Skets deur Mohamed Hassan van Pixabay
...
Die dood is nie ’n wasmasjien wat die siel skoon was nie.
...
Watter kategorie van “monster” voel jy word die maklikste deur die samelewing se valse “vroomheid” en die gerusstellende reël van “moenie van die dooies kwaad praat nie” beskerm?
Die spreuk De mortuis nil nisi bonum (“Oor die dooies, niks behalwe die goeie”) het sy wortels in antieke Sparta. Dit word toegeskryf aan Chilon van Sparta, een van die Sewe Wyse Manne van Griekeland.
Hierdie woorde was nooit bedoel as ’n absolute morele wet of ’n universele reël nie. Dit was ’n praktiese sosiale en politieke beleefdheidsreël. Die logika was eenvoudig: die dooies kan hulself nie meer verdedig nie. Daarom was dit as onridderlik en laf beskou om hulle met laster of kwaadwilligheid aan te val.
Die Romeine het die idee oorgeneem en dit deel gemaak van hul kultuur van eer. Tog het hulle vinnig besef dat die dood nie die harde feite van ’n mens se lewe uitwis of verander nie.
In die geskiedskrywing van Tacitus, byvoorbeeld, word die tirannieke dade van figure soos Nero genadeloos blootgelê, of die persoon nou reeds dood was of nie. Die dood was nooit ’n skild teen die waarheid nie.
Wanneer ons vandag hierdie antieke spreuk gebruik om die gruweldade van pimps, moordenaars, pedofiele, oorlogshonde, oorlogsmisdadigers of ander monsters in die samelewing te “vergewe”, te versag of eenvoudig te ignoreer, pleeg ons ’n erge dwaling.
Ons neem ’n ou reël van sosiale etiket en misbruik dit om absolute kwaad en onreg in die hede toe te smeer.
Die slagoffer bly altyd die uiteindelike maatstaf. Om ’n monster te “heilig” of hul nalatenskap skoon te was, is om die diepe pyn en lyding van die slagoffers te banaliseer en te minag. Dit is nie vroomheid of respek nie – dit is gewoon morele lafhartigheid.
Die dood is nie ’n wasmasjien wat die siel skoon was nie.
Die dood vries die lewensloop van ’n siel vir ewig in tyd op Aarde.
As iemand ’n lewe van vernietiging, uitbuiting en pyn aan ander gelei het, bly daardie vernietiging deel van hul onuitwisbare nalatenskap. Ons kan dit nie met ’n gerusstellende cliché, in ’n leuen van “heiligmaking” wegvee nie.
Daar is ’n gesonde spanning tussen vergifnis en geregtigheid.
Christelike teologie leer dat God die finale Regter is, maar dit vereis nooit dat ons die waarheid verberg of boosheid as “goed” voorstel nie. Die Bybel wys herhaaldelik dat kwaad by die naam genoem moet word, selfs lank nadat die oortreder oorlede is. Om sonde te verswyg, is teologies onhoudbaar. Selfs koning Dawid is nie hieraan gespaar nie.
In die sekulêre humanisme word die eerlike erkenning van die waarheid as ’n sosiale plig gesien. As ons die verlede herskryf of versag om oortreders te beskerm, ontneem ons toekomstige geslagte die belangrike lesse wat uit daardie boosheid geleer moet word. Integriteit teenoor die feite is die hoogste goed.
In karma is die dade van die verlede onuitwisbaar. ’n Mens se nalatenskap is die somtotaal van hul energie, keuses en aksies. Om die “slegte” van iemand te ontken of te minimaliseer, is om die kosmiese balans van oorsaak en gevolg te ontken.
Dit is nie nodig om die spreuk van Chilon van Sparta blindelings te volg as dit jou eie genesing, jou gevoel van geregtigheid of jou innerlike vrede in die wiele ry nie. Jy het die volle reg om die waarheid te ken, te erken en uit te spreek.
Die monsters wat jou lewe geraak het – of dit nou moordenaars, pedofiele, oorlogshonde of enige ander vorm van menslike kwaad is – hoef nie outomaties hul “goeie” stempel of wit-gepleisterde grafnalatenskap by jou te kry net omdat hulle nie meer hier is nie.
Ek moedig jou aan: plaas hulle op jou lys. Doen dit in jou gedagtes, skryf dit op papier, of bêre dit in ’n veilige teks iewers.
Dis heeltemal oukei.
Hierdie aksie is nie haatspraak nie; dit is waarheidspreek. Dit is ’n kragtige manier om die onreg wat aan jou gedoen is, direk in die oë te kyk, die impak daarvan te erken en sodoende die mag wat daardie monsters oor jou gehad het, finaal te verbreek.
Deur die waarheid te eer, gee jy jouself die ruimte om te genees en vorentoe te beweeg.
Vriendelike groete,
Cornelius Henn
Kommentaar
Die dood vries die lewensloop van ’n siel vir ewig in tyd op Aarde. HUH?
Dankie vir die kommentaar, Dr Swathe.
Die sin staan.
Die dood vries die lewensloop van ’n siel vir ewig in tyd op Aarde.
Geen verdere dade. Geen herskrywing. Geen skoonwas.
Dalk het sommige monsters, gemeet aan hul nalatenskap, nie eers ’n siel gehad nie - wie weet?
Die waarheid (of dit selfs eers na die dood uitgevind word) bly die waarheid, of dit nou gerieflik is of nie.
Cornelius
Beste Cornelius
Eerstens: ek stem met jou dat die dooie nie ’n skild teen die waarheid is nie. Die Skrif self noem sonde en roep tot bekering; dit witwas nie vergrype nie en dit vergoed nie die pyn van slagoffers nie. Om monsters en hul nalatenskap by name te noem, behoort deel te wees van ’n eerlike en regverdige gemeenskap wat nie die lyding banaliseer nie.
Tweedens: terselfdertyd waarsku ek teen private wraak of haat. God alleen is die uiteindelike Regter. Ons roeping is nie om te sweer of om uiteindelike vonnisse te vel nie, maar om geregtigheid te soek, waarlikheid te praat en die kwesbares te beskerm. Die kerk moet die slagoffers se stemte beskerm, ditsering fasiliteer, en help om herstel en verantwoording te bewerkstellig—nie om ’n doodse “heiliging” van skande te doen nie.
Derdens: prakties beteken dit:
• Noem kwaad by name en dokumenteer dit sodat historiese en morele lesse nie verlore gaan nie.
• Werk vir regsverantwoording en beskerming van die kwesbares; moenie stoelweergawe en verontagsaming goedpraat nie.
• Bied pastorale sorg en praktiese ondersteuning aan slagoffers en hul families.
• Bid dat God waarheid, bekering en geregtigheid bring; glo dat God uiteindelik reg sal laat geskied.
Vierdens: moreel en geestelik moet ons beide hard wees teen sonde en sag teen menswaardigheid. Dit beteken: verwerp die gebruik van antieke beleefdheidsreëls as ’n verskoning om sonde te verswyg; maar moenie in wraak verval of haatstigting goedkeur nie. Die evangelie roep ons tot die vrymaking van die gebonde, die verdedigiging van die weerlose en die erkenning van die volle effek van sonde — terwyl ons in gehoorsaamheid leef tot Christus, die Groot Regter en Verlosser.
Ek sal dit afsluit met ’n praktiese uitnodiging: as jy ’n lys maak van dié wat seer aangerig het, gebruik dit om te versoek dat die regsorde en die kerk se pastorale sorg ingespan word — nie om in ’n kultus van hatelike herinnering te verval nie, maar om werklike genesing en verantwoording te bewerkstellig.
https://www.askandy.andywoodsministries.org/chat
Hier op die plaas is onlangs ’n ordentlike blouwildebees dood; so goed gemanierd dat selfs tydens sy ontbinding het hy nie gestink nie. Nee, ek kan eerlikwaar niks sleg van hom sê nie.
‘Die dood vries die lewensloop van ’n siel vir ewig in tyd op Aarde.’ (Het ek reg aangehaal? Dit smaak my mos na twakpraat.) Kyk, die slangvel is nie die slang nie, al lê en roer hy nog soms liggies in die wind. Ouroboros bly onsigbaar aan die beweeg. 🐉
Hallo Henning, ek had 'n wedvlugduif wat so 'n wonderlike nalatenskap gelaat het - blommetjies reuk ...
Maar, ek besef ek het iets om te leer. Jy en Dr Swathe bevraag dieselfde: ‘Die dood vries die lewensloop van ’n siel vir ewig in tyd op Aarde.’
Ek verneem graag waar ek dalk die mamba aan die verkeerde kant beet het.
Beste Hanno,
Baie dankie vir jou ryke en Bybels-gebalanseerde bydrae. Jy raak ’n spanning aan wat die kerk en die samelewing al eeue lank probeer navigeer: hoe om onwrikbaar vas te hou aan waarheid en geregtigheid, sonder om self in haat of bitterheid te verval.
Wanneer ons lees hoe die Skrif self met die dood van tiraniese en skadelike karakters omgaan, staan die balans wat jou argument versterk.
Die Bybel skroom nie om die ondergang van bose onderdrukkers as ’n verligting te beskou nie. Dink aan die vreugde toe Jesebel val, of die tirannie van Haman wat tot die Purimfees gelei het.
Selfs Spreuke 11:10 stel dit direk: “Wanneer die regverdiges voorspoedig is, jubel die stad; maar as die goddeloses omkom, is daar gejubel.”
Om te maak asof die dood skielik alle wandade uitwis, doen diep onreg aan die slagoffers. Eerlikheid oor die verlede is nie opsioneel nie - dit is ’n voorwaarde vir genesing.
Waar die Skrif die verligting oor die val van onderdrukkers erken - soos die ondergang van koning Herodes in Handelinge, waarna die woord van God onbelemmerd voortgegaan het - handhaaf dit wel 'n grens.
Spreuke 24:17 waarsku ons onomwonde: “Moenie bly wees as jou vyand val nie, en laat jou hart nie juig as hy struikel nie.”
Daar is ’n hemelsbreë verskil tussen die verlange na vryheid van onderdrukking (waarvoor die hele aarde sing, soos Jesaja 14 dit oor die koning van Babel beskryf) en kleinlike, persoonlike wraak.
Die gedagte dat die kerk aktief die stem van die kwesbares moet beskerm en geregtigheid moet fasiliteer - eerder as om ’n doodse heiliging van skande te beoefen - is ’n sterk, dringende oproep.
God self neem immers, soos Esegiël 33:11 sê, geen behae in die dood van die goddelose op ’n persoonlike vlak nie. Hy verkies bekering en lewe.
Jou opsomming - “hard teen sonde, maar sag op menswaardigheid” - spel die hart van hiervan goed.
Ek neem jou praktiese uitnodiging heelhartig aan. Laat enige gesprek oor die seer van die verlede nooit ’n kultus van hatelike herinnering word nie, maar eerder ’n gedrewe poging tot werklike verantwoording, pastorale sorg, en die beskerming van dié wat vandag nog kwesbaar is.
As daar 'n boosaard in jou lewe hul siel aan die anderkant bevind, glimlag, kyk op na die son en voel die warm strale, sug jou verligting in die blou lug - sak dan op jou kniee en ons bid saam; mag Jesus Christus onse Here ons almal se siele genadig wees.
Dankie vir die opbouende lyn wat jy hier trek. Dit is die soort wysheid wat die kerk nodig het.
Beste Cornelius Henn
Ek kon die foto van jou en jou wedvlugduif opspoor.
http://www.henn.co.nz/
Ek is nog in trane, maar reageer mettertyd. Hartroerend.
Beste Henning,
... sy naam was Silwervlerk ...
Die prentjie wat ek met soveel vrymoedigheid daar geplak het kom eintlik met 'n etiket: Portret van Henri Groulx, ca. 1920. Parisian Studio, Lachine, Quebec. Bron: Library and Archives Canada (C-036255). Publieke domein.
Dit pas egter die siel van ou Silwervlerk 🪽