Can’t see this mail? Click here to view it online

- ISSN 1995-5928 - Ingesluit LitNet Akademies

 

Nuusbrief 1117

10/09/2026


  Krities Afrikaans

LitNet: Europese skokgolwe

Multitudes

Author: Mphuthumi Ntabeni
Publisher: Kwela
ISBN: 9780795711572

I sip on the wine and taste fear in its warmth. I feel the movements of ancestral imidudo, intlombe, within me, trying to drive the darkness back … Phila Maseti is estranged from his daughters by his late Scottish wife and is adrift. He accepts a commission to write the biography of the journalist Bloke Modisane, but as he pieces together the restless life of this great literary voice, he finds that it mirrors his own unravelling. He moves between Cape Town and Europe, tracing the footsteps of his dispossessed peoples who once sought justice in a language not their own. In his journey from past to present, Phila carries ancestors, ghosts of former selves and the grief of his wife’s death. The slow return of his daughters also brings the challenge of teaching them about culture and identity in a country still wrestling with its own history. Phila is steadied only by his new partner, Kyuri – whose own spiritual inheritance has been shaped by Asian migrations, unhealthy silences, and colonial history. Together, they attempt to build a life attentive to memory without becoming imprisoned by it. Multitudes is in conversation with Ntabeni’s debut novel, The broken river tent, in reconciling the many lives we inherit.

Menings

Ontnugterde kiesers en ’n Duitse heimat: die AfD-skoksege in Sakse-Anhalt

Heinrich Matthee
Seminare en essays

"Die AfD se sege het skokgolwe onder politici in die geboue van die Europese Kommissie en Europese Parlement in Brussel veroorsaak. Die uitslag het beteken dat dit al hoe moeiliker mag word om die skeidsmuur teen die AfD te handhaaf en deelname aan regerings op verskillende vlakke te keer. Dit kon in die teorie belangrike gevolge vir die EU inhou, want Duitsland is Europa se grootste ekonomiese mag, en saam met Frankryk die invloedrykste lidstaat in Europese instellings."

Wyngaard weekliks: Waarom sukkel die DA om die PA se taktiek teen te werk?

Heindrich Wyngaard, Johann Maarman
Onderhoude

Die vraag oor waarom die DA skynbaar sukkel met ’n strategie wat as teenvoeter vir die PA se opmars kan dien, is die onderwerp van ’n onlangse veelbesproke rubriek deur Johann Maarman.

Agterstories: Hoekom slaap ryk mense te min?

Johan Fourie
Rubrieke

"Die mense wat finansiële markte dophou behoort dalk ’n slaapaanwyser in hul modelle in te bou ..."

Die Johann Rossouw-gespreksreeks: Die afgang van Frankryk en die Weste (3): Chantal Delsol se La tragédie migratoire et le chute des empires

Johann Rossouw
Seminare en essays

"In hierdie derde van drie opstelle oor die afgang van Frankryk en die Weste word stilgestaan by die liberaal-konserwatiewe Katolieke filosoof Chantal Delsol (1947–) se La tragédie migratoire et la chute des empires: Saint Augustin et nous ('Die migrasietragedie en die val van ryke: sint Augustinus en ons')."

Elders gesien: Johan Degenaar – om die wêreld telkens nuut te ontdek

Pieter Duvenage
Menings

"Degenaar het eerstejaarstudente gewaarsku: 'Julle moet nie ’n woord glo wat ek sê nie.' Dit was nie sinisme nie, maar ’n uitnodiging tot verantwoordelike selfstandigheid."

Elders gesien: Johann Symington se oop deur

Jean Oosthuizen
In memoriam

"Johann se deur is nou vir altyd toe. Maar die deur wat hy in my denke oopgemaak het, sal nie weer toegaan nie."

Persverklaring: Sakeleier van die Jaar 2026 – Marlene le Roux se aanvaardingstoespraak

Marlene le Roux
Menings

"As jy ’n kind met ’n gestremdheid in Suid-Afrika is, het jy ondersteuning en toegang tot hulpbronne deur spesiale skole, tot ongeveer graad 10. Daarna, vir te veel jongmense, vernou die lewe tot ’n plakkershut of ’n huis, sonder vervoer, en baie beperkte maniere om te sosialiseer of aan te hou groei."

Uitnodiging: FilosofieKafee – Kernkrag in Suid-Afrika: ja of nee?

LitNet
Menings

Alle belangstellendes word uitgenooi na die volgende FilosofieKafee-gesprek op Saterdag 12 September in Pretoria. Pieter Bredell is die spreker.

Uit die argief

Reguit met Robinson: ’n Zoom-gesprek met Leopold Scholtz

Freek Robinson, Leopold Scholtz
Onderhoude (2021)

Angela Merkel het ’n paar enorme skoene uitgeskop vir haar opvolger om te vul. Freek Robinson vra vir Leopold Scholtz uit oor Merkel se nalatenskap, die moontlike koalisie wat tans in Duitsland aan die vorm is en wat die impak daarvan vir Suid-Afrika is.

Gewildste plasings

Gewildste plasings op LitNet: 2 tot 8 September 2026

LitNet
Als oor LitNet

Hier is die tien gewildste plasings op LitNet vir die week 2 tot 8 September 2026.

Teken aan: Etienne van Heerden Veldsoirée 2027: 23 tot 25 Julie

Veldsoirée 2026: videoflitse

Menán van Heerden
Etienne van Heerden Veldsoirée

"Bootcamp vir die brein" heet Stefan van Zyl van die SA Akademie se beskrywing van die pas afgelope Etienne van Heerden Veldsoirée in die Oos-Kaapse Karoo. Skrywers, akademici, praktisyne en studente het van 24 tot 26 Julie in Nxuba/Cradock byeengekom om saam te debatteer, te gesels en die "veld" in "Veldsoirée" te geniet. Die Etienne van Heerden Veldsoirée 2026 is aangebied deur LitNet Akademies, ’n maatskappy sonder winsbejag. Videografie en produksie: Menán van Heerden

Die sewende Etienne van Heerden Veldsoirée deur Izak de Vries se lens

Izak de Vries
Etienne van Heerden Veldsoirée

"Ons maak in 2027 weer so. Teken solank 23 tot 25 Julie 2027 in julle dagboeke aan. Ek sal daar wees!"

Akademies en skole

Die kernvermoëns wat studente in die Vierde Nywerheidsrewolusie- (4NR-) era benodig vir deelname aan platformwerk: ’n kwalitatiewe studie

Stefan Vorster, Sean Kruger
LitNet Akademies (Ekonomiese en Bestuurswetenskappe)

"Hierdie artikel ondersoek watter digitale, entrepreneurs- en etiese kernvermoëns hoëronderwysstudente benodig om betekenisvol en billik aan platformwerk deel te neem. Die studie gebruik Onderwys 4.0, Fairwork en dinamiese-vermoëns-teorie as aanvullende lense."

Die tweespraak tussen Rooms-Katolieke en Gereformeerde estetiese tradisies in modernistiese gewyde kuns

Deon Liebenberg
LitNet Akademies (Geesteswetenskappe)

"’n Enkele detail in een van Leo Theron se vernaamste werke word ter inleiding gebruik om ’n ingewikkelde tweespraak tussen Rooms-Katolieke en Gereformeerde estetiese tradisies in modernistiese gewyde kuns te bespreek."

Geloof en kennis by die vroeë Hegel

Pieter Duvenage
LitNet Akademies (Godsdienswetenskappe)

"Die vertrekpunt is die moderne ervaring van gespletenheid (Entzweiung), waarin geloof en kennis, subjek en objek, asook eindigheid en oneindigheid van mekaar vervreem raak. Waar die Middeleeue nog ’n geïntegreerde wêreldbeeld gebied het, word die moderne mens gekonfronteer met ’n wêreld van refleksiewe teenstellings."

Persverklaring: SA Akademie wag aansoeke in vir M- en D-beurse vir 2027

LitNet
Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

Aansoeke vir die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns se 2027 magister- en doktorale beursprogram word nou ingewag.

Wiskunde: Graad 6-vraestel en memorandum, derde kwartaal

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Is jy in graad 6 en hoe lank groei jou neus as jou ouers vra of jy al vir jou Wiskundetoets voorberei het? Gelukkig kan Wilhelm du Toit se gratis vraestel en memorandum jou help om van lengtes te leer, en ook die res van jou toetswerk te verstaan. Laai dit hier af.

Wiskunde: Graad 7, vraestel en memorandum, derde kwartaal

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Is jy in graad 7 en moet jy voorberei vir jou Wiskundetoets? Wilhelm du Toit se gratis oefenvraestel en memorandum kan jou help. Jy kan dit hier aflaai.

Afrikaans Huistaal: Graad 12, vraestel en memorandum, kwartaal 3

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Is jy in graad 12 en is jy benoud oor die eksamen? Cecilia Klopper se gratis Afrikaans Huistaal-vraestel en memorandum, wat jy hier kan aflaai, kan jou met jou voorbereiding help. Verbeter ’n rekord met jou punte hierdie rekordeksamen!

Indeks: notas, toetse en vraestelle

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Hier is al die gratis studiemateriaal vir skole wat op LitNet beskikbaar is, gelys volgens graad.

Indeksblad: Wiskunde met LitNet gratis op YouTube beskikbaar

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Eksamentyd? Hersieningstyd? LitNet se video’s kan jou help. Kyk na hierdie 50 video’s op LitNet se YouTube-kanaal – en teken sommer ook in!

Gratis hulp vir leerders, onderwysers en ouers!

LitNet
Skole

Hier is nog skakels vir leerders, ouers, onderwysers, navorsers en akademici te vinde.

Riglyne vir LitNet Akademies-navorsers

Skeppende KI se uitdagings en oplossings vir akademiese vaktydskrifte

Burgert A Senekal
Universiteitseminaar

"Dit is ’n uitdaging vir vaktydskrifte om KI-geskepte manuskripte te identifiseer, omdat die betroubaarheid van die tydskrif op die spel is. Dit is egter nie genoeg om op die integriteit van skrywers te vertrou of hulle te laat verklaar wanneer hulle KI-hulpmiddels ingespan het nie, want in enige stelsel waar ’n vorm van geldelike beloning aan uitsette gekoppel is, sal mense ’n kortpad na sulke uitsette vind."

Universiteitseminaar: Gedagtes rondom die Universiteit van die Vrystaat (UV) se gewysigde KI-beleid

Burgert A Senekal
Kunsmatige intelligensie | Artificial intelligence

"KI is reeds deel van die universiteit en sal nie geheel en al uit tersiêre onderrig verwyder kan word nie. Die vraag is dan hoe om te verhoed dat studente glad nie leer nie en net op KI steun."

Die etiese gebruik van KI vir akademiese skryfwerk: ’n literatuuroorsig met behulp van NotebookLM

Burgert A Senekal
Kunsmatige intelligensie | Artificial intelligence

"Hierdie artikel gebruik KI in die vorm van Google se NotebookLM om ’n breë oorsig oor die etiese en onetiese gebruike van KI vir akademiese skryfwerk te verskaf, soos gegrond in ’n groot hoeveelheid akademiese literatuur oor die onderwerp. Die fokus val op akademiese skryfwerk wat aan vaktydskrifte voorgelê word, nie studente se werkstukke nie, alhoewel dit ook betrekking op laasgenoemde het."

Leefstyl

Al wat ek weet, Marita van der Vyver se jeugroman, kry tweede lewe in vollengtefilm

Maryke Roberts
Film

"Marita van der Vyver het uit Frankryk by die fees kom kuier en saam die première geniet en op die bloutapyt verskyn."

’n Droomrit vol deernis en verbeelding

Dianne Du Toit Albertze
Film

"Hy besluit om aan die nasionale digkunskompetisie deel te neem, maar die skrywery bly ’n gesukkel. Die eksentrieke Helen is egter vasbeslote om hom te help. Sy neem hom op verskeie uitstappies om inspirasie te vind. Van treinritte, taxi ranks tot performance poetry-geleenthede."

European Film Festival South Africa 2026: Tiago Guedes’s Aquí is a masterclass in changing one art form into another

Izak de Vries
Film

"Guedes, like JM Coetzee, encourages our intertextual references, but at the same time he has managed to create an epic that can hold its own." Aquí is based on the Jesus Trilogy by JM Coetzee. This film represents Portugal and France at the 13th European Film Festival in South Africa (17–27 September).

Landmyn: Ongemaklike waarhede ontbloot met skitterende spel in hierdie film

Tania Colyn
Film

"Die film is tegnies uitstekend, met kamerawerk wat duidelik fyn beplan is – die swart hond wat amper ongemerk in een van die vroeë tonele oor die skerm loop terwyl Colette gaan swem, herinner die kyker aan die onderliggende temas van depressie en die toksiese familie."

As ek kon kies: ’n kortprent oor die kruispad van keuses – ’n onderhoud met Beáta Bena Green

Dianne Du Toit Albertze, Beáta Bena Green
Film

"Ek hou daarvan dat film en televisie jou baie naby aan ’n mens se innerlike wêreld kan bring. ’n Klein kyk, ’n stilte of ’n verandering in iemand se asemhaling kan soms net soveel vertel soos ’n hele gesprek."

Andries Bezuidenhout en sy kitaar

Andries "Roof" Bezuidenhout
Etienne van Heerden Veldsoirée

Hierdie video van Andries Bezuidenhout en sy kitaar is op Vrydag 24 Julie 2026 tydens die Etienne van Heerden Veldsoirée voor ’n gehoor opgeneem.

Kuns maak die onsigbare sigbaar: Unseen together – a visual exploration of illness and disability

Izak de Vries
Kuns

"Dit is die samevloei van twee onafhanklike navorsingsprojekte wat uiteindelik raakpunte gevind het en toe met ’n derde projek begin saamwerk het."

Hilton Kunstefees bewys weer die magie van die kunste: ’n oorsig

Maryke Roberts
Feeste

"Die Hilton Kunstefees is pas vir die 34ste jaar gehou en het bewys waarom dit KwaZulu-Natal se vernaamste en langslopende jaarlikse viering van teater, musiek, dans, beeldende kunste en handgemaakte produkte is. Ons woon die fees vir die eerste maal by."

’n Vryrietkonsert op Erfenisdag 2026: ’n onderhoud met Leon Oosthuizen

Naomi Meyer, Leon Albert Oosthuizen
Musiek

"Een verhoog. Een reënboognasie. Een Erfenisdag. Dit gaan ’n wonderlike ervaring wees."

Persverklaring: Nuwe teksidees by 11de Teksmark in die Baxter te sien

LitNet
Teater

Veertien nuwe Suid-Afrikaanse stories met ’n fokus op kabaret, satire en komedie is vanjaar as deel van Teksmark by die Baxter-teater in Kaapstad te sien.

Persverklaring: The ephemeral nature of things – a provocation. ’n Solo-uitstalling deur Laurette de Jager

LitNet
Kuns

Hierdie solo-uitstalling by The Gallery by Glen Carlou in Klapmuts duur tot 10 Oktober 2026. 

Boeke en skrywers

Boekevat met Deborah: Skadumeisie deur Anita Venter van Niekerk en Die Serwiër deur Carel van der Merwe

Deborah Steinmair
Boekrubrieke

"Kameraadskap en dood. Faksies en komplotte. Maar dan verskuif die toneel na die hede, in Kaapstad. Bekende landmerke en bakens, onse mense, steek kop uit."

Koos Komiek: Gaan die Dertigers ooit terugkom?

Koos Kombuis
Visueel

Koos Kombuis lewer maandeliks kommentaar op die absurde werklikheid.

Mphuthumi Ntabeni speaks to Krystle Zara Appiah

Mphuthumi Ntabeni, Krystle Zara Appiah
Books and writers

Her debut novel was Rootless. Her second novel, Half lives, is the subject of this interview.

Afrikaanse resensies en boekgesprekke in Augustus 2026

PEN Afrikaans
Boeke en skrywers

Hier is PEN Afrikaans se oorsig van Afrikaanse resensies wat in Augustus 2026 verskyn het en digitaal beskikbaar is. Daar is ook skakels na boekbesprekings of -gesprekke en voorlesings wat op die radio of TV uitgesaai is.

Elders gesien: Karel Schoeman, ’n denkende skrywer in ’n bewegende wêreld

Pieter Duvenage
Boeke en skrywers

"Jung se 'skadu' verwys na alles wat die bewuste selfbeeld uitsluit, maar wat telkens in drome, vrese, verlange en verhoudings terugkeer. Só gelees, is Schoeman se eensame reisigers nie bloot passiewe buitestanders nie."

Die walvisspeurder deur Etienne Lombard: ’n lesersindruk

Elsabé Welman
Lesersindrukke

"Maar moenie ’n outydse spookstorie verwag nie. Die gevaar in Die walvisspeurder lê veel nader aan die Suid-Afrikaanse werklikheid: korrupsie, magsmisbruik, geld en mense wat bereid is om te ver te gaan om hul belange te beskerm."

Point blank by Mike Alfred: a reader’s reception

Pam O’Brien
Books and writers

"Point blank captures dramatic moments with textured description, as turning points are reached and South Africa moves into a new dispensation."

Program: Tuin van Digters 2026

LitNet
Boeke en skrywers

Almal word hartlik uitgenooi na die 15de Tuin van Digters-fees wat op Vrydag 11 en Saterdag 12 September 2026 by die Breytenbach Sentrum in Wellington plaasvind.

Persverklaring: Diana Ferrus se invloed met aanbieding by Tuin van Digters 2026 onthou

LitNet
Feeste

Een digter se stoel sal merkbaar leeg wees by vanjaar se Tuin van Digters-poësiefees van die Breytenbach Sentrum in September: dié van Diana Ferrus, wat vroeër vanjaar oorlede is. Sy sal egter op dié Wellingtonse fees onthou word in "Die stoel langsaan", ’n verweefde poëtiese ervaring wat deur die Mengelmoesdigters aangebied word.

Persverklaring: Opkomende digters kan by Tuin van Digters 2026 naam in hoed gooi

LitNet
Feeste

Opkomende (en waagmoedig genoeg) digters kry weer vanjaar by die Tuin van Digters-fees by die Breytenbach Sentrum op Wellington kans om hul stem te laat hoor. Die fees se immergewilde "open mic"-sessie vind op Saterdag 12 September plaas, met sanger en liriekskrywer Deon Meiring wat die program sal lei.

Tuin van Digters-persverklaring: Ons Klyntji – klein boekie met groot impak

LitNet
Boeke en skrywers

Die 130ste jaargang van Ons Klyntji is beslis ’n lekker ronde getal om te vier, en ja, die positiewe terugvoer jaarliks oor die inhoud van die zine is ook goed om te hoor. Die grootste plesier wat hy egter uit elke nuwe uitgawe kry is om te sien hoedat ontluikende, dikwels haas onbekende digters daardeur kans kry om hul name saam met dié van legendes in die lange inhoudsopgawe te sien. So vertel joernalis Toast Coetzer, een van die gereelde redakteurs van dié monochroom broeksakgrootte publikasie met heelwat oemf.

Persverklaring: Folkgroep Buurvrou op Tuin van Digters se verhoog

LitNet
Boeke en skrywers

Akteurspaar Carla Smith en Beer Adriaanse, en hul vriende, broer en suster Nienke en Luka Geldenhuys, bring hul nuwe Afrikaanse folkgroep, Buurvrou, Vrydagaand na die Tuin van Digters-fees by die Breytenbach Sentrum op Wellington. Hulle beloof om hul eie, aardse liedjies te vermeng met voorlesings van bekende, gewilde en selfs vergete gedigte.

Press release: The programme of Wordfest 2026

LitNet
Books and writers

Wordfest 2026 takes place in September at the Amazwi South African Museum of Literature in Makhanda.

Invitation: Stellenbosch launch of a corpse is also a garden and The sky blue sword of your body

LitNet
Books and writers

What do two poets, united by poetry across the ocean, have to say about our place in the world and the urgent need to transform it into our image?

Invitation: The chronicles of Shalom Court

LitNet
Books and writers

The narrative unravels the identities and traumatic histories of both victim and killer, while tracing the web of stakeholders tied to the building – its residents, owners, police, and local government officials – all with their own legal and political stakes in its fate.

Uitnodiging na Bookshelf 4 by Ken Forrester Wines: Jonathan Amid praat met Carel van der Merwe, Rudie van Rensburg, Martin Steyn en Dewet Bisshoff

LitNet
Boeke en skrywers

Jy word uitgenooi na ’n boekgesprek wat oudergewoonte ’n onvergeetlike aand van uitsonderlike wyn, heerlike kos, samesyn uit die boeke en voortreflike gesprek beloof.

Op die redakteur se lessenaar

Op die redakteur se lessenaar: 4 tot 10 September 2026

LitNet
Op die redakteur se lessenaar

Hier is die boeke wat onlangs op die redakteur se lessenaar beland het.

Nou op Voertaal

Konstitusionele Hof moet besluit oor Madiba se hemde, sonbrille en ’n R21-miljoen-sleutel

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Op die spel is nie net ’n paar miljoen rand nie, maar die vraag: Wie besit eintlik die fisiese oorblyfsels van die man wat Suid-Afrika se demokrasie vergestalt het?"

Hof moet nou beslis of ANC-kandidate mag deelneem

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Die uitspraak kan ook ’n breër invloed hê. ’n Oorwinning vir die ANC sou ’n presedent skep vir hoe elektroniese nominasies in die toekoms hanteer word."

Springbokke kry heldeontvangs in Baltimore voor historiese All Blacks-beslissing

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Die Springbokke verteenwoordig nie net rugby nie, maar ook ’n land wat steeds sy plek op die wêreldtoneel opeis."

Nog ’n top generaal uit SAPD geskop terwyl Madlanga se rimpeleffek uitkring

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Die Madlanga-kommissie het dus reeds ’n merkbare uitkringeffek in die polisie veroorsaak, maar die finale oordeel oor wat werklik gebeur het, lê nog voor."

Du Bois se erfenis kry nou eers waarlik betekenis

Maryke Roberts
Culinair

"Uit daardie klein, kosbare aandeel skep hulle nou hul eie etiket, en wys hulle dat die vrug wat ander tot roem gebring het, hul eie familie-erfenis net so helder laat skyn."

Leesimpressie: De werelden van Jan Toorop door Suzanne Veldink

Erik van den Bergh
Literatuur

"Mooi uitgegeven publicatie over de schilder Jan Toorop (1858–1928)."

Nuwe skryfwerk

Twaalf monde

Edna Tolmay
Poësie

"Sy het nooit geslaap nie.
Net gewag.
Elke nag. Elke dag. Elke jaar."

In gesprek

Anzé Bezuidenhout
Poësie

"as ek na jou idees en skrywes kyk
sien ek die enkeling wat in woorde
haar verstote muse se vryheid vind"

Vleuels van ’n moeë eggo

Johan van der Merwe
Poësie

"wat die teken is
van weerloosheid
van ’n slegte besluit
wat met ’n kruk loop"

In elke leeftyd

Leigh-shaun Crotz
Poësie

"As tyd sy hand weer tussen ons sou insteek
en eeue ons name afsluit soos boeke wat niemand meer oopmaak nie"

Iets vir almal: LitNet se nuwe WhatsApp-kanale



Konklusie of gevolgtrekking? Kontradiksie of teenstrydigheid?
LitNet Akademies wil navorsers graag help om meer gespierde Afrikaans te skryf.

KONTAK

litnet@litnet.co.za

021 887 0212


© 2026 LitNet. Alle regte voorbehou | All rights reserved