Litnet

Ras. Ek glo nie iemand weet werklik hoe groot hierdie blik wurms is wat Wouter staan en oopmaak het nie. Graag wil ek my beskeie mening daaroor uitspreek, want ek het nou enemale my kop daarin gesteek deur met Dawkins te loop saamstem. Ek vra om verskoning as ek heeltemal deurmekaar skryf, want ons het so pas deur die Marion Hill-tolhek gegaan. Ons is op pad Sanipas toe, dis nou ek, my Duitse vriend en die Engelsman, George. As ons Sondagaand laat weer tuiskom, sal ek probeer aanvul met naslaan waar my ou verstand nie meer kon onthou nie. Ek waarborg ook nie dat dit wat ek nou kwytraak, nie alreeds gesê is deur ander bydraes onderaan Wouter se brief nie. (Moet ook nie skroom om my daarop te wys as ek lieg nie.)

Dis natuurlik duidelik dat “ras” ’n belangrike komponent is van ons menslike ervaring. Die woord is in alle tale en daarom moet dit noodwendig in woordeboeke voorkom. Cornelius en Pieter het juis vir my sulke lang woordeboekverklarings gestuur. Al hierdie verklarings is egter gebaseer op uiterlike waarneming en hoe die woorde se verskillende betekenismomente gebruik word. Feit bly egter staan: die wetenskap worstel seker al twee eeue met die woord “ras” en tot dusver kon bioloë nie vorendag kom met ’n werkbare klassifikasie van die menslike verskeidenheid nie. Afbakening van die verskillende rasse bly maar uiters vaag. Wie kan bv die Afrikaner presies afbaken? Sekere antropoloë verkies om die onderwerp te vermy, of om te ontken dat ras bestaan.

Biologie het dus nie ’n werkbare definisie vir die woord “ras” nie, vir die woord “spesie” is dit anders. Wanneer twee diere van teenoorgestelde geslag, paar, behoort hulle tot dieselfde spesie; indien nie, dan behoort hulle tot verskillende spesies, alhoewel hulle eenders mag voorkom. Dink maar aan Charles Darwin se waarneming van Galapagos-vinkspesies. Dawkins beskryf ook eksperiment met die eenderse Chorthippus brunneus en C Biguttulus sprinkane, wat  nie sal paar nie, tensy  die wyfie deur manipulasie bedrieg word.

Die menslike brein is nou ten enemale so ingestel dat, om te kan verstaan, moet daar geklassifiseer word. My twee kollegas hier in die motor is die een ’n Duitser en die ander ’n Engelsman. As ek by die motorruit uitkyk, sien ek Angus-beeste. Die ongelooflike diversiteit van die mens het daartoe gelei dat baie bioloë al probeer het om die mens te verdeel in kategorieë. ’n Sweedse botanis, Carl von Linné (Linnaeus), het in die 18de eeu ’n klassifikasie vir al die spesies van die wêreld ontwerp, bekend as die “binomial system of nomenclature”.  Hy’s die ou wat ons die naam Homo Sapiens gegee het. Hy het die mens geklassifiseer volgens hulle voorkoms: Afer, Americanus, Asiatus, Europaeus en Monstrosus. Dis ’n heel rassistiese verdeling veral as in ag geneem word dat laasgenoemde ingesluit het almal van wie hy nie gehou het nie en ook fiktiewe volke soos die Platkoppe, die Dwergies en die Grotbewoners.  Linnaeus het die Bybel letterlik vertolk en vas geglo dat die verskillende groepe so apart deur God geskape is. En moet asseblief nou nie hiervoor lag nie, want tot onlangs het hierdie verdeling en siening nog as model gedien.

In 1960 het ’n boek, Origin of Races, verskyn geskryf deur Carleton Coon. Hy het min of meer dieselfde verdeling van rassegroepe gehad, met net ander benaminge: Kaukasiërs, Negroïede, Mongole, Capoid (Khoisan), en Australoïede. Coon gee ook ’n evolusionêre verduideliking van hoe die mensdom verenig was in ’n klein groepie, maar later afsonderlike groepe gevorm het, wat verder geëvolueer het in die verskeidenheid wat ons vandag sien.  

Die indelings het nie veel bygedra nie: antropoloë was dus maar aangewese op die studie van voorkoms. Tevergeefs het hulle gemeet en gepas en data versamel, want die onderliggende rede vir voorkoms het hulle geen benul van gehad nie. Tot ongeveer 1960 was wetenskaplikes toegegooi onder data wat versamel is, maar hulle het nie geweet wat om daarmee te maak nie. Soos Darwin, was bioloë se ondersoek beperk tot waarneming bv van voëls en gedrag van diere, ens.

Met die opkoms van die Genetika, het ’n nuwe manier van dataprosessering ontstaan. Een van die genetici, Richard Lewontin, was ’n opgeleide statistikus en hy het gefokus op genetiese veranderinge. Aanvanklik het hy die vrugtevlieg, Drosophila, bestudeer, maar weldra op die mens begin konsentreer. Spoedig kon hy Linnaeus en Coon  se teorieë toets. Bestaan daar werklik sulke menssubspesies? As daar verskillende rasse is, dan sal die proteïenvariasies by elkeen uniek wees. Dit sou hulle mos duidelik van mekaar laat verskil. Lewontin was nogal merkbaar verbaas toe die uitslag van sy navorsing  bekend is: 85 % variasie is gevind by individue binne ’n bevolkingsgroep, en dit was ook die variasie wat in ander bevolkingsgroepe gevind is. Soos Lewontin dit verduidelik het, as iemand ’n atoombom laat val en alle menslike lewe uitwis, behalwe ’n klein groepie Engelse, dan sal 85 % van die mens se genetiese variasie nog behoue bly. Linnaeus en Coon was dus verkeerd. Homo Sapiens is dus een groot familie, nie ’n klomp subspesies nie.

Dit is so dat enige twee mense op aarde se genetiese samestelling baie min van mekaar verskil. Dit dui aan dat ons afstam van ’n klein groepie mense. Heel waarskynlik is ’n groot ramp verantwoordelik hiervoor. Daar is  bewyse van vulkaniese uitbarstings, soos bv Toba, so 73500 jaar gelede wat so ’n bottelnek kon veroorsaak het.

Vir baie mense sal die bewyse van biochemiese genetika onaanvaarbaar wees, want kyk net rondom jou. Mense verskil van mekaar, Engelse lyk nie soos Japannese nie, lyk nie soos Eskimo’s nie, lyk nie soos Zulus nie om nie eens te praat  van Khoisan en Aborigenes nie. Natuurlik is dit ’n uiters sensitiewe onderwerp met ’n politieke kleur, maar aan die anderkant, wie wil dan soos Hitler dink?

Natuurlik is Lewontin ook al verkeerd bewys: “ras” is nie betekenislose konsep nie, soos Edwards in sy verhandeling Human genetic diversity: Lewontin’s fallacy aantoon.

Hier sit ek nou voor my lessenaar by die huis. Dis Sondagaand half twaalf. Oor Lewontin’s fallacy kan hier http://en.wikipedia.org/wiki/Human_Genetic_Diversity:_Lewontin's_Fallacy  gelees word.

Groete

Angus