![]() Foto: NALN (met toestemming geplaas)
|
|
Sêgoed van Mikro Wat dink ’n Dertiger van die jongste (1967) roeringe op letterkundige gebied? “Ek dank die sterre vir die Sestigers. Sommige van hulle, soos Chris Barnard, is my goeie vriende. Die Sestigers het my baie geleer; hoe meer goeie skrywers daar is, hoe hoër sal ek my pote moet optel of ek bly agter. Ek is bly oor die onlangse prosa omdat die lig uiteindelik op die prosa val.” (Transvaler, 22 Augustus 1967) Oor sy skilderkuns in 1954: “Sal nooit ’n uitstalling hou nie. Rede? Eenvoudig. As jy uitstal, dink jy jou doeke is goed. So nie is jy ’n smous en wil jy net jou werke verkoop. Ek nie. Ek soek nog steeds – soek om te skilder sodat die doeke goed sal wees.” (Inskrywing van 12 Mei 1954 in sy dagboek – Die Burger, 11 September 1969) “Geen resensent, al doop hy sy pen in gal, sal my stilmaak nie, want ek verkeer met my karakters, en het hulle lief, hulle verstaan my en hou my geselskap. Kan ek help indien hulle my sê wat om te skryf?” (Unie, Julie 1968) Aan Gerhard Beukes: “Ek wil eendag geen gedenkteken of steen hê nie. Veel liewer sal ek ’n dankbare volk wil hê, ’n volk wat sê: hy het ons liefgehad, sy medemens, sy God.” (Die Burger, 1 Maart 2003) Oor die besluit om die uitgewer te vra dat sy outobiografie, Hy koop toe vir hom ’n pen, ná sy dood uitgegee moet word en oor die hou van ’n dagboek: “Ek skryf hierdie dinge neer omdat dit die enigste dinge is wat ek lus het om te openbaar. Die ander en dieper dinge sal geen biograaf … tog ooit uitsnuffel nie. Die mens openbaar mos nooit sy siel nie. Die beste van jou lewe bêre jy diep weg.” (Hoofstad, 8 Junie 1969) “Ek glo dat ’n mens net werklike mense kan skep in ’n kunswerk as jy jou karakters werklik liefhet. Dit is dan ook ’n gewone verskynsel om my karakters innerlik so sterk en wesenlik te sien en te hoor praat dat hulle werklik bestaan.” (Bron onbekend, 28 Junie 1947) |
Gebore en getoë
Christoffel Hermanus Kühn (Mikro) is op 8 Oktober 1903 op Van Reenensplaas naby Williston in die Noord-Kaap gebore. Hy was die jongste van vier seuns en tweede jongste van sewe kinders.
Mikro se vader, Benjamin Abraham Kühn, was ’n strenge Calvinis, het Mikro in My jeugland vertel: “Hy het maar altyd, sover as wat ek kan onthou, in die kerkraad van Amandelboom, waar sy broer predikant was, gedien. By sommige van ons bure se huise is met verjaarsdae, Kersfees en Nuwejaar gedans. In ons huis nooit nie. Met sulke geleenthede was ons onsself en trek ons ons aan en dan word daar huisgodsdiens gehou. Kaarte en drank is ook in ons huis verbode dinge gewees. Met nagmaal en ander kerklike geleenthede moes ons al die dienste bywoon. Hy was die erkende kerklike leier van die buurt. Dis hy wat die bidure gelei het en wat die begrafnisredes gehou het. Oom Bennie het almal hom genoem. Almal was welkom op Van Reenensplaas en so was die ou plaas dan die uitspan- en afsaalplek van almal. Ons was byna nooit sonder mense nie.”
Sy vader het sy moeder verafgod. “Sy moes die eerste vye en druiwe kry. Die vyeboom met die lekkerste vye was hare. “Dearest” – in navolging van die gewoonte van daardie dae – het hy haar genoem en wee die een wat haar ongehoorsaam was. Van almal het ons vader seker die grootste invloed op ons gehad, trouens op die hele gemeenskap het hy daardie invloed gehad.”
Mikro het sy skoolopleiding eers op die plaas ontvang, daarna op Williston en Robertson en later op Carnarvon, waar die Nederlandse onderwyser JDA Crafford sy belangstelling in die letterkunde aangewakker het.
“My vroegste herinneringe is dié van kleurlingskaapwagters op ons plaas, Van Reenensplaas. Ek het graag in die kombuis en by hulle kookskerms na hulle stories geluister. In my jong dae het my vader die grootste invloed op my vorming gehad. Hy was ’n sendingvriend en ek kan onthou hoeveel liefde en agting die werkers vir hom gehad het. Hulle het altyd met huisgodsdiens in ’n ry teen die muur gesit. Ek hoor hulle nog sing: ‘Die Heere komt te middernag’,” het Mikro vertel.
Van die lekkerste tye in Mikro se grootwordjare was wanneer hulle oorgery het na die bure vir wyksbidure. “Dan kom al die kinders van die bure op daardie plaas bymekaar en ons speel tot die biduur begin. Ek kon my dood-verwonder aan die grootmense as hulle so ernstig is met die lese van die Bybel en die Kerkbode, elkeen om die beurt ’n gesangversie opgee en dan bid. My broer en ek kon mense napraat en vir weke daarna sou ons dan biduur of kerk hou. Tydens die biduur luister jy na die gedreun van die voorganger se stem en jy kyk na die rafeltjies wat in die sonstreep sweef. Na die lese versorg ons dan die perde en daar word weer gespeel.
“Ons word eers geroep as die grootmense klaar geëet het; soms was daar twee sittings voor ons aan die beurt kom. Frikkadel, geelrys, gebraaide aartappels, miskien wortels, maar altyd beetslaai en ryskluitjies. Soms ook perskes en kluitjies, of as die biduur by ons op die plaas is, dan was daar ook doekpoeding met wynsous. En dan kom die heerlikste van alles. Nou kan ons speel van twee-uur tot ongeveer halfvyf, of in die somer tot halfses. Jou klere is merendeel verniel en jy is rooi in die gesig as jy daar op die kapkar of die veerwaentjie klim. Dan kry ons ’n knyp of ’n oorveeg as die kar om die naaste hoek verdwyn, maar wat gee ons om? Ons het weer ’n keer na hartelus gespeel.”
Op hulle plaas het Mikro en sy broers elkeen ’n span dolosse gehad en karre het hulle van garetolletjies gemaak. Motors ook. Hulle veetrop was die pitte van mielies of die droë mis van skaap. “Ons lekkerste speletjie was om op trek met ons skape te gaan of om hulle te dip. As ons nie met die dolosse of die mieliepitte gespeel het nie, was ons in die meulhuis. Ons het ’n perdemeul op die plaas gehad en bo-op sy solder van riet en klei was die houtbak en die meulsteen. Doodsedig sal ons om die beurt in die houtbak klim en dan preek. Gewoonlik is ek Amandelboom se predikant en my broer Carnarvon s’n. Ek was koster ook en diaken.”
Mikro was maar ’n maer en tingerige seun en moes baie spot van sy broers en ander kinders verduur, en dit is waar hy die eensaamheid begin liefkry het, het hy vertel. “Hulle kon my ook nie vir ’n boodskap gebruik nie, want daarvan het ek gewoonlik weinig onthou. My vader stuur my kamer toe om sy voorhoutjies te gaan haal en ek sê: ‘Ja, Pa,’ maar as ek in die slaapkamer kom, weet ek nie wat ek vir hom moes bring nie.”
Daar was vir die jong Mikro niks lekkerder nie as dat hulle hom veld toe stuur met ou Danny, ’n baie ou skimmelmerrie. Dan kon hy vir ure alleen met sy gedagtes wees. Hy wou maar altyd alleen wees. Toe hulle op Perdekloof en later op die dorp op skool was, het hy ook altyd die eensaamheid opgesoek. Hy sou speeltye teen die muur staan en droom en selfs aan die droom raak as hulle rekenkunde of stelwerk moes doen.
Hulle besoeke as kinders aan hulle naaste dorp, Williston, was ook vir Mikro ’n groot vreugde. Hulle plaas was 42 myl (67 km) van die dorp en hulle moes vroeg opstaan sodat hulle darem laatmiddag op die dorp kon wees. Die perde moes al die Donderdag in die Leegte bymekaargemaak word en ses is op stal gesit en lusern gevoer.
“Ma het al die Maandag begin met soetkoekies bak en Dinsdagaand word die rosyntjies en die warm water in die kalbas gegooi en laasgenoemde in ’n velkombers gewikkel. Woensdagaand knie Pa en die kinders staan by. Die volgende dag het hulle weer vir Ma lastig geval, want ons wou die kom uiteet. En dan word die anysbeskuit gebak. As hulle uit die oond gekom het, kon elkeen ’n enkele vars mosbolletjie kry. Donderdagmiddag is elkeen om die beurt in die bad gesteek en daardie aand word daar nie veel geslaap nie. Voor dagbreek is ons op en is daar ingespan. Twee keer op pad na die dorp is daar uitgespan om wors te braai.”
Ander kapkarre het hulle intussen by die stoet aangemeld en drie, vier waens het gewoonlik saamgery dorp toe. Voordat hulle behoorlik die dorp binnegery het, het die kinders al afgespring om te kyk wie almal al daar was.
Die een groot kerkgeleentheid jaarliks op die dorp was Aprilmaand se Nagmaal. Dan het hulle al die Donderdag ingegaan dorp toe om die kerkbasaar die Vrydag te kon bywoon.
Maar vir Mikro was die lekkerste van alles as hy die grootmense kon beluister of straks met hulle kon gesels as sy pa nie in die buurt was nie, want dit sou hy nie toegelaat het nie. “My beste vriend was die skoenmaker van die dorp. In sy werkskamer daar by die skoenlees en oorlees kon ek ure om sit en na sy stem luister. Dis beter geselskap as dié van die kinders.
“Op ons plaas was daar op ’n keer ’n blanke skaapwagter, ’n reus van ’n man met ’n gemoedelike lag, en saans sit ek op die stoep by hom of miskien in sy slaapkamer. Later het hy ’n vrugtewinkeltjie op die dorp begin, en as ons dan met nagmaalgeleenthede op die dorp kom, bring ek al my ure daar deur. Ek wou net luister na die mens binne-in die man. Ek sal nie praat nie. Maar daar op ’n krat sit en luister en luister. Is ek weer op die plaas, sal ek die verhale oorvertel met stem en gebaar.
“Net so graag het ek na die kleurlinge op die plaas en op die dorp geluister. Ek was nooit aangetrokke na die kinders van my ouderdom nie, maar altyd na die volwassenes. Ag, ek was seker nog maar veertien jaar oud toe wou ek al skryf en hulle, die volwassenes, was die mense van my verhale.
“Maar toe ek ouer word, het ek die gedagte tydelik laat vaar. Iets het gebeur. My broer het aan die skryf gegaan, en so vir die skoolblaaie, en in my oë was hy baie bekwamer as ek.”
Verdere studie en werk
Ná skool is Mikro na die Universiteit Stellenbosch, waar hy na vier jaar die graad BSc Landbou verwerf het. Hy het aan Die Transvaler vertel: “Daar (Stellenbosch) het dit ’n bietjie broekskeur gegaan. ’n Bietjie studeer en dan weer gaan werk. Terug Stellenbosch toe en dan weer gaan skoolhou. Gradueer in Desember 1927.” (22 Augustus 1967)
Hy is in Julie 1928 op Kuilsrivier aangestel as assistent en later as skoolhoof en het in 1932 studieverlof geneem om sy SOD in Desember 1932 aan die Universiteit van Kaapstad te behaal. Hy het ook gedurende sy studentejare op Van Rhynsdorp en Klaasvoogrivier onderwys gegee.
Dit was op universiteit dat Mikro sy bynaam gekry het. Hy was eendag laat vir ’n biologieklas. As verskoning het hy aangevoer dat hy sy mikrovlooi nie kon kry nie. Die klas het uitgebars van die lag, waarop die professor hom sonder seremonie uitgejaag het omdat hy almal ontstig het. “Mikrovlooi” het toe later “Mikro” geword. (Die Burger, 23 Junie 1978)
Mikro is later getroud, en een seun is uit sy eerste huwelik gebore. Hy en sy vrou is in 1942 geskei. Hy is in 1944 vir ’n tweede keer getroud, met Ora (Cornelia Jacoba) Steyn.
Ora het ’n aanstelling as onderwyseres op Rawsonville gekry en sou eers aan die begin van die jaar daar begin werk het. ’n Vriendin het gevra of sy vir drie maande in haar plek sou aflos, het Ora aan Die Burger (23 Junie 1978) vertel. “Mikro was skoolhoof. Aanvanklik het ek gedink hy vertrou my nie. Hy was gedurig in my klas om toesig te hou. Toe, op ’n dag, bring een van die kinders ’n briefie van Meneer. Hy wil my dringend in die kantoor spreek. Jy kan jou voorstel wat ek verwag het. Maar toe ek daar kom, sê hy hy wil graag by my kom kuier. Ons eerste uitgaanslag was rugby toe. Dit was ’n wedstryd waarin die Maties gespeel het.”
Mikro en Ora het drie kinders gehad: twee dogters, Corlia en Lucia, en ’n seun, Herman. Corlia is ’n bekende joernalis en skrywer.
Teen die einde van 1943 het Mikro die onderwys verlaat om voltyds te skryf, en dit was volgens Ora “ses jaar van ellende wat ek nooit weer wil oorhê nie. Die boeke wat hy in daardie tyd geskryf het, was ook nie van sy beste nie. Hy móés skryf om ons aan die lewe te hou, nie omdat hy wou skryf nie.” (Die Burger, 23 Junie 1978)
Ná byna sewe maer jare het Mikro weer in 1950 by die onderwys aangesluit, as dosent aan die opleidingskollege op Oudtshoorn. Hier het hy gebly tot 1955, waarna hy redakteur van Boerdery in Suid-Afrika geword het. In 1956 is hy bevorder tot hoofredakteur van populêre publikasies in die Departement van Landbou. Intussen was hy ook nasionale leier van die Landsdiensbeweging van die Departement van Landbou-Tegniese Dienste. In 1964 is op ’n afskeidsgeselligheid by die Landboukollege op Glen buite Bloemfontein van Mikro afskeid geneem toe hy as leier bedank het. By hierdie geleentheid is die Goue Protea-toekenning aan hom oorhandig vir sy bydrae tot grondbewaring in Suid-Afrika.
Ná agt jaar in die destydse Transvaal het Mikro na die Wes-Kaap verhuis, waar hy en Ora vir hulle ’n huis op Somerset-Wes gebou het. Ora is op 5 Oktober 1997 ná ’n siekbed in die Tygerberg-hospitaal oorlede.
In 1930, terwyl Mikro in Kuilsrivier was, moes hy kinders afrig vir ’n konsert en het die gedagte by hom opgekom om self ’n toneelstuk te skryf. Dieselfde aand het hy Diplomaties begin skryf en die volgende jaar het hy Die eerste genot geskryf – eerste pogings wat hy later as “gedrogte” beskryf het.
In 1931 het sy eerste kortverhaal, “Rou rieme”, die lig gesien, wat hy bestempel het as “’n rou riem, maar vir my was dit pragtig”.
In 1932 het hy Toiings voltooi; dit is in 1934 gepubliseer, en daarmee het hy sy naam in die Afrikaanse letterkunde gevestig. Toiings het een van die bekendste karakters in ons letterkunde geword – met sy kinderlike naïwiteit, sy liefde vir sy vrou Siena en vir sy seun wat hy die “bulnaam” Dawid Goliat Filistyn gegee het. Mikro het, soos Gerrit Dekker gesê het, “vir die kleurling geword wat Jochem van Bruggen vir die armblankes was” (Burger, 18 April 1968).
Mikro het aan PJ Nienaber in Afrikaanse skrywers aan die woord gesê: “Ten tye van Toiings en Pelgrims was ek omtrent nog net so onbeskaaf soos Toiings self, en het op ’n naïewe manier gevra of julle die mense ken wat onder julle woon. Sonder taal of kunsbegrip moes ek dit sê … Ek het ’n boodskap en moes dit aflewer … Ek het elke keer moedeloos geword indien iemand sê hy het vir Toiings gelag. Ek wou nie hê julle moes lag nie … Ja, hulle (die kleurlinge) ly ook, strewe, hoop, lag, leef, treur. En hulle is aan ons poorte. Ons mag nie ligsinnig wees oor hulle toekoms nie. Toiings was ’n bedelaar by julle, hande uitgesteek vir ’n bietjie liefde en begrip. In my gees het ek die kleurlinge, al die kleurlinge so gesien staan, bedelaars by julle … Ek het hulle toe gesien as Pelgrims wat saam met ons na dieselfde oord reis.” (Unie, Julie 1968)
Toiings is opgevolg met Pelgrims, en in 1937 is die Hertzog-prys vir Prosa vir dié twee werke aan Mikro toegeken. Later het Vreemdelinge gevolg, wat die trilogie voltooi het, met die hoofkarakter steeds as ’n werklik lewende figuur deur sy algemeen-menslike eienskappe.
In Toiings word die lewensgeskiedenis van Toiings uitgebeeld. Sy liefde vir vroue speel ’n beslissende rol in sy lewe en in sy soektog na vastigheid word hy heen en weer geslinger, want hy is nog jonk en onervare en bevind hom telkens in die pad van verleidings. In sy innerlikste wese is daar ’n verset teen die verkeerde en hy keer herhaaldelik berouvol na die goeie weë terug. Wanneer Toiings vir Siena ontmoet, kom hy tot ruste en trek hy saam met haar plaas toe. Daar kry hy die verlangde kalmte en rus, maar dan sterf Siena en trek hy terug “lokasie” toe, waar hy weer uiting gee aan sy luste, totdat hy vir Jannetjie ontmoet. (Unie, Julie 1968)
In Pelgrims is Toiings weer op die plaas en daar is vier faktore wat vir hom rus bring: die plaaslewe met baas Fanie se godsdienstige invloed, Jannetjie, Dawid en Siena. Maar toe vrek sy vee weens die droogte en hy wou gou ryk word! Oom Dissel sterf en Toiings beland weer op die sondige weg. Hy begin weer drink en sit sy ligsinnige lewe van vroeër voort. Jannetjie bid by Siena se graf dat haar man na die regte weg sal terugkeer, maar toe Toiings se beste bokooi sterf, ken sy roekelose plesiernajaery geen perke nie. Maar toe verneem oom Niklaas na Siena se graf en dit bring Toiings tot besinning, en as hy by die huis kom, skenk Jannetjie geboorte aan ’n dogtertjie wat hulle Siena noem. En toe begin dit reën. (Unie, Julie 1968)
Die derde deel van die trilogie heet Vreemdelinge, en volgens Abel Coetzee is hierdie titel wesenlik dieselfde as Pelgrims, maar met ’n subtiele verskil: pelgrims op soek na rus; vreemdelinge wat óp die aarde is, maar nie ván die aarde nie. Dit is dus ’n fyn sielkundige verskil wat tussen Toiings van die tweede deel en Toiings van die derde aangedui word. Die primitiewe luste wat deels met Toiings se gevorderde leeftyd saamhang, is bedwing, en die godsdienstige verlange wat deur die verlange na die dood begelei word, het oorwin.
In Vreemdelinge word Dawid, Toiings se seun, sleg, ondanks die heilsame invloed van Jannetjie, Toiings en die plaaslewe, en word hy uiteindelik deur baas Fanie van die plaas weggeja. Hy gaan woon in die lokasie, waar hy diefstal pleeg en in die tronk beland. Toiings en Jannetjie gaan ook na die lokasie om Dawid te help. Hier voel hulle soos vreemdelinge en word die slagoffers van gewetenlose uitbuiters. Met die hulp van Jannetjie en die sendeling Herklaas van der Vyver, wie se lewe met Toiings s’n ooreenkom, kom Toiings weer tot verhaal. Dawid kom uit die tronk en versoen hom met sy vader, maar sterf in ’n ongeluk by sy werk. Al dié teenslae tref Toiings diep en dit is eerwaarde Herklaas wat hom tot berusting bring. Aan die einde van die storie vertrek Toiings en Jannetjie na Kareeplaas.
In ’n bespreking van die Toiings-trilogie in Die Bulletin van November 1956 het SC Hattingh geskryf: “Mikro se belangstelling is gaande gemaak deur die kleurling wat deur sy aanraking met die moderne samelewing ontaard en verval het. Hy het ’n ooreenkoms gesien tussen die lotgevalle van die kleurlinge en dié van die blankes: hy het hulle gesien as twee groepe met soortgelyke beweginge. Hy wou ook hê dat hulle verstaan en gesien moes word net soos hy wat Mikro is, hulle sien en verstaan.
Hattingh het voortgegaan: “In Toiings is die kunstenaar heeltemal teruggedring: die lerende strekking, sy eie geesteslewe is op die agtergrond. Die kuns in Toiings bestaan in die realisme. Ons het hier te doen met die kunstenaar se eie waarneming, sy ontwikkeling, sy lewensopvatting, sy stemming en sy aanleg, sy ervaring en geestelike diepte.
“Die realisme in Toiings is ’n werklikheid, want ons gaan heeltemal op in die handelinge en denke van die karakters. Hulle is vir ons lewende en reële mense. Die taalaanwending is eie aan die kleurling wat onder die invloed van ons moderne beskawing gekom het. Mikro maak hoofsaaklik gebruik van die dialoog om die werklikheidsillusie te verhoog en verleen daardeur ’n dramatiese karakter aan sy werk, sodat daar baie handeling is.
“Mikro is ’n epiese kunstenaar wat deur sy oorgawe aan die werklikheid tot die diepere betekenis daarvan kom. Dit is anders gesteld met die liriese kunstenaar wat die idee, naamlik die openbaring van sy eie lewensbeskouing, op die voorgrond stel. Die realis het ook ’n idee, maar dikwels is dit heeltemal versluier in sy werk, soos in die geval byToiings. Hier het ons feitlik geen verhaal nie en die idees is heeltemal vaag. En die idee in die eerste deel van die trilogie is Toiings se lewensweg – ’n stryd in sy strewe na ewewig.”
Mikro was baie godsdienstig en het elke Sondag die diens in die moedergemeente van Kuilsrivier bygewoon. Dit was juis eendag onder gebed dat hy die inspirasie vir ’n boek gekry het. “Die dominee het gebid vir die arbeiders op die plase,” het Ora vertel. “Mikro het my later vertel dat hy Huisies teen die heuwel na hierdie gebed geskryf het.”
In Huisies teen die lewe (1942) keer Mikro weer terug na sy eerste liefde – dié stof wat hy by uitstek die beste kan aanwend om uiting te gee aan sy besondere menslikheid: die lewe van die bruin mense. In ’n resensie (resensent en bron onbekend) is geskryf dat die leser intens tevrede is ná die lees van Huisies teen die heuwel, waarin vertel word van die groep kleurlingarbeiders op ’n Bolandse wynplaas. Vir hierdie resensent was dit saam met CM van den Heever se Gister een van die beste opbrengsels wat die Afrikaanse prosakuns in daardie jaar opgelewer het.
In 1978 het Ora aan Die Burger vertel dat dinge wat Mikro na aan die hart gelê het, hom dikwels beweeg het om daaroor te skryf. “Hy het in ’n komitee gedien wat moes besluit of Kuilsrivier nog ’n drankwinkel moes kry. Verskeie mense uit die bruin gemeenskap het by hom gepleit om te keer dat daar nog een gebou word. Drankverslawing het hom geweldig ontstel. Hy het toe Donker stroom geskryf.”
Die donker stroom is in 1946 gepubliseer en hierin beskryf Mikro vir ons die lewe van ’n Bolandse dorp in die oorlogsjare. Deur die dorp vloei die Bonkelrivier en aan die een kant woon die blankes en aan die ander kant die kleurlinge. Die blankes is salig onbewus van die kleurlinge in hulle gemeenskap, behalwe wanneer daar verkiesings vir die stadsraad of die Volksraad is. Dan kom blankes om stemme te bedel. Anders staan hulle totaal onverskillig teenoor die kleurlinge, net soos hulle ook salig onbewus is van die Bonkelrivier, behalwe wanneer hy een keer elke tien jaar oor sy walle stoot, skryf Abel Coetzee. Die kleurlinge word aan hulle eie lot oorgelaat. Hulle kry net soveel drank in die hande as wat hulle wil hê en op die plase is die dopstelsel van krag.
Maar dan breek die oorlog uit en rekrute word vir die leër gesoek. Die kleurlinge sien dit as ’n geleentheid om uit hulle ellende te ontsnap. Hulle gevoel teen die blankes laai op en hulle begin die Engelse lewenswyse aanhang: gaan na die Engelse kerk, hulle name en vanne word verengels en hulle huistaal word Engels. Die “Boertjies” word verag. Hulle trek dorp toe, want die mans kry toelaes van die leër en daar leef hulle ’n onbekommerde leeglê-bestaan met volop drank.
Daar is egter van die karaktervaste kleurlinggesinne wat getrou aan die verlede wil bly; onderwysers stig kultuur- en welsynsorganisasies en probeer die trots van hulle eie mense opwek. Hulle is egter ’n klein groepie en die antagonisme word al sterker en daar word al hoe luider geroep om gelyke regte en burgerskap. Dan begin dit reën, en die Bonkelrivier stoot vyf jaar voor sy tyd oor sy walle.
Vir Coetzee is hierdie verhaal, met die botsing van die belange van die kleurling en blanke as kern, ’n uitdaging aan die blanke gemeenskap in Suid-Afrika. Hier word een van die kernvraagstukke, veral met betrekking tot Afrikaans en die Afrikaanse kultuur en kultuurdraers, pertinent gestel. Dit is ’n boek wat almal moet lees.
Vir MSB Kritzinger (Die Voorslag, November–Desember 1946) lê die waarde van Die donker stroom in die stelling van die probleem soos ’n kenner van die kleurling dit sien en die positiewe boodskap van opbou wat gebring word. Dis ’n boek met ’n uitgesproke boodskap, maar dit het nie ’n tendenswerk geword nie. Vir Kritzinger lê Mikro se krag daarin dat hy ’n realis is, ook in hierdie boek. Dis ’n ernstige boek, maar die bekende geestigheid van die skrywer sorg vir die gewenste afwisseling.
Mikro was ook baie bekend vir sy werke vir jongmense en in 1957 het hy die Scheepersprys vir Jeuglektuur vir sy jeugwerk ontvang – Boerseun, Die jongste ruiter, Die Kleingeld-kommando, Die ruiter in die nag, Kapteine Gereke en Lente.
FV Lategan het by die toekenning van die Scheepersprys gesê: “Die toekenning is gedoen op grond van Mikro se totale bydrae tot ons jeuglektuur, maar veral op grond van hierdie vrugbare, veelsydige skrywer se avontuurverhale, hier bo genoem, wat hulle agtergrond in die Tweede Vryheidsoorlog gevind het, en verder ook op grond van sy korter jeugverhale, soos in die bundel Lente, wat letterkundig hoër staan as die voorgenoemde spanningsverhale.
“Ek sien Mikro se hoofverdienste as jeugverhaalskrywer daarin dat hy deur sy avontuurverhale vir meer as twintig jaar lank gesonde, aangename lektuur verskaf wat die rypere jeug deur lewendige handeling en sterk uiterlike spanning boei. Hierdeur het hy nie alleen gesonde ontspanningslektuur verskaf nie, maar het hy ook tienduisende jongmense leer lees en gaandeweg tot die goeie boek gelei.
“Mikro se jeuglektuur is gesond omdat die stof in die eerste plek geput is uit die volksbodem – ’n periode uit ons geskiedenis wat nog steeds vir die jeug besielend gebly het en as sodanig in die teken van egte Afrikanereienskappe en nasietrots staan. Daarbenewens kweek die verhale ’n positiewe lewenshouding by die jongmens. Mikro se jeugverhaal lok eers die jong leser met sy spanningsverhaal, en as hy hom so gevang het, met sy skrywerspersoonlikheid laat kennis maak het, lei hy hom tot ernstiger mensbeelding, soos hy dié gee in sy kleurlingverhaal en Gonnakolk-novelles.
“Met hierdie toekenning erken die SA Akademie vir Wetenskap en Kuns Mikro se betekenisvolle bydrae tot die Afrikaanse jeuglektuur en betuig hy, namens Mikro se skaar van jong lesers, sy warme dank aan ’n beminde skrywer. Daarby is dit die Akademie se wens dat hierdie toekenning Mikro se skrywersdrang wat in diens van die jeug aangewend word, moet versterk en opnuut moet prikkel tot uiting op hoë vlak.” (Tydskrif vir Wetenskap en Kuns, April 1958)
Die verhale in Lente (1953) is gebore uit ’n innige meegevoel met eensames wat in stilte veel moet verduur weens die onverstand van hul ouers of ander persone, het PC Schoonees geskryf (Huisgenoot, 19 Desember 1952). “Mikro betrag hulle met ’n begrypende liefde wat speurend soek na die verborge roersels van hul sielesmart wat hy vir ons openbaar in ’n reeks toneeltjies waarin meteens die diepste wesensgrond van hul gekwelde bestaan onthul word. Hierdie bundel is ’n klinkende bewys dat ons prosa nog ’n hoë peil kan bereik, al is daar kritici wat hulle aan onregverdige veralgemenings skuldig gemaak het.”
In 1955 is die WA Hofmeyr-prys aan Mikro toegeken vir Porseleinkat.
Gonnakolk, wat in 1957 gepubliseer is, was Mikro se 50ste boek en ter viering van die geleentheid het die destydse eerste minister, JG Strijdom, wat voorsitter van die direksie van Voortrekkerpers (die uitgewers van die boek) was, op die direksievergadering in Pretoria ’n leergebinde eksemplaar van Gonnakolk aan Mikro oorhandig. Voorin het Strijdom ’n kort boodskap van gelukwensing aan Mikro geskryf.
Gonnakolk bevat ses verhale oor die doenighede op die Karoodorpie Gonnakolk, waar Mattewis en Meraai woon. Met hierdie vertellinge het Mikro ’n hoogtepunt in sy skryfkuns bereik. Gonnakolk as dorpie en sy mense is ook aan die leser bekendgestel deur die volgende bundels, sketse, verhale en novelles: Die wa-as (1952), Die houtswaan (1954), Die porseleinkat (1955), Die nooiensuil (1957), Die weduwee Meraai (1958) en Die kinders van Meraai (1962).
Oor die vier novelles in Die wa-as het PC Schoonees (Huisgenoot, 3 April 1953) geskryf: “Mikro se kuns bereik in hierdie bundel ’n nuwe hoogtepunt. Mikro het sy hooffigure tot in hul diepste wesens deurgrond en hy het hulle innerlikste drange op ’n verrassende wyse vertolk deur insidente uit hulle daaglikse lewens vir die leser te laat oopgaan.”
Vir SM (Byvoegsel tot Die Burger, 24 Januarie 1953) was dit duidelik dat Mikro hom met Die wa-as ’n plek as die beste Afrikaanse novelleskrywer verower het.
In Die houtswaan is die titelverhaal ’n vervolg op die novelle Nag, Mattewis in Die wa-as. SM noem dit ’n juweel in Byvoegsel van 8 Oktober 1954: “Hierdie bundel novelles kan gereken word tot die bestes in hul soort in Afrikaans. Die oortuigende werklikheidsbeelding, suiwere tragiek en innige humor van Die wa-as word ook in Die houtswaan gevind.”
Die resensent in Die Vaderland van 5 Februarie 1955 het geskryf dat Mikro hierdie volkstipes ken en hom volkome met hulle vereenselwig. Daar is gelukkig altyd die tikkie humor en bo alles die begrypende deernis.
In Sarie Marais van 22 Februarie 1956 het Elizabeth Tredoux as volg oor Die porseleinkat geskryf: “Ná so ’n boek Mikro-verhale is dit so goed asof ’n mens tyd en kans en insig gehad het om ’n hele buurt se mense te leer ken en liefkry. Dis olie vir enige hart wat stram word.”
In Die nooiensuil (1957) is die eerste verhaal getiteld “Ai, Mattewis” en hierin vind die leser weer die skrywer se meegevoel met die eenvoudige, maar opregte mense en ook sy kenmerkende humorsin. Hierin het Gonnakolk die Gonnakolk Capitol of, soos Meraai sê, Gonnakolk se Sondekol. En almal gaan bioskoop toe. Meraai en Mattewis se dogters is groot en Meraai se moederhart is bekommerd. Hierdie verhaal sluit regstreeks aan by die vorige Gonnakolk-novelles. (Byvoegsel tot Die Burger, 18 April 1957)
In Dagbreek en Sondagnuus (8 Desember 1957) het T de Weerdt geskryf dat Mikro ’n prosaïs is met ’n styl wat’n ryke veld vir stilistiese studie bied. Sy styl het ’n kerngesonde boere-Afrikaans wat plooi en buk en buig en staan en loop en sug en lewe.
Mattewis en Meraai het ook hulle draai op die verhoog en op die televisie gemaak. PG du Plessis het die verwerking vir televisie gedoen en Annette Engelbrecht en Louis van Niekerk het die karakters in die geheue van almal gevestig. In 1990 het die dramastudente van die destydse Pretoria Technikon dit op die planke gebring, met Lorraine Viljoen as regisseur. Jacques Botes was Mattewis en Sarah Theron het die rol van Meraai vertolk.
Mikro was vanaf 1960 ook verantwoordelik vir die skryf van ’n reeks vir kinders onder die oorkoepelende titel Sias en Mias. Die reeks het uit 14 titels bestaan. Hier volg enkele kort opinies oor hierdie reeks:
- Eerste dae op Biesieslaagte: “As ’n onnutsige elfjarige verveeld is, kan hy baie erger dinge met sy tyd aanvang as om hierdie skoon, lekkerleesboekie van Mikro in ’n uurtjie deur te draf. Die jong liefhebbers van die tweeling Sias en Mias sal ook saam met hulle al die nuwe avonture op hul nuwe tuisdorp geniet.” (Naweekpos, Augustus 1968)
- Die harp: “Mikro het sy kinders geken en ook sy bruinmense, en in hierdie nuwe boek maak ons kennis met nog een van Mikro se geslaagde bruinmens-tipes. Dis nie net kinders wat hierdie eenvoudige en tog ontroerende verhaaltjie gaan geniet nie.” (Vaderland, 20 Desember 1968)
- Die hanskalfie: “Mikro se Hanskalfie het in 1961 die lig gesien en al is dit hoofsaaklik leesstof vir kinders, is daar al kinders met kinders wat hierdie kostelike Mikro-boek sal wil aanskaf.” (Vaderland, 22 November 1974
- Jasper, die molslang: “Mikro verstaan die kuns om sy karakters en hulle doen en late voor ons oë te laat leef. ’n Paar lynsketse van C Ebersohn prikkel die verbeelding van die leser.” Oggendblad, 1 Mei 1975)
- Kaptein Mias: “Sias and Mias are the twins of a missionary working among the coloured people. His children often find it difficult at school. In this story the under 11 rugby team from Biesieslaagte goes on tour with Mias as captain. […] Mikro wrote with understanding about children en their problems.” (Pretoria News, 3 Januarie 1966)
- Kleinjan: “Kleinjan is the twins’ younger brother and this book is an account of his first year at school. He cannot understand why Lewies, the son of Volstruis who works in the garden, cannot go to his school. […] The book has a typical South African platteland background.” (Pretoria News, 12 Februarie 1969)
- Sias en Mias: “Ek wil ’n voorspelling waag,” het RB geskryf. “Sias en Mias se volgelinge (oud en jonk) gaan almal gretig uitsien na die verskyning van die volgende boek in die reeks. Die lewendige tekeninge van C Ebersohn verleen verdere warmte aan hierdie pragverhaal van Mikro.” (Transvaler, 11 Mei 1960)
- Voëlvlei se konsert: “Vir die volwassene mag die werkie ’n insinking toon, maar kinders, selfs hoërskoolleerlinge wat goed belese is, geniet dit terdeë! Mikro weet goed hoe om die kind te boei en hierdie werkie van hom verdien beslis ’n plek op die skool se boekrak.” (CF Rudolph: Onderwysblad, 1 November 1961)
In 1967 is Mikro se 100ste boek, Osse van klei, uitgegee. Volgens Louise Behrens (Staatsamptenaar, September 1969) het Osse van klei nie aan die vereistes wat kenners aan ’n goedbeplande roman gestel het, voldoen nie, maar dit was ’n boek wat die leser uit sy selfvoldoening geruk het. “Vir my was hierdie laaste boek van Mikro ’n soort beskuldiging teen ons traak-my-nie-agtigheid, teen die ongeërgdheid waarmee die kleurling, vir wie Afrikaans ook ’n moedertaal is, bejeën is. Mikro se siening van ons land en sy mense het sedert die verskyning van Toiings in 1934 baie verander.”
PG du Plessis het Mikro se siening as volg opgesom: “Voor 1944 was die kleurlinge [...] nog uit klein milieu, nog onbewus van groter aktualiteit en probleme wat rondom hulle begin vlamvat het ... In Die koperkan (1959) word die bruinmens midde in die tragiek van die tussengroep geplaas. Die tragedie, die eensaamheid en frustrasie van ’n mens wat by sy eie groep verby ontwikkel het en geen aanklank kan vind by ’n hoër ontwikkeld groep nie, word met sukses aangeroer. In Osse van klei het die probleem van die bruinmens binne die apartheidsituasie op menslike vlak tot verbitterde uitbarsting gekom.” (Voorwoord tot Osse van klei)
Abel Coetzee het in Vaderland (25 Februarie 1944) geskryf dat een van Mikro se interessante gewoontes was om tussen sy ernstiger werke deur ook ander werke te skryf wat ligter van aard was. En Coetzee was nie altyd so gelukkig met dié dat Mikro sy tyd so kon mors deur speurverhale te skryf nie. (Ek wonder wat Coetzee oor vandag se aanbod van speurverhale sou gesê het. [Samesteller]) In sy onderhoud met Mikro in die reeds genoemde Vaderland-uitgawe het Coetzee hieroor met hom gesels. Mikro het gesê: “Ek dink nie die skryf van minder ernstige werk het my skrywersnaam enige skade aangedoen nie en ek is ook glad nie skaam oor daardie pennevruggies nie. (Vaderland, 25 Februarie 1944)
Mikro het verder gesels: “Die Afrikaanse leserspubliek het besluit dat ek slegs goeie kleurlingromans kan skryf. En nou dwing hulle al om van my te verwag dat ek die een kleurlingroman na die ander pers toe moet stuur. Hierdie inperking van my gees en talent is egter nie iets waarvan ek hou nie. As ek deur die leserspubliek gedwing moet word om eenspoorskrywer te word, dan wil ek liewer nie ’n skrywer wees nie. Toevallig kan ek goeie kleurlingromans skryf, maar ek kan oor ander dinge ook skryf, en ek eis die vryheid op om te kan skrywe waaroor ek wil.”
Naas sy skryfwerk was Mikro se tweede liefde die skilderkuns. Hy het in die 1940’s begin skilder. Hy was altyd onderwyser met skryf as bysaak. Nadat hy uit die onderwys getree het, was hy eerstens skrywer. Terwyl hy wetenskap-onderwyser was, het hy wel baie aandag aan sy tekeninge op die swartbord geskenk, en hy het selfs daarvan gehou, maar dit was waar dit gebly het. Toe hy egter voltyds begin skryf het, het hy sommer as afleiding op ’n dag begin teken – ook nie onderwerpe gesoek nie, maar sommer geteken. Hy het nie tekenmateriaal aangeskaf nie, maar sommer op sulke los stukkies papier gekrabbel.
Op ’n dag het hy ’n klompie van sy pentekeninge aan die kunsskilder Gregoire Boonzaier gewys wat hom dadelik aangemoedig het om meer aandag aan sy tekenwerk te wy en verklaar het dat Mikro ’n besliste gevoel vir vorm en lyn het. “Die gogga het my gebyt en ek kon nie weer loskom nie,” het Mikro vertel.
Hy het hom ingeskryf as deeltydse student aan die Kaapstadse kunsskool, waar hy ’n paar lesse bygewoon het en uitgevind het hoe ’n mens verf aanmaak, en toe het hy verder by die huis aangesukkel. Mikro se uiteindelik ambisie was om portretskilder te word, maar “die lus is daar, maar die vaardigheid ontbreek,” het hy vertel. (Die Burger, 19 Augustus 1947)
Tydens sy leeftyd het hy nooit ’n uitstalling van sy eie werke aangebied nie, omdat hy te self-krities was, maar ná sy dood het Saambou in Oktober 1969 met die hulp van sy eggenote, Ora, ’n uitstalling van sy skilderye, sommige nog onvoltooid, in Kaapstad gereël. Dit het ook gedien as ’n huldeblyk ter herdenking aan sy geboortedag.
Diegene wat Mikro goed geken het, het hom beskryf as ’n nederige, beminlike mens, ’n gewaardeerde vriend, ’n hulpvaardige kollega met ’n warm en innemende persoonlikheid. Hy was groot van gees, maar tog ook geweldig beskeie, met ’n weersin in snobisme, soos duidelik uit sy klug Die rooi lêer blyk. Hy was ’n goeie brugspeler en het ’n goeie kennis van sport gehad, veral tennis, rugby en krieket. In sy jong dae was hy ’n uithalertennisspeler en het ook dikwels as rugbyskeidsregter opgetree.
Die Nasionale Filmraad het in 1967 ’n dokumentêre rolprent oor die lewe en werk van Mikro gemaak met die doel om dit vir opvoedkundige doeleindes te gebruik.
Twee van Mikro se boeke is in rolprente omskep. Die eerste een was Kompartement 1001E en die tweede Ruiter in die nag. Ruiter was tot 1963 verreweg die gewildste boek wat uit Mikro se pen verskyn het. Op daardie stadium is byna 100 000 eksemplare reeds verkoop.
In ’n artikel in Die Burger van 1 Maart 2003 het Retief Koch meer vertel oor hierdie rolprent wat van Ruiter in die nag gemaak is: “Met die première daarvan het die aankondiger vooraf die draaiboekskrywer, die regisseur en die produksiespan lof toegeswaai, maar nie ’n woord gerep oor Mikro, die skrywer, wat in die tweede ry van voor by die res van die Kühn-gesin gesit het nie.
“Nog ’n rolprentverleentheid en teleurstelling was toe ’n rolprentmaker met groot beloftes en kontrakte die spanningsverhaal Kompartement 1001E verfilm het. Dit sou die skrywer ’n skatryk man maak, het hy belowe, want hy gaan die rolprent oorsee bemark. Vir die première is ’n groot aantal belangrike mense genooi. Mikro nooi toe self ook ’n paar vriende saam. In die teater merk hy NP Van Wyk Louw reg voor hom op. Toe die rolprent begin, was die eerste (anglisistiese) woorde op die klankbaan: ‘Ek hoop jy geniet jouself!’ – en Mikro het gevoel of hy in die aarde kan wegsink.
“Die eerste gedeelte van die rolprent was redelik, die middelste gedeelte swak en die laaste gedeelte so power as kan kom. Weer ’n teleurstellende verleentheid. […] Mikro se lewe was gewis vol teleurstellings. Reg aan die begin van sy skrywersloopbaan het die manuskrip van Toiings verlore geraak by die kunstenaar wat vir die illustrasies verantwoordelik was. Mikro het egter nie moed opgegee nie en die verhaal weer geskryf – een van sy bekendstes,” het Koch sy artikel afgesluit.
Mikro het aan Herman Snyman vertel dat hy altyd met die hand skryf. “Kon nog nooit ’n tikmasjien verdra nie. Het ook al ’n bandopnamemasjien geprobeer, maar dis nog erger. My gedagtes wil nie vloei as ek daarmee probeer skryf nie.” ([Transvaler], 1964)
Dit het gebeur dat hy soms maande lank met ’n sekere gedagte in sy kop geloop het voordat hy daaroor begin skryf het. In een geval het hy twee jaar met die gedagte geloop om ’n klug oor die staatsdiens te skryf. Skielik het ’n lêer eendag op kantoor weggeraak en alles was toe vir hom duidelik. Sy klug Die rooi lêer het kort daarna die lig gesien.
Oor titels vir sy boeke het hy hom nooit veel bekommer nie. Eers as die boek byna klaar was, het hy aan ’n gepaste titel begin dink. (Volksblad, 24 Augustus 1967)
Mikro is op 17 April 1968 in sy woning in Somerset-Wes in die Wes-Kaap aan ’n hartaanval oorlede. Hy het sy vrou, Ora, twee dogters en twee seuns nagelaat. Voortrekkerpers het nog twee van sy manuskripte gehad wat albei in die pers was. Ora is op 5 Oktober 1997 in die Tygerberg-hospitaal ná ’n siekbed oorlede.
Huldeblyke
- Jan Kromhout: “Dit is tragies dat hy so kort voor die verskyning van sy laaste boek moes heengaan. Dit was vir my ’n voorreg om onlangs twee van sy boeke – Wit seile en Sewejaartjies – te resenseer.” (Bron en datum nie op knipsel vermeld)
- PJ Nienaber: “Mikro was een van ons vrugbaarste skrywers. Met Toiings het die Afrikaanse letterkunde in 1934 ’n nuwe wending geneem. Ek bring hulde aan ’n beminlike, nederige mens en hoog gewaardeerde vriend.” (Bron en datum nie op knipsel vermeld)
- Uys Krige: “As a man Mikro was warm-hearted and sympathetic; as a writer he was a pioneer. His book Toiings was the first of its kind to be written in Afrikaans. He had an outstanding gift for dialogues. He was a gentle man.” (Cape Times, geen datum op knipsel)
- WEG Louw: “Mikro would be best remembered for his sympathetic treatment of the coloured people in his books. He was one of South Africa’s most prolific writers.” (Cape Times, geen datum op knipsel)
- WA de Klerk: “Mikro will especially be remembered for his insight into what was an integral part of the now almost defunct platteland feudality of the Afrikaner; the coloured man in a social order where all were bound to each other, in religion, culture, language, if not in class. Mikro’s was a vision from the inside which would endure. He was a fine craftsman and a passionate son of the land. We will mourn his death but he has written words which will not die.” (Cape Times, geen datum op knipsel)
- Leon Rousseau: “Mikro was a very likeable person with a fine sense of humour. I wil miss him not only as an author but as a man.” (Cape Times, geen datum op knipsel)
- Adam Small: “I am not really a great admirer of Mikro’s writing, yet Mikro was certainly of historical importance to Afrikaans literature. It was he who first tried to show people who were not his own colour as tragic characters and not merely as comic figures. His merit seems to me to be historical in this sense.” (Cape Times, geen datum op knipsel)
- The Cape Times : “In losing Mikro we bid farewell to a noteworthy Afrikaans writer. It was Mikro who introduced coloured people as serious characters into Afrikaans writing. Of course, in his work they were still only hewers of wood and drawers of water, but at least hewers of wood who were no longer merely a joke, and drawers of water who could also carry a dramatic destiny. In this sense, if Mikro’s was not great writing, it was certainly pioneering work. [...] Culture is neither a possession nor a gift, but moves. Mikro did not write in vain if, in reading his work, the future reader will be either irked or more intelligently persuaded to that conviction.” (18 April 1968)
- Gerhard Beukes: “Mag die stem van die bokmakierie wat so helder uit sy werke fluit, nooit stil word nie!” (Rooi Rose, 30 Julie 1969)
- Die Burger : “Mikro was een van die mees gelese skrywers in Afrikaans. Daar het selde ’n jaar verby gegaan dat daar nie êrens, op skool of kollege of universiteit, een of meer van sy boeke voorgeskryf is nie. Vir almal wat maar enigsins met die Afrikaanse letterkunde kennis gemaak het, was Mikro ’n bekende.”
- Jan B Vermaak: “Mikro het ’n sterk persoonlikheid, vry van alle gekunsteldheid, besit. Hy moes oor ’n skitterende verbeelding beskik het, hoe sou hy anders honderd boeke kon skryf? Sy werk is eerlik en direk. Sy begeerte was om dit realisties, waaragtig, eenvoudig en regstreeks uit te druk, maar ook so effektief as moontlik. Vandaar die rede waarom sy werke soveel gewildheid geniet. Hy was realis van aanleg en neiging, en alleenlik deur middel van voortdurende waarneming van die lewe, was hy in staat om die diepere betekenis daarvan te openbaar. [...] Mikro was bepaald een van die beste mensbeelders in die Afrikaanse letterkunde. Hy het geen gekompliseerde mense uitgebeeld nie, ook geen asembenewende ? asembenemende ? situasies nie. Sy karakters het hulle probleme en vreugde. Hulle is ook geen karikature nie; in hulle are is daar die polsslag van die warm lewe.” (Unie, Julie 1968)
- Die Vaderland : “Ons mag CH Kühn in sy graf weglê en vergeet, maar Mikro sal onverganklik bly voortlewe solank Afrikaans bestaan. Hy het stil en beskeie gelewe, jare lank op sy geliefde Kuilsrivier, later in die noorde, en hy is skielik heen op Somerset-Wes, midde in die omgewing waar hy sy onvergeetlike Toiings aan ons literatuur gelewer het. Mikro se produksie was groot, meestal ontspanningswerk om den brode, maar in sy beste bydraes was Mikro se kunstenaarskap onbesproke. Eenmaal, jare gelede, was sy beelde gegryp uit die lewe, geliefde, verfynde vaderlandskuns.” (18 April 1968)
- Louise Behrens: “Een van Mikro se geniaalste eienskappe was sy kennis van die vrou. Sy kennis van die vrou se hart, van die beweegredes wat haar laat optree, van haar kleinlikheid en haar grootsheid – dit het my nie net verbaas nie, maar dikwels ongemaklik laat voel. [...] Daar word gesê dat hy soms te sentimenteel geword het. Maar die tipe vrou wat hy so meesterlik uitgebeeld het, is sentimenteel. As dit ’n sonde in ’n skrywer is om die persone in sy verhale só te beskryf soos hulle dink en voel, dan was hy beslis sentimenteel. Maar moet mens dit nie eerder deernis noem nie, ’n medemenslikheid wat hom in staat gestel het om ons lewende mense te gee.” (Vaderland, 26 April 1968)
- Corlia Fourie, sy dogter: “Ek onthou nog my pa, sy kop in een hand gestut, die pen in die ander, as mens voor ses wakker geword en by die studeerkamer ingekyk het. Hy het van 4:00 tot 6:00 geskryf – alles met die hand. Een van die belangrikste lesse wat my pa my geleer het, is om nie op te gee nie. En om altyd daarvan bewus te wees dat armes en gestremdes net soveel mens as jy is. Ek sou graag vir hom wou dankie sê vir ons studeerkamer met die eklektiese boekeversameling waar ek as kind enige boek kon lees.” (Beeld, 14 Junie 2013)
In 1983 is die boeke oor Mattewis en Meraai weer deur Tafelberg uitgegee in ’n paar bundels. Mattewis en Meraai, die vroeë jare bevat verhale uit Die wa-as, Die houtswaan, Die porseleinkat en Die nooiensuil. In Die Burger van 4 Augustus 1983 skryf Kerneels Breytenbach dat hy heerlik oud gevoel het toe hy hierdie boek begin lees het. “As kind was ek verslaaf aan Mikro, al moes ek later jare hoor dat sy kleindorpse realisme té moralisties is, dat hy personasies gebruik om sy punt te bewys, maar vir my het dit nooit gepla nie. Met die herlees van Die vroeë jare was dit of ’n ou rolprent binne my vertoon word. Dit wat soveel jare gelede my verbeelding aangegryp het, het dit wéér reggekry. Mikro kon destyds met my toor en doen dit nog steeds.”
Die Laerskool Mikro in Kuilsrivier is na Mikro vernoem. Die skool het sy deure in Januarie 1972 geopen. In 2003, met die 100ste herdenking van Mikro se geboortedag, het die Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum (Naln) ’n herdenkingsdag ter ere van hom gehou.
In 2004 was Mikro se lewe en werk die onderwerp van die ATKV se jaarlikse literêre vasvrakompetisie ATKV-Litdink. Daar was drie wenners: Hoërskool Garsfontein se A- en B-spanne en Hoërskool Ferrum van Newcastle.
Publikasies
|
Publikasie |
Diplomaties: toneelstuk in drie bedrywe |
|
Publikasiedatum |
1930 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Pretoria: Van Schaik |
|
Literêre vorm |
Drama |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
Geen |
|
Publikasie |
Die grootste genot: toneelstuk in drie bedrywe |
|
Publikasiedatum |
1931 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Pretoria: Van Schaik |
|
Literêre vorm |
Drama |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Toiings |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
|
|
Uitgewer |
Pretoria: Van Schaik |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Hertzogprys vir Prosa 1936 (saam met Pelgrims) |
|
Vertalings |
1947 Nederlands; vertaal deur R Antonissen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Pelgrims |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Pretoria: Van Schaik |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Hertzogprys vir Prosa 1936 (saam met Toiings) |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Noekies die klonkie |
|
Publikasiedatum |
1935 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Kinderverhale |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Rou rieme |
|
Publikasiedatum |
1935 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Pretoria: Van Schaik |
|
Literêre vorm |
Kortverhale |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Net een dag, of, Die vakansiegangers: ’n toneelstuk in drie bedrywe |
|
Publikasiedatum |
1936 |
|
ISBN |
(sb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Drama |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die ruiter in die nag |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Jeugfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Scheepersprys vir Jeuglektuur 1957 |
|
Vertalings |
1950 Engels |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Kaptein Gereke |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
0624022358 (sb) |
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Jeugfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Scheepersprys vir Jeuglektuur 1957 |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Ghoen |
|
Publikasiedatum |
1938 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Bloemfontein: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Jeugfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Oeslande |
|
Publikasiedatum |
1938 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Pretoria: Van Schaik |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Kompartement 1001E |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
|
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Boekhandel |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Huurlinge |
|
Publikasiedatum |
1940 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Bloemfontein: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Huisies teen die heuwel en Stille uur |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Moord in die Hotel Barnard |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Bloemfontein: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Boerseun |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Bloemfontein: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Jeuglektuur |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Scheepersprys vir Jeuglektuur 1957 |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Saluut, korporaal! |
|
Publikasiedatum |
1943 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Publicité |
|
Literêre vorm en kortlysbenoemings |
Jeugfiksie |
|
Pryse toegeken |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Basjan Bastiaanse |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Daar was nege |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Afrikaanse Persboekhandel |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Huisies teen die heuwel |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Boekhandel |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Vreemdelinge |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Afrikaanse Persboekhandel |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Vier mense |
|
Publikasiedatum |
1944 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Coert Bloemsen se geheim |
|
Publikasiedatum |
1945 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Afrikaanse Persboekhandel |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die geheimsinnige M9 |
|
Publikasiedatum |
1945 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Afrikaanse Persboekhandel |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die donker stroom |
|
Publikasiedatum |
1946 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Afrikaanse Persboekhandel |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Elke huis het sy kruis: radiosketse |
|
Publikasiedatum |
1946 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Afrikaanse Persboekhandel |
|
Literêre vorm |
Sketse |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
Geen |
|
Publikasie |
Op die spoor |
|
Publikasiedatum |
1946 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Afrikaanse Persboekhandel |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
Geen |
|
Publikasie |
Klaradynstraat |
|
Publikasiedatum |
1947 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Pers |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Alberdine Bantjies, speurder |
|
Publikasiedatum |
1947 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Afrikaanse Persboekhandel |
|
Literêre vorm |
Speurroman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Moord na ete |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Speurroman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Ons lampe gaan dood |
|
Publikasiedatum |
1949 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Afrikaanse Persboekhandel |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die oue en die nuwe |
|
Publikasiedatum |
1949 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Afrikaanse Persboekhandel |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die vrou van Petrus Delft |
|
Publikasiedatum |
1949 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Afrikaanse Persboekhandel |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Nog geen herberg |
|
Publikasiedatum |
1949 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Afrikaanse Persboekhandel |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Daar kom die Alibama |
|
Publikasiedatum |
1950 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Afrikaanse Persboekhandel |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
Geen |
|
Publikasie |
Anna Beyers |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Voortrekkerpers |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Wagters in die nag |
|
Publikasiedatum |
1950 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Boekhandel |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die geheimsinnige Salomo Rüdiger |
|
Publikasiedatum |
1951 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Afrikaanse Persboekhandel |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die wa-as: vier novelles |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Boekhandel |
|
Literêre vorm |
Novelles |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Lente |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
|
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Novelles |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Scheepersprys vir Jeuglektuur 1957 |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die jongste ruiter |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
|
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Jeugfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Scheepersprys vir Jeuglektuur 1957 |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die houtswaan: vyf novelles |
|
Publikasiedatum |
1954 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Boekhandel |
|
Literêre vorm |
Novelles |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die wit arend |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Boekhandel |
|
Literêre vorm |
Jeugfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die porseleinkat: sewe skets-novelles |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Boekhandel |
|
Literêre vorm |
Novelles |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
WA Hofmeyr-prys 1955 |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die parskuip |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
|
|
Uitgewer |
Johannesburg: Voortrekkerpers |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die eensame wag |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Afrikaanse Persboekhandel |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die dae van ons jare: ’n klankkoorspel |
|
Publikasiedatum |
1956 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Pretoria: Van Schaik |
|
Literêre vorm |
Koorspel |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die Kleingeld-kommando |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Pretoria: Van Schaik |
|
Literêre vorm |
Jeugfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Scheepersprys vir Jeuglektuur 1957 |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
Geen |
|
Publikasie |
Die silwerpotlood |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Voortrekkerpers |
|
Literêre vorm |
Jeugfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die Bont Takbok |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Boekhandel |
|
Literêre vorm |
Jeugfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Gonnakolk: ses skets-novelles van Gonnakolk |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Voortrekkerpers |
|
Literêre vorm |
Novelles |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die nooiensuil: ses skets-novelles |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Boekhandel |
|
Literêre vorm |
Novelles |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die Bont Takbok word bittereinder |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Boekhandel |
|
Literêre vorm |
Jeugfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die Bont Takbok verken |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Jeugfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Burgers van die Kleingeld-kommando |
|
Publikasiedatum |
1958 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Pretoria: Van Schaik |
|
Literêre vorm |
Jeugfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
Geen |
|
Publikasie |
Generaal Kleingeld |
|
Publikasiedatum |
1958 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Pretoria: Van Schaik |
|
Literêre vorm |
Jeugfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
Geen |
|
Publikasie |
Die koperkan |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
|
|
Uitgewer |
Pretoria: Van Schaik |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die weduwee Meraai |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Voortrekkerpers |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Môre is dit nuwemaan |
|
Publikasiedatum |
1959 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Boekhandel |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Sias en Mias (Sias en Mias) |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
|
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Kinderfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Sias se spoetnik / Sias se ruimtetuig (Sias en Mias) |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
|
|
Uitgewer |
Johannesburg: Voortrekkerpers |
|
Literêre vorm |
Kinderfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die blou soldatepak |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
|
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die rooi geruite rok |
|
Publikasiedatum |
1960 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Dagbreek-Boekkring |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
Geen |
|
Publikasie |
Voëlvlei se konsert (Sias en Mias) |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
|
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Kinderfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Jasper die molslang (Sias en Mias) |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
|
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Kinderfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die hanskalfies (Sias en Mias) |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
|
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Kinderfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die rooi lêer: ’n satiriese klug in drie bedrywe |
|
Publikasiedatum |
1961 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Pretoria: Van Schaik |
|
Literêre vorm |
Drama |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die swart hings |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Human & Rousseau |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Drie vroue en ’n hond |
|
Publikasiedatum |
1961 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Voortrekkerpers |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die steenbokkie (Sias en Mias) |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
|
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Kinderfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Kinders van Meraai |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Voortrekkerpers |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Abednégo die skilpad (Sias en Mias) |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
|
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Kinderfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Afskeid (Sias en Mias) |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
|
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Kinderfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Ounooi die uil (Sias en Mias) |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
|
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
|
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die dames sestien: twee kortromans oor die liewe dames en hulle maskers |
|
Publikasiedatum |
1962 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Pretoria: Van Schaik |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die Oranje sneltrein |
|
Publikasiedatum |
1962 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Boekhandel |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die goue protea |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
|
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Jeugfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Medewenner van eerste prys van Nasionale Pers se jeugwerkkompetisie 1961 |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die neef van die goewerneur |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
|
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die jongste veldkornet |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Simondium |
|
Literêre vorm |
Jeugfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Twee goue beddens: ’n satire in drie bedrywe |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Tafelberg |
|
Literêre vorm |
Drama |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
T in die blou kamer: ’n satire in drie misdrywe |
|
Publikasiedatum |
1963 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Boekhandel |
|
Literêre vorm |
Drama |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die blonde haarkapper |
|
Publikasiedatum |
1964 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Simondium |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Drielaag. Saam met HS van Blerk en Dolf van Niekerk |
|
Publikasiedatum |
1964 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Boekhandel |
|
Literêre vorm |
Kortverhale |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die wit perd van tant Fienie: ’n sprokie |
|
Publikasiedatum |
1965 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Pretoria: Van Schaik |
|
Literêre vorm |
Sprokies |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
’n Span van 20 muile |
|
Publikasiedatum |
1965 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Nasionale Boekhandel |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Dankie Adrianos: ses kortnovelles |
|
Publikasiedatum |
1965 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: HAUM |
|
Literêre vorm |
Novelles |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die poskoetsrower |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
|
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Waar die bokmakierie fluit |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Afrikaanse Persboekhandel |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Oudepalmiet |
|
Publikasiedatum |
1966 |
|
ISBN |
9hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: John Malherbe |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die koperkanon |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
|
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die winkelvenster: drie kort novelles |
|
Publikasiedatum |
1967 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Pretoria: Van Schaik |
|
Literêre vorm |
Novelles |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Droomberg |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
|
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Jeugfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die twee bruin perde van oom Tewie |
|
Publikasiedatum |
1967 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Pretoria: Van Schaik |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
Geen |
|
Publikasie |
Wit seile |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
0798602376 (hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: HAUM |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Speurder Sias (Sias en Mias) |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
|
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Kinderfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Eerste dae op Biesieslaagte (Sias en Mias) |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
0628026641 (hb) |
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Kinderfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Sewejaartjies |
|
Publikasiedatum |
1967 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Voortrekkerpers |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die wiel |
|
Publikasiedatum |
1968 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Pretoria: Van der Walt |
|
Literêre vorm |
Kinderfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die harp (Sias en Mias) |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
|
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Kinderfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Die goue eekhorinkie en ander verhaaltjies |
|
Publikasiedatum |
1968 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Pretoria: Van der Walt |
|
Literêre vorm |
Kinderboeke |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Kaptein Mias (Sias en Mias) |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
062802665X (hb) |
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Kinderfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Napoleon die blouskimmel |
|
Publikasiedatum |
1968 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Pretoria: Van der Walt |
|
Literêre vorm |
Jeugfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Hy koop toe vir hom ’n pen. CH Kühn: ’n outobiografie |
|
Publikasiedatum |
1968 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Voortrekkerpers |
|
Literêre vorm |
Outobiografie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Kleinjan (Sias en Mias) |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
0628026625 (hb) |
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Kinderfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Bles van Soekmekaar |
|
Publikasiedatum |
1968 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Afrikaanse Persboekhandel |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
Geen |
|
Publikasie |
Ursula |
|
Publikasiedatum |
1969 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Pretoria: Van der Walt |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
Geen |
|
Publikasie |
Osse van klei |
|
Publikasiedatum |
1969 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Afrikaanse Persboekhandel |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Slapjan |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
|
|
Uitgewer |
|
|
Literêre vorm |
Kinderfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Vlam |
|
Publikasiedatum |
|
|
ISBN |
0798103493 (hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Human & Rousseau |
|
Literêre vorm |
Jeugfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Ou Borreldien |
|
Publikasiedatum |
1974 |
|
ISBN |
(hb) |
|
Uitgewer |
Pretoria: Van der Walt |
|
Literêre vorm |
Jeugfiksie |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
Geen |
|
Publikasie |
Mattewis en Meraai: die ouderling |
|
Publikasiedatum |
1983 |
|
ISBN |
0628024053 (hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Perskor |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
Geen |
|
Publikasie |
Mattewis en Meraai: die kinders |
|
Publikasiedatum |
1983 |
|
ISBN |
0628023596 (hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Perskor |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
Geen |
|
Publikasie |
Mattewis en Meraai: die weduwee |
|
Publikasiedatum |
1983 |
|
ISBN |
0628023626 (hb) |
|
Uitgewer |
Johannesburg: Perskor |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
Geen |
|
Publikasie |
Mattewis en Meraai: die vroeë jare |
|
Publikasiedatum |
1983 |
|
ISBN |
0624018814 (hb) |
|
Uitgewer |
Kaapstad: Tafelberg |
|
Literêre vorm |
Roman |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
|
Publikasie |
Want die lewe is so goed: keur uit die werk van Mikro. Saamgestel deur Corlia Fourie |
|
Publikasiedatum |
2003 |
|
ISBN |
0799332224 (sb) |
|
Uitgewer |
Pretoria: LAPA |
|
Literêre vorm |
Kortverhale |
|
Pryse toegeken en kortlysbenoemings |
Geen |
|
Vertalings |
Geen |
|
Resensies en besprekings |
|
’n Keur van artikels oor en deur Mikro
- 50e boek uit Mikro se pen verskyn. Transvaler, 24 September 1957
- Afrikaans verryk met meer as 100 [boeke]. Die Burger, 18 April 1968
- Al oor die driekwart honderd boeke uit sy pen. Transvaler, 2 Mei 1964
- Authors pay tribute to Mikro’s writings. [Geen bron of datum op knipsel vermeld]
- Badenhorst, UL: Maties gee Mikro se naam [brief]. Die Burger, 30 Desember 2002
- Behrens, Louise: “Nag, Mikro, mag jou rus soet wees”. Vaderland, 26 April 1968
- Bosman, Fré: Mikro – soos ’n vriend en bewonderaar hom sien. Huisgenoot, 29 November 1957
- Die Brandwag op besoek. Brandwag, Mei 1939
- CH Kühn oorlede: Daar is min mense wat Mikro se werk nie ken nie. Uit: Die Burger, 18 April 1968
- Coetzee, Abel: Meesterlike siening en uitbeelding van Mikro se kleurlingromans. Brandwag, 13 Februarie 1937
- Coetzee, Abel: Vier mense en ’n karavaan. Vaderland, 25 Februarie 1944
- Coetzee, Terésa: Pappa maak dit reg. Beeld, 13 Junie 2013
- Danksy vlooi het Mikro begin skryf. Die Burger, 23 Junie 1978
- De Kock, Anita: “Legende” nie tradisioneel aangebied. Transvaler, 8 Mei 1990
- † ’n Eregroet aan die skepper van Toiings [hoofartikel]. Handhaaf, April 1968
- Fourie, Corlia: Kuier saam met Mikro. Taalgenoot, Maart 2004
- Gaan boer met klank, beeld en skrif help. Transvaler, 12 April 1957
- Gericke, Aletta: Mikro – “’n pen met liefde gekoop”. Rooi Rose, 30 Julie 1969
- Heengegaan [Ora Kühn]. Volksblad, 6 Oktober 1997
- Koch, Retief: Herinneringe aan die lang man, die skrywer Mikro. Die Burger (Kultuurkroniek), 1 Maart 2003
- Kühne, WO:
-
- Met ’n kwas was Mikro ook vaardig. Die Burger, 19 April 1968
- Mikro se werkies ten toon gestel [sic]. Die Burger, 11 September 1969
-
- Lab, pen and easel. The Forum, 12 Julie 1947
- Lategan, FV: Huldigingswoord by toekenning van Scheepersprys vir Jeuglektuur, 1957. Tydskrif vir Wetenskap en Kuns, April 1958
- Leerlinge bemeester Mikro. Beeld, 26 Mei 2004
- Literêre slimkoppe [foto van wenner van jaarlikse literêre vasvrawedstryd]. Beeld [Jip], 24 Mei 2004
- Louw, Coenie: Ná houe gee Mikro ’n boek [brief]. Die Burger, 28 Desember 2002
- Mattewis en Meraai bring nostalgie. Beeld, 9 Julie 2003
- Mikro. Stellenbosch Writers
- Mikro. Wikipedia
- Mikro (hoofartikel). Cape Times, 18 April 1968
- Mikro:
-
- Eenstemmigheid [hoofartikel]. Brandwag, 10 November 1930
- [Outobiografiese gegewens]. Brandwag, 19 Julie 1946
-
- Mikro 100. Beeld, 8 Oktober 2003
- Mikro [huweliksbevestiging]. [Geen bron en datum op knipsel]
- Mikro, deur Mikro. Hoofstad, 8 Junie 1969
- Mikro deur Naln vereer [foto]. Ons Stad, 28 Augustus 2003
- Mikro dood [foto]. Vaderland, 17 April 1968
- Mikro – eienaar van ’n tronk. Huisgenoot, 24 September 1948
- Mikro gehuldig op taalfees [foto]. Vaderland, 21 Mei 1959
- Mikro nou honderd boeke oud. Volksblad, 24 Augustus 1967
- Mikro praat oor agtergrond van sy werk. Bron nie vermeld op knipsel; 28 Junie 1947
- Mikro se Mattewis en Meraai met deernis en empatie uitgebeeld op fees. Volksblad, 28 Junie 2003
- Mikro se nr 100 kom. Transvaler, 22 Augustus 1967
- Mikro se tantiemes word vir vrou belê. Volksblad, 27 April 1968
- Mikro se weduwee sterf ná siekbed. Die Burger, 6 Oktober 1997
- Mikro stel sy standpunt. Brandwag, 29 Maart 1946
- Mikro van Toiings [hoofartikel]. Vaderland, 18 April 1968
- Mikro vra toegewings vir SA skrywers. Transvaler, 18 November 1963
- Nieuwoudt, Stephanie: Mikro 100 [onderhoud met sy dogter Corlia Fourie]. Beeld, 8 Oktober 2003
- Norval, Roline:
-
- Peaat se wenners in vrolike boerekomedie. [Bruidjie dit en Bruidjie Dot.] Oosterlig, 30 Maart 1989
- Toneel sonder gehoor dien geen doel. [Bruidjie dit en Bruidjie Dot.] Oosterlig, 5 April 1989
-
- Oom Taalwag: Op taalbesoek by Mikro. Ons Eie Boek, Maart 1944
- Pretorius, Elsa: Die SAUK bring hulde aan ’n groot SA skrywer. Vaderland, 22 April 1968
- Robinson, Marguerite: Lewensfragmente. Beeld, 5 Mei 1990
- Senekal, JH: Mikro oorlede. Zuid-Afrika, Junie 1968
- Skrywer ontdek dat hy ook kan skilder. Die Burger, 19 Augustus 1947
- Smit, Hettie: Die “omgesukkelde” Mikro. Huisgenoot, 30 Julie 1965
- Snyman, Herman: Mikro ondervind las van sy oë. [Transvaler], 1964 [presiese datum nie vermeld]
- Stil, beskeie Mikro was dromer met groot hart. Die Burger, 11 Oktober 2003
- Storieverteller [hoofartikel]. Die Burger, 20 April 1968
- Van den Heever, CM (samest). 1953. My jeugland: jeugherinneringe van Afrikaanse skrywers. Johannesburg Afrikaanse Persboekhandel
- Van Wyk, Sanri: Mikro-stuk wys weer. Volksblad, 11 Julie 2003
- Van Zijl, PJ: Die Mikrohuldigingsaand. Tydskrif vir Letterkunde, November 1970
- Vermaak, Jan B. ’n Huldeblyk aan Mikro. Unie, Julie 1968
Bronne:
- Knipselversameling van die Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum
- Sandrock, Unitia. 1980. Bronnegids by die studie van die Afrikaanse taal en letterkunde 1900–1970. Pretoria: Raad vir Geesteswetenskaplike Navorsing
- Van den Heever, CM (samest). 1953. My jeugland: jeugherinneringe van Afrikaanse skrywers. Johannesburg: Afrikaanse Persboekhandel
Mikro se LitNet ATKV-skrywersalbum is oorspronklik op 2013-11-15 gepubliseer en is nou volledig bygewerk.
Bron:
- Knipseldiens van die Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum

• Erkenning word hiermee gegee aan die Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum in Bloemfontein – NALN – vir die beskikbaarstelling van hul bronne en hulp van hul personeel (Wyno Simes en Annelien Diedericks) vir doeleindes van die ATKV-Skrywersalbum.


