Litnet

Cornelius trek ons aandag op ’n interessante artikel deur ene Jonathan Haidt, professor in sielkunde by die universiteit van Virginia in Amerika.

Haidt reken dat die beoefening van religie die mens of groep onmiskenbaar en onbetwisbaar laat transendeer. Om te transendeer beteken natuurlik dat die individue of groep bo die sinnelike uitreik, die grense van die ervaring oorskry en dit op sigself, bevestig die eksterne krag van spiritualiteit, die onsienlike maar werkende. As die sprituele nie bestaan het nie, sou die mens nie tot die transendentale instaat wees, nie. Dié van ons wat weet, weet dat dit deur en deur spiritualiteit in aksie, is. Haidt besing die ‘miracles’ en opheffing wat daardeur bewerkstellig word en tipeer dit ook as uniek van die mens omdat vreemdelinge dikwels daardeur as een saamgesnoer word.

Maar Haidt wil dit, natuurlik qua sielkundige, probeer verklaar. Haidt is natuurlik ’n selferkende uitgesproke ateïs en daarom, natuurlik, evolusionis – Maar die spirituele aktiwiteite van geloofsgroepe oor die wêreld heen, beïndruk hom, veral as dit by die transendentale gebeurlikhede wat daar geëien word, kom. Op sy eie erkenning is hy al van kindsbeen af só (al is hy Joods as Judais grootgemaak) en is die effek daarvan noodwendig, soos by ander ateïste met hul evolusie, dat hy géén persoonlike ervaring van spiritualiteit het, nie en sal hy dit in die ateïstiese agnostiese kultuur wil probeer verklaar, synde die énigste verwysingsraamwerk waarbinne hy dus kan funksioneer. Hierdie is ’n báie belangrike aspek om mee rekening te hou en sal ook noodwendig sy benadering tipeer en kwalifiseer as dié binne die verwysingsraamwerk van die evolusionistiese ateïs. Dit is ondenkbaar dat hy dit vanuit die hoek van ’n spiritueel bekwame mens sal probeer benader, omdat hy geen ervaring daarvan het, dit nie verstaan nie en ook nie die vermoë het om dit te hanteer, nie – hy is dus spiritueel onbekwaam, onkundig en beskik ook oor geen spirituele intelligensie om dit te kán bewerkstellig, nie.

Dus, hier volg ’n opsommende uittreksel van hoe Haidt dit as ateïstiese evolusionis probeer verklaar:

“Our minds evolved to be religious in tandem with our cultures. Cultures evolve in ways that are somewhat analogous to organisms: as long as groups are competing with each other, then features that foster survival and growth tend to spread; features that are self-destructive become less frequent … Cultural groups that found effective ways to bind non-kin together out-competed groups that were less cohesive. This is a view put forward originally by Charles Darwin, but revived in modern times by the biologists David Sloan Wilson, at Bimghamton University, and Edward O. Wilson, at Harvard. This is a view called "group selection," because it argues that our genes came down to us today not just because some individuals were more fit than their neighbors, but because some groups were more fit (more cohesive and cooperative) than their neighboring groups.”

Haidt se poging verg egter nie behandeling om dit te diskrediteer, nie. Dit is weereens voor die hand liggend, snert. Dat dit religieuse filosofie in sy wese is, is duidelik. Dit het met natuurwetenskap hoegenaamd niks te make, nie. Daar is géén manier hoe Haidt of enigeen anders van hulle, die spulletjie kan bewys, nie.

Maar dit is weens Haidt se onkunde oor sake spiritueel, dat hy die werklike oorsprong van die benadering van Charles Darwin, soos hy dit hierbo verwoord, nié kan eien nie.
Eerstens was mense nog altyd so, van die vroegste rekords van menswees, af – dat hulle religie hulle saambind – en het nié mettertyd só geword, soos die konsep van evolusie hierbo dit probeer uitdruk, nie. Dit weerspreek die darwinistiese hipotese direk.

Tweedens het verloor Haidt uit die oog dat Darwin eers, glo dit as jul wil, ’n teologie student (voor hy natuurlik opgeskop, het) was. Dus, Darwin was bekend daarmee dat geloof mense saambind – die Christelike Godsdiens leer ons en demonstreer, dat die korps van ware gelowiges Spiritueel één is, simbolies uitgedruk as ’n liggaam, die Bruid, en dat algar in hul onderskeie funksies binne geloofsverband, ledemate van daardie één simboliese liggaam is, weens die Gees van God Wie hulle as sodanig saambind – daar is dus hierdie transendentale eenheid. ’n Liggaam nie sonder skeet en gebrek (welke stelselmatig deur God genees word deur die kwaad daaruit te verwyder) nie, maar ’n eenheid, nietemin. Dié konsep en Spirituele werking van geloof in God, is dus al duisende jare vóór Darwin, bekend en bind as transendentaal gelowiges vir talle eeue vóór en ná Darwin, mense saam – juis in Godsdienstige en religieuse verband, presies waar Haidt dit ook aantref – die werkgebied van spiritualiteit.

Nes met sy ander hipotese, het Darwin ook maar net daarby gaan steel en dit in verwronge, leuenagtige gedaante evolusionistiese konteks gaan verwerk. En daarop probeer ‘moderne’ evolusioniste aanklamp want dít is al waartoe evolusioniste in staat is, júís omdat hulle agnostici, ateïste, is sónder enige spirituele bekwaamheid.

Dus, in die slotsom is die geharde en oortuigde ateïs Haidt hoogs beïndruk deur die vrugte van Goddelike Spiritualiteit – hy besing die goeie vrugte daarvan in sy artikel sonder om dit te probeer verbloem, maar weens sy afgestompte spiritualiteit, kan hy die vrugte erken en selfs geniet, maar nié die Bron en Spirituele Wese daarvan, nie.

Terloops, dit is interessant hoe die bioloog Wilson (na wie Ruse verwys het) se naam weer figureer in die evolusionistiese religie verband. Ook interessant om te sien hoe die artikel van Haidt, maar net weer die evolusieleer se filosofie, as die religie van die ateïs, uitwys en Haidt is opgewonde daaroor – tot Ruse se frustrasie, natuurlik. Relevant vir dié van hulle wat dit nog sou wou ontken...
Ten slotte, is dit duidelik hoe subtiel en kragtig die Goddelike Spiritualiteit, is. Mense soos Haidt, en daar is al meer ne meer van hulle, trek dit in hulle bestaanswêreld in, en is openlik opgewonde daaroor - al begryp hulle nog nie die ware aard en wese daarvan nie - die vrugte is wonderlik, en die vrugte getuig van die wonderlike Gewer daarvan! So is dit n kwessie van tyd, en alles sal oor God getuig - soos die Woord ook sê.

Groete,
Kobus de Klerk