67-woord-gedig vir Mandela-dag 2018: Wenners

  • 0

Altesaam 75 uiteenlopende inskrywings is ontvang en die volgende 10 gedigte verskyn op die kortlys. Die bekroonde digter en letterkundige Lina Spies het die twee wengedigte aangewys en deel haar indrukke van die kortlys en wengedigte.

Beoordeling van “67 woorde vir Mandela” 2018

Die beperking van 67 woorde vir ’n gedig om Mandeladag te gedenk in ’n poësiekompetisie van LitNet was uiters sinvol, soos blyk uit die kortlys van tien gedigte. Dit het die deelnemers gedwing om hulle aan die vormlike eise van die poësie as die mees gekonsentreerde genre van die letterkunde te onderwerp: versreëls, alliterasie, rym, ritme, metrum. Die versreël is die kenmerkendste en die essensiële eienskap van die gedig. Die opeenvolging van beklemtoonde en onbeklemtoonde lettergrepe in die woorde binne ’n versreël bepaal die ritmiese verloop van die reël. Die digter bereken dit nie, maar dink in versreëls wat verhoed dat die gedig prosa word; dat die digter beweer in plaas van suggereer; op ’n indirekte wyse sy/haar ontroering, emosie, gedagte verwoord. As die digter hom/haar aan die vormlike eise van die gedig onderwerp, word die gedig daarvan bewaar om net ’n persoonlike belydenis te word. Die voorgeskrewe onderwerp het die digters gedwing om aan meer as ’n persoonlike ervaring uitdrukking te verleen.

Dit is my vaste oortuiging dat ’n talent vir die poësie hom vroeg openbaar. Ek gaan dus van die standpunt uit dat die digters wat ingeskryf het, jong volwassenes of jonger mense is wat, omdat hulle lewe nog voorlê, veel sterker gekonfronteer is met die huidige onsekere en problematiese Suid-Afrika as ’n ouer generasie, van wie die grootste deel van die hulle lewe agter hulle lê. Die gedigte bevestig vir my dié oortuiging.

Deur sy metafoor “Suid-Afrika ’n prutpot/ van broederskap en haat” gee Barend van der Merwe uitdrukking aan die digters se perspektief op die Suid-Afrika van die hede wat deur hulle almal gedeel word en met verskillende aksente uitdrukking vind. Die eksplisiete verwoording van dié “prutpot” in die res van die gedig sowel as in dié van enkele ander verse open nie ’n oortuigende en algemeen-menslike perspektief op die Suid-Afrikaanse werklikheid ná Nelson Mandela nie, omdat die gedigte vassteek in persoonlike bewering en belydenis. Op sy ergste word so ’n gedig prekerig. Waar sewe van die tien digters uit die perspektief van ’n ek-spreker geskryf is, is dit egter verheugend dat die meerderheid digters die persoonlike transendeer tot die algemeen-menslike. As voorbeelde van ’n talent vir die poësie bespreek ek Delene van Wyk se gedig “08000 55 555” en Marna van den Berg se “Mandela”, wat ek as die beste twee gedigte van die kompetisie beskou.

Delene van Wyk

Ek is ’n 21-jarige student in my finale jaar aan die Universiteit van Pretoria (BSc Wiskundige Statistiek). Alhoewel ek mal is oor skryf, deel ek nie maklik my skryfwerk met mense wat my goed ken nie, maar ek sal wel nou en dan vir kompetisies inskryf om die meer objektiewe leser te bereik. Ek het grootgeword op die platteland in ’n liefdevolle huis en het ’n groot liefde vir die stilte en eenvoud van plaaslewe. My gunstelingmanier van ontspan is waarskynlik om in ’n diep borrelbad te lê en gedigte lees (natuurlik met ’n glasie witwyn op die rand), maar ek geniet dit ook om nuwe resepte te toets, te skets en saam met vriende en familie te kuier. My droom is om ’n wiskunde-onderwyseres te word sodat ek hopelik kinders se lewens kan raak soos wat mý onderwysers my lewe beïnvloed het.

08000 55 555

Toe ek vyf was het ek nog geglo 
dat ek kaalpienk vinkies kan red 
met pluisies watte en ProNutro 
en fluister-praat en bid 
vir volronde magies wat bult 
teen my kindervet vingers; 
my hande ’n kamma-nes 
vir die wreedheid 
van wees

maar teen sewe het ek gewéét 
die kepe tussen my vingers 
laat tog die donker deur: 
ek, tjoepstil vinkie, 
kaalpienk onryp ontneem 
van kindwees 
van wéés.

 

Deur net ’n nommer te gee as titel van haar gedig, gee Delene van Wyk haar vertroue te kenne in die leser met ’n sintuig vir die poësie en wat in staat is om ’n gedig te interpreteer. Sy kan egter nie die onmoontlike van ’n leser verwag om aan te neem dat hy/sy die titel sal herken as die telefoonnommer van Childline nie. Deur die titel “Childline 088000 55 555” bly die suggestie bewaar en gee sy uitdrukking aan die sentrale betekenis van haar gedig: die wete van ’n jongmens dat sy reeds as kind haar naïewe geloof in die redding van kwesbare jong lewens verloor het. In strofe 1 kyk sy terug op haarself as vyfjarige wat met haar hande ’n nes maak vir “kaalpienk vinkies” wat kennelik uit hulle nes geval het. Sy suggereer die mislukking van haar reddingspoging deur die metafoor van haar hande as ’n “kammanes”.

In strofe 2 brei sy dié metafoor uit deur die kontrastering van haar “kindervet vingers” met slegs “vingers” wat boonop deur die “kepe” tussen hulle “Die Donker” deurlaat. Waar sy in strofe 1 “Fluister-praat en bid” vir die vinkies, is sy nou self ’n “tjoepstil vinkie”. Die onderliggende betekenis van die titel is dat Childline nie meer haar eertydse kinderlike geloof kan red nie en eweneens nie kwesbare kinders in ’n geweldgeteisterde Suid-Afrika nie. Die digter spel die betekenis van haar vers nie uit nie; die leser moet dit uit de kontrasterende metafore aflei. Verstegnies beïndruk die gedig deur die verrassende rymvonds van “geglo” wat rym op die onwaarskynlike woord “ProNutro”. Daarnaas maak die digter ook treffend gebruik van alliterasie en assonansie: “bid”/ “bult”, “volronde”/ “kindervet vingers” (strofe 1) en “kepe”/ “kaalpienk” en “kindwees” (strofe 2).

Marna van den Berg

Met die aanvang van my studies in menslikehulpbronbestuur het ek my in Pretoria gevestig, waar ek steeds as bedryfsielkundige werk. 

Digkuns het my van jongs af na aan die hart gelê en ek het verlede jaar begin om meer gereeld gedigte te skryf. Een van my gedigte het onlangs in Ons Klyntji verskyn. 

Groei is ’n sentrale tema in my lewe en ek glo dat groei ook plaasvind wanneer mense hulle ervarings deel – en digkuns is 'n universele medium om dit te doen. 

Ek put vreugde uit die alledaagse en streef 'n eenvoudige lewenstyl na.

Mandela

Ek wonder as Ingrid Jonker 
67 reëls oor jou reënboogland sou dig 
of sy met “Die kind” sou begin 
geboorte van ’n nuweling 
die gebalde vuis van verlossing 
Madiba magic wat deur jou are vloei 
medemenslikheid en nederigheid 
’n saad wat terugkeer na sy geboortegrond 
of sou sy daarmee eindig om opnuut 
geboorte te skenk aan hoop 
vir ’n embrio verstrengel 
in die naelstring van verdeeldheid.

 

Marna van den Berg se “Mandela” beïndruk soos Delene van Wyk se gedig, omdat sy suggereer en nie beweer nie. Anders as Delene van Wyk maak sy nie gebruik van die metafoor om aan die betekenis van haar gedig uitdrukking te verleen nie, maar van die literêre verwysing. Haar gedig speel in op Ingrid Jonker se “Die kind”, waarmee sy veronderstel dat die leser vertroud is met sowel die gedig as met die wete dat Mandela dit tydens die eerste sitting van die parlement onder sy presidentskap voorgelees het. Die kind in Jonker se vers wat doodgeskiet is, verteenwoordig elke kind wat in swart woongebiede, Langa, Nyanga, Orlando en Sharpeville deur gewelddadige optredes van die polisie tydens die apartheidsera die lewe ontneem is. Jonker se kind is ’n simbool van elke kind wat ’n gewelddadige dood moes sterf en protesteer ten diepste teen die segregasie wat vir dié rassegeweld verantwoordelik was. Aan die slot van Jonker se gedig word die kind ’n “reus” wat “reis deur die hele wêreld/ Sonder ’n pas”. Hierdie kind ironiseer Marna van den Berg tot ’n “embrio verstrengel/ in die naelstring van verdeeldheid”. Embrio se woordeboekbetekenis is ’n “mens in sy eerste ontwikkelingstadium”. Van den Berg gee aan “embrio” in haar gedig die simboliese betekenis van ’n baba, dws ’n embrio wat reeds ’n mens is, maar by geboorte sterf. Hy sal nie ’n “nuweling” word met die “gebalde vuis van verlossing” en “Mandela magic” in sy “are” nie. Nogtans wonder die digter in haar gedig (’n gesprek met Ingrid Jonker en by implikasie met Madiba) of Jonker so ’n gedig sonder hoop op verlossing en versoening sou geskryf het. Sy aktiveer in wat sy haar afvra juis Ingrid Jonker se gedig en Madiba se voorlees daarvan as ’n getuienis van hoop in die verdeelde en gewelddadige Suid-Afrika van die hede.

Die poësie is die bloedsomloop van ’n taal. LitNet se 67-woord-gedigkompetisie bewys dat Afrikaans nog ’n lewende taal is.


Delene van Wyk en Marna van den Berg wen elk ’n boekpakkie met die volgende boeke wat deur LAPA-Uitgewers, Penguin Random House,  NB-Uitgewers en Protea Boekhuis geskenk is:

Boekpakkie 1

Mentje, kind van Pas-Opkamp 
Skrywer: Irma Joubert

Uitgewer: LAPA
ISBN: 9780799385939

Sy is so verskriklik eensaam. So verskriklik bang. Haar hart is verskriklik stukkend. Mentje de Vries, ’n Nederlandse oorlogswesie, beleef die Tweede Wêreldoorlog in al sy genadeloosheid. Eers moet sy onderduik in ’n geheime kamp vol Joodse vlugtelinge, en daarna beleef sy die hel wat die tyd net voor die bevryding voorafgaan, wanneer Britse troepe gestuur word om ’n brug in Arnhem oor te neem.

In hierdie bloedige slag word ’n Suid-Afrikaner, wat deel is van die Britse Leër, gewond en die jonge Mentje red sy lewe. Maar wat word van die wesie? Hoe oorleef ’n alleenkind gedurende die berugte Hongerwinter van 1944 en 1945?

Irma Joubert is ’n geliefde naam in historiese fiksie. Al haar vorige romans was topverkopers en met Mentje, kind van Pas-Opkamp sit sy hierdie tradisie voort. Soos gewoonlik is haar navorsing puik.

Die Pas-opkamp het werklik bestaan. Foto’s is op die internet beskikbaar.


South African can work
Skrywer: Frans Rautenbach
Uitgewer: Penguin Random House
ISBN: 9781776092406

What will it take to turn South Africa around? In this insightful and provocative book, Frans Rautenbach proposes a complete overhaul of policy thinking, and provides fresh arguments that effectively address South Africa’s unemployment, race problems and lack of education. He weighs the pros and cons of rent-seeking, the free market, affirmative action, unions, decentralisation and other issues, and in doing so tackles such contentious topics as racism and white privilege, political correctness, state funding of education, and mounting evidence that trade unions substantially suppress employment growth.

In South Africa Can Work, Rautenbach argues, for example, that the only antidote to foster growth and prosperity is free enterprise, which has, significantly, not been tried here; that tripartite, corporatist negotiations to manage the economy of a country (as in the Netherlands, Sweden or Germany) have invariably failed in multi-ethnic societies like South Africa; and that countries – whether rich, middle income or poor – where the bulk of university funding comes from the private sector not only have higher-quality, but also significantly more accessible, tertiary education.

Written by a labour lawyer with a proven track record in his field, South Africa Can Work speaks effectively to a cross-section of readers of all disciplines, and brings sorely needed good news.


Kat se blad
Skrywer: Philip de Vos
Illustreerder: Piet Grobler

Uitgewer: Protea Boekhuis
ISBN: 9781485308065

’n Versameling stuitige strokies deur Philip de Vos en Piet Grobler wat die wildste, stoutste verwagtinge oortref. Dit het oorspronklik telkens op De Kat se agterblad verskyn. Philip de Vos is ’n bekroonde skrywer, fotograaf en versiemaker van formaat. As kind wou hy dolgraag sirkusnar word – en vandag laat hy met die humor in sy werk ’n ieder en ’n elk glimlag. Piet Grobler is ’n bekroonde illustreerder wat met sy kunswerke stories vertel. Hy het al meer as 80 boeke geïllustreer en illustrasiewerk vir verskeie tydskrifte en koerante gedoen.


Hello, Crochet
Skrywers: Anisa Fielding, Cornel Strydom en Elsbeth Eksteen

Uitgewer: Human & Rousseau
ISBN: 9780798174022

In this unusual crochet book, each pattern is used as a base for four different interpretations, depending on your style – bohemian, artistic, classic or romantic. The patterns range in difficulty, and include pretty things for yourself, your home, babies and children, and for use as gifts. There are also suggestions for using the same pattern for more than one project. The perfect book for anyone who loves to crochet.


Die laksman se dogter
Skrywer: Gerda Taljaard

Uitgewer: Penguin Random House
ISBN: 9781485903666

Die vertrek waarin ek my opgestopte voëltjies in glaskissies uitgestal het, het ek ontruim. Ek het die voëleiertjies en -neste, asook kassette met opnames van voëlgeluide in bokse gepak. Dit het my te veel aan Pa laat dink, en aan hom wou ek nie dink nie. Want dan het ek vir Annalisa gehaat, en ’n ma mag haar kind nie haat nie.

Hulle is onder ’n kareeboom in die agtererf besig om na ’n janfiskaal te kyk wanneer haar tronkdokter-pa by Rosaria bieg dat ook hý ’n tipe laksman is. By Pretoria-Sentraal, waar hy die gehangdes se doodsertifikate uitreik, dien hy soms ook die genadeskoot toe. Maar sê nou van daardie tereggesteldes was onskuldig? wonder Rosaria.

Nou, jare later, en kort ná die raaiselagtige dood van haar dogter Annalisa, onthou Rosarie die nonnetjiesuil wat sy en haar aweregse dogter grootgemaak het. Dit was voor Annalisa se rockmusiek van haar ’n kultusfiguur gemaak het, en voordat sy haar rug op haar ma gedraai het.

Rosaria se worsteling strek verder terug as haar kind se dood. Haar verlede word verder oopgeruk wanneer Annalisa se dogtertjie haar verskyning maak – ’n kleinkind waarvan Rosarie nooit geweet het nie.

Maar hoe het haar dogter gesterf? En hoe naby aan ’n laksman is Rosaria self?


Maalvleis
Skrywer: Karen Hart
Uitgewer: Human & Rousseau
ISBN: 9780798175692

In dié boek deel Karen meer as 100 liplekker maalvleisresepte. Sy begin by hoe jy jou eie maalvleis kan maak, basiese frikkadelle en dan gee sy ’n verskeidenheid resepte van morsjorse tot iets vir die spogtafel. Met lekker resepte vir piekniekbederfies, pastageregte, pasteie en ’n groot verskeidenheid burgers. Met ’n hele arsenaal speserymengsels vir jou koskas, help sy jou om met die afskeepkind van die vleisfamilie iets spesiaals op te tower.


Liewe Heksie en die helikopter
Skrywer: Verna Vels
Illustreerder: Vian Oelofsen
Uitgewer: Human & Rousseau
ISBN: 9780798177146

Karel Kat kom kuier in Blommeland met sy nuwe helikopter. Almal kry ’n kans om saam te ry - selfs koning Rosekrans. Maar sal Liewe Heksie kan help wanneer Karel en die koning per ongeluk in groot moeilikheid beland?

Een van die gewildste Liewe Heksie-stories nou in prenteboekformaat vir 2- tot 4-jariges.


Kleurkels Kunswerke
Skrywer: Thomas Pavitte
Uitgewer: Human & Rousseau
ISBN: 9780798173896

Ontdek van die grootste kunswerke met hierdie kopkrap-inkleurboek. Alhoewel dit soos ’n spul sirkels lyk, skuil daar op elke bladsy ’n meesterstuk wat wag om onthul te word. Dit sluit bekende kunswerke soos Die soen en Die Venus van Milo in. Besluit net op vyf kleure of kleurskakerings en begin inkleur. Jy gaan ure se inkleurpret hê en boonop die bladsy kan uitskeur om as geskenk vir ’n vriendin te gee of dit vir jou huis te raam. Siedaar, jy het jou eie meesterstuk geskep!


’n 1 000 punte-tot-prente-boek: Diere
Skrywer: Thomas Pavitte
Uitgewer: Human & Rousseau
ISBN: 9780798173902

Onthou jy nog daardie punte-tot-prente-tekeninge van kleintyd? Herontdek vandag weer hierdie lekker. Verbind die punte, wat in groepe van honderd verdeel is, elk met ’n ander kleur, sodat jy maklik die volgende punt kan kry. Jy het ’n halfuur tot ’n uur per skets nodig asook ’n bietjie konsentrasie en geduld. Die eindresultaat: ’n diereprent wat jy met trots kan raam en jou boonop ure se pret verskaf het. Punte-tot-prente-tekeninge het duidelik hul kinderskoene ontgroei!


Boekpakkie 2

Being Kari
Skrywer: Qarnita Loxton
Uitgewer: Kwela
ISBN: 9780795708015

For Kari du Toit, Valentine's Day will never be the same again.

When the love of her life reveals he's been unfaithful to her, life, romance, and everything in-between come crashing down. Suddenly it seems as if her previous life – one far removed from Bloubergstrand's sandy beaches – is slowly catching up with her. But then after ten years of silence, Kari receives a call from her estranged brother.

At the foot of Devil’s Peak, where neighbourly salaams and burkas are as ordinary as yellow polka-dot bikinis in Blouberg, she once again becomes Karima Essop, daughter of Amina and Farouk Essop. Daughter, sister, deserter.

For Kari, sometimes finding love means going back to where you came from.


Op pad
Skrywer: Dana Snyman
Uitgewer: Tafelberg
ISBN: 9780624077176

Dana Snyman sien dinge op sy eiesoortige, aweregse manier. In deel een is hy op pad saam met die TV-span van Op pad met Dana. Soos hulle die land deurkruis op soek na stories, beleef Dana nie net die lief en leed van die mense met wie hy gesels nie, maar ook sy eie innerlike reis. Hy kom huistoe met ’n optelhond – en met ’n nuwe manier van kyk. In deel twee kyk hy rugby. In kroeë, township-huisies, saam met oom Frik du Preez en Joost van der Westhuizen. Snaaks, skerp en onthutsend eerlik.


foodSTUFF: Reflections & Recipes from a Celebrated Foodie
Skrywer: Tony Jackman
Uitgewer: Human & Rousseau
ISBN: 9780798172899

foodSTUFF is Tony Jackman’s refreshingly view of life and the food that goes with it.

He relates every heartache, every joy, and does not shy away from imparting the pain of the loss of a family member or his troubled relationship with his father. The stories of his journey towards adulthood are counterbalanced by rich tales from his life.

foodSTUFF has many meaty recipes, spicy poultry dishes, some of Jackman’s eccentric signature dishes, and desserts he likes to spoil his friends with.


The Baking Book
Your Family
Uitgewer: Human & Rousseau
ISBN: 9780798171861

The Baking Book includes old favourites and fabulous new ones.

The recipes range from breads, cookie jar fillers, cakes and tarts to fruity bakes, traditional South African favourites and pastries. And it also caters for the health-conscious with recipes for gluten-free bakes and low-sugar options.

Whether you are baking for pleasure or need to take something to work, you’re sure to find the perfect recipe here! 


Deeg
Skrywer: Theresa de Vries
Uitgewer: Human & Rousseau
ISBN: 9780798172714

Die enigste boek oor deeg wat jy ooit nodig sal kry.

Alle soorte deeg om terte of pasteie te maak word bespreek – broskors-, blaarkors, skilferkors, warmwaterkors-, fillo- en strudeldeeg, ook die gewilde Marokkaanse ouarkdeeg. Leer al die fyner kunsies van deeg: bestanddele, toerusting, basiese beginsels, asook die algemene foute wat by deeg kan voorkom en die oorsake word bespreek.

Word ’n bobaas bakker!

  • 0

Reageer

Jou e-posadres sal nie gepubliseer word nie. Kommentaar is onderhewig aan moderering.


 

Top