Drie Afrikaanse gemeenskappe vertel saam ’n besonderse verhaal rakende identiteit, trots en selforganisasie.
Orania het in drie dekades ’n skoon, goed bestuurde en selfonderhoudende gemeenskap geword.
Strydenburg sukkel, ten spyte van dieselfde taal en omgewing.
Rehoboth, as historiese voorbeeld, is meer as 150 jaar gelede deur die Basters gestig, het in 1870 met hul “Vaderlike Wette” as grondwet ’n eie republiek gestig, en ’n eie vlag en leierskap gehad. Hulle het oorleef en floreer onder Duitse koloniale bewind, Suid-Afrikaanse administrasie en selfs ná Namibië se onafhanklikheid, veral omdat hulle ’n mate van erkende selfregering geniet het.
Die Rehoboth Basters is ’n eie, trotse volk met ’n gemengde Europese en Khoisan-herkoms. Hulle is nie Afrikaners nie en het nog altyd ’n duidelike afsonderlike identiteit gehad, met hul eie Vaderlike Wette, leierskap en geskiedenis. Tog bied hulle ’n historiese voorbeeld van hoe ’n klein Afrikaanssprekende gemeenskap met sterk identiteit, interne strukture en die vermoë om selfregering te onderhandel, meer as 150 jaar kon oorleef onder verskillende regerings.
Orania kan by Rehoboth leer oor langtermynbestaan en identiteitsbehoud onder druk, terwyl Rehoboth vandag by Orania se moderne ekonomiese selfstandigheid en kultuur van eie arbeid kan leer. Beide toon duidelik dat gemeenskappe met sterk identiteit, trots en selforganisasie beter vaar.
Die verskil tussen hierdie gemeenskappe lê nie primêr in natuurlike hulpbronne nie, maar in identiteit, trots en die vermoë om self beheer te neem. Artikel 235 van die Suid-Afrikaanse Grondwet erken juis hierdie reg op selfbeskikking en bied ’n grondwetlike fondament om dit te beskerm en uit te bou.
Die agenda van hierdie gesprek is: Hoe kan ons artikel 235 bewaar en prakties toepas sodat gemeenskappe soos Strydenburg ook deur sterk identiteit, trots en selforganisasie opgehef kan word?
Orania en Rehoboth dien as lewende voorbeelde van wat moontlik is wanneer hierdie beginsels toegepas word, maar het self ook steeds sorg nodig vir hul toekoms.
My hoop met hierdie gesprek is om vir elke Afrikanerkind in gemeenskappe soos Strydenburg weer ’n toekoms van orde, trots en geleenthede te gee.
Om hierdie werklikhede met die nodige diepte en eerlikheid te bespreek, rig ek ’n direkte uitnodiging aan alle Toegewyde Afrikaners.
Ek nooi ook die volgende gevestigde en invloedryke stemme uit om deel te neem:
Vir die behoud en selfbeskikking van die Afrikaner as volk:
- Joost Strydom – die dinamiese, charismatiese jong gesig van Orania wat selfbeskikking modern, prakties en inspirerend maak.
- Steve Hofmeyr – die ikoniese stem van die Afrikanervolk wat met passie en vuur die pyn en trots van sy mense verhef het.
- Ernst Roets – die strategiese denker wat Afrikaner-vervolging met feite en vuur op die internasionale verhoog geplaas het.
- Kallie Kriel – die praktiese vegter wat met deursettingsvermoë en sukses Afrikaners se regte afdwing.
- Ernst van Zyl – die vreeslose jong stem van AfriForum wat met vuur en feite die stryd internasionaal dra.
Vir kritiese, onafhanklike en versoenende benadering:
- Max du Preez – die legendariese joernalis wat met onverskrokke eerlikheid beide apartheid en nuwe magsmisbruik ontmasker het.
- Jason Lloyd – die skerp LitNet-stem wat met intellektuele durf ongemaklike waarhede oor identiteit aanpak.
- Tim du Plessis – die ervare politieke joernalis en skrywer wat met skerp analise en onafhanklikheid die Suid-Afrikaanse werklikheid ondersoek.
- Heindrich Wyngaard – die passievolle Kaapse leier wat met energie en daadkrag vir Afrikaanssprekendes baklei.
Ek nooi ook Ronald Matjan van die Strydenburg Future Leaders Organization uit as Spesiale Eregas en Waarnemer. Sy teenwoordigheid sal dien as ’n herinnering dat die uitkomste van hierdie gesprek werklike mense en gemeenskappe raak. Hy sal die reg hê om vrae te stel indien hy dit wens.
Ek vra elkeen van julle persoonlik: Is julle bereid om deel te neem aan hierdie gesprek? Watter temas moet eerste aandag kry? Of sien julle redes waarom so ’n gesprek nie nodig of wenslik is nie?
Die tyd vir stilbly is verby. Laat ons praat – met respek, en sonder vrees of verskonings.
Met hoop op eerlike en betekenisvolle reaksies.
Cornelius Henn
Kommentaar
Ek sukkel om die verbande te verstaan tussen die genoemde dinge. Byvoorbeeld, Rehoboth is in Namibië, 'n land met ander wette as Suid-Afrika. Namibië het nie iets soortgelyk aan artikel 235 nie. En hoekom Strydenburg? Wat het Strydenburg met die saak te make? Hopetown en Petrusville en selfs Prieska is nader aan Orania as Strydenburg. Al hierdie dorpe is egter deel van Suid-Afrika en nie deel van die Orania-projek nie. Wat Orania self betref, hulle doen reeds alles wat hulle kan om artikel 235 te bewaar en uit te bou. Maar ons almal weet mos nou Orania is maar 'n ou klein stowwerige aftreedorpie van 3000 of wat welaf Afrikaners wat rustig hulle goue jare wil slyt.
Nooi dan sommer bietjie vir Pieter Kriel en Carl Niehaus ook, so sal die gesprek darem bietjie meer vermaak verskaf as die ou klomp stywe menere wat jy noem. En wat van 'n vrou of twee?
Dankie vir jou kommentaar, Karla. Ek waardeer dat jy die moeite gedoen het om te reageer.
Laat ek die verbande kortliks verduidelik:
Rehoboth word nie as ’n Suid-Afrikaanse voorbeeld gebruik nie. Dit dien as ’n historiese voorbeeld van ’n klein Afrikaanssprekende gemeenskap wat oor 150+ jaar onder verskillende regerings (Duits, Suid-Afrikaans en later Namibië) ’n sterk identiteit, eie wette (“Vaderlike Wette”) en mate van selfregering kon behou. Die les is nie oor Namibiese wetgewing nie, maar oor hoe identiteit, trots en selforganisasie ’n gemeenskap help oorleef en floreer, selfs wanneer omstandighede verander. Orania kan by Rehoboth leer oor langtermyn-uithouvermoë, en Rehoboth kan by Orania leer oor moderne ekonomiese selfstandigheid.
Strydenburg is nie gekies omdat dit die naaste aan Orania is nie. Dit is ’n konkrete voorbeeld van ’n Karoodorp wat sukkel met hoë werkloosheid, jeugprobleme en afhanklikheid van maatskaplike toelaes — ten spyte van dieselfde taal en streek as Orania. Ronald Matjan van die Strydenburg Future Leaders Organisation is juis genooi as spesiale waarnemer omdat hy alreeds op die grond werk om hierdie dinge aan te pak. Die punt is: as identiteit, trots en selforganisasie in Orania kan werk, hoekom kan dit nie ook help om plekke soos Strydenburg op te hef nie? Ander dorpe (Hopetown, Petrusville, Prieska ens.) kan natuurlik ook ingesluit word — Strydenburg is net een praktiese voorbeeld.
Orania is nie ’n “ou klein stowwerige aftreedorpie van welaf Afrikaners wat hulle goue jare wil slyt” nie. Die bevolking is tans sowat 3 000+ en groei vinnig (5–12% per jaar in onlangse jare), met jong gesinne, landbou (veral pekanneute), eie dienste en ’n kultuur van selfverantwoordelikheid. Dit is ’n werkende, aktiewe gemeenskap wat doelbewus bou aan selfonderhoudbaarheid - nie net ’n aftreeplek nie.
Wat die uitnodiging betref: Ek het spesifieke mense genoem omdat hulle almal op een of ander manier met hierdie temas (selfbeskikking, identiteit, gemeenskapsbou) werksaam is — sommige meer aktivisties, ander meer krities of onafhanklik. Die doel is ’n eerlike gesprek, nie vermaak nie. Pieter Kriel en Clarl Niehaus is natuurlik welkom om deel te neem as hulle wil; die brief is ’n oop uitnodiging aan alle toegewyde Afrikaners.
Dieselfde geld vir vroue - ek het nie vroue uitgesluit nie. As jy of ander vroue met sterk opinies oor die onderwerp wil bydra of spesifieke name wil voorstel, is julle baie welkom.
Cornelius, die politikus Floyd Shivambu het van Orania gese: "Orania is insignificant. It's poor white Afrikaners who only understand Afrikaans." Nou nie dat ek enige aanhanger van meneer Shivambu is nie, maar hierdie is die tipiese gewaarwordinge van mense. Die realiteite. Aan die een kant, 'n klein groepie ouer Afrikaners wat in vrede wil aftree, en gerieflikheidshalwe bedien wil word van goedkoop arbeid, in die vorm van arm Afrikaners met geen heenkome nie. Basies plakkers. Ekonomiese geleenthede bestaan nie eintlik daar nie. Jy sal vir die res van jou lewe die rykes se gras sny en hulle petrol gooi teen 'n loon wat jou aan die lewe sal hou maar niks meer nie.
Dis ook 'n baie spesifieke Afrikaner wat daar woon. Een wat nog volkspele wil hou, wat Paul Krugerdag en Hemelvaart vier en die Gelofte van 1838 elke jaar herdenk op 16 Desember. Dis nie meer elkeen se koppie tee daai nie.
Aan die positiewe kant, Orania is juis 'n gemeenskap wat nie met praat gebou was nie. Die bietjie wat hulle vermag het, is grotendeels in stilte daar opgebou. Sedert 1994 het ek nou al vir jou 'n lot innisiatiewe gesien kom en gaan oor die jare. Almal van hulle het verdwyn. En daar was GEPRAAT. Niks lok 'n grootprater meer as so gepraatery nie. En elkeen het 'n kaart getrek en seker gemaak sy plaas of at least sy oom se plaas waar hy elke winter gaan jag, is ingesluit in die nuwe 'grondgebied' van die Boere-volkstaat. Op 'n stadium, ek dink dit was hier in 2011 rond, toe was daar selfs 'n eleksie, onder leiding van die Front Nasionaal as ek reg onthou, om volksleiers te kies. Want elke volk moet erkende leiers he om internasionaal erken te word. Maar van dit alles het niks gekom nie. Behalwe nou die baie praat. Vir grootpraat is daar altyg uitstekende kandidate. En noudat ons sosiale media het, nou kan elke "Generaal" Bruinpak op sy seepkis klim en sy wysighede uitbasuin.
Dankie Karla, ek waardeer dat jy ook dieper dink oor hierdie dinge. Ek verstaan wat jy sê.
Ja, Orania het ’n baie spesifieke aard, en dit is nie vir almal nie. Ek het self ook voorkeure en afkeure binne ons gemeenskappe.
Elke gemeenskap het sy eie aard en voorkeure - of dit nou ’n Karoodorp soos Strydenburg is, of tradisionele gemeenskappe soos dié wat in Dukuduku buite St Lucia wortel skiet.
Die beginsel bly dieselfde: as ’n gemeenskap met trots en selforganisasie kan werk aan sy eie toekoms, kan dit beter vaar. Elke gemeenskap met sy eie geaardheid moet die ruimte hê om deur identiteit, trots en selforganisasie te groei.
Strydenburg is een plek waar dit kan help, maar dieselfde beginsel kan ook ander gemeenskappe ondersteun. Dit is juis wat Artikel 235 in die Grondwet moontlik maak - nie een model vir almal nie, maar respek vir elke gemeenskap se eie aard sodat hulle in vrede kan bou.
Orania se nabyheid en in die omgewing dien dalk as voorbeeld, of selfs aanmoediging vir Strydenburg.
Ek is nuuskierig: wat dink jy is die grootste praktiese stap wat kleiner gemeenskappe kan neem om hierdie selforganisasie sterker te maak?