Litnet

Beste Angus

My opskrif het gesê: “Afrikaans het verdwyn ...”  en dan gaan die brief aan “ ... vanaf blikkies, etikette ens ...” en dan, gelys op dieselfde manier, van waar Afrikaans verder verdwyn het.  Dit verskil mos nou hemelsbreed van ’n opskrif wat sou sê “Afrikaans het verdwyn.”

So jy het wel misgelees of, alternatiewelik, verstaan jy bloot net nie.

Jy verstaan ook nog steeds nie watter verandering verteenwoordig groei, en watter soort verandering dui agteruitgang aan nie. Taal groei wanneer sy sprekers (en skrywers en digters natuurlik) met vars uitdrukkings en woorde vorendag kom en dit gebeur wanneer hulle bloot die taal besig – op universiteit, in die howe, in die openbare lewe ens.  Taal kwyn wanneer sy woorde en spreekwyses VERVANG word met dié van ’n ander taal.  Dis mos logies; dit is duidelik dat hierdie die wyse is waarop een taal doodgedruk word deur ’n ander taal soos Spaans met vele tale in Suid-Amerika gedoen het en soos, op die oomblik, Engels besig is om Afrikaans te versmoor.

Jy stel die ontwikkeling van Afrikaans sedert Oom Lokomotief se dae tot wat mens maar SBA (suiwer beskaafde Afrikaans) kan noem, gelyk aan die verval van SBA tot die hedendaagse mengeltaal wat deur so baie (veral in die Kaap) gepraat word – jy sien dit as een “ontwikkelingslyn”.  Dit is nie so nie; die mengeltaal is, in ’n groot mate, as gevolg van die feit dat Afrikaans nie meer ’n amptelike taal is nie, dat Engels in Afrikaanssprekendes se kele afgedruk word en ook die feit dat soveel Afrikaanssprekendes Engels WIL wees.  Laasgenoemdes vat sommer kortpad na verengelsing toe en maak hulle kinders Engels groot.

Jy volhard met hierdie eienaardige idee dat Afrikaans eers Afrikaans geword het nadat hy gesuiwer is van anglisismes.  Jy sê byvoorbeeld “Afrikaans, wat sover moontlik gesuiwer is van anglisismes, en wat die amptelike taal van Suid-Afrika geword het, lees ʼn mens net in boeke.” So Afrikaans het eers ’n amptelike taal geword nadat hy gesuiwer is van anglisismes?  En nou word hy weer vol anglisismes en dis volgens jou taalontwikkeling. Dis mos ’n absurde redenasie.

So terloops, mense spel wel vrot agv die invloed van Engels. In Engels word samestellings los geskryf en ’n groot gros Afrikaanssprekendes spel dieselfde, byvoorbeeld ‘tuin hekkie, vark tjops, tamatie konfyt’ ens. 

En nog ’n terloops, jy vra waar het jy gesê Latyn is dood omdat dit vrot gepraat word?  Jy’t dit nêrens gesê nie en ek het ook nie gesê dat jy dit gesê het nie.  Jy’t gesê Afrikaans is dood soos Latyn dood is en ek het vir jou gesê Latyn is dood, NIE omdat die sprekers daarvan dit vrotsig praat soos die geval met Afrikaans is nie, maar omdat Latyn geen sprekers meer het nie.

Taalkundige insig? Afrikaans kon op ’n stadium vrot Hollands gewees het, maar Afrikaans het nie ontstaan deurdat Hollands vervang is met ’n reeds bestaande taal nie.  Die huidige Afrikaans gebesig deur sommiges is wel ’n manifestasie van ’n vervangingsproses; Afrikaanse woorde en sinsbou word deur die Engelse vervang.

Maar ons het al baie hieroor gepraat (kwynend en vrot vs groeiend en nuut) en dit is eintlik ’n ander onderwerp.  Waaroor ek eintlik praat in my brief van 2 deser is dat Afrikaans al van vele aspekte in die Suid-Afrikaanse samelewing verdwyn het en dat die onus op ons as Afrikaanssprekendes rus om verdere agteruitgang, en die afjak van ons taal, te stuit.  Dis geen taalkundige verhandeling nie; net ’n verslag van wat besig is om te gebeur.

Om op te som: Daar is nie meer Afrikaans by kwekerye en die Nasionale Parke nie (ENIGE park of wildplaas om die waarheid te sê).  Ons mense begin nou net die Engelse dier- en plantname gebruik.

Daar is nie meer Afrikaans op enige produk nie – alle kos- en speseryname op houers byvoorbeeld (selfs al is die verskaffer of vervaardiger Afrikaans) is in Engels.  Afrikaanssprekers praat deesdae van garlic, mushrooms, spices, mash, relish ens.

Daar is geen Afrikaans by winkel- en inkopiesentrums nie, selfs Afrikaanse vlooimarkte begin verengels.

Daar is nie meer Afrikaanse universiteite nie en die Afrikaanse skole word ook minder.

’n Groot gedeelte van Afrikaanse radio-uitsendings is Engels.

Die banke praat nie meer Afrikaans nie, die poskantoor en polisiestasies ook nie en ook nie SARS of die munisipaliteite nie.

En dis maar net onder andere.

Groetnis

Jan Rap