Can’t see this mail? Click here to view it online

- ISSN 1995-5928 - Ingesluit LitNet Akademies

 

Nuusbrief 1124

30/10/2026


  Krities Afrikaans

LitNet: Wie besit die woorde?

The Zuma effect

Authors: Mcebisi Ndletyana and Mashupye Maserumule
Publisher: Tafelberg
ISBN: 9780624087359

Leading political scientists Mcebisi Ndletyana and Mashupye Maserumule recount the full story of how Zuma – through plots, proxies and power plays – transformed the ANC from a party of principle to one of rent-seeking. Examining Zuma’s personality and ethnic background, The Zuma effect shows why populism and ethnic mobilisation are so powerful – and dangerous. Drawing on more than 50 interviews with key insiders, this is the definitive account of the Zuma presidency.

Boeke en skrywers

Van Parys tot Pretoria: Wie besit die woorde wanneer KI die pen vashou?

Marion Erskine
LitNet-skrywersberaad

"Of is ons bloot besig om te herhaal wat mense met elke nuwe tegnologiese sprong doen: Eers verklaar ons dit as die einde van die kunsvorm, en ’n paar jaar later kan ons nie meer daarsonder werk nie?"

Jakes Gerwel se kreatiewe skryf-werk

Steward van Wyk
LitNet-skrywersberaad

"Die gedigte is ongedateerd, met die uitsondering van een wat gemerk is 'Brussel, 1970'. Dit laat die vermoede ontstaan dat die gedigte kom uit die tydperk van Gerwel se eerste verblyf aan die VUB toe hy besig was met die Licentiaat in Germaanse filologie."

Gerrit Olivier (1954–2026)

Erika Terblanche
ATKV|LitNet-Skrywersalbum

"’n Mens leer nie by mense wat met jou saamstem nie; jy leer by die mense wat van jou verskil." 

’n Gesprek oor Cheslin Kolbe: Sidestepping the odds

Michael Green (pseudoniem: RR Ryger)
Resensies

"Daardie systappe, skryf Kolbe, het hy in die mean streets van Kraaifontein geleer terwyl hy kaalvoet 'touchies' saam met sy maats gespeel het!"

Tobie deur Chris Vorster: ’n resensie

Carla van der Spuy
Resensies

"Maar toe word hy die volk se 'onwillige volksnar' terwyl hy ’n lewenslange stryd tussen uiterlike snaaks wees en innerlike erns gevoer het. Hy is, soos talle in die kreatiewe beroepe, eintlik ’n introvert."

Denke wat beweeg en die Woord wat bly: Christelike repliek op Pieter Duvenage se Bewegende denke

Margaret Cordier-Biermann
Boeke en skrywers

"Oopheid beteken nie dat elke lesing ewe geldig is nie; Eco skryf ook oor die grense van interpretasie. Vir my lê die gevaar waar die vermeerdering van lesings ’n plaasvervanger word vir die onderskeiding en gehoorsaamheid wat die waarheid vra."

Kortliks met Stefaans: 28 Oktober 2026

Stefaans Coetzee
Boeke en skrywers

"Ek wonder: Wat laat ’n boek vir jóú wat hier lees, uitstaan?"

"Every word a street, every voice a city" – a reflection on the 30th Poetry Africa Festival and 5th World Poetry Slam Championship

Jerome Coetzee
Books and writers

"The highlight of the Poetry Africa Festival was the 5th World Poetry Slam Championship, with 38 countries competing for this title."

Press release: 2026 Laureate of the 15th Pak Kyongni Prize, Damon Galgut selected

LitNet
Books and writers

Known as "Korea’s Nobel Prize in Literature", the Pak Kyongni Prize was established in 2011 by the Toji Cultural Foundation, chaired by Kim Se-hee, as Korea’s first international literary prize and writers’ prize.

Persverklaring: Opening van die Louwhuis maak deure oop in die groter museumlandskap

LitNet
Boeke en skrywers

Die Louwhuis is nie net die bewaring van ons literêre erfenis nie, maar kan ook as inspirasie dien vir ander museums op die platteland.

Diereriem deur Etienne van Heerden: ’n LitNet Akademies-resensie-essay oor ’n roman van uitwaaierende samehang

Heilna du Plooy
Resensies

"Wat Van Heerden inderdaad in Diereriem regkry, is om die begeerte uit te stel, nie net van karakters nie maar veral van die leser. Deur al die ingewikkelde verwikkelinge in die verhaal, deur al die uitwaaierende beskrywings en bespiegelings wil die leser toenemend al hoe meer en dringender weet wat die kruks van die hele intrige is. Die leser smag na die uitkoms van die verhaal as verhaal. Die skrywer manipuleer ... die leser se begeerte soos ’n ervare minnaar."

Etienne van Heerden lees voor uit Diereriem

Etienne van Heerden
Etienne van Heerden Veldsoirée

Hierdie video van Etienne van Heerden wat voorlees uit Diereriem is op Saterdag 25 Julie 2026 tydens die Etienne van Heerden Veldsoirée voor ’n gehoor opgeneem.

Uit die argief

KI en die uitgewersbedryf: The Good, the Bad and the Ugly

Annie Olivier
LitNet-skrywersberaad (2026)

"In hierdie Western is alle Indiane nie noodwendig sleg en alle cowboys goed nie."

Op die redakteur se lessenaar

Op die redakteur se lessenaar: 23 tot 29 Oktober 2026

LitNet
Op die redakteur se lessenaar

Hier is die boeke wat onlangs op die redakteur se lessenaar beland het.

Menings

The municipal elections: Five things to consider before you make your cross

Chris Heymans
Opinion

"For many households, the immediate test of their local government concerns the availability of water when needed. ... You do not need to agree with a party on everything, but you do need a reason to believe that it can do the job."

Repliek: KI-verklikkers en gehallusineerde bronne: Hoe beveg ons die onetiese gebruik van kunsmatige intelligensie (KI) in akademiese publikasies?

Burgert A Senekal
Kunsmatige intelligensie | Artificial intelligence

"As deel van die gesprek rondom die onetiese gebruik van kunsmatige intelligensie (KI) skryf Johann Rossouw onlangs op Netwerk24 dat daar ’n register saamgestel moet word van skrywers wat KI op ’n onetiese wyse gebruik 'sodat sodanige bedrieërs nie toegelaat word om die Afrikaanse openbare gesprek en letterkunde vir niks anders nie as openbare aansien en erkenning te probeer misbruik' nie. … Ek skryf die huidige artikel aanvullend tot Rossouw se stuk en met die vraag oor hoe om so iets te realiseer."

Springmielies: Belowe jy sal vir niemand sê nie, maar ...

Nini Bennett-Moll
Rubrieke

"’n Skinderstorie – vir die vertellers en aanhoorders daarvan – werk soos ’n Rorschach-toets. Dus, as iemand jou ’n volgende keer nader vir ’n mondjievol skinder ..."

Eeufees na haar dood: Waarom Bloemfontein weer ’n staatsbegrafnis vir Emily Hobhouse laat herleef

Maryke Roberts, Karen Meiring, Deon Opperman, Elsabé Brits
Onderhoude

"Presies 100 jaar ná haar merkwaardige staatsbegrafnis – die eerste vir ’n vrou in Suid-Afrika, en die enigste vir ’n buitelander – berei Bloemfontein voor op ’n surrealistiese tydreis om hierdie dinamiese 'fluitjieblaser' van die 20ste eeu te gedenk."

The other in my town

Elsibe Loubser McGuffog
Opinion

"Do we experience a sense of moral obligation to a place or location other than a nostalgic bond?"

Die kompleksiteit van poele in niestandhoudende riviere: volhoubaarheid, ekologiese waarde en monitering

Handré Brand
Menings

"Riviere is dus nie bloot standhoudende of niestandhoudende kanale met vloeiende water nie, maar lewende stelsels met belangrike ekologiese funksies en kulturele betekenisse wat voortdurend gerespekteer behoort te word."

Vroue se beskerming – Miss Representation: Rise up

Cornelius Henn
SêNet-briewe

"As ’n kultuur vroue en meisies stelselmatig verneder en verklein, word die beeld van God self aangerand. Dan word opstaan meer as net nog ’n slagspreuk. Dit is gehoorsaamheid."

Rudi Visker (22 Augustus 1959, Leuven – 16 Oktober 2026, Leuven): die ongemak van singulariteit en intersubjektiwiteit

Willie van der Merwe
In memoriam

"Met sy dood verloor ons nie net ’n oorspronklike en invloedryke filosoof nie, maar ook ’n denker wat ons nie toelaat om te maklik met onsself en ons eie oortuigings vrede te maak nie."

Is daar ’n prysaanduiding vir hardebandvolumes van die WAT?

Lizette van Schalkwyk
SêNet-briewe

"Ek wil graag navraag doen oor die verkoop  daarvan. Ek het nie ’n idee van waar om te begin nie. Is daar enigsins ’n mark hiervoor, en indien wel, is daar ’n prysaanduiding?"

Die man is die kop, maar wie is die nek? Patriargie, Christelike skynheiligheid en die vroue wat die stelsel aan die lewe hou.

Enver Lottering
SêNet-briewe

"Die probleem is nie geloof op sigself nie, maar die manier waarop mense geloof kan gebruik om hul eie mag te beskerm. Dit is maklik om oor Bybelse beginsels te praat wanneer daardie beginsels jou posisie bevoordeel."

Persverklaring: Prestasieprys van die Van Ewijck-Stigting weer beskikbaar 

LitNet
NeerlandiNet

Daar kan weer aansoek gedoen word vir die Van Ewijck-Stigting se Prestasieprys. Die prysgeld is verhoog tot R150 000.

Akademies en skole

Die rolprent Dominee Tienie as kontemporêre gelykenis van bediening, identiteit en kerklike protes

Tiaan van Niekerk, Anna-Marie Jansen van Vuuren, Phyllis Dannhauser
LitNet Akademies (Godsdienswetenskappe)

"Die navorsingsvraag handel oor hoe die rolprent mite, metafoor en gelykenis gebruik om ’n teologiese én sosiokulturele kritiek op die hedendaagse Afrikaanse kerk te formuleer sonder om in didaktiese prediking te verval."

Bruidsmistiek in die geskrifte van die Middeleeuse mistici Hadewijch van Brabant en Rumi

Elizabeth van der Berg
LitNet Akademies (Geesteswetenskappe)

"Na ’n inleiding oor liefdesmistiek en erotiese taal in die algemeen, word hul benutting van die huweliksmetafoor, liefdesmetafore en erotiese taal na aanleiding van aanhalings uit hul werk aangetoon. [...] Indien hul onderskeie agtergronde en kulture in ag geneem word, is dit egter duidelik dat dit bloot tradisie was."

Die interne determinant van historiese aard en die onderwysstelsels van die BRICS-lande: ’n vergelykende studie

Reinette Blake, Louw De Beer, Deon Vos, Erika Serfontein
LitNet Akademies (Opvoedkunde)

"Ons bespreek temas soos kolonialisme, ekonomiese ongelykhede en beleidsveranderinge, met die klem op die impak daarvan op die struktuur en funksionering van die onderwysstelsels van die BRICS-lande."

Afrikaans Huistaal: Graad 5-vraestelle en memoranda, vierde kwartaal

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Is jy in graad 5 en skryf jy amper eksamen? Hier is gratis Afrikaans Huistaal-vraestelle deur Eugene van der Westhuizen om in PDF af te laai. Jou punte sal sommer ’n lied in die hart wees!

Wiskunde: Graad 6-vraestel en memorandum, vierde kwartaal

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Die antwoord is seshonderd-twee-en-dertigduisend-vierhonderd-en-sewe. As jy in graad 6 is en wonder wat die vraag is, kan jy hierdie gratis Wiskundevraestel en memorandum deur Wilhelm du Toit aflaai en vir jou Wiskunde-eksamen voorberei. 

Indeks: notas, toetse en vraestelle

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Hier is al die gratis studiemateriaal vir skole wat op LitNet beskikbaar is, gelys volgens graad.

Indeksblad: Wiskunde met LitNet gratis op YouTube beskikbaar

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Eksamentyd? Hersieningstyd? LitNet se video’s kan jou help. Kyk na hierdie 50 video’s op LitNet se YouTube-kanaal – en teken sommer ook in!

Gratis hulp vir leerders, onderwysers en ouers!

LitNet
Skole

Hier is nog skakels vir leerders, ouers, onderwysers, navorsers en akademici te vinde.

Riglyne vir LitNet Akademies-navorsers

Skeppende KI se uitdagings en oplossings vir akademiese vaktydskrifte

Burgert A Senekal
Universiteitseminaar

"Dit is ’n uitdaging vir vaktydskrifte om KI-geskepte manuskripte te identifiseer, omdat die betroubaarheid van die tydskrif op die spel is. Dit is egter nie genoeg om op die integriteit van skrywers te vertrou of hulle te laat verklaar wanneer hulle KI-hulpmiddels ingespan het nie, want in enige stelsel waar ’n vorm van geldelike beloning aan uitsette gekoppel is, sal mense ’n kortpad na sulke uitsette vind."

Universiteitseminaar: Gedagtes rondom die Universiteit van die Vrystaat (UV) se gewysigde KI-beleid

Burgert A Senekal
Kunsmatige intelligensie | Artificial intelligence

"KI is reeds deel van die universiteit en sal nie geheel en al uit tersiêre onderrig verwyder kan word nie. Die vraag is dan hoe om te verhoed dat studente glad nie leer nie en net op KI steun."

Die etiese gebruik van KI vir akademiese skryfwerk: ’n literatuuroorsig met behulp van NotebookLM

Burgert A Senekal
Kunsmatige intelligensie | Artificial intelligence

"Hierdie artikel gebruik KI in die vorm van Google se NotebookLM om ’n breë oorsig oor die etiese en onetiese gebruike van KI vir akademiese skryfwerk te verskaf, soos gegrond in ’n groot hoeveelheid akademiese literatuur oor die onderwerp. Die fokus val op akademiese skryfwerk wat aan vaktydskrifte voorgelê word, nie studente se werkstukke nie, alhoewel dit ook betrekking op laasgenoemde het."

Leefstyl

Motorrepubliek: ’n Ry-indruk van die Geely E2 Apex

Braam Peens
Motors

"Waar hy wél slaag, is om kopers te laat kopkrap of die familiêre gerief van ’n petrolenjin die standaardkeuse moet bly wanneer ’n geloofwaardige alternatief bestaan wat verdere ondersoek verdien."

Motorrepubliek: Ry-indruk van die MG3 1.5MT Comfort

Braam Peens
Motors

"Die ry-ervaring is egter die aangenaamste verrassing. Sy ligte stuur, presiese ratwisselaksie en gewillige gestoei teen die wette van fisika herinner my aan die plesier van ’n liggewigmotor bestuur wat nypend by die grootmotorkategorie se kolosse ontbreek."

Toorkombuis: Souterige sampioenkaaskoek vir verlies en verlange

Karen Hart
Kos en wyn

"Dis verspot maklik en vinnig om te maak, selfs makliker as my bruingebrande Baskiese kaaskoek. Maar al moet ek dit nou self sê, dis die kaaskoek der kaaskoeke (van die souterige soort, natuurlik)."

Sy, die meeue en die Heilige Gees: ’n resensie

Leon van Nierop
TV

"Ons het die voorreg om deel te raak van hierdie oorlewingstryd. Die kyker sien die mens agter die aas."

Water by Koleka Putuma and Hypoestes: a theatre review

Jerome Coetzee
Lifestyle and entertainment

"The audience is lowered, through technical art, into the deep waters. Here Putuma does not leave her audience, but gives guidance on how to swim in this societal pressure."

Nasionale balletsterre skitter eersdaags in groepdansgala in Kaapstad

Maryke Roberts, Maia Makhateli
Teater

"Maia word internasionaal erken vir haar uitsonderlike tegniek, ekspressiewe kunssinnigheid en meesleurende verhoogteenwoordigheid."

ATKV-PEAAT se Vettie, Vettie is vet pret

Izak de Vries
Teater

"Ek het die openingsaand bygewoon. Die saal was deeglik gevul. Die tannies wat voor my gesit het, se kommentare op die stuk was kostelik – ek het hulle byna soveel geniet as die spelers."

Persverklaring: Vettie, Vettie met onder andere Neels van Jaarsveld

LitNet
Teater

ATKV-Tak PEAAT bied aan: Vettie, Vettie met Neels van Jaarsveld, Cobus Lombard, Daneel Strydom, Melandri Koekemoer en Heila Erasmus. Om gewig te verloor was nog nooit so moeilik nie!

Persverklaring: Woordtrofees 2026, benoemings bekend – Toyota Stellenbosch Woordfees

LitNet
Toyota Stellenbosch Woordfees

Die benoemings vir die Toyota Stellenbosch Woordfees se Woordtrofees-toekennings vir 2026 is bekend. Die wenners word op 2 November by ’n geleentheid in Stellenbosch aangekondig.

Press release: Vivaldi in Dance is at the Baxter Flipside in Cape Town

LitNet
Lifestyle and entertainment

An immersive theatrical experience, featuring Max Richter's recomposition of Vivaldi's The four seasons. Daniel Rowland and the SICMF Camerata are woven into the choreography, breaking the traditional boundaries between musicians and dancers. From 28 to 31 October 2026.

Teken aan: Etienne van Heerden Veldsoirée 2027: 23 tot 25 Julie

Veldsoirée 2026: videoflitse

Menán van Heerden
Etienne van Heerden Veldsoirée

"Bootcamp vir die brein" heet Stefan van Zyl van die SA Akademie se beskrywing van die pas afgelope Etienne van Heerden Veldsoirée in die Oos-Kaapse Karoo. Skrywers, akademici, praktisyne en studente het van 24 tot 26 Julie in Nxuba/Cradock byeengekom om saam te debatteer, te gesels en die "veld" in "Veldsoirée" te geniet. Die Etienne van Heerden Veldsoirée 2026 is aangebied deur LitNet Akademies, ’n maatskappy sonder winsbejag. Videografie en produksie: Menán van Heerden

Die sewende Etienne van Heerden Veldsoirée deur Izak de Vries se lens

Izak de Vries
Etienne van Heerden Veldsoirée

"Ons maak in 2027 weer so. Teken solank 23 tot 25 Julie 2027 in julle dagboeke aan. Ek sal daar wees!"

Gewildste plasings

Gewildste plasings op LitNet: 21 tot 27 Oktober 2026

LitNet
Als oor LitNet

Hier is die tien gewildste plasings op LitNet vir die week 21 tot 27 Oktober 2026.

Nou op Voertaal

Matriekeksamens opgeskort, taxigeweld eskaleer en Ramaphosa waarsku teen onrus op vooraand van verkiesing

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Hy het beklemtoon dat Umalusi nou saamwerk met assesseringsliggame, provinsiale onderwysdepartemente en ander rolspelers om te verseker dat verkiesingsverwante byeenkomste en protesaksies nie die eksamenproses beïnvloed nie."

Bronkhorstspruit-waterkrisis word ’n politieke speelbal en verkiesingswapen

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Vir inwoners in die geaffekteerde gebiede is die politieke skermutseling van weinig waarde. Baie sê hulle is moeg vir partye wat net voor verkiesings omgee."

Een week voor stemdag loop DA voor in sleutelmetro’s terwyl ANC se steun kwyn

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Wat ook al die uiteindelike uitslag, hierdie verkiesing sal ’n waterskeidingsmoment wees. Dit is die eerste keer sedert 1994 dat die ANC se plaaslike mag so direk uitgedaag word ná die verlies van sy nasionale meerderheid."

Ramaphosa ontplooi 510 soldate in KZN op vooraand van munisipale verkiesing

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Die SANW-lede is formeel onder polisiebevel en met duidelike opdragte oor die betrokkenheid van hul ontplooiing."

Brandstofverligting: Verkiesingsfoefie of werklike hulp vir Suid-Afrikaners?

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Godongwana het aangekondig dat die algemene brandstofheffing van 4 November tot 1 Desember met R1,50 per liter vir petrol en R3 per liter vir diesel verlaag word."

Herinneringen aan Diana Ferrus-herdenkingsbijeenkomst

Voertaal
Zuid-Afrikahuis

Kun je er niet bij zijn? De bijeenkomst wordt gelivestreamd en is ook later terug te kijken via het YouTube-kanaal van het Zuid-Afrikahuis.

Leesimpressie: Dora Bruder door Patrick Modiano

Erik van den Bergh
Literatuur

"Opmerkelijke roman over grondige zoektocht in de jaren tachtig naar een vijftienjarig meisje dat decennia eerder verdween. Aanleiding is een bericht in een oude krant uit 1941."

Leesimpressie: Blijf in leven door Ian Buruma

Erik van den Bergh
Literatuur

"Veelzijdige kijk op Berlijn in oorlogstijd, gebaseerd op interviews met overlevenden, literatuur en familie-ervaringen."

Nuwe skryfwerk

Antjie Somers

Hannes Stander
Poësie

"Daar was ’n drag queen-psigopaat
Wat saans na donker steel tot laat."

Die pepermaler

Carlie Schiel
Poësie

"’n Skrynwerker het my opgetel
in sy hande rondgedraai."

Die leë skooltas 

Preston Mouritz
Poësie

"dit was nog lig, die son het nog gebrand.
maar die pad het haar ingesluk"

Te laat

Driekie Grobler
Poësie

"As ek kon,
sou ek wou terugkeer
en graag ánders doen."

Gone Dwana

René Lötter
Poësie

"Ek weet nie meer waar al die stukkies van my is nie – as dit ooit myne was."

Pasiënt Onbekend

Johanna Nel
Poësie

"Hy sal onthou.
Ek is
Pasiënt Onbekend."

Iets vir almal: LitNet se nuwe WhatsApp-kanale



Konklusie of gevolgtrekking? Kontradiksie of teenstrydigheid?
LitNet Akademies wil navorsers graag help om meer gespierde Afrikaans te skryf.

KONTAK

litnet@litnet.co.za

021 887 0212


© 2026 LitNet. Alle regte voorbehou | All rights reserved