Can’t see this mail? Click here to view it online

- ISSN 1995-5928 - Ingesluit LitNet Akademies

 

Nuusbrief 1063

15/08/2025


  Krities Afrikaans

LitNet: Jou moerkoffie

Roulette

Skrywer: Sidney Gilroy
Uitgewer: Human & Rousseau
ISBN: 9780798185127

In 1998 was hulle onskuldige tieners. In 2025 is hulle verdagtes. Sersant Sollie Mthembu se nuwe ondersoek lei hom terug na ’n onopgeloste dossier van die negentigs. Om die moordenaar te stuit, en terselfdertyd iemand na aan hom se lewe te red, moet Sollie agter die kap van die byl kom: Is dit wraak? Of word mense stilgemaak? Roulette is die bekroonde skrywer Sidney Gilroy se vyfde roman – ’n onthutsende krimi wat die gevolge van familiegeheime en gevaarlike speletjies onder die vergrootglas plaas.

Menings

Cappuccino of flat white: literêre waardes en die kanon tussen resensente en smaakmaker

Hein Viljoen
LitNet25-skrywersberaad

"Op die ou end is daar dalk nie so ’n groot verskil tussen kritici en smaakmakers nie. Albei is as’t ware koffie met melk. Daar is heelwat ooreenkomste tussen die kriteria wat hulle gebruik. Hulle maak eerder ’n spektrum uit as ’n teenstelling. Die verskil lê moontlik eerder in die medium wat gebruik word."

Beide die cappuccino- en flat white-drinkers is gekultiveerd

Luan Staphorst
Elders gesien

"As ’n self-etiketterende cappuccino-leser het ek die uitlokkende deel van die lesing juis sy aandrang op die regmatige plek van die flat white-leser in die literêre gesprek gevind. Hy’t uitgewys dat die flat white-leser hier is om te bly."

Ek self vind die hele storie nou al ’n bietjie opgeblaas

Marius Swart
Elders gesien

"Kennis wat deur jare se studie opgebou is, word sonder meer afgemaak as snobisties."

Dat almal nodig is om die Afrikaanse digitale kanon tot stand te bring

Sidney Gilroy
Elders gesien

"Dit is belangrik, ja, om die kwaliteit en diversiteit van Afrikaanse letterkunde te verseker en te sorg dat dit steeds sigbaar en toeganklik bly. Om die mediums te benut wat duisende alreeds gebruik. Om die brug tussen die veld van beperkte produksie en die veld van grootskaalse kultuurproduksie te bou."

"Wie (se fout) is ek?" Mymeringe (nee, stukkies) oor identiteit

Heindrich Wyngaard
LitNet25-skrywersberaad

"Paternoster, dan, waar ek my tweede identiteit gesement het; waar ek my (skrywers-) plek in die Afrikaanse leef- en denkwêreld leer ken het."

Memoires van een hoofmeisie

Ingrid Glorie
LitNet25-skrywersberaad

"Het eerste jaar gebruikten we vooral het openbaar vervoer, en reden we verder rond in het geleende autootje van de moeder van een van onze vrijwilligers. Later zijn we, omwille van de veiligheid en het voortbestaan van de Afrikaanse literatuur, toch maar busjes mét chauffeur gaan inhuren."

Nasionale Dialoog: Ons moet gesels, maar nie so nie

Freek Robinson, Willie Aucamp
Onderhoude

Willie Aucamp van die DA sê sy party is ten gunste van gesprekvoering, veral die soorte gesprekke waar gewone mense ook seggenskap kry. Ten spyte hiervan verwerp die DA die President se Nasionale Dialoog. Freek Robinson vra: Waarom? En: Is daar ’n ander opsie?

Die Nasionale Dialoog: ’n berekende strategie, of ’n geldverkwistende "talkshop"?

Christo van der Rheede
Seminare en essays

"Gemeenskappe se mees kritieke rol is egter om mede-eienaarskap van ons demokratiese bestel te neem en diegene wat hulle tydens plaaslike en nasionale verkiesings verkies, verantwoordbaar te hou."

Bela: Regulasies bring helderheid maar enkele kwessies pla nog

Michael le Cordeur
SA Skoleseminaar | Schools Seminar

"Van taal gepraat: As voormalige taalonderwyser en taaldosent vir wie taal na aan die hart lê, het ek noukeurig opgelet na die taal waarin die regulasies geskryf is. Die dokument verwys op meer as een plek daarna dat die verskillende partye met mekaar moet praat in die soeke na oplossings (kom ons noem dit ons eie onderwysdialoog in die kleine)."

Die aaklige gesig van rassisme: reaksie op die potgooi wat bruin mense verkleineer

Danie van Wyk
Menings

"Die swart jongmense het nie besef dat hulle ’n tsunami van afkeer veroorsaak het deur hul ondeurdagte uitsprake op hul potgooi wat groot reaksie ontlok het nie. Wat hulle as ’n grap gesien het, was nie onskadelik nie."

Wat sê Bettina? Myburgh, Malaka en die Dior-sak met R60 000 kontant

Bettina Wyngaard
Rubrieke

"Hierdie is waarskynlik een van die grootste toetse waarvoor pres Ramaphosa te staan kom. Hier is nou bewyse op video van korrupsie. Wat gaan hy doen?"

Onverdiende eiegeregtigheid

Handré Brand
Seminare en essays

"[Eiegeregtigheid is] hoofsaaklik ’n problematiese verskynsel met velerlei implikasies binne die konteks van Eerste Wêreldse besigheidsmodelle. Watter onderliggende faktore sou dus moontlik ’n rol kon speel om die heersende perspektief in verband met eiegeregtigheid as ’n negatiewe persoonlikheidstrek uit ’n ander hoek toe te lig?"

Springmielies: Tatoeëermerke as liminale merkers

Nini Bennett-Moll
Rubrieke

"Baie mense wat tatoeëermerke aangebring het, bestempel dit as die oorgang na ’n belangrike lewensgebeurtenis. Nou die dag kom die gedagte by my op: In watter mate figureer tatoes as merkers van liminaliteit?"

Enkelvroue: ’n SêNet-brief kort anderkant Vrouedag

Leona Conradie
SêNet-briewe

"Ons is enkelmoeders, enkelpleegma’s, oumas, vroue wat nie ’n man het of wil hê nie (groot verskil), maar veral dogtertjies van mammies 'wie se daddies gaan seep koop' het. Ons het niemand wat ons kan vra nie, dan tel ons maar die swaar ding op en sit dit waar ons dit wil hê."

My taal: van toe tot nou – ’n brief op 14 Augustus 2025

Coen Basson
SêNet-briewe

"Hierdie samevatting is ’n gelukwensing aan Afrikaans met sy twee roemryke verjaardae in 2025. Geluk met wat die 'vernederde kombuistaal' vermag het tot hier. Om vandag in staat te wees om saam met enige ander wêreldtaal te kommunikeer op enige platform; in enige verhandeling; in die wetenskap, lettere, kuns, musiek, religie, staatkunde, filosofie, erotika en die lewe."

Doringvoëltjies in die Karoo

Anschen Conradie
Elders gesien

"Daarom is my poging om die naweek tot woorde te reduseer gefokus op my belewenis van die mense self; nie hulle woorde of selfs dade nie, maar die warmte en passie daaragter."

PEN Afrikaans oor die aanvalle op joernaliste in Gasa

Persverklaring
Portale

"Hierdie joernaliste se stemme word met geweld stilgemaak en op hierdie wyse word die getuies wat eerstehands nuus oor die voortslepende volksmoord in Gasa waarneem en rugbaar maak, sistematies verwyder en vernietig."

Gewildste plasings op LitNet

Gewildste plasings op LitNet: 6 tot 12 Augustus 2025

LitNet
Als oor LitNet

Hier is die tien gewildste plasings op LitNet vir die week van 6 tot 12 Augustus 2025.

Uit die argief

Resensent of smaakmaker – edelmetaal of klatergoud?

Marlies Taljard
LitNet25-skrywersberaad (Maart 2025)

"Die woord kritiek verwys na die vermoë om te analiseer, ’n geldige, eie opinie te vorm én dit te substansieer aan die hand van literêre teorieë."

Crito antwoord kritici

LitNet, Crito
Onderhoude (2022)

"Die koekie verkrummel wanneer jy nou teenoor sulke name dié van Snotjantietie wil plaas."

"Debat is goed vir boekverkope"

Stefaans Coetzee
Boeke en skrywers (2024)

"Dit is juis omdat ek steeds wil groei (want hoe beter ek word, hoe beter kan ek skrywers se boeke bemark) dat ek nie totaal ophou resensies skryf nie. Solank jy wil groei, is Crito nodig. Ek is ongelukkig eerste ’n bemarker van boeke/skrywers, dan ’n skrywer en resensent. My grootste liefde lê in die bemarking van boeke wat ek geniet. Dus hoop ek dat ek met 'Kortliks met Stefaans' êrens iemand aan nuwe skrywers kan voorstel. Afrikaans kan help groei, of lees bevorder. Gesels saam."

Die rigtingverandering

Crito (Kerneels Breytenbach)
Boeke en skrywers (Maart 2025)

"Wat my terugbring by die dermuitrygery oor resensies die afgelope maande. Boekresensies is onontbeerlik. Skrywers én lesers gebruik dit as barometer, ’n maatstaf en waardebepaler. ’n Boekebedryf sonder resensies is een waar uitgewers se gesondheid nooit openlik gediagnoseer word nie, en waar die afsterwe ’n skok is."

Boeke en skrywers

Boekevat met Deborah: Moord en mooi woorde

Deborah Steinmair
Boekrubrieke

"My gevoel is: Solank mense lees, is daar hoop."

Heil die Leser! Oor verganklikheid en verlies: alles van waarde is weerloos

Nini Bennett-Moll
Boekrubrieke

"Die bekende en nimlike digter Melanie Grobler se vyfde digbundel het onlangs by Naledi verskyn. Ek het by die digter gaan kers opsteek oor dié aangrypende nuwe bundel, en haar ’n paar vrae gevra wat my geprikkel het tydens die leesproses."

Cliff-hanger: Jy hóéf nie nou te lees wat almal lees nie

Cliffordene Norton
Boekrubrieke

"Maar hier is die waarheid: Lees is nie ’n wedloop nie. En boeke leef baie langer as wat dit in die hande van jou gunsteling-influencer oor jou skerm dans."

Web van leuens deur Marion Erskine: ’n resensie

Cliffordene Norton
Resensies

"258 bladsye van toeganklike, lekker lees. Die einde was ’n 'chef’s kiss' – daardie tikkie ironie wat wys dat, selfs al het die karakters baie geleer, selfs al groei hulle, bly die nuuskierigheid oor ander mense se geheime hardnekkig aan die lewe."

Soen my, cowboy deur CM Christians: ’n resensie

Louise Viljoen (JBay)
Resensies

"Ek kon nie anders as om ’n sug van innerlike genoegdoening te slaak toe ek die laaste sin lees nie."

Short.Sharp.Stories anthology Power: interview with Kate Thompson Davy, author of "Still the sun rises"

Consuelo Roland, Kate Thompson Davy
Books and writers

"The thing about speculative fiction is that it’s always about now."

Annesu de Vos (1964–)

Erika Terblanche
ATKV|LitNet-Skrywersalbum

"My beste verse is dié wat ontstaan het met ’n gedagte, ’n woord, ’n reeks woorde of net ’n reëltjie wat in jou kop opkom. Die vorm kom vanself – deur die medium, deur die woord. Dit gaan nie om ’n verhewe idee of ’n verhewe emosie nie, maar om die suiwer skoonheid van die woord self." Lees meer oor die lewe en werk van Annesu de Vos.

Pirow Bekker: ’n huldeblyk

Albertus Bekker
In memoriam

"Hy het hoë standaarde gehad, maar hy het ook die merkwaardige manier gehad om met almal op gelyke voet te kon praat, van die mees nederige plaaswerker tot die intellektuele reuse van sy era. Hy was ’n fyn en nuuskierige waarnemer wat ’n vismot in ’n bollig sien en ’n gedig daaruit skep."

Preacher, let my people go deur Zakhe Mazibuko: ’n lesersindruk

Anne-Marie Burger
Lesersindrukke

"Lees Preacher, let my people go gerus, en word vrygemaak van gedwonge vrygewigheid."

Drie moorde in die baai deur Madelein Rust: ’n lesersindruk

Zelda Mans
Lesersindrukke

"Karakters wat in jou hart inkruip, ’n gemaklike vertelstyl en spanning wat jou deur die bladsye laat vlieg, is die wenresep vir Madelein Rust se laaste roman, Drie moorde in die baai, wat onlangs verskyn het. Ek was presies halfpad deur die boek toe die nuus van haar heengaan bekend word. Ongetwyfeld het ek verder gelees met elke woord wat tot ’n mate heiliger gevoel het."

Afrikaanse resensies en boekgesprekke in Julie 2025

PEN Afrikaans
Portale

Hier is PEN Afrikaans se oorsig van Afrikaanse resensies wat in Julie 2025 verskyn het en digitaal beskikbaar is. Daar is ook skakels na boekbesprekings of -gesprekke en voorlesings wat op die radio of TV uitgesaai is.

Persverklaring: Kortlyste van die Netwerk24-kykNET-Rapport-boekpryse bekend

LitNet
Boeke en skrywers

Hier is vanjaar se kortlyste.

Persverklaring: ATKV-Woordveertjies – 2025-finaliste bekend

LitNet
Boeke en skrywers

Die ATKV-Woordveertjies word aangebied om uitsonderlike bydraes rondom die Afrikaanse woord te bekroon. Die 2025-finaliste is nou bekend.

Persverklaring: Skrywersresidensie: Brussel tot Karoo

LitNet
Boeke en skrywers

Daar is geen mentors betrokke nie en beide opkomende en gevestigde skrywers van alle genres is welkom om aansoek te doen.

Press release: Writer’s residency: Brussels to Karoo

LitNet
Books and writers

There are no mentors involved and both emerging and established writers of all genres are invited to apply.

Persverklaring: Koop-’n-Afrikaanse-boek-dag is mondig

LitNet
ATKV-Portaal

Die Vriende van Afrikaans (VVA), ’n afdeling van die ATKV, het op 14 Augustus die Afrikaanse geskrewe woord met sy 21ste Koop-’n-Afrikaanse-boek-dag gevier.

Call for papers: Third annual Amazwi conference on children’s literature

LitNet
Books and writers

Amazwi South African Museum of Literature invites you to a conference that explores all aspects of children’s literature, from picture books to young adult fiction. The conference brings together authors, illustrators, translators, academics, publishers, teachers, librarians, booksellers, reviewers and all organisations and individuals working to promote or study children’s books, get children reading, and to get books to children.

Nou op Voertaal

"Suid-Afrikaners wil praat, maar nie met Ramaphosa nie"

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Minstens agt organisasies en ’n stuk of sewe politieke partye het reeds hul teenstand teen, of onttrekking aan, die Nasionale Dialoog uitgespreek."

Regering stoom voort met Nasionale Dialoog ondanks groeiende kritiek en onttrekkings

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Die Nasionale Dialoog, wat aanvanklik as ’n burgergedrewe inisiatief aangekondig is, beoog om Suid-Afrikaners uit alle lae van die samelewing saam te bring om gemeenskaplike oplossings vir die land se uitdagings te vind."

Die poppe dans

Heindrich Wyngaard
Nuusvinke

"Oor twee jaar en vier maande – in Desember 2027 – kies die ANC nuwe leiers en kan ’n verandering in die verhouding tussen die ANC en sy 'radikale' bondgenote geskied, afhangend van wie as Ramaphosa se plaasvervanger aangewys word."

Suid-Afrika slaan vure dood na weermaghoof se uitsprake

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Terwyl die regering probeer om die voorval af te maak as ’n geïsoleerde fout, beklemtoon dit die uitdagings in die koördinasie van buitelandse beleid binne die regering."

Suid-Afrika verwerp VSA se verslag oor verslegting van menseregte in SA

Jean Oosthuizen
Voorblad

"Onder die Trump-administrasie maak die verslag geen melding van kritiek op bondgenote soos Israel en El Salvador of van Gaza se menseslagting of humanitêre krisis nie, terwyl dit harder kritiek uitspreek teen lande soos Suid-Afrika en Brasilië, met wie Washington koppe stamp."

Riverhide: Rivierwegkruip laat die stres verdwyn

Maryke Roberts
Reisgogga

"’n Langnaweek-wegbreek wanneer ander mense werk, omdat jou kop en lyf suf is, moet spesiaal wees. Riverhide tussen Swellendam en Bonnievale is dit toe beslis ... Die naweek begin wanneer die eerste WhatsApp deurkom met: 'Waar trek julle?' want almal ry uit verskillende rigtings na een bestemming."

Leesimpressie: Droomhuis, El Hizjra Literatuurprijs 2016–2024

Erik van den Bergh
Literatuur

"Een bundel met werk van ruim veertig Belgische en Nederlandse winnaars en finalisten van de El Hizjra Literatuurprijs. Zeer uiteenlopende teksten, verhalen en gedichten."

Leesimpressie: Geen vaarwel vandaag door Daan Heerma van Voss

Erik van den Bergh
Literatuur

"Uitzonderlijke en veelomvattende roman over Oskar van Bohemen die zeer plotseling op Schiphol overlijdt en zijn nabestaanden die worstelen met hun herinneringen en veelal ook met zichzelf en elkaar."

Uitnodiging: Yves T'Sjoen by SASNEV

Voertaal
SASNEV

Graag nooi ons u uit na die volgende Orde van den Prince-byeenkoms wat in samewerking met SASNEV aangebied word.

Akademies en skole

Teologiese perspektiewe op digitale nalatenskap

Jaco Beyers
LitNet Akademies (Godsdienswetenskappe)

"Digitale beelde van die afgestorwene kan eerbiedig aangebied word as ’n herinnering aan die bestaan van die afgestorwene, maar nie as ’n plaasvervanging of illusie van die bestaan van die afgestorwene nie."

’n Onderrigraamwerk vir selfgerigte lees van letterkunde in Afrikaans Eerste Addisionele Taal

Henrita van Wyk, Elize Vos, Carmen du Plessis
LitNet Akademies (Opvoedkunde)

"Afrikaans EAT-leerders se swak leesbegrip word toegeskryf aan ’n gebrekkige woordeskat, onkunde rakende leesstrategieë, gebrekkige belangstelling, vreemdetaalonderrig en swak taalvaardighede."

Pedagogiese faktore wat kurrikulumdifferensiasie in die Grondslagfase beïnvloed

Corlene Jacobs, Mariëtte Koen
LitNet Akademies (Opvoedkunde)

"Kurrikulumdifferensiasie het ten doel om leerders met ’n verskeidenheid van uiteenlopende lede van hul portuurgroep en ten opsigte van verskillende take te laat saamwerk ‒ nie alleen om alle leerders se vermoëns te ontgin nie, maar ook om ondersteuning te bied aan daardie leerders met uiteenlopende opvoedkundige behoeftes."

Uitnodiging na die simposium "Afrikaans – 100 jaar amptelik: verlede, hede, toekoms"

LitNet
Die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns

Hiermee inligting oor vanjaar se algemene simposium deur die Suid-Afrikaanse Akademie vir Wetenskap en Kuns wat in hibriede formaat aangebied word. Akademielede en ander belangstellendes word hartlik uitgenooi om die simposium by te woon.

Afrikaans Amptelik 100-skolekompetisie-persverklaring: Wys ons hoe Afrikaans julle skool leef!

LitNet
Skole

Dié nasionale kompetisie, wat oop is vir alle skole vanaf 1 Mei tot 15 September 2025, is deel van die landwye vieringe van 100 jaar sedert Afrikaans as amptelike taal erken is.

Indeks: notas, toetse en vraestelle

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Hier is al die gratis studiemateriaal vir skole wat op LitNet beskikbaar is, gelys volgens graad.

Wiskunde met LitNet gratis op YouTube beskikbaar

LitNet
Notas, toetse en vraestelle

Kyk na hierdie video’s op LitNet se YouTube-kanaal – en teken sommer ook in!

Leefstyl

Muslim arts patrons ennie Artscape Women’s Humanity Festival: ’n onderhoud met Marlene le Roux

Tasneem Daniels, Marlene le Roux
Leefstyl

"Die Artscape Women’s Humanity Arts Festival keer vanjaar terug met ’n kragtige reeks geleenthede, optredes en gemeenskapsbetrokkenheid – alles gesentreer rondom die temas van genesing, verteenwoordiging en aktiewe vredesbou. Die 2025-uitgawe nooi mense van alle geslagte, agtergronde en oortuigings uit om deel te neem aan die noodsaaklike en dikwels uitdagende werk om ’n meer regverdige en inklusiewe samelewing te bou." Tasneem Daniels gesels met Marlene le Roux oor onder meer Artscape se bedrywighede tydens Vrouemaand.

The Barber of Seville: prettige opera in intieme teater bied groot vermaak

Maryke Roberts
Teater

"Die lekkerte begin sommer nog voor die gordyn vir die eerste bedryf lig, wanneer Jan Hugo, die musikale regisseur, met sy manelpak en pluiskeil deur die teater stap en agter die vleuelklavier inskuif. ... Ek is verheug om te sien die stuk gaan ook na die Toyota Stellenbosch Woordfees by die Spier-amfiteater."

Toorkombuis: Augustus vra vir sieletroos – my balsemiekhoenderpotjie

Karen Hart
Kos en wyn

"Balsem vir die siel ... soos hierdie trooskos om die res van hierdie lang, uitmergelende maand te oorleef."

"Kom ons begin ’n band": ’n onderhoud met Janke Mostert

Naomi Meyer, Janke Mostert
Musiek

Janke Mostert praat in hierdie onderhoud oor hoe alles begin het, oor alternatiewe Afrikaanse musiek, popkultuur, lirieke, optredes in Aandklas – en hoe Dierbaar na die Maan verlede jaar die ATKV-Taalgenoot se Ruk en rym-kompetisie gewen het.

Persverklaring: ATKV-Taalgenoot se Ruk en rym-semifinaliste 2025 bekend

LitNet
ATKV-Portaal

ATKV-Taalgenoot-Ruk en rym, ’n kompetisie vir alternatiewe klankskeppers wat musiek met Afrikaanse lirieke maak, het tot 28 Julie inskrywings ontvang en ná ’n rekordgetal – ’n allemintige 93 – musikante hul kuns met die Ruk en rym-keurders gedeel het, is die 20 semifinaliste van die kompetisie nou bekend.

Nuwe skryfwerk

Rou

Ilza Roggeband
Fiksie

"Haar ouers was regverdige mense. Sy is grootgemaak om mense te respekteer. Praat wanneer met jou gepraat word. Wees hoflik. Sê asseblief en dankie vir die tannie was altyd haar ma se laaste woorde voor sy afgelaai is by die min kinderpartytjies waarheen sy genooi is."

Geesherlaaier

Zebulon Kochk
Poësie

"haal die halter van jou kop
herlaai jouself wéér met pitkos"

Heel

Tharisa Coetzee
Poësie

"En met vreugde en vrede speel jy jou laaste sielsnoot,
maar dit weergalm deur my diepste denke"

Klanke van die see

Herman Borstlap
Poësie

"Die stemme van die see
skryf ’n ewige gedig."

Drome

Cherise Hattingh
Poësie

"Ek droom, maar dit glip uit my greep.
Die oorblyfsels gee weg dat dit oor jou was."



Konklusie of gevolgtrekking? Kontradiksie of teenstrydigheid?
LitNet Akademies wil navorsers graag help om meer gespierde Afrikaans te skryf.

KONTAK

litnet@litnet.co.za

021 887 0212


© 2025 LitNet. Alle regte voorbehou | All rights reserved