Antwoord op Angus se twee stukkies kommentaar onderaan my brief van 14 deser

  • 6

Beste Angus

Jy sê jy verstaan nie wat ek met ‘verkeerde woord’ bedoel nie.  Ek sal maar in algemene terme verduidelik want, lyk dit my, gebruik ek ’n spesifieke woord fokus jy net daarop en sien nie die groter prentjie nie. 

Hier is die groter prentjie:  Daar is Engelse woorde wat lyk of hulle Afrikaanse ekwivalente het omdat die spelling of die klank baie naby aan mekaar is maar die Afrikaanse ekwivalentlykende woord het ’n ander betekenis.  Met dié nou dat Afrikaners oor die algemeen so hard daarna streef om goed Engels te praat, en met dié nou dat hulle elke dag by die werk en in die openbare lewe Engels MOET praat, begin hulle hierdie betrokke woorde gebruik asof dit dieselfde betekenis het as wat dit in Engels het.  Omdat hierdie woorde dan nou so algemeen ‘verkeerd’ gebruik word, swig woordeboekmakers naderhand en neem die woord in die woordeboek op as sou dit die betekenis hê wat dit in Engels het.

Dit is nou wat Engelse invloed betref.  Dan is daar Afrikaanse woorde wat gewoon verkeerd gebruik word en naderhand, weens algemene gebruik, verskyn hulle in die woordeboek en nou is hierdie voorheen verkeerde woorde ook reg.

Nou is ons weer waar ek met my eerste brief gesê het dat hier ’n teenstrydigheid is:  Woordeboeke word geraadpleeg as mens wil seker maak van korrekte taalgebruik maar indien verkeerde taalgebruik genoeg voorkom word dit in die woordeboek opgeneem en dus voortaan as korrek aanvaar.  Dis nie ’n aantyging, of ’n aanval op enige instansie, of ’n klagte nie; dis bloot ’n interessantheid en terselfdertyd ’n anomalie wat, ek is seker, in alle tale voor kom.

Benewens jou geneigdheid om tangensiaal rigting in te slaan, lees jy ook verkeerd want jy sê, dat ek sê, ek gaande is oor die gebruik van ‘sondebok’, ‘vir dit’ ens.  Ek het dit nooit gesê nie, dit was maar ander voorbeelde nadat jy beweer het ek is ‘gaande’ oor ‘braaf’ (sien, dis die dat ek spesifieke voorbeelde wil vermy want dit bring jou heeltemal van stryk af).

Dit verbaas my dat jy so aankarring oor ‘ons’.  Dit is wel so dat die dativ of akkusativ ‘verkeerdelik’ in die nominatiewe naamval gebruik word maar Engels is vrot van hierdie verskynsel en dit skyn jou nie te pla nie.

Jy sê as ek enige klagtes oor die spelreëls het moet ek die Akademie van Wetenskap en Kuns laat weet. Ek het geen klagtes nie behalwe nou as jy verwys na los- of vasskryf.  As hulle deesdae agter Engels aanloop en toelaat dat jy ’n begrip wat uit twee snw’e bestaan los skryf sal ek beslis my  misnoeë uitspreek.  Maar ek glo nie hulle sal so simpel wees nie; dit sal altyd ‘tamatiekonfyt’ in plaas van ‘tamatie konfyt’ wees.  En voor jy nou sê ek is gaande oor ‘tamatie’, dieselfde geld vir ‘vyekonfyt’, ‘nastergalkonfyt’ en ‘waatlemoenkonfyt’.

Groetnis

Jan Rap

 

  • 6

Kommentaar

  • Beste Jan,
    As jy so in die algemeen verduidelik, sonder voorbeelde, help dit my niks.
    Jy skryf bv: "Omdat hierdie woorde dan nou so algemeen ‘verkeerd’ gebruik word, swig woordeboekmakers naderhand en neem die woord in die woordeboek op as sou dit die betekenis hê wat dit in Engels het."
    Gee vir my asseblief voorbeelde van sulke woorde wat die woordeboekmakers opgeneem het, en gee vir my die titels van die woordeboeke waarin jy dit gekry het.
    Volgens jou mag jy nie die woord 'tangensiaal' gebruik nie, want dit kom nie voor in enige Afrikaans verklarende woordeboek nie. Jy het mos al vir my verduidelik dat 'n mens eers in die woordeboek moet gaan naslaan, en slegs as die woord daarin opgeneem is, mag jy dit gebruik.
    'Ons' in die onderwerpsposisie was oorspronklik deur taalpuriste gesien as 'n verkeerde grammatikale konstruksie, want dit het afgewyk van die Germaanse grammatika. Dit het niks te make met ander tale, soos Engels, se afwykings nie.
    HGA Kloe, in sy werk, "Herkomst en groei van het Afrikaans" (bls. 298, 305, 339, 350) wys daarop dat die nominatiewe vorm soms deur die akkusatiewe vorm verdring word in Romaanse sowel as Germaanse tale, maar dit het niks te make met die verskynsel in Afrikaans nie. Dit was gewoonweg makliker vir die slawe om 'ons' te gebruik in die aanleer van Nederlands. Dit is al so ver terug as 1691 opgeteken.
    Waar kom jy daaraan dat dit my pla as die akkusatief ipv nominatief gebruik word in Engels of in enige taal? Dit is die taak van die taalkundiges om die verskynsels in die grammatika te beskryf. Watter paaie 'n taal loop, kan ons nie sê nie. Dit sal beslis die taalpuriste kwel.
    Die spelreël sê baie duidelik dat samestellings aanmekaar geskrywe moet word.
    Geen hoeveelheid voorbeelde sal my van stryk af bring nie. Hoe meer, hoe beter. Ek sal graag hulle wil naslaan, daarom moet jy vir my die bronne en hulle druk (edisies) gee.
    Afrikaanse en Engelse spelling verskil in baie opsigte van mekaar, maar waarom is jy so bevrees dat Afrikaans agter Engels sal aanloop? Afrikaans draf in elk geval soos 'n klein brakkie agter Engels aan. Gedurig moet ons vir Afrikaans 'n ekwivalent soek vir 'n Engelse woord of uitdrukking. Ons bly maar gedurig vertaal en skep nuwe woorde dat dit so bars. As dit nie anders kan nie, gebruik ons sommer die Engelse woord. Ons skaaf net soms so 'n bietjie aan hom dat hy sintakties inpas.
    Groete
    Angus

  • Angus

    Jy sê: Afrikaans draf in elk geval soos 'n klein brakkie agter Engels aan. Gedurig moet ons vir Afrikaans 'n ekwivalent soek vir 'n Engelse woord of uitdrukking."

    Nie altyd nie, want wat is die Engels vir 'gatvol' of is dit in beide maar dieselfde gevoel?

  • Beste FC Boot,
    Suid-Afrikaanse Engels is natuurlik nie bang om 'gatvol' netso oor te neem nie, want Engels is 'n magtige taal. Daar is natuurlik fed-up, en dan hope woorde om te beskryf dit waarvoor iemand gatvol is: dry-as-dust, arid, flat, stale, insipid, stuffy, wearisome, disgusting, nauseous, ens, ens.
    Groete,
    Angus

  • Beste FC Boot,
    Dis natuurlik jou saak as gatvol vir jou lekker klink. Vir my klink dit heel kru; ek hou my nie met sulke dinge op nie.
    Groete,
    Angus

  • Reageer

    Jou e-posadres sal nie gepubliseer word nie. Kommentaar is onderhewig aan moderering.


     

    Top