Skets deur Mohamed Hassan van Pixabay
...
Die dood is nie ’n wasmasjien wat die siel skoon was nie.
...
Watter kategorie van “monster” voel jy word die maklikste deur die samelewing se valse “vroomheid” en die gerusstellende reël van “moenie van die dooies kwaad praat nie” beskerm?
Die spreuk De mortuis nil nisi bonum (“Oor die dooies, niks behalwe die goeie”) het sy wortels in antieke Sparta. Dit word toegeskryf aan Chilon van Sparta, een van die Sewe Wyse Manne van Griekeland.
Hierdie woorde was nooit bedoel as ’n absolute morele wet of ’n universele reël nie. Dit was ’n praktiese sosiale en politieke beleefdheidsreël. Die logika was eenvoudig: die dooies kan hulself nie meer verdedig nie. Daarom was dit as onridderlik en laf beskou om hulle met laster of kwaadwilligheid aan te val.
Die Romeine het die idee oorgeneem en dit deel gemaak van hul kultuur van eer. Tog het hulle vinnig besef dat die dood nie die harde feite van ’n mens se lewe uitwis of verander nie.
In die geskiedskrywing van Tacitus, byvoorbeeld, word die tirannieke dade van figure soos Nero genadeloos blootgelê, of die persoon nou reeds dood was of nie. Die dood was nooit ’n skild teen die waarheid nie.
Wanneer ons vandag hierdie antieke spreuk gebruik om die gruweldade van pimps, moordenaars, pedofiele, oorlogshonde, oorlogsmisdadigers of ander monsters in die samelewing te “vergewe”, te versag of eenvoudig te ignoreer, pleeg ons ’n erge dwaling.
Ons neem ’n ou reël van sosiale etiket en misbruik dit om absolute kwaad en onreg in die hede toe te smeer.
Die slagoffer bly altyd die uiteindelike maatstaf. Om ’n monster te “heilig” of hul nalatenskap skoon te was, is om die diepe pyn en lyding van die slagoffers te banaliseer en te minag. Dit is nie vroomheid of respek nie – dit is gewoon morele lafhartigheid.
Die dood is nie ’n wasmasjien wat die siel skoon was nie.
Die dood vries die lewensloop van ’n siel vir ewig in tyd op Aarde.
As iemand ’n lewe van vernietiging, uitbuiting en pyn aan ander gelei het, bly daardie vernietiging deel van hul onuitwisbare nalatenskap. Ons kan dit nie met ’n gerusstellende cliché, in ’n leuen van “heiligmaking” wegvee nie.
Daar is ’n gesonde spanning tussen vergifnis en geregtigheid.
Christelike teologie leer dat God die finale Regter is, maar dit vereis nooit dat ons die waarheid verberg of boosheid as “goed” voorstel nie. Die Bybel wys herhaaldelik dat kwaad by die naam genoem moet word, selfs lank nadat die oortreder oorlede is. Om sonde te verswyg, is teologies onhoudbaar. Selfs koning Dawid is nie hieraan gespaar nie.
In die sekulêre humanisme word die eerlike erkenning van die waarheid as ’n sosiale plig gesien. As ons die verlede herskryf of versag om oortreders te beskerm, ontneem ons toekomstige geslagte die belangrike lesse wat uit daardie boosheid geleer moet word. Integriteit teenoor die feite is die hoogste goed.
In karma is die dade van die verlede onuitwisbaar. ’n Mens se nalatenskap is die somtotaal van hul energie, keuses en aksies. Om die “slegte” van iemand te ontken of te minimaliseer, is om die kosmiese balans van oorsaak en gevolg te ontken.
Dit is nie nodig om die spreuk van Chilon van Sparta blindelings te volg as dit jou eie genesing, jou gevoel van geregtigheid of jou innerlike vrede in die wiele ry nie. Jy het die volle reg om die waarheid te ken, te erken en uit te spreek.
Die monsters wat jou lewe geraak het – of dit nou moordenaars, pedofiele, oorlogshonde of enige ander vorm van menslike kwaad is – hoef nie outomaties hul “goeie” stempel of wit-gepleisterde grafnalatenskap by jou te kry net omdat hulle nie meer hier is nie.
Ek moedig jou aan: plaas hulle op jou lys. Doen dit in jou gedagtes, skryf dit op papier, of bêre dit in ’n veilige teks iewers.
Dis heeltemal oukei.
Hierdie aksie is nie haatspraak nie; dit is waarheidspreek. Dit is ’n kragtige manier om die onreg wat aan jou gedoen is, direk in die oë te kyk, die impak daarvan te erken en sodoende die mag wat daardie monsters oor jou gehad het, finaal te verbreek.
Deur die waarheid te eer, gee jy jouself die ruimte om te genees en vorentoe te beweeg.
Vriendelike groete,
Cornelius Henn