Litnet

Beste Angus

Soos ek al voorheen vir jou gesê het, linguistiek is die studie van taal, alle aspekte van taal wat natuurlik grammatika kan insluit MAAR dan die grammatika van ’n spesifieke taal of tale (vir vergelyking ens).  Jy kry nie ’n aparte vak ‘Grammatika’ soos byvoorbeeld ‘Meetkunde’ nie; grammatika is taalspesifiek.  Jy kan wel ’n paar tale se grammatikas vir sekere doeleindes bestudeer maar dan is jy besig met ‘linguistiek’.

Om ’n taal korrek te praat moet jy die woordeskat hê EN die grammatika ken anders kan jy nie die taal praat nie.  Of die kleuter waarvan jy praat dit self “... gegenereer [het] uit die taalsisteem wat hy onbewustelik baasgeraak het met blootstelling” om jou nou aan te haal, of wat ook al, hy het die grammatika onder die knie want hy praat die taal korrek (myns insiens is hierdie genereer- en blootstellingstorie maar net ’n ander manier om te sê ‘aan moedersknie geleer’).

As jy ’n vreemde taal wil aanleer, sê Engels, dan gaan soek jy nie ’n Engelse moeder en sit vir byna ’n dekade aan haar knie om die taal te leer nie nee, jy kry ’n grammatikaboek wat ’n samevatting is (met gepaardgaande nomenklatuur natuurlik) van wat die Engelse kindjie in agt of nege jaar opgetel het.  Die kind self is nou wel nie vertroud met die nomenklatuur nie maar hy het die woordeskat en die grammatika wat hom dan in staat stel om die taal te praat.

Wat Chomsky se status in die linguistiek betref:  Ek hoor maar net (onder andere by jou) van die wonderlike nuwe aardskuddende rigting wat hy teweeggebring het gedurende sy studie van Hebreeus maar wat dit is het jy nog nie vertel nie.  Einstein het op ‘n kol gesê as jy nie iets aan die gewone man kan verduidelik nie, verstaan jy dit self nie.  Ek sal nie sê dat ek dit heeltemal eens met hierdie stelling is nie, maar daar steek tog iets van die waarheid daarin.  So, vertel my in leketerme presies wat dit is wat Chomsky gedoen het wat sy portuurgroep en die linguiste vóór hulle misgekyk het.

Aangaande ‘teorie’:  In een van jou briewe het jy gesê ‘teorie’ is die hoogste vorm van wetenskaplike kennis en in ’n ander brief het jy, nadat jy ‘teorie’ genoem het, in hakies gesit ‘die wetenskaplike betekenis, nie die populêre een nie’ of so iets.  Ek het jou daarop gewys dat jy dalk ‘theory’ (wat as ‘teorie’ vertaal word) verwar het met ‘theorem’ (wat verkeerdelik as ‘teorie’ vertaal word). Laasgenoemde is ‘teorema’ of ‘stelling’.  Dis maar al.

Jy sê “aan Engelse woorde of watter taal se woorde in Afrikaans gebruik word, kan niemand iets doen nie.”  Verkeerd want dit is juis IEMAND wat die woord verkeerdelik gebruik. As iemand sê ‘...jy’t gemention dat daar nie ’n future vir ons is nie’ het hy ‘mention’ en ‘future’ gebruik in plaas van ‘noem’ en ‘toekoms’ en dis gewoon verkeerd.  Woorde is abstrakte entiteite en kan hulself nie met geweld in die spreker se taal in forseer nie; die spreker kies bewustelik om hulle te gebruik.

Om dieselfde rede dan kan jy ook nie praat van ‘n “beteuterde taaltjie” nie; taal is abstrak en kan nie swem of bergklim of beteuterd wees of sterk wees nie.  Die sprekers kan wel beteuterd wees en swak taalgebruik handhaaf soos jy in, onder andere, die sepies sien en op radio hoor.  Vreemde woorde wat wel inslag vind is wanneer ’n woord aan ’n ander taal ontleen is omdat in die spreker se taal daar nie ’n woord vir daardie begrip is nie.  Sodanige woorde is leenwoorde en vul ’n gemis in die taal wat dit aanneem.  Woorde uit ander tale wat ’n geldige woord vervang verteenwoordig verkeerde en slordige taalgebruik.

Net ’n regstellinkie.  Op 17 Maart skryf jy “Natuurlik is Afrikaans, om jou taal te gebruik, vervalle Nederlands.”  Dit mag die indruk skep dat ek gesê het Afrikaans is vervalle Nederlands wat nie korrek is nie.  Ek het gesê Afrikaans is NIE vervalle Nederlands nie; Afrikaans het vertak van 17de eeuse Nederlands (Nederlands is ook lank nie meer dieselfde as toe nie).  Op dieselfde wyse is Nederlands nie ’n vervalle weergawe van wat ook al sy brontaal of –tale was nie en Portugees, Frans en Italiaans is nie vervalle Latyn nie.

In die slotopmerking van jou brief sê jy jy “sien Afrikaans as ʼn florerende taal met ʼn ryk woordeskat” maar op 23 Februarie sê jy die rede hoekom ons net sommer Engelse woorde ‘vat’, om nou jou uitdrukking te gebruik, is omdat “ons woordeskat ... nog te arm [is] en ... verryk [moet] word.”  Nou hoe nou?  Verder, oor die Engelse woorde in Afrikaans sê jy, op 23 Maart, “Vir my taalgevoel is dit lelik om so te praat, maar dis my eie persoonlike gevoel.”  In ’n ander brief het jy selfs gesê dis vir jou “afskuwelik lelik” maar op 23 Februarie sê jy hierdie sommer net vat van Engelse woorde "maak ons taal actually meer streamlined.’  Dit kan twee dinge beteken, of jy’s deurmekaar of ’n ‘streamlined’ taal is ‘afskuwelik lelik’.  Watter een is dit?

Wat die ‘sommer net vat van Engelse woorde’ betref:  Dis slordig en verkeerd.  Mens kan verkeerd eet, verkeerd stap, verkeerd slaap, verkeerd sit, verkeerd drink, verkeerd reken, verkeerd kook, verkeerd saag en boor, verkeerd bestuur en verkeerd stem om nou maar net ’n paar goed te noem.  Wat laat jou dink mens kan nie verkeerd praat nie; dat alles wat jy praat nou maar net reg is want dit is soos JY dit wil sê en basta met die res?

Ek sluit af met wat ek aan die heel begin vir jou gesê het:  Die swak en slordige Afrikaans in onder andere die sepies is ‘afskuwelik lelik’ (daar stem jy saam) en is tekenend van die besmetting van Afrikaans deur Engels; met ander woorde die agteruitgaan van Afrikaans.

Groetnis

Jan Rap