Bijbel in Gewone Taal

  • 0

 
Titel: De Bijbel in gewone taal
Uitgewer: Nederlands Bijbelgenootschap
ISBN: 9789089120410
Pagina's: 2000
Prijs: € 28,50

De Bijbel in duidelijke taal met als doel om de Bijbel beschikbaar te stellen voor iedereen. Dat is de doelstelling van de nieuwste Bijbelvertaling die deze maand uitkwam. Het is een betrouwbare vertaling geworden in eenvoudige taal.

Sinds de presentatie van de Bijbel op 1 oktober aan koning Willem-Alexander is de nieuwe vertaling een succes. De eerste weken na de uitgave staat het heilige boek al op de eerste plek als best verkochte boek. Binnen een week was de eerste oplage van 65.000 exemplaren al uitverkocht.

Werkwijze
In de verantwoording geven de vertalers uitleg bij de werkwijze. Het boek maakt gebruik van algemeen bekende woorden. In de Bijbel in gewone taal is het aantal verschillende woorden teruggebracht tot vierduizend. Enkele woorden die moeilijk te vervangen zijn, worden in een woordenlijst voorin en achterin de Bijbel uitgelegd. Deze lijst telt 64 woorden. Het gaat dan om woorden als amen, duivel, Messias, rein, vasten, vervloeken en zonde.

Daarnaast worden er korte zinnen gebruikt. De zinnen zijn niet te moeilijk opgebouwd. Verder hebben de vertalers de tekst opgedeeld in korte stukken, voorzien van duidelijke koppen. Het verduidelijkt zo de structuur van de tekst en geeft de lezer snel een indruk van wat hij verwachten kan.

Voorbeelden
De Bijbel in gewone taal is de Bijbel voor een groot deel ontdaan van typisch Bijbels taalgebruik. Zo zijn de ark, de tabernakel, de tien geboden en gelijkenissen uit deze nieuwe Bijbel verdwenen. Ze zijn vervangen door meer hedendaagse woorden als boot en kist voor ark, de tabernakel is een heilige tent voor de Heer geworden, de tien geboden zijn tien regels en gelijkenissen zijn voorbeelden geworden in deze nieuwe vertaling.

De vertaling levert daarmee wel enkele concessies. De vertrouwde Bijbelse taal is grotendeels verdwenen. Daar is de in 2004 verschenen nieuwe vertaling voor. Juist het gebruik van de duidelijke taal, maakt deze Bijbel heel geschikt voor nieuwkomers, mensen met wat minder opleiding en lezers die niet bekend zijn met de Bijbel.

Gemiddelde Nederlander
Dat deze Bijbel geschikt zou zijn voor laaggeletterden is een misvatting. Ook deze Bijbel vraagt om lezers die goed kunnen lezen. Wel sluit deze Bijbel veel beter aan bij de gemiddelde Nederlander. De tekst is geschreven voor iemand met een vmbo-opleiding. In de tijd dat ik bij de regionale krant Tubantia werkte, schreef ik ook teksten voor deze doelgroep. Een leerling van de derde klas Mavo moest de tekst goed kunnen begrijpen. Dat is nog altijd iets anders dan laaggeletterd.

Consequenties
Een rijk literair boek als de Bijbel vereenvoudigen in taalgebruik heeft wel een aantal consequenties. Vaak drukt de verteller zich uit in metaforen of andere vormen van verregaande beeldspraak. Bijbelboeken als Spreuken, de Psalmen en profeten als Jesaja en Jeremia verliezen daarmee veel kracht.

Het boek Spreuken bijvoorbeeld, hier teruggebracht tot wijze lessen. Zoals het fragment waarbij de schrijver Salomo oproept om trouw te blijven aan je vrouw. In de Bijbelvertaling van 2004 verhult de verteller zich achter een sluier van beeldspraak. Lees Spreuken 5: 15-20:

Drink water uit je eigen bekken,
ga naar de stromen van je eigen bron.
Je wilt toch niet dat ze de vrije loop krijgen
en de pleinen overstromen?
Ze zijn van jou, van jou alleen,
laat niemand anders ervan drinken
Moge je bron gezegend zijn,
moge de geliefde van je jeugd je vreugde geven.
Ze is zo lieflijk als een hinde, bekoorlijk als een ree.
Ze laat je altijd van haar borsten drinken
je kunt eindeloos verzinken in haar liefde
Waarom, mijn zoon, zou je dan dwalen bij een lichtzinnige vrouw,
je vlijen aan de borsten van zo'n afgedwaalde?

In de Bijbel in gewone taal verdwijnt de beeldspraak en blijft een duidelijke, maar kale tekst over:

Blijf trouw aan je eigen vrouw
Je moet trouw blijven aan je eigen vrouw. Ga niet met andere vrouwen naar bed. Je wilt toch ook niet dat andere mannen met jouw vrouw naar bed gaan? Want zij hoort alleen bij jou. Als je haar trouw bent, zul je een goed en gelukkig leven hebben. Ze is jouw grote liefde. Ze zal je vreugde blijven geven. Ze is mooi, zo mooi als een hert. Je mag altijd tegen haar borsten liggen. En ze heeft oneindig veel liefde voor jou. Bij niemand anders zul je zo veel liefde vinden.
Waarom zou je dan tegen de borsten van een slechte vrouw willen liggen? Waarom zou je bij zo'n vrouw willen zijn?

De tekst is ontdaan van de vergelijking met de waterbron. Wel is de metafoor van het hert overeind blijven staan, weliswaar sterk teruggebracht. Op deze manier sluit het fragment beter aan bij de moderne mens die zich niet meer hoeft te verhullen achter beeldspraak. Hiermee verdwijnt natuurlijk wel een heel mooi karakteristiek stukje Bijbeltekst.

Zinsconstructies
Andere Bijbelboeken worden ontdaan van hun ingewikkelde zinsconstructies. Zoals de verschillende brieven van Paulus die door hun vertaling vaak zinnen bevatten waarin je kunt verdwalen. In de Bijbel in gewone taal zijn deze boeken een verademing om te lezen. Niet meer die rare, ongewone, aan het Grieks ontleende zinsconstructies, maar gewoon Nederlands!

Zoals Paulus’ brief aan de Romeinen. Een befaamde tekst die vertalers veel hoofdbrekens kost. De Bijbel in gewone taal heeft hier iets moois van weten te maken, dat iedereen snapt. Lees bijvoorbeeld de volgende tekst uit Romeinen 5: 1-5. In de vertaling uit 2004 staat:

Leven in vrede met God
Wij zijn dus als rechtvaardigen aangenomen op grond van ons geloof en leven in vrede met God, door onze Heer Jezus Christus. Dankzij hem hebben we door het geloof toegang gekregen tot Gods genade, die ons fundament is, en in de hoop te mogen delen in zijn luister prijzen we ons gelukkig. En dat niet alleen, we prijzen ons zelfs gelukkig onder alle ellende, omdat we weten dat ellende tot volharding leidt, volharding tot betrouwbaarheid, en betrouwbaarheid tot hoop. Deze hoop zal niet worden beschaamd, omdat Gods liefde in ons hart is uitgegoten door de heilige Geest, die ons gegeven is.

De Bijbel in gewone taal weet dit te vereenvoudigen tot de volgende tekst:

De zekerheid van de redding
We zullen eeuwig bij God leven
God ziet ons dus als goede mensen omdat we geloven. Wij waren vijanden van God. Maar nu is er vrede tussen God en ons, dankzij onze Heer Jezus Christus. Daarom vertrouwen we erop dat we eeuwig bij God zullen leven. Op dat vertrouwen mogen we trots zijn.
En dat is niet het enige. We mogen er ook trots op zijn dat we het nu moeilijk hebben. Want door alle moeilijkheden leren we om vol te houden. En door vol te houden worden we sterk in ons geloof. En daardoor hebben we het vaste vertrouwen dat we eeuwig bij God zullen leven. Dat zal zeker gebeuren, want God heeft ons zijn heilige Geest nu al gegeven.

Dit fragment laat heel mooi zien dat het taalgebruik van Paulus min of meer bewaard is gebleven. De tekst is wel veel duidelijker geworden en ontdaan van alle ingewikkeldheid. Hiermee laten de vertalers zien dat de Bijbel in gewone taal niet onderdoet voor andere vertalingen. Hier komt de tekst zelfs sterker en krachtiger uit de bus en komen de welsprekendheid en argumentatie waarvan Paulus zich zo graag bedient, juist beter op de lezer over.

Daarmee hoeft een Bijbel in eenvoudigere taal helemaal niet een slechtere Bijbel te zijn. Het lijkt zelfs dat de Bijbel beter op de moderne lezer overkomt dan traditionelere vertalingen als de nieuwe vertaling uit 2004. Daarmee lees ik natuurlijk niet met een theologische blik, maar puur als een hedendaagse lezer met belangstelling in de Bijbel.

De Bijbel in gewone taal is daarmee ook interessant voor een groep mensen die het Nederlands wat minder goed beheerst. De Bijbel wordt op een toegankelijke manier ontsloten voor ongelovigen. Daarnaast sluit deze heilige tekst beter aan bij een groep mensen die niet vertrouwd is met de Bijbelse taal. De Bijbel in gewone taal is een mooie aanvulling op de bestaande reeks Bijbelvertalingen en bewerkingen van het heilige schrift.

Kijk voor meer informatie over de Bijbel in Gewone Taal op: www.bijbelingewonetaal.nl

  • 0

Reageer

Jou e-posadres sal nie gepubliseer word nie. Kommentaar is onderhewig aan moderering.


 

Top