Litnet

Ek wonder altyd: wanneer is vloek vloek, en wanneer is dit bloot ‘n uitdrukking van gevoel?

Kom ons begin by seker die mees omstrede een: die Engelse “Oh my God.” Alhoewel ek nooit ooit die Here se naam in enige vorm ydel gebruik nie, is ek ‘n klein bietjie verwonderd dat die “Oh my God” mense so ontstel. Moet ‘n mens nie eerder op die veronderstelling uitgaan dat dit ‘n teken is dat God eerste in daardie persoon se gedagte is wanneer hy/sy ‘n oomblik van oorweldigende emosie beleef, hetsy verbasing, vrees, opgewondenheid, blydskap, ens? Waarmee ek wel ‘n probleem het is wanneer dit kom by uitdrukkings soos: ‘God damn it’ as jy kwaad is en dit dus as ‘n vloek uiter.

Nog iets waaroor ek wonder: wie het op grond waarvan besluit watter woorde vloekwoorde is (bv donner, bliksem, moer ens) en watter skelwoorde is (demmit, verdomp, magtig, ens)? Hoekom kan ek in ordentlike geselskap sê: “Ek is bang ‘n bliksemstraal tref my” maar nie “Ek is bang daai ou bliksem my” nie? En hoekom word fok as ‘n vloekwoord beskou? Dit beteken immers om met iets te teel.

Ek kan dit nou maar nie verhelp nie. Dis vir my net baie lekkerder om te sê: “My fok, het jy dit gesien?” as iets soos: My jitte of genugtig of goeiste. So rol donner en bliksem ook net baie makliker van my tong af as flouetjies soos: Gedoriewaar, mapstieks, herder ens. Ja-ja, ek weet dit word as onvroulik beskou om sulke sterk vloek/kragwoorde te gebruik, maar sal iemand net gou vir my sê: Hoekom nou weer?

Laat my dink aan laas jaar, toe ek een keer verplig was om ‘n vreeslike deftige vrouefunksie by te woon, van daai soort waar ‘n mens die heeltyd wonder of die stywigheid op die vrouens se gesigte aan swak plastiese chirurgie te wyte is, of aan pure snobisme.

Omdat ek nie alleen wil gaan nie, praat ek een van my buurvrouens (kom ons noem haar maar Dollie) om om saam met my te gaan. Ek moes seker van beter geweet het, want Dollie is nie juis bekend vir iemand wat ‘n wag voor haar mond plaas nie. Op ‘n kol gaan die gesprek oor die molestering van kinders en een van die sprekers vertel van ‘n onlangse geval. Dollie luister aandagtig en ek kan sien die storie ontstel haar baie. Toe die spreker klaar vertel het, is daar ‘n kort stiltetjie waarop Dollie verontwaardig afhaak met: “Ek hoop hulle’t die doos toegesluit en die sleutel weggegooi!”

Nou vra ek vir die anti-vloekers: was daar ‘n beter woord wat sy kon gebruik het?

En op hierdie noot, ‘n flippen lekker dag vir almal.

Ina