die jare 1986 tot 1989 in Sektor 70 (Katima Mulilo, in SWA se verre Oos-Caprivi).

Van Wyngaard kyk onbeskaamd na die Grensoorloggebeure vanuit sy eie oogpunt en dié van sy kamerade en ander medestryders; met ander woorde vanuit die perspektief van die destydse Suid-Afrikaanse Weermag (SAW). In Van Wyngaard se eie woorde (sien die agterste skutblad): "Dié boek vorm deel van die aksies om ons militêre geskiedenis vir die nageslag te bewaar. Ons wat daar was, weet dat niemand dit van ons kan wegneem nie."

Hy het met talle SAW-veterane geskakel en hul bydraes is in die boek opgeneem. Ons was daar sluit dus talle uittreksels uit persoonlike herinneringe, asook uittreksels uit dagboeke in; meesal in Afrikaans, maar soms ook in Engels. Só word die gees en atmosfeer van die tyd (spesifiek in Sektor 20 en Sektor 70) vasgevang, aan die belangstellende leser bekendgestel, en vir die nageslag bewaar. Of die oorlog geregverdig was of nie, en of alles uiteindelik die moeite, opofferings, geld, en sterftes werd was, word aan die leser oorgelaat om te besluit.

Die A4-grootte-slapbandboek beslaan 391 bladsye teks, plus 66 bladsye met bylaes, ’n bladsy met bronne (dit is bo en behalwe die persoonlike herinneringe, wat die kern van die publikasie vorm), en ’n persoonsregister. In deel 1 word die agtergrond en geskiedenis van die Kavango en Wes-Caprivi (Sektor 20) weergegee. Deel 2 begin met ’n hoofstuk oor die ontstaan van die South West African People's Organisation (Swapo). Dan volg hoofstukke of onderafdelings oor, onder meer, Swapo se bedrywighede, wat met verloop van tyd “Sektor 20” geword het; die ontstaan van genoemde Sektor 20; die Sein-eenheid; die Rundu-beskermingselement; 24 Veld Genie Eskadron; Lugmagbasis (LMB) Rundu; operasies deur die SA Lugmag vanaf LMB Rundu van stapel gestuur; 31/201 Bataljon; 32 Bataljon; 34/202 Bataljon; 36/203 Bataljon; 55 SA Infanteriebataljon; Spesiale Magte; en die rol van die Suid-Afrikaanse Polisie en Koevoet. Die boek bevat dus elemente van regimentsgeskiedenisse.

Hoofstuk 6 word aan Operasies Modulêr Hooper en Packer afgestaan, en die omvangryke hoofstuk 7 bevat die persoonlike herinneringe van ’n groot aantal voormalige SAW-lede. Dan volg deel 3, wat oor die gebeure in die Oos-Caprivi (Sektor 70) handel. Hierdie deel van die boek oorvleuel in ’n mindere of meerdere mate met Van Wyngaard se 2016-publikasie, Die verste sektor, waarna in die tweede paragraaf hier bo verwys is. Die agtergrond en geskiedenis van die Oos-Caprivi word onder die loep geneem; Swapo se optrede in Sektor 70 word aan die orde gestel, soos ook die SAW se teenoptrede. Hoofstukke word ook gewy aan 13 Sub-area; die SAW eenhede wat in Sektor 70 ontplooi is; die rol van die Suid-Afrikaanse Polisie en Koevoet; en ook die persoonlike herinneringe van ’n hele aantal voormalige SAW-lede.

Ons was daar: Sektor 20 & 70 sluit in ’n mindere of meerdere mate aan by ander Grensoorlog-boeke wat die geskiedenis by wyse van spreke "van onder af" (van voetsoolvlak af aan) beskryf, byvoorbeeld: Monster Williams se Chopper pilot: The adventures and experiences of Monster Williams (2000; herdruk in 2008); Karen Batley (in samewerking met Ian Liebenberg, Carol Allais en Tienie du Plessis), A secret burden: Memories of the Border War by South African soldiers who fought in it (2007); Granger Korff, 19 with a bullet: A South African paratrooper in Angola (2009); Cameron Blake, Troepie: From call-up to camps (2009; in dieselfde jaar ook in vertaalde vorm gepubliseer as Troepie: Van blougat tot bosoupa); Sisingi Kamongo en Leon Bezuidenhout, Shadows in the sand: A Koevoet tracker's story of an insurgency war (2011; in dieselfde jaar ook in vertaalde vorm gepubliseer as Skadu’s in die sand: ’n Koevoet spoorsnyer se verhaal van ’n insurgensie-oorlog); Delville Linford (met Al J Venter), As the crow flies: My Bushman experience with 31 Battalion (2015); Clive Holt, At thy call we did not falter: a frontline account of the 1988 Angolan War, as seen through the eyes of a conscripted soldier (2005; herdruk 2008) en – van die "ander kant" – Genady Shubin, The oral history of forgotten wars: The memoirs of veterans of the war in Angola (2007).

Ons was daar: Sektor 20 & 70 is nie ’n akademiese werk nie, en dit gee ook geensins voor om een te wees nie. Die publikasie is ’n eerlike poging om die militêre en verwante gebeure wat in twee van die destydse SWA se belangrikste oorlogsektore plaasgevind het, te boekstaaf. Dit is geskryf en saamgestel om stem te gee aan sommige van die derduisende Suid-Afrikaners wat in die jare 1966 tot 1989 "grensdiens" verrig het. Die meeste van hulle was dienspligtiges wat, toe hulle opgeroep is vir verpligte militêre opleiding, hul landswette gehoorsaam was, ongeag of hulle met die destydse regering se politieke beleidsrigtings saamgestem het, al dan nie; en in sommige gevalle het van hierdie soldate die hoogste prys betaal.

Hoewel die boek nie akademies-wetenskaplik nagevors is of aangebied word nie, sal die ernstige navorser wel inligting in die boek kan uitsnuffel wat nêrens anders te vinde is nie. Die persoonlike herinneringe van talle rolspelers wat in die boek opgeteken is, is op sigself ook waardevol. Van besondere betekenis is ook die meer as duisend foto's (die meeste nog nooit tevore gepubliseer nie), sommige in kleur, meesal deur gewone soldate, onderoffisiere of offisiere geneem. Hoewel die foto's nie altyd van ’n goeie kwaliteit is of goed afgedruk is nie, gee dit ’n persoonlike beeld van die lewe in Sektor 20 en Sektor 70.

Ons was daar: Sektor 20 & 70 is, alles in ag genome, ’n belangrike toevoeging tot die Grensoorlog-historiografie. Lesers moet egter daarteen waak om nie in ongesonde nostalgie te verval nie. Daarom moet die boek ook saamgelees word met publikasies oor die oorlog wat die breër konteks op wetenskaplike wyse skets, insluitende bronne soos dié van Leopold Scholtz, Die SAW in die Grensoorlog 1966–1989 en Ian Liebenberg, Jorge Risquet en Vladimir Shubin (reds), A far-away war: Angola, 1975–1989. Intussen is daar steeds baie persoonlike verhale wat wag om vertel te word – in sommige gevalle sodat mense afsluiting kan kry; om sin te probeer maak van wat ervaar is; om "gehoor" te word. Danksy Johan van Wyngaard is ten minste sommige van die verhale nou ook geboekstaaf. Want ons – en alle ander rolspelers, ongeag aan watter kant deelgeneem is – mag nie vergeet (of vergeet word) nie ...

 

  • 4

Kommentaar

  • Met alle respek, daar was net een "regte" kant; en vir die wat wonder, dit was die SAW-kant. Dit is nie die moeite werd om my te kruisig nie. My stem sal niks verander nie, maar om te dink dat alles wat ons opgeoffer het verniet was.

  • Avatar
    Marius van Staden

    Bestellingsnavraag

    Wat is die uitgewer se besonderhede ten einde die boek te bestel?

  • Reageer

    Jou e-posadres sal nie gepubliseer word nie. Kommentaar is onderhewig aan moderering.


     

    Top