Can’t see this mail? Click here to view it online

- ISSN 1995-5928 - Ingesluit LitNet Akademies

 

Nuusbrief 1051

23/05/2025


  Krities Afrikaans

LitNet: Skrywers kies koers Karoo toe

Lees en kyk met begrip

Samesteller: Aletha de Klerk
Uitgewer: Best Books
ISBN: 9781776073757

Die Lees en kyk met begrip-reeks vir die seniorfase bied splinternuwe KABV-gerigte geskrewe en visuele tekste om leerders se leesbegrip te versterk. Huistaalleerders in graad 7 sal aanklank vind by die inhoud wat met sorg uitgesoek is om aan te sluit by hul ervaringswêreld en taalvermoëns. Materiaal wissel van artikels en berigte tot advertensies, strokiesprente, spotprente, plakkate, grafieke en opsommings.

Boeke en skrywers

Skrywers, boekliefhebbers, navorsers en musikante op pad na die Karoo

LitNet
Boeke en skrywers

LitNet en sy vennote kondig graag aan dat daar ’n suksesvolle aansoeker was vir die 2025-inwoonskrywerskap in Cradock/Nxuba, en dat ’n lang lys skrywers, boekliefhebbers, navorsers en musikante op pad is na die Etienne van Heerden Veldsoirée wat van 25 tot 27 Julie 2025 in Cradock/Nxuba plaasvind.

KwaNojoli: The origins and Our voices are left with our bodies: The early black history of KwaNojoli – an interview with Mphuthumi Ntabeni

Naomi Meyer, Mphuthumi Ntabeni
Interviews

"Though our focus is on black history – because it has been neglected and deliberately suppressed – we tell the entire history, including the over-represented colonial and Afrikaner history. From the booklet, you learn not only about Governor Somerset and Bruintjieshoogte, but also about what was there before the European arrival. You learn who Nojoli was, and how all these histories interlock and are joined at the hip, despite our pretensions."

Kinderboeke: Van dansdrome na dansers – na rolmodelle

Magdel Vorster
Kinderboeke

"Dit is hierdie soort boeke wat kan help om drome en hoop lewend te hou, aangesien die pad na sukses, danksy bekende of gemeenskaplike omstandighede en komvandaans, meer toeganklik kan voel."

A place to night in by Frank Meintjies: a review

Tyrone August
Books and writers

"The notion of home is intimately tied to an individual’s sense of self. ... This dual meaning of home is certainly a useful way of looking at the new collection of autobiographical poems by Frank Meintjies, A place to night in."

Lees- en leerpret met Bollie: ’n resensie

Magdel Vorster
Kinderboeke

"Die Bollie-werkboeke bied bo en behalwe kosbare aktiwiteite om letter- en syfervaardighede aan te leer, baie geleenthede om skryfvaardighede te oefen en vas te lê. En Bollie-aanhangers van weleer kan ontspan. Met Wendy Maartens as vertaler, is Bollie in veilige hande."

The heart is the size of a fist deur PP Fourie: ’n lesersindruk

Jannes Erasmus
Lesersindrukke

"Fourie se storie is rou, beeldskoon gestruktureer en gestroop van enige valsheid. Hy gebruik tydspronge, fragmentasie en perspektiefwisseling op so ’n manier dat dit voel soos ’n droom – nie een wat vaag vervaag nie, maar een wat jy onthou lank nadat jy wakker word."

Undoing the strange tragedy of Black Hamlet

Laurence Wright
Books and writers

"Two new books add to the published oeuvre of South Africa’s pioneering psychoanalyst, Wulf Sachs, [who] was out to demonstrate two things. First, that black urban migrants were in a terrible plight, not of their making, and one with which they were lamentably ill-equipped to cope. And, secondly, that the exciting new thought package of Freudianism successfully straddled the apparent crevasse between Western modernity and African traditionalism."

Notes from the dream kingdom and a celebration of poetry

Izak de Vries
Books and writers

"Instead of one person speaking, many did. Instead of long speeches, we heard numerous poets reading for ten minutes each."

Lodewyk G du Plessis (skuilnaam van Andries Buys) (1938–)

Erika Terblanche
ATKV|LitNet-Skrywersalbum

"Skryf is nie ’n stokperdjie nie, veral oor onderwerpe soos vervreemding, verlies, godsdiens en seks. Dis bitter harde werk. Maar die skryfproses was vir my opwindend. Ek is lief vir woorde." Lees meer oor die lewe en werk van Lodewyk G du Plessis (skuilnaam van Andries Buys) in die ATKV|LitNet-Skrywersalbum, saamgestel deur Erika Terblanche.

Persverklaring: Wenners van die 2025-UJ-pryse vir Afrikaans

LitNet
Boeke en skrywers

Die wenners van die 2025-UJ-pryse is aangekondig. Hier is nog inligting.

Persverklaring: Netwerk24-kykNET-Rapport-pryse nou nog groter

LitNet
Boeke en skrywers

Die ondersteuning van Afrikaanse skrywers kry ’n hupstoot met ’n verhoging in die prysgeld van die kykNET-Rapport-boekpryse, voortaan bekend as die Netwerk24-kykNET-Rapport-pryse.

Uitnodiging: Boekbekendstelling van Binnerym van bloed deur Antjie Krog by NALN

LitNet
Boeke en skrywers

Kom kuier saam! Penguin Random House SA nooi jou uit na die boekbekendstelling van Antjie Krog se outobiografiese roman, Binnerym van bloed, by die Nasionale Afrikaanse Letterkundige Museum en Navorsingsentrum (NALN) in Bloemfontein op 28 Mei 2025. Henning Pieterse sal die gespreksleier wees.

Invitation: Book launch of The lucky ones by Alistair Mackay

LitNet
Books and writers

Jarred Thompson will be in conversation with Alistair Mackay.

Press release: Announcing the winners of the Island Prize 2025

LitNet
Books and writers

The 2025 Island Prize, the fourth year it has been running, has once more attracted nearly 200 entries from across the continent, and the range of subjects, styles, and genres has been greater than ever before. Now, rather than one winner, we have had to name two: Night dancer by Zabu Wamara of Uganda, and In the valley of bones by Kristien Potgieter of South Africa.

Op die redakteur se lessenaar

Op die redakteur se lessenaar: 17 tot 23 Mei 2025

LitNet
Op die redakteur se lessenaar

Hier is die boeke wat onlangs op die redakteur se lessenaar beland het.

Uit die argief

Om te skep: Cradock-paragrawe en lesse van lepels

Bibi Slippers
Boeke en skrywers (2022)

"'As jy wil skep, moet jy kyk,' sê die lepels." Bibi Slippers lewer verslag oor haar maandlange verblyf in Cradock, waar sy die eerste LitNet Tuishuise Inwoonskrywer was. Sy en haar hond Matilda het tuisgegaan in een van die Victoria Manor Hotel se bekende Tuishuise.

Die Groot "Ek is": heuning uit die karkas van ’n leeu

Tom Dreyer
LitNet25-skrywersberaad (April, 2025)

"Psychonauts, oftewel psigedeliese reisigers, beskryf die psige soms as ’n eindelose reeks kamers. En ek vermoed hulle het iets beet." Hierdie lesing is op Vrydag 20 September 2024 te Cradock/Nxuba gelewer tydens die jaarlikse Etienne van Heerden Veldsoirée as deel van die LitNet25 Afrikaanse Skrywersberaad.

Fotoblad 1: Etienne van Heerden Veldsoirée en die LitNet25 Afrikaanse Skrywersberaad

Menán van Heerden
Boeke en skrywers (2024)

Die vyfde Etienne van Heerden Veldsoirée het van 20 tot 22 September 2024 in Nxuba (voorheen Cradock) plaasgevind. Die ATKV-skryfskool en die eerste voordragte van die LitNet25 Afrikaanse Skrywersberaad is ook hier aangebied. Die beraad sal ná die Veldsoirée aanlyn voortloop. Menán van Heerden het foto’s van al die sprekers geneem.

Fotoblad 2: Etienne van Heerden Veldsoirée, LitNet25 Afrikaanse Skrywersberaad en die ATKV-skryfskool

Izak de Vries
Boeke en skrywers (2024)

"Woordkunstenaars, boekliefhebbers en akademici het van 20 tot 22 September 2024 skouers geskuur by die Etienne van Heerden Veldsoirée."

Fotoblad 3: Etienne van Heerden Veldsoirée en die LitNet25 Afrikaanse Skrywersberaad

Menán van Heerden
Feeste (2024)

Tydens hierdie fees is gesprekke gevoer oor, onder andere, skrywers se jongste romans; kinderboeke; kunsmatige intelligensie; die resensering van boeke; argiewe; Griekwa-Afrikaans; die aard van debat/die oop gesprek; versoening; identiteit; die literêre geskiedenis van die Oos-Kaap; en die dinge waaroor Suid-Afrika se gemeenskappe treur. Benewens bogenoemde prikkelende gesprekke, het die Oos-Karoo gesorg vir pragtige landskappe en Karoo-gasvryheid. Menán van Heerden het foto’s geneem.

Suksesse, uitdagings en beproewinge in die Suid-Afrikaanse landbou | Etienne van Heerden Veldsoirée 2023

Christo van der Rheede
Etienne van Heerden Veldsoirée (2023)

"Suid-Afrika se landbousektor is grootliks uitvoergerig. In kwartaal een van 2023 het Suid-Afrika se totale uitvoer van landbouprodukte $2,8 miljard bedra, 4,0% hoër as die $2,7 miljard in kwartaal vier van 2022."

Conversations beyond the comfort zone | Etienne van Heerden Veldsoirée 2023

Sihle Khumalo
Etienne van Heerden Veldsoirée (2023)

We should stop worrying about the names of towns and streets. We should, however, worry about South Africa becoming a failed state. In this lecture Sihle Khumalo urges South Africans to have difficult conversations, to move beyond their comfort zones. He does so while reflecting on his many travels throughout Africa.

ATKV-Skryfskool by die Etienne van Heerden Veldsoirée in Nxuba/Cradock

Deel in die vreugde van die ATKV-Skryfskool

LitNet
Etienne van Heerden Veldsoirée

Hierdie kort video toon grepe uit 2024 se ATKV-Skryfskool toe Bernard Odendaal en Hans du Plessis die leiers was. Vir slegs R380 kan jy die kursus bywoon, en boonop is alle gespreksessies tydens die Etienne van Heerden Veldsoirée 2025 gratis vir deelnemers aan die ATKV-Skryfskool.

Slegs R380 vir die ATKV-Skryfskool én skouers skuur met skrywers

LitNet
Etienne van Heerden Veldsoirée

Om saam te vat: R380 betaal vir die skryfkursus, die kursusmateriaal en al die gespreksessies tydens die Etienne van Heerden Veldsoirée.

Die LitNet25 Afrikaanse Skrywersberaad

Bolmakiesie van woke

Jana Luther
LitNet25-skrywersberaad

"Die spanning tussen die strewe na sosiale geregtigheid en die behoud van vrye uitdrukking is ’n komplekse uitdaging."

Die LitNet25 Afrikaanse Skrywersberaad

LitNet
LitNet25-skrywersberaad

Die LitNet25 Afrikaanse Skrywersberaad sal oor ’n aantal maande strek.

Menings

Gimmickry, golf and global gore

Peter Vale
Opinion

"The core issue in global social relationships is white wealth and black poverty. Without understanding this, not gimmickry, not golf can hide the gore of grinding poverty on which social violence feeds."

D-dag in die Withuis (22 Mei 2025)

Theo Venter
Menings

"Vir ons verhouding met die VSA lê die harde werk nou voor, veral binne die ANC."

Nampo (19 Mei 2025)

Theo Venter
Menings

"Ek hoop dat hulle, nadat die besoek aan Donald Trump verby is, meer gefokusde aandag sal gee aan ’n klein groepie mense van ongeveer 850 000 werkskeppers en werknemers – 0,01% van die bevolking wat elke dag vir 62 miljoen mense van kos voorsien."

Wat sê Bettina? President Ramaphosa in die Wit Huis

Bettina Wyngaard
Rubrieke

"Ek dink in elk geval nie die Suid-Afrikaanse afvaardiging het Washington toe gegaan met die idee om Trump se siening oor wit volksmoord te verander nie. Hy is nie die tipe leier wat hom deur feite en statistieke sal laat oortuig as die waninformasie hom beter pas nie. Die ware doel van die vergadering sou agter toe deure uitspeel: die G20-vergadering en handelsbetrekkinge."

Die Johann Rossouw-gespreksreeks: Oor Trump en Ramaphosa

Johann Rossouw
Seminare en essays

"Al wat ons ná gister wel kan sê, is dat die wêreld nou weet wat ons lankal weet: dat die ANC as regering misluk het; dat hier onaanvaarbare misdaad, haatpolitiek, armoede en bedreiging van eiendomsreg in Suid-Afrika is; en dat gewone Suid-Afrikaners gematigde mense is wat reeds saamwerk om ’n beter toekoms in ons geliefde land te skep."

Wat sê Bettina? Misdaad kyk nie na kleur nie

Bettina Wyngaard
Rubrieke

"Dalk, in plaas van vals narratiewe skep oor wit slagofferskap, moet ons begin om die werklike wortel van die kwaad aan te spreek."

Suid-Afrika aan die politici: Ons soek werk!

Freek Robinson, Hermann Pretorius
Onderhoude

Volgens die peiling is kiesers glad nie so verdeeld volgens ras as wat sommige groepe ons wil laat glo nie, en die meeste wil hê die regering moet ’n ekonomie steun wat werkskepping sal stimuleer.

"In die gront van die wint" – dagboekaantekeninge oor ses dae met die Boere van Patagonië

Willem Landman
Seminare en essays

"Is dít waarna ek al vir jare uitsien? Hierdie plek? ... Dit was die begin van ses dae by die Boere-gemeenskap van Patagonië – ’n droom wat ek al dekades koester, in die kiem gesmoor deur Covid in 2021 – gewapen met dekades se koerantuitknipsels en ander leesstof."

Op soek na taal en identiteit in ’n tyd van war

Morné Theart
SêNet-briewe

"Ek wil dus weet of Boere werklik ’n betekenisvolle rol gespeel het in Afrikaans se geboorte en of dit eintlik maar net ’n 'appropriation' was en dat ons almal vandag net onwetende voortbrengsels is van een groot Afrikaner-nasionalistiese verdigsel."

Om Gertjie se beautiful woorde in Beaufort-Wes daar te laat

Anelia Heese
Seminare en essays

"Sy doelbewuste posisionering as randfiguur in die Afrikaanse industrie dien ons blykbaar nie en vir die ons-is-nie-almal-so-nie clan is dit moeilik om met ’n afwesige profeet tevrede te wees."

Video’s van skietvoorvalle by skole en universiteite in die VSA?

Rudie van Rensburg
Elders gesien

"Ek wonder hoe Trump sou reageer het as hy na SA vir samesprekings gekom het en Cyril het hom 'verwelkom' met video’s van skietvoorvalle by skole en universiteite in die VSA?"

Die Tref-en-Trump-slag

Heindrich Wyngaard
Elders gesien

"Dit kom van te bang wees om Malema in die bek te ruk. Goedso, soos ons sê."

Dit is tyd dat die regering wakker word

Charles Smith
Elders gesien

"As die gesprek die lig op die geweld en plaasmoorde gaan gooi en een boer en burger van SA gaan red, was die gesprek broodnodig. Daarvoor was die gesprek ’n goeie, broodnodige gebeurtenis. Dit is tyd dat die regering wakker word."

Ons staan saam as ons aangeval word

Gielie Hoffmann
Elders gesien

"En hopelik sal al die kwessies wat op die tafel was, plaaslik ook met hernude toewyding aangespreek word."

Seen elsewhere: Even Trump recognised Gazan civilians are being starved and killed

Desmond Painter
Opinion

"But here in SA a phalanx of self-important and morally challenged commentators, politicians, journalists and leaders still want to convince you your government is siding with the wrong people."

Nou op Voertaal

Trump en Ramaphosa se ontmoeting geniet wêreldwye aandag

Jean Oosthuizen
Voorblad

"’n Menigte Suid-Afrikaanse gebruikers het Ramaphosa se kalmte geprys, terwyl sommige dit ’n politieke oorwinning vir Trump genoem het."

Begroting: BTW-verhoging laat vaar maar sondebelasting styg

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Infrastruktuur bly die anker van die 2025-begroting, met meer as R1 triljoen wat oor die volgende drie jaar in verskeie projekte belê sal word."

Suid-Afrika en Nederland versterk samewerking in Den Haag

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Lamola en Veldkamp het die vriendelike en produktiewe verhouding tussen die twee nasies beklemtoon, met ’n fokus op wedersydse belange in volhoubare ontwikkeling en globale uitdagings."

Jan Terlouw: kampvegter vir wedersydse vertroue

Solet Scheeres
Actueel

"Saam met die ewig optimistiese Stach wat altyd die goeie in mense raaksien, het generasies Afrikaanse kinders vir die eerste keer in kontak gekom met Nederlandse jeugliteratuur en die Nederlandse taal."

Tweespraak met Marlene van Niekerk: "Ik vind het opwindend dat Afrikaans in al zijn variaties steeds meer wordt gepubliceerd, het brengt niet alleen een talige verrijking maar ook een morele rechtstelling"

Yves T’Sjoen, Marlene van Niekerk
Literatuur

"Ook gaf ik graag stijloefeningen: bijvoorbeeld het kopiëren van de exacte woordsoorten en de zinsbouw in passages van onder andere bovengenoemde auteurs, maar dan met de eigen inhoud van de student zelf. Meestal waren ze dan sprakeloos over het effect."

Leesimpressie: De wereld op zijn kop door Benjamin Moser

Erik van den Bergh
Literatuur

"Een helder, verhelderend en bijzonder aansprekend verslag van een zoektocht naar Nederlandse schilders uit de Gouden Eeuw."

Museums moet inklusief word en die jeug betrek om dit te bereik

Maryke Roberts
Kunst

"Baie museums is stowwerige, donker plekke waar uitsluiting – eerder as insluiting – die wagwoord is. Dit is dus ook dikwels nie op jongmense se radar wanneer ’n nuwe omgewing verken word nie. Met Internasionale Museumdag wat op 18 Mei gevier word, bring dit weer museums in die kollig. Die dosente van die Stellenbosch Academy of Design and Photography het besluit om hierdie dilemma met ywer aan te gryp en jongmense by ’n interessante projek te betrek, naamlik 'Imagine a just future', ’n projek vir hul derdejaarstudente."

Akademies en skole

’n Vrouetydskrif oor 75 jaar – ’n sosiale barometer van haar tyd

Lizette Rabe
LitNet Akademies (Geesteswetenskappe)

"Die doel van hierdie artikel is om Sarie as sosiale barometer van haar tyd voor te stel. Die velde mediageskiedenis en tydskrifstudie vorm die teoretiese raamwerk vir die vertrekpunt."

Wiskunde: Graad 6-vraestel 1 en -memo, tweede kwartaal

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Is jy in graad 6 en bekommer jy jou oor jou Wiskunde-eksamen wat voorlê? Hierdie gratis oefenvraestel en memorandum deur Wilhelm du Toit sal jou spanning soos mis voor die son help verdwyn. Laai dit af, oefen jou werk en jy sal sommer met selfvertroue kan gaan skryf.

Wiskunde: Graad 12-vraestel 1 en -memo, kwartaal 2

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Is jy in graad 12? Dis tyd om voor te berei vir jou Wiskunde-eksamen hierdie kwartaal. Hier is ’n gratis oefenvraestel en memorandum deur Lee-Ann Langeveld wat jou sal help om briljante punte te kan behaal!

Indeks: notas, toetse en vraestelle

LitNet
Notas, toetse en vraestelle 

Hier is al die gratis studiemateriaal vir skole wat op LitNet beskikbaar is, gelys volgens graad.

Wiskunde met LitNet gratis op YouTube beskikbaar

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Kyk na hierdie video’s op LitNet se YouTube-kanaal – en teken sommer ook in!

Leefstyl

Die dekonstruksie van Retta Blom: ’n filmresensie

Réney Warrington
Film

"Met Henrietta Gryffenberg as draaiboekskrywer, veral na Die dinge van ’n kind, het ek hoop gehad vir Die dekonstruksie van Retta Blom."

Retta Blom val uitmekaar en word stelselmatig weer heel

Maryke Roberts
Film

"Ek stap met dikgehuilde oë uit, maar met ’n ligte hart. Antoinette het namens elke middeljarige vrou getriomfeer. Sy het alle vrese besweer van ouer word, onaantreklik en nutteloos voel."

Reënboogrant op TV: ’n onderhoud met twee van die reeks se draaiboekskrywers

Naomi Meyer, Desiré Manthey Gardner, Mercy Kannemeyer
TV

"Ek het absoluut verlief geraak op die materiaal, binne die eerste paar hoofstukke. Ek wou meer weet van Shani en die res van die interessante mense wat soms die mees onverwagse besluite neem en keuses maak. En ek wou daardie gevoel van 'net nog een bladsy' op die skerm deurbring."

Die tweede illustrasiekursus by die Breytenbach Galery in Wellington: ’n onderhoud

Naomi Meyer, Elizabeth Gunter, Anne-Ghrett Erasmus, Mia Oosthuizen
Kuns

"Die waarde van illustrasies by kinderboeke in onweglaatbaar groot. Dit is waar die woordstorie en die visuele storie hande vat om min woorde om te tower tot ’n groot storie wat die kind se horisonne verbreed."

Pareltjes uit Amsterdam: ’n outydse tram

Johan Allers
Leefstyl

’n Tikkie nostalgie, ’n stukkie erfenis: In die volgende video in hierdie weeklikse reeks reis Johan terug in tyd. Hy besoek die Electrische Museumtramlijn Amsterdam.

Persverklaring: Kanna-wenners van KKNK 2025 aangekondig

LitNet
KKNK

Vanjaar se Kanna-wenners van die KKNK, geborg deur Absa, is op Donderdag 15 Mei aangekondig.

Persverklaring: Marianne Thamm dryf spot met politiek by Hermanus FynArts

LitNet
Feeste

As jy ook vuisvoos is van ons land se politiek, durf jy nie Marianne Thamm se komiese eenvrou-vertoning, Round of applause reloaded, by die Hermanus FynArts Festival misloop nie. Kom lag Juniemaand lekker saam met ons vir ons land se absurditeite, en gaan huis toe met nuwe insig en hoop. Want, soos Thamm sê, sy het meer hoop vir Suid-Afrika as vir enige ander land.

Persverklaring: Première van Prinsloo se hemelvaartsoratorium ’n geskiedkundige gebeurtenis

LitNet
Musiek

Die gevierde komponis-dirigent, Franco Prinsloo, en sy bekroonde kamerkoor, die Vox Chamber Choir, maak binnekort musiekgeskiedenis met die première van sy hemelvaartsoratorium, Kroon van wonders. Die première vind plaas op 29 Mei 2025 en die opvolgkonsert op 1 Junie 2025.

Nuwe skryfwerk

Die blou berge

Willem de Swyger
Poësie

"die blou berge
is my broers."

Ou volk

Von Villon
Poësie

"bo grasveld
in skemerlig verdronke
verflou die skrille soebat
van die sonbesie"

Die lig het verdwaal

Martin Labuschagne
Poësie

"in die verwronge wydte
tussen
die Suide
en
die Noorde –"

Welgevonden revisited

Iván Kovács
New writing

"For Henry each day is an initiation,
a new door to a mystery,
the grandeur of the Silbersteins
and Welgevonden’s history."

Roerloos

Morné du Preez
Poësie

"want soos jy in die môrestond bloei
skryf ek drome in die donkerte"



Konklusie of gevolgtrekking? Kontradiksie of teenstrydigheid?
LitNet Akademies wil navorsers graag help om meer gespierde Afrikaans te skryf.

KONTAK

litnet@litnet.co.za

021 887 0212


© 2024 LitNet. Alle regte voorbehou | All rights reserved