Litnet

Ek respekteer dat jy as ’n dapper jong man ou narratiewe uitdaag en eerlikheid oor die verlede vra. 

Ek deel selfs ook jou sterk humanitêre besorgdheid oor Palestina – daardie sin vir regverdigheid en om teen onreg op te staan, raak my hart ook.

Maar om alle wit Suid-Afrikaners as identiese “setlaars” saam te gooi, kyk belangrike werklikhede mis, selfs vanuit my eie familie se geskiedenis.

’n Groot aantal van my voorsate was deel van die eerste Nederlandse geslagte aan die Kaap vanaf 1652, en nie die latere Britse golwe nie. 

Hulle het aangekom as ’n klein verversingsposspan onder die VOC en het lewens aan die Kaap opgebou toe die land nog hoofsaaklik Khoisan-gebied was. 

Oor geslagte heen het hulle diep geïntegreer: handel gedryf, geveg, getrou en gemeng met Khoisan-mense, slawe uit Asië en elders. Só het Afrikaans as kreooltaal ontstaan, en só het die Kaaps-Hollandse/Afrikaner-kultuur gevorm – gewortel in Afrika van die begin af, nie net in Europa nie. 

Later het my oupas en oumas hul waens gepak (veral weens die Britte se apartheid- (“segregation”-) onderdrukking in hul Ingelse DNS), en het die berge oor as Voortrekkers hul weg gebaan.

Ons het “Afrikaners” (Afrikane) geword juis omdat ons nêrens anders gehad het om heen te gaan nie.

Teen die tyd dat die Britse 1820-Setlaars in die Oos-Kaap (Grahamstad-omgewing) aangekom het, was my mense reeds meer as 170 jaar hier. 

Daardie Britte het as ’n georganiseerde imperiale projek onder ’n ander ryk geland –dieselfde ryk wat later met die Boere gebots het in die Anglo-Boereoorlog, waar my voorsate swaar gely het (konsentrasiekampe, verskroeide aarde, plaasverliese). 

Ons het onsself nooit as deel van daardie “setlaars”-golf gesien nie. Ons was reeds plaaslike mense wat vir ons eie oorlewing en identiteit teen Britse imperialisme geveg het.

Geslagte later, en my eie dogtertjie het ook nie eens ’n enkele Ingelse geen in haar nie.

Dit is nie net familiestories nie – dit word ondersteun deur soliede geskiedwerke soos Richard Elphick se studies oor die Khoikhoi, Karel Schoeman se argivale boeke oor die vroeë Kaap, Hermann Giliomee se The Afrikaners, en ander wat die onderskeid tussen die vroeë Kaaps-Hollandse samelewing en die latere Britse koloniale projek noukeurig dokumenteer.

Daarom is daar, wanneer jy praat van “alle wit mense moet assimileer”, ’n duidelike onderskeid:

1. Vroeë Kaaps-Hollandse/Afrikaners: Langtermyn-integrasie met die land en die mense (Khoisan-wortels in baie familieregisters), met die ontwikkeling van ’n hibriede Afrika-kultuur.
2. Latere Britse/Anglo-setlaars: Dikwels sterker aan die Empire gebind, met ’n aparte (apartheid-) identiteit en minder vroeë vermenging.

Ja, selfs die ideologie en vloek wat aan die woord apartheid gekoppel word, kan aan hierdie werklikheid gelees word.

My familie het nog altyd ons koppe laag gehou, gefokus op bou eerder as oorheersing.

Ek het ’n diep passie vir die egte Suid-Afrikaanse vreugdes – ons vleisbraai, die veld, die musiek, die rugby, die Afrikaanse taal, die veerkragtigheid. 

Daarom spreek projekte soos Orania sommige van ons aan – dit gaan oor kulturele selfbeskikking soos erken in artikel 235 van die Grondwet, nie oor supremasie nie. Dit is ’n klein, vrywillige gemeenskap wat taal, waardes en selfstandigheid probeer bewaar, terwyl die breër Grondwet integrasie en diversiteit vir almal beskerm.

Ons kan die verlede eerlik respekteer, foute erken, vier wat mooi is aan ons land, en steeds saam ’n toekoms bou.

Ek is ewig ’n trotse Suid-Afrikaner en ’n trotse Boer.

Katolieke (en al die ander) groete

Cornelius Henn