Litnet

Beste Angus

Jy sê jy haat dit as iemand Engelse woorde gebruik as hy Afrikaans praat maar terselfdertyd verdedig jy ’n sinsnede soos “. . .  usually as ek vir myself goals geset het achieve ek hulle”; jy’t selfs gesê dit kommunikeer beter.  Nou hoe nou; wat is jou standpunt nou eintlik?

Jy sê ek is “ ’n klaagliedere van Jeremia” terwyl jy, aan die ander kant, wil “. . . uitvind waarom dan hierdie Engelsrigheid . . .”  Wel, ek het jou mos al lankal gesê, hierdie Engelsrigheid is simptomaties van die agteruitgang van Afrikaans en wel deur die verdringing van Afrikaans deur Engels.  Of, meer akkuraat gestel, die omhelsing van Engels deur Afrikaanssprekendes (aangesien ‘n taal abstrak  is en op sigself niks kan ‘aanval’ nie).

Jou stelling “Om iets te verafsku, en op grond daarvan dit te wil verbied deur reëls, regulasies en wetgewing, is ʼn subjektiewe benadering wat buitendien nie sal slaag nie” is sinneloos om verskeie redes.  Eerstens, niemand verbied geradbraakte Afrikaans, of Engels of Duits of watter taal ook al, statutêr nie; die grammatika- en spelreëls skryf voor wat regte of verkeerde gebruik is. 

Tweedens, ‘verafsku’ en ‘haat’ kom maar min of meer op dieselfde neer; jy kan dus nie kritiek uitspreek teenoor ouens wat geradbraakte taal sou verafsku en dan, terselfdertyd, verklaar dat jy sodanige taalgebruik haat nie. 

Derdens, ‘verafsku’ is ’n sterk woord en as jy impliseer dat ek hierdie soort van wangebruik van Afrikaans ‘verafsku’ is jy verkeerd; ek wys maar net op die agteruitgang van Afrikaans. ’n Werktuigkundige wat karre se enjins herstel ‘verafsku’ nie stukkende enjins nie. 

Vierdens, ek het nuus vir jou – daar ís goed wat deur almal verafsku word en wat dan wel deur wette, reëls en regulasies verbied word naamlik, onder andere, moord,  roof en korrupsie.  Jy’s darem reg in een opsig; dit help nie altyd nie.

Afrikaans en Engels beïnvloed mekaar wedersyds soos jy sê maar, miskien vanweë ’n groter taaltrots van die Engelssprekende, en miskien vanweë die apatiese houding van die gemiddelde Afrikaner teenoor sy taal, en definitief as gevolg van die vyandige houding van die regering jeens Afrikaans, is die Engelse invloed op Afrikaans oneindig groter as andersom.  Dink jy jy sal ooit die Engelse ekwivalent van “jy moet ‘n relationship develop met die vendor”?  Soos, “you must ontwikkel a verhouding with the verkoper”? Nooit as te nimmer.

Die Engelse invloed kry ook stukrag deur middel van die Afrikaanse mediakanale.  Op RSG en KykNet is dit, lyk dit my, beleid om Engelssprekende gaste te nooi en dan ’n groot deel van die betrokke program in Engels uit te saai.  Op RSG gaan hulle so ver as om mense te nooi om maar Engels te praat as dit lyk of hulle sukkel met Afrikaans (hoe ontaktvol; die persoon doen sy bes om Afrikaans op ’n Afrikaanse stasie te praat en hulle sê effektief vir hom hy kan nie Afrikaans praat nie). Terloops, bel in na ’n Engelse stasie toe en vra om Afrikaans te praat en kyk hoe ver kom jy.

Dit lyk my jy verstaan nie die begrip ‘lukraak’ nie of dan ten minste wat ek met lukraak bedoel nie.  Jou verduideliking van “kanse . . . kleiner [sal] wees as om die lotto te wen” sal geld as so ’n spreker ENIGE woord uit die Engelse woordeskat ingooi en dit is tog godsonmoontlik – watter spreker het nou in sy kop die totale Greater Oxford Dictionary as databasis?  Dis tog duidelik dat ek bedoel sprekers van geradbraakte Afrikaans sal, sonder enige vaste patroon, Engelse woorde gebruik.

Ek kan nie onthou dat ek ooit die woord ‘slapgattig’ gebruik het nie maar ja, die grootste gros Afrikaanssprekers vertoon definitief ’n slapgathouding wat taalgebruik betref. Kommunikasie op so ’n geradbraakte manier toon dan ook duidelik ’n gebrek aan taalvaardigheid teweeggebring deur  hoofsaaklik ’n apatiese houding teenoor Afrikaans terwyl, terselfdertyd, hierdie einstes met groot ywer sorg dat hulle korrek Engels praat.  Die grootste gros Afrikaanssprekendes is nie slapgatte nie MAAR die grootste gros Afrikaanssprekendes het definitief ‘n slapgathouding wat hulle taal betref.

Ek sê weer, jy was reg as jy sê dat, as Afrikaans deur Engels verdring word, Engels die spreektaal sal wees; jý is die ou wat gepraat het van verdringing (sien my vorige brief).  Engels het Afrikaans al so verdring op universiteit (en skole) dat Afrikaans daar al VERVANG is deur Engels.  Die gebruik van Engfrikaans, of Afrengels, geradbraakte Afrikaans dus, is simptomaties van hierdie verdringing wat dan uiteindelik gaan lei tot vervanging (soos reeds besig is om te gebeur).  

Jou storie oor Maleis-Portugees hou nie water nie.  Maleis-Portugees se juiste naam dui op ’n vermenging van Portugees en Maleis en, sou Afrikaans, soos jy beweer, uit ’n pidgin van Nederlands en Maleis-Portugees ontstaan het, sou Afrikaans deurspek gewees het met Portugese, Maleise en/of Maleis-Portugese woorde wat nie die geval is nie.  Verder, lyk dit ook vir my, of jy beweer Afrikaans het toe ontstaan nadat hierdie mengsel met Engels in aanraking gekom het.  Hoe absurd.

Die sodanige vreemde woorde wat wel in Afrikaans voorkom is maar bloot ingeburgerde leenwoorde wat al eeue in gebruik is.  Om die waarheid te sê, baie van die woorde wat van Portugese oorsprong sou wees, is hulle nie eers seker van of dit uit Spaans of Italiaans is nie of, indirek, uit hierdie twee tale via Nederlands in Afrikaans ingevoer is nie.

Ek sien jy verstaan nog steeds nie die begrip ‘taalvermenging’ nie. Ek het nou al oor en oor aan jou verduidelik, met voorbeelde, van gemengde en geradbraakte Afrikaans maar die begrip ontwyk jou steeds.  Die maklikste, dink ek, wat nou vir jou mag werk, is die volgende:  As die Engelsklinkende of Engelslykende woord in die Afrikaanse verklarende woordeboek voorkom is dit ’n leenwoord, ’n woord wat al lankal dalk in die taal opgeneem is omdat daar nie ’n gepaste Afrikaanse woord daarvoor bestaan het nie.

As die woord NIE in die verklarende woordeboek is nie maar in die Engelse deel van ’n tweetalige voorkom is dit ’n Engelse woord, NIE ’n Afrikaanse woord nie en die gebruik daarvan in Afrikaanse teks is gewoon verkeerd.  Voorbeelde van hierdie wanpraktyk is volop in die Afrikaanse sepies soos Binneland, Sewende Laan en Villa Rosa, daar is selfs hier op LitNet (ek dink onder Menings of Rubrieke) ’n klomp voorbeelde. Ek hoop hierdie raad sal jou help om die storie van gemengde Afrikaans beter te verstaan.

Groetnis

Jan Rap