Litnet

Hello,

Die taalboelie met ’n pôpô vir ’n pankreas, http://tinyurl.com/pankreas, loop soos ’n brullende leeu en brul oor hoe die taal en die uitspraak daarvan behoort te wees en meer tot die punt hoe dit moet wees.

Dit is ’n leeuloop van die eerste water.

Die naweek word die volgende raakgelees in die Britse Spectator, dit begin met ’n foto Nancy Mitford wat in haar hande het, "How to Pronounce it" geskrywe deur Alan S.C Ross.

Ross, ’n geleerde man, is van die spesie, die pedantiese snob en so ook die een hier wat met ’n pôpô vir ’n pankreas sit, Jan Rap sonder sy maat, maar die sal sekerlik kom.

Om ’n idee van sy metodiek te vorm, word die volgende aangehaal:

‘Gone’, we’re told, should rhyme with ‘born’, NOT with ‘on’. ‘Lather’ must be pronounced to rhyme with ‘gather’, and NOT (Ross’s capitals) with ‘father’. ‘This second, non-U pronunciation,’ he fumes, ‘is almost universal in the television advertisements for soap powders’. Those beastly modern entertainment people. It is acceptable (though not compulsory) to rhyme the last two syllables of ‘Alabama’ with ‘calmer’ rather than ‘hammer’.

Daar is dus altyd iemand wat jou wil vertel hoe dit is en hoe daar eintlik moet gepraat word.

Dit kom ook uit dat uitspraak is nou maar eenmaal ’n subjektiewe aangeleentheid en dat daar altyd verskille oor geografiese gebiede sal wees en nog meer so oor tyd sal wees.

Hoekom is dit so amusant, al is daar genoeg rede om redelik kwaad te word vir die wat uit die hoogtes wil kom voorskryf en volgens ’n eie interne standaard die norm wil projekteer na miljoene gebruikers, is dit nie maar weer ’n ander vorm van fundamentalisme.

Hierdie speel ook uit op ’n tweede vlak en dit is die idee dat ’n boek, die soos die tablette van Moses is, die gebod is opgeskryf en is in steen vir ewigheid en alle generasies moet gehoor gee.

Hierdie frase kan nie beter deur my in Afrikaans gestel word en word daarom soos volg herhaal:

Books were written by clever people who knew things, and what’s more had lots of initials to remind you that they knew things. They legislated on language for the rest of us, piteous little oiks that we were. There was right and there was wrong, and woe betide you if you didn’t know the difference.

Ja Meneer. Nee Meneer. Goed Meneer.

Die snobistiese tirannie sal maar vootbestaan, menslike natuur en sulke dinge, maar die tyd is verby dat daar £1.50 sal betaal word vir die "voorreg" om ’n lesing oor swak uitspraak aan te hoor, al kom dit van ’n aspirant skilder, lief vir rolbal en die geleentheid om gratis sy voorskrifte hier te kan publiseer.

’n Ander aspek wat in die brief ook wil aangespreek word, is die bespreking deur Steve Jones wat die BBC Reith Lesings van 1991 gelewer het. Daar is baie aspekte wat uitstaan maar die mees treffende voorbeeld is die audio gespeel waarin die uitspraak van die oorlede moeder van Koningin Elizabeth II as kontras tot die jong Prins William in 1991 gebring word.

Dit speel uit om die stereotipe van die adelstand se uitspraak met die "commoner" te vergelyk en eindig William op om soos sy "toekomstige onderdane" te klink.

Steve Jones behandel ook weer die argumente "Change or Decay" in lesing nommer twee en is van toepassing tot aspekte alreeds bespreek elders.

Dit is veral hierdie deel uit lesing nommer vier wat stof tot nadenke bied:

Nations usually define themselves by sharing a language. There are some 5,000 different languages in the world; and many more, like Etruscan, which are extinct. Just like genes, languages evolve: they accumulate mutations. Like genes, the changes in language can give clues about history. Sometimes they are scarcely noticeable.

England can be divided into zones defined by whether people do or do not pronounce the final letter “r” in words such as “car”. I do not. I say car. I was brought up in Wales and on Merseyside, but plenty of those listening in Cornwall, Lincolnshire or Northumbria will pronounce it as “carr”. This seems trivial. But such tiny differences can mount up until there is a barrier to the exchange of information and a new language, which often marks a new economy, is born.

We can see this in Europe. A Portuguese farmer can no more understand a Venetian than we can; but he can talk to his Spanish neighbour, who can converse with his Catalan cousin, who in turn is linked to Italy through the langue d’oc in southern France. The chain of dialects reflects a history of shared descent tracing back to the Roman Empire. We can sometimes guess at what the ancestral languages must have sounded like. Father, padre and pere are obviously related words. They all descend from the same word, which sounded something like pater, and means that the phrase God the Father can appear both as Deus Patris and Jupiter; or, in Sanskrit, as Dyau Pitar. A family tree of European languages shows that nearly all of them are related.This, the Indo-European family, also includes Indian languages such as Bengali and extinct tongues like Sanskrit.

Let op na hierdie ontwikkeling:

Where did the Indo-European languages now spoken by half the people of the world come from? They can sound very different. I cannot vouch for my pronunciation, but “Our father, who art in heaven” is “Ein Tad, yr hwn wyt yn y nefoedd” in Welsh, “Patera mas, pou eisai stous ouranous” in Greek, “Otche nash, suscij na nebesach” in Russian, and “He hamare svargbast pita” in Hindi.

They don’t sound very similar. But it is possible to find some shared words and to use these to guess where the languages originated. There are several widely shared terms for domestic animals and crops - the ancient term for sheep, owis, is in the Latin ovis,Sanskrit avis, and English ewe. There are shared words for corn, yoke, horse and wheel too.

Vir die wat na die lesings wil luister, kan hier na dit luister.

http://www.bbc.co.uk/programmes/p00gq073/episodes/guide

Baie dankie

Wouter