Litnet

Foto: Canva

Want ek kan nie anders nie
’n bekenning

Ek het al hard probeer, glo my, ek het.

Regtig.

Maar elke poging was ’n rojale mislukking. Soms was dit selfs ’n vernedering, want partykeer moes ek my vorige posisie herroep.

Ek bedoel nou daarmee my posisie van ongeloof.

Ek het sekulêre boeke gelees met die hoop dat ek tot ateïsme oortuig sou word; ek het alle apologete van die ongeloof noukeurig uitgesoek en bestudeer. Maar dit was alles tevergeefs: Gelowigheid is in my selle ingeweef soos die kleur van my oë. Ek sou myself moes vernietig om ’n einde daaraan te maak.

Richard Dawkins kon my nie oortuig nie.
Sam Harris kon my nie oortuig nie.
Sartre kon my nie oortuig nie.
Ons eie Riku Lätti se werk Taboek kon my nie oortuig nie.
Die hele skrum ateïste kon my belewenisse nie verander nie.

My reis na geloof begin al in my eerste jaar op universiteit toe ek ’n prikkelende vak genaamd filosofie, of meer spesifiek, antropologiese filosofie, die bespiegelinge oor die mens, vir my graad gekies het. Jy weet: Plato, Aristoteles, Wittgenstein, Aquinas en so meer. Al die groot denkers van die Westerse beskawing. (Vreemd genoeg, Oosterse filosofie was heeltemal uitgesluit en ek weet nie regtig hoekom nie.) Ek het gehoop dat dit die waarheid oor die wêreld vir my sou ontsluit.

Dit is toe dat ek hom ontmoet het. Die profeet van die (beweerde) goddelike doodsnikke: Friedrich Nietzsche. Die voorvader van die Nazi’s, die post-modernisme en beide linkse en regse maniakke. Ek het sy werke soos ’n wolf verslind en was gedurig high op sy nihilistiese gedagtes gewees. Dit was eerlikwaar ’n bedwelming.
Die Übermensch, die Ewige Wederkeer, die Dood van God en nog vele meer ontstellende gedagtes oor die Godheid.
Om sy boeke te gelees het was soos om ’n intellektuele zol te rook. Ek het ook hierdie zol probeer aan-pass aan ander sodat hulle ook hoog kon raak. Hulle wou meestal nie saam rook nie.

Die ongeloof staan hulle nie aan nie.

Maar selfs in my bedwelming kon ek nie die sprong na die pure nihilisme neem nie. Daar was altyd hierdie knaende gedagte aan ’n Godheid wat nie wou doodgaan nie. Ek probeer toe kompromitteer. Goed, dag ek, miskien sal God altyd in my gedagtes terugkeer, maar ek kon Hom ontmagtig.

Toe word ek maar ’n deïs.

God bestaan, Hy het die heelal geskep en beplan soos ’n Hemelse Argitek, maar Hy reik nie uit nie en Hy beantwoord ook nie gebede nie.

Kortom, Hy meng nie by die wêreld in nie.

Helaas, hierdie geloof is gedurig bederf deur gebede wat instinktief, onverwags uit my mond geglip het. En my oë het voortdurend Sy Hand in my lewe gesien.

Maar wag! Daar was nog ’n poging tot goddelike verskraling: die panteïsme! Panteïsme waarin alles in die geheel die Godheid was.

Panteïsme werk toe ook nie vir my nie, want dit is – soos Richard Dawkins opgemerk het – maar eintlik net sexed-up atheism. As alles heilig is, is niks heilig nie. Die glimlagte van kinders is nie meer heilig as die begeertes van pedofiele nie.

Dit is nihilisme met panache.

Uiteindelik was dit vir my ook maar onbevredigend.

Oor hierdie vreemde impuls om te glo het ek al vele male oor nagedink.
Gewonder.
Bespiegel.

En ek het besef my (geneigdheid tot) geloof is nie gegrond op rasionele argumente nie. Met laasgenoemde is ek goed bekend, want die kuns van redenasie is as prokureur my nering. Tog kon ek myself nie eers met my eie slinkse beredenerings oortuig nie.

In der waarheid word die geloof nie ingekleur deur die rede nie. Nee, dit is gegrondves op gevoelens.
Dit is egter ook nie komplekse sentimente nie. Hierdie emosionele fondasie is eenvoudig net dit: die liefde.
In oomblikke en dade van liefde verskyn die aangesig van God aan my.

Die Liefde met ’n hoofletter “L”.

In die Evangelie van Johannes leer ons immers dat God Liefde is.

Toe erken ek dit maar aan myself: Ek is lief vir God. Nee wag, dit is meer as dit, ek is verlief op God, net soos die Hooglied die liefde tussen die geliefde en die Liefhebber so diepsinnig beskryf. ’n Mens word dronk op die minne wat alles in vreugdevolle kleure omtower.

Geestelik ewig verlief.

Hiermee beskryf ek nie iets eroties nie. Die erotiek kan buitendien nie die oorweldigende aantrekkingskrag verwoord nie. Dit is iets meer as romantiese liefde.

Iets wat woorde ontwyk.
Iets majestueus.

Selfs die Liefde soos wat die digkuns probeer saamvat, kan nie die krag beskryf of verstaan nie.
Maar talryke mense beleef hierdie Liefde hoegenaamd nie. Jy kan dit in hulle oë sien – hulle kyke raak dof as jy jou verliefdheid verklaar asof hulle jou as geestelik-versteurd skat. Maar hulle is reg: Die geloof is versteurd, want die

Liefde kan ’n mens nie peil nie.
Dit laat mense vreemd optree.
Soms die lewe versaak.

Vir die sekulêre mense is self-ontkenning teenstrydig met die wêreldse wysheid dat jy altyd na jou eie belange moet omsien.

En nugter, rasioneel bly.

Daarenteen staan die oorweldiging van die Liefde.

Opofferend.
Soos ’n pa sy kind liefhet.
Soos ’n patriot haar land.
Soos ’n ma haar dogter.
Soos ’n kind sy ouers.
Soos ’n kunstenaar sy kuns.

In die wêreld se oë is my gedagtes verkrom.

Die verliefdheid op die Godheid laat mense soms swape van hulself maak: Hulle kyk en sien iets wat geen verstandige mens sien nie. Hulle luister en hoor iets wat geen mens met rasionaliteit hoor nie. Dit blyk ’n toestand van waansin te wees.

Hulle is reg.

Van buite betrag, lyk geloof soos kranksinnigheid. Om die waarheid te sê, dit lyk meer as net waansinnig, dit is uiters bisar en absurd.

Alle kritiek ten spyt, kan ek nie anders as om te glo nie.

Dit herinner my aan een van my gunsteling-Bybelverse, naamlik Prediker 7:13, wat so lui:
Aanskou die werk van God, want wie kan reguit maak wat Hy krom gemaak het?
Miskien is dit juis dit. Is ek dalk iemand wat krom geskape is?
Of dalk is ek reguit gemaak en die wêreld krom?

Ek kan die vraag nie beantwoord nie, behalwe om dit te sê: Die Waarheid sal eendag self uitwys wie krom en wie reguit was.

Maar dit is ’n bekenning vir ’n ander dag.

Intussen bly ek glo, want ek kan nie anders nie.