Litnet

Watter taalpraktisyn wat sy of haar sout werd is, sou ’n nagraadse kursus wou volg by ’n universiteit wat deurlopend taalfoute in ’n advertensie publiseer? Ek verwys na die Universiteit Stellenbosch se advertensie met opskrif “Nagraadse Programme in Vertaling” soos gelees op LitNet, vandag 19 Augustus 2013. Tydens drie dekades wat ek brood op my tafel gesit het deur Engelse geskrifte van allerlei aard in Afrikaans te herskryf sodat die oorspronklike betekenis van sulke geskrifte duidelik gekommunikeer word in stylsoorte wat pas by die oorspronklike geskrifte, maar in die teikentaal, Afrikaans, het dese handeling alom bekend gestaan as “vertaal” en het hierdie woord gedui op handeling van betekenis uit een taal skriftelik oordra na ’n ander taal. Die geskrewe dokument (die produk van die vertaler se werk) het bekend gestaan as “vertaling”. Dit was ’n selfstandige naamwoord. Dit het my telkemale opgeval dat hierdie twee woorde onderskei tussen die werk (die en die doen daarvan) en die eindproduk van die handeling om die werk gedoen te kry en dat sodanige onderskeid besonder nuttig was, veral vir gebruik op fakture vir diens gelewer, sodat ek betaal kon word.

Luidens die Pharos se 5 in 1 is die Engels/Afrikaanse gebruik van die twee woorde vir wie weet hoeveel mense, as volg:  ‘vertaling’ 'n getroue/noukeurige vertaling a close translation; 'n vertaling van iets maak do/make a translation of s.t., translate s.t.; 'n vry(e) vertaling a free translation. vertaal´, (|vertaal ~), translate, render, construe; uit DUITS in Afrikaans |vertaal ~, translate from German into Afrikaans; LETTERLIK |vertaal ~, translate literally; WOORDELIK |vertaal ~, translate word for word; |vertaalbaar ~baar, (..bare), translatable; |vertaalburo ~buro, translation bureau; |vertaalkuns ~kuns, art of translation; |vertaalkursus ~kursus, translation course; |vertaalmetode ~metode, translation method; |vertaaloefening ~oefening, translation exercise; |vertaalreg ~reg, right of translation; |vertaalwerk ~werk, translation (work); |vertaalwoede ~woede, translation mania.

Miskien sal die Departement Afrikaans Nederlands van die Universiteit Stellenbosch belangstellende lesers van LitNet inlig (hier op LitNet) oor wanneer het betekenisse van “vertaling” en “vertaal” verander? Met ander woorde, wanneer het gebruik van die woord “vertaal” verander na “vertaling”? [Of het die Universiteit Stellenbosch se Departement Afrikaans Nederlands maar net verleer om Afrikaans goed te besig, maar wil graag nagraadse kursusse daarin aanbied?] Waarom kry ek die indruk dat ons hier te doen het met “translasies” uit Engels in geradbraakte Afrikaans, pleks van nie met goeie “vertalings” en dit op universiteitsvlak?! En boonop vir kursusse in vertaalwerk, redigeer en tolk?! Ook doen hierdie advertensie se kopie weg met onderskeid tussen “redigeer” (die handeling) en die resultaat van sodanige handeling, of te wel, “redigering”. En wanneer het “tolk” (wat luidens Pharos - tolk, (s) (-e), interpreter; dragoman; mouth-piece; (w) (ge-), interpret.) beide selfstandige naamwoord en werkwoord is, en een woord die werker, asook die produk van die werker aandui, verander na “tolking”? Interessant genoeg, lewer “tolking” wanneer hierdie woord insleutel per navraag in my Pharos-programmetjie, slegs die boodskap “there are no hits for the query”. “tolking” is ook nie ’n inskrywing in professor DB Bosman, prof IW van der Merwe en dr LW Hiemstra se Tweetalige/Bilingual Dictionary nie. Is die gebruik van “tolking” uitsluitlik beperk tot die kampus op Stellenbosch?

Het die standaarde vir Standaard Afrikaans by Universiteit Stellenbosch so laag gedaal, dat onderskeie betekenisse van sleutelwoorde verwant aan vertaal in Afrikaans omgeruil en/of mee weggedoen word? Ek wonder maar net. Gevolglik dese “SêNet-brief ”: u reaksie asseblief – Departement Afrikaans Nederlands – Universiteit Stellenbosch.

Henk Seymore
19 Augustus